ગંગોત્રી

માનવ મેળો

વિચાર વર્તન વાણીનો આ કાચોપાકો બાંધો છે,
સાંધામાં પણ સાંધો છે ને એમા સૌને વાંધો છે.
જીવ જીવ કોઈ ચોરી ચળવળ ચર્ચામાં બંધાયો છે,
ઊજળો રસ્તો જોઈ શકે ના એવો આ અંધાપો છે.

મનબુદ્ધિનો લગાવ ધાગો અળવીતરો અંટવાયો છે,
ભરી ભોમમાં પાંચ જણા સંગ મ્હાણકરી સંધાયો છે.
કૂપમંડૂકનો સ્થિર નીરમાં અવાજ બહુ રૂંધાયો છે,
સ્વાર્થ સલામત સુવિધા સર્જિ, અંતે એ મુંજાયો છે.

સહજ સરળ ને શુધ્ધ ટકે ના એવો વા સૂસવાયો છે,
કરમ કુંડાળે ફરતો દોડા દોડીમાં રઘવાયો છે.
સ્વપ્ના સંતાકુકડી ખાલી પડછાયો પકડાયો છે,
સમય સરંતી રેતી સાથે અંગત આજ પરાયો છે.

હોઈ શકે તો હકાર હેતે હોંશે સંગ સુમેળો છે,
જોઈ શકે તો આ જીવન એક મસ્તજનોનો મેળો છે.

————-

વસંતના ફૂલ

24 Apr 2012 Leave a Comment

વસંતના ફૂલ
જુદા જુદા દેશ અને ધર્મવાળી, અનાયાસ મળી ગયેલી, પાંચ બેનપણીઓની કથા.

