ગંગોત્રી

સર સર આ  સરતા   સમયની  પરછાંય
સરળ સહજ આરસી પર આવી પથરાય
       ઉરમાં અજંપાનો ભાર
         કેમ આવે અજંપાનો તાગ?

ગુથ્યું  મેં  આવરણ  મદમાતો  અજ્ઞાની
કામ ક્રોધ લોભ મોહ લાદે છે મહામાની
        ઉતારો ફેંકો આ આવરણ
           તો આવે અજંપાનો તાગ

ક્લેશપૂણૅ  કરકામણ દુરાચારી  હિંસાનુ
દ્વેષપૂણૅ દિલ લેતા સાધન આ જીવ્હાનુ
       ભક્તોના ભાવ ના દુભાવો
           તો આવે અજંપાનો તાગ

અંતરને  ઓળખુ  ને  વિદ્યાને  વાગોળુ
ભણી ગણી શાસ્ત્રો ને જીવનમાં ઓગાળુ
        વાંચેલુ આજ જીવી જાણું
           તો આવે અજંપાનો તાગ                      તાગ=અંદાજ,માપ           

 ભાવભર્યા   પ્રેમ  મધુ ગીતે  ઉછેર્યાં
સંસારી  સુખચેન  સુવિધા  વર્ષાવ્યા
હેતાળે   પ્રેમાળે    કામળે    લપેટ્યા
હૈયાની હુંફમાં હિલોળા, ઓ બાળ મારા

મીઠાં અમ મમતાના કુમળાં આસ્વાદને
વળતરમાં   આનંદે    ભરીયા   આવાસને
હાસ્યે અમ દીલને   બહેલાવ્યા અશેષને
હૈયાની હુંફમાં હિલોળા,  ઓ બાળ મારા

પણ આવી છે આજ ઘડી શીખવાની ત્યજવાની
આગળ એ ક્યાંય ગયા, નવજીવન નવ સાથી
પાછળ તું વલખા કાં મારે ઓ જીવ મારા?
આંસુના તોરણ  ને   ઉંના   નિશ્વાસ   પછી
મન મનન મંથન ને ઉરના ઉજાસ પછી

આપુ છુ મુક્તિ આજ તારા  નવજીવનમાં
આપુ છુ મુક્તિ મારી  આશાના   બંધનમાં
આપુ છુ આંસુ સાથ ખુશી મારા નયનોમાં
સાચા આ સ્નેહની કસોટી,ઓ બાળ મારા

તું જ્યારે ચાહે, છે ખુલ્લુ આ દ્વાર મારુ
આવે  તો   વારુ,  ના  આવે ઓવારૂં
                             

આજ  જોઉં  વિસ્તરતો  વાસનાનો વડલો
જ્યાંવાવ્યો’તો નાજુક ને નનોશો છોડવો

અણસમજુ   અજ્ઞાની  માળી   મેં  રોકેલા
રંગીલા પાન  એણે   મમતાથી  પોષેલા
અજાગ્રૃત   આસ્થામાં    કૂંપળો   રે   ફૂટી
           ને વિસ્તરતો વાસનાનો વડલો—

એક પાન ખરશે ત્યાં દસનવા  ખીલશે
ઉંડા   એ મૂળીયા   પથ્થરમાંય   વિલસે
જન્મોનો   સધ્ધર  સાબૂત   કર્મ પડીયો
           ને વિસ્તરતો વાસનાનો વડલો—

બહુરે મોડું  થયુ ને,  વસમો    આભાસ
જીવ મારો   રુંધાયે,   વડલાની   પાસ
ભટકું હું,   દોડું   હું,       સંતોની   પાસ

         કેમ રોકું આ વાસનાનો વડલો?—
 જ્યાં વાવ્યો’તો નાજુક એક છોડવો
     ત્યાં ઘેઘૂર આ વાસનાનો વડલો