અમેરિકાના રહેવાસના ત્રીજા દસકામાં, વ્યવસાયના કારણો અમને હ્યુસ્ટન, ટેક્સાસમાં લઈ આવ્યા હતા. નવી જગ્યામાં સામાજીક પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેવાની ઈચ્છા સાથે, પુખ્ત ઉંમરના વિદ્યાર્થીઓને અંગ્રેજી શીખવતી સેવાસંસ્થા સાથે જોડાવાના આશયથી, એમના ટ્રેઈનીંગ ક્લાસમાં ગયેલી. શનીવારે આખ દિવસનો કાર્યક્રમ હતો. હું કોઈને ઓળખતી ન હતી. લંચ સમયે મેલીંગ નામની બહેન મળતાવડી લાગી અને મને એકલી જોઈ બાજુના ટેબલ પર સાથે બેસવા બોલાવી. બધા સાથે પરિચય થયો. રોબીન ખુબ ગોરી, માંજરી આંખોવાળી અને મીઠા સ્મિતવાળી અમેરિકન હતી, જેણે અડતાલીશ વર્ષની ઉંમરે ટીચર બનવાનુ સ્વપ્ન પુરૂ કર્યુ હતુ અને નોકરીની રાહમાં હતી. મેલીંગ નિવૃત્ત થયેલ શિક્ષિકા હતી. જીની કેનેડાની હતી પણ વર્ષોથી અમેરિકામાં એન્જીનીઅર પતિ અને બે દીકરીઓ સાથે વસતી હતી. માર્ગરેટ અનોખી તરી આવે તેવા વ્યક્તિત્વવાળી હતી.
મેં મારૂ શાકાહારી ભોજન શરૂ કરતાં જ એની સુગંધ અને મસાલા વિષે અને ભારતિય ખાણુ ભાવે, વગેરે વાતો થવા માંડી. મેં બટેટા વડા ચાખવા માટે આપ્યા. એ ટેબલ પર અમે જુના ઓળખીતા હોઈએ એવી સહજતાથી વાતોએ વળગ્યા. મેં એમજ હળવાશથી સૂચવ્યું કે આવતા અઠવાડિયે મારે ઘેર લંચ સમયે ભેગા થઈએ! અને મારા આશ્ચર્ય વચ્ચે એ લોકો તૈયાર થઈ ગયા અને અમે એક બીજાના ફોન નંબર વગેરે લઈ લીધા.
આમ સાવ અજાણ્યાની સાથે લંચ કેમ થશે એ બાબત ઉત્કંઠા હતી. દરેક જણ એક વસ્તુ બનાવીને લાવવાના હતા. મને શંકા હતી કે ઓછુ બોલતી જીની આવશે કે નહીં! પણ પહેલી એ જ આવી, ને પછી રોબીન, માર્ગરેટ અને મેલીંગ પણ સમયસર આવી ગયા. વાતોનો દોર બરાબર જામ્યો. માર્ગરેટના પતિ પણ એન્જીનીઅર હતા. માર્ગરેટ ફીજી પાસે ટાસ્મેનીઆ નામના ટાપુ પર ઊછરેલ. મેલીંગ પનામાની હતી અને એના અમેરિકન પતિ ચર્ચના પાદરી હતાં. અમે પાંચે કોલેજ સુધીનો અભ્યાસ કરેલા, સફળ કારકિર્દીવાળા પતિ સાથે અનેક સ્થળોએ રહેલા અને દરેક લગભગ ચાલીશ વર્ષના લગ્નજીવનમાં સુખી બહેનોનો, અણધારી જગ્યાએ, જાણે અનાયાસ મેળ પડી ગયો. છુટા પડતા પહેલા અમે પોતાની ડાયરી કાઢી, આવતા મહિને કોને ત્યાં મળશુ એ નક્કી કરી લીધુ.
પછી તો દર મહિને, મળવાનુ, સાથે સાહિત્ય, કલા અને ફીલોસોફીકલ ચર્ચાઓ તેમજ વ્યક્તિગત વાતો કરવાનો મહાવરો થઈ ગયો. અમે પહેલેથી શું બનાવી લાવવું એ નક્કી ન કરતા તો પણ બધુ વ્યવસ્થિત થઈ પડતુ. મોટો ફેરફાર એ થયો કે ભાગ્યે જ કોઈ અશાકાહારી વસ્તુ ટેબલ પર સામેલ થઈ હોય, જો કે મારા તરફથી કોઈ અણગમો કે આગ્રહ નહોતો. અમારા પાંચે જણાના પતિઓ સાથે સાંજના ખાણા માટે પણ ક્યારેક ભેગા થતાં. આમ વિવિધ સંસ્કારિતાને ચાખવાનો, એમના કુટુંબના સભ્યો સાથે ક્રિસમસ, ઈસ્ટર કે દિવાળી ઉજવવાનો અવસર મળતો.
જે સાવ અશક્ય લાગતી હતી એવી, જીની અને મારી વચ્ચેની મિત્રતા સમય સાથે દ્રઢ બનતી ગઈ. એમના પતિ છપ્પન વર્ષે નિવૃત્ત થઈ ગયા પણ એનો આનંદ મળે એ પહેલા તો એમને પ્રોસ્ટેટ કેન્સરનુ નિદાન થયું. આ એટલી આઘાતજનક વાત જીની મારી સાથે કરી જીવનમાં આવેલ ઉથલપાથલમાં સમતોલન રાખવા પ્રયત્ન કરતી. અમારી પાંચેની હાજરીમાં એ સમાચાર કહેવાની હિંમત આવતા બે વર્ષ નીકળી ગયા હતા. જીની પાસેથી હું ગુંથતા અને સારૂ શીવણકામ શીખી. પાંચે જણાનુ ભેગા થવાનુ અનિયમિત થતું ગયું પણ હું અને જીની મહિને એકાદ વખત કોઈ પણ આગળથી યોજના બનાવ્યા વગર થોડા કલાકો બહાર નીકળી પડતા. પતિની માંદગીને કારણે, જીની માટે થોડા કલાકો ઘરની બહાર નીકળી જવાનુ જરૂરી બની ગયું હતું.
રોબીનના પિતા ભારતમાં થોડો સમય રહેલા. એમના શીખેલા શબ્દો, “જલ્દી જલ્દી કે, ક્યા દામ હૈ?” એવા પ્રયોગો રસ પૂર્વક કરી એ પોતાના અનુભવો અમારી સાથે વાગોળતા. રોબીન અને એમના પતિને ધાર્મિક અને સેવા કાર્યો સાથે કરવામાં ઘણી મીઠી સંવાદિતા હતી. રોબીન એના ચર્ચમાં બહેનોના ગ્રુપની પ્રમુખ હતી. દર વર્ષે અમે પાંચે બેનપણીઓ એના સમારંભમાં આગળના ટેબલ પર, મુખ્ય મહેમાન સાથે માનથી ગોઠવાતા. એક દિવસ ખાસ યાદ છે…એ સમયે હું વિવિધ કારણોને લઈ ચિંતિત રહેતી. એમા એક વક્તાએ કહ્યું કે, “હું હંમેશા ઈશુની સામે જઈને અમારા ભવિષ્યની “શું યોજના છે?” એવો સવાલ કરતી. પણ મનમાં જાગૃતિ થતાં મેં ભગવાનની પાછળ ચાલી એની યોજના સ્વીકારવાની શરૂ કરી.” આ સામાન્ય વાતની મારા દિલ પર સચોટ અસર થયેલી અને ત્યાર પછી ચિંતા વગર, પ્રમાણિક યત્ન કરવાનો અને જે મળે તેનો સહજ સ્વીકાર કરવાનો, એ મારો જીવનમંત્ર બન્યો.
મેલીંગની જેવી મીઠી જ્હિવા હતી એવું જ વિશાળ દિલ હતું. અમારા દસેક વર્ષના સહવાસમાં મેં એને ક્યારેય કોઈ વ્યક્તિ વિષે અણગમો બતાવતા નથી સાંભળી. એમના પતિ જે ચર્ચમાં પાદરી હતા તે જ ચર્ચમાં મેલીંગ મોટી સંખ્યામાં મોટી ઉંમરના બહેનો અને ભાઈઓને અંગ્રેજી ભણાવવાનું સેવા કાર્ય કરતી. પોતાના માત-પિતા અને કુટુંબને અનન્ય સન્માન અને સ્નેહથી સિંચતી જોવી એ લ્હાવો હતો. એના યુવાન પુત્રને રમતા થયેલ ઈજા વખતે અમે બધા એની સાથે પ્રાર્થનામાં જોડાયા અને મહિનાઓ સુધી એના મનોબળનો આધાર બની રહ્યા. હજી સુધી મારા જન્મદિવસે હું સામેથી એની શુભેચ્છા મેળવવા ફોન કરૂં છું.
માર્ગરેટ તાસ્મેનિઆથી દુનિયાના આ બીજે છેડે આવીને વસી હતી પણ એનું દિલ તો એની પ્યારી જન્મભૂમિમાં જ રહેતુ. એના પતિ ઘણીં સારી નોકરી કરતા હતા તેથી એમના મોટા બંગલામાં ઘણી વખત બપોરના જમણ માટે અને કેટલીક સાંજ અમારા પતિ સાથે ઘણી વૈભવશાળી બની રહેતી. માર્ગરેટ એના ચર્ચમાં પ્રાર્થના મંડળમાં નિયમિત ગાતી અને ઘેર કલાત્મક ભરતકામ કરતી.
મને સાહિત્યમાં રસ તેથી હું એનો રસાસ્વાદ કરાવતી રહેતી. અમે ભગવત ગીતા, ઓશો અને બીજા હિંદુ ગ્રંથો સાથે બાઈબલ અને કુરાન વિષે પણ રસપૂર્વક ચર્ચા કરતાં. મારા સ્વભાવ અનુસાર બધાને સ્નેહતંતુથી બાંધી રાખવાની જવાબદારી મેં સહજ રીતે અપનાવી લીધેલી.
એ વર્ષે મારી બીજી વસંત ૠતુ ટેક્સાસમાં હતી. કુદરતના ખોળે રંગીન ફૂલો છવાયેલા હતા. એની પુરબહાર મૌલિકતા મ્હાણવા અમે એક દિવસ વહેલી સવારે નીકળી ગયા. જીનીમાં
ક્યાં અને કઈ રીતે જવાની આગવી સમજને કારણે મોટે ભાગે એ જ કાર ચલાવતી. બ્લુ બોનેટ્સ મધ્યમા અને ચારે તરફ સફેદ, લાલ અને પીળા રંગના સાથીયા જોઈને દિલ તરબતર થઈ ગયું. બપોરના સમયે જમણ માટે એક ઘરમાં દાખલ થયાં. રસોઈબેઠકમાં લાંબા બાંકડાઓ ગોઠવેલા હતાં, જ્યાં ટેક્સાસના કહેવાય છે એવા બે કાવબોય બેઠેલા. એમની પાસે અમે પાંચે સામસામા ગોઠવાયા. એ અજાણ્યા ભાઈઓ સાથે મેલીંગ અને રોબીન મીઠાશથી વાતો કરવા લાગ્યા. અમે પાંચે સેવાભાવથી કામ કરતી સંસ્થામાં જોડાયેલા હતા અને એ રીતે મિત્રો બન્યા છીએ, એ વાત પણ નીકળી. જૂની ઓળખાણ હોય એમ વાતો ચાલી. જમવાનુ આવ્યુ અને પછી ચેરીપાઈ પણ મંગાવવાની વાત અમે કરી રહ્યા હતા.
બન્ને ભાઈઓનુ જમણ પુરુ થતા પ્રેમપૂર્વક ટેક્સન સ્ટાઈલથી આવજો કરીને બહાર બીલ આપવા ઉભેલા જોયા અને પછી દૂરથી સલામ કરી જતા રહ્યા.
થોડી વારમાં વેઈટ્રેસ બહેન આવીને પુછે કે, “ગળ્યામાં કઈ પાઈ તમારે લેવાની છે?”
અમને નવાઈ લાગી, “તમને કેવી રીતે ખબર કે અમારે પાઈ જોઈએ?”
“પેલા બે સજ્જનો તમારૂ, પાઈ સહિત, પુરૂ બીલ ભરીને ગયા છે.”
વાહ! અમને ટેક્સન મહેમાનગતીનો અવનવો અનુભવ થયો. અમારા ધન્યવાદની પણ અપેક્ષા રાખ્યા વગર એ બન્ને ચાલ્યા ગયા.
સદભાવનાની સુવાસ જાણ્યે અજાણ્યે દિલથી દિલને સ્પર્શી પ્રસરતી રહેતી આમ અનેક પ્રસંગે અનુભવી છે. અમેરિકા આવી ત્યારે