           વિશ્વમાં    વૈશ્વવિકતા   જોઇ
          સરલ  તરલ ભાવુકતા જોઇ
          હૃદય સુજન માનવતા જોઇ
         શ્યામ મિલન આતુરતા જોઇ
મીઠું મીઠું માધવ મલકે માનવને હરશાતા જોઇ

         જ્યારે જનમન એક જ તાને
          મન મોહક મંદિર ઘર માને
          સ્થિતપ્રજ્ઞને  ચરણે  જઈને
          ઓમકાર સૂર સૂણવા  કાને
ત્યારે માધવ મીઠું હસતા માનવને મલકાતા જોઇ

          આદત અવળી ના બાળકમાં
          સંપૂણૅ  શ્રધ્ધા મહા પાલકમાં
          ધીર ગંભીર સમતા સાધકમાં
          અસીમ પ્રેમ  ક્રૃપા  પાલકમાં
એવા માધવ મીઠું હસતા માનવને મલકાતા જોઇ

  incomplete love of previous lives  
   today came as a grandbaby
  in the center of our hearts’ seagreen lovelake
    Ava arrived as a lotus          

 on the faces of Bapu Bena
     arrived as a sweet smile
 in our Mridul-gentle affectionate brook

 arrived as Sangita-harmonious music 

 in the singing of robin and Mae-na
     arrived as a song of destiny
 Ava, in a season of anxiety and impatience
       arrived as peaceful Samir-gentlebreeze

 અધૂરી પૂવૅજન્મની પ્રીત                         
   આજે પૌત્રી બનીને આવી
દિલના પ્રેમસરોવર મધ્યે
   એવા કમળ બનીને આવી

           બાપુ બેનાના ચહેરા પર
              મંજુલ સ્મિત બનીને આવી
           મૃદુલ મીઠા સ્નેહ ઝરણમાં
               સૂર સંગીત બનીને આવી

 બુલબુલ મેનાના કલરવમાં
      વિધિનું ગીત બનીને આવી
એવા ઉત્સુક અધીર અષાઢે
      શાંત સમીર બનીને આવી

                    કર્મનો મર્મ                સરયૂ પરીખ

કર્મનો મર્મ, મર્મથી ધર્મ,    ધર્મથી નીતિ હું સમજી
કર્મ અકર્મ વિકર્મની સાથે સુકર્મની રીતિ હું સમજી

 રોજ  રોજની  રટમાં જો  હું,  શુધ્ધભાવ ભરી રાચું
કામકાજ  ને   ફરજ   કરજમાં,   કરી શકુ    હું સાચું

સત્-સંસારમાં  જીવી  રહીને,  સંતની  પદવી  પામું
સુખચેનમાં   રહ્યા   છતાંયે,    જનકરાજ     કહેવાવું

યમનિયમના દસ  સાધનો,   માત પિતાથી  શીખી
સમભાવ  સમતોલન  ભક્તિ,    ગુરુકૃપાથી   પામી

શ્યામની ગીતા  દીપક મારો,    ઘનઅંધાર   હટાવે
રામ ને સીતા   હાથ   ઝાલીને,  સરયૂ  પાર  ઉતારે 

સુમતિ ને કુમતિ, સમતા સમભાવ
ભારેલા અગ્નિમાં, ઢાંક્યો સ્વભાવ

મધુકર ને માક્ષિકા માહલે છો મિત્રતા
મધુ લેશે મધુકર, ને માખી મલિનતા

ઘન ઘેર્યા  સૂર્યદેવ,  હિમની વર્ષા
તમસ તિમિર આત્મા, તે વ્યથાવર્ષા

ઘસી ઘસી જ્ઞાની કરે ઉજળી અજ્ઞાનતા
પામરની પૂંછ, સીધી  કરવી  જીવાત્મા

ત્યાગે દુ:સંગ કામ ક્રોધના અવરોધ
પુણ્યયોગ પ્રાપ્તિ ચિત્ત વૃત્તિ નિરોધ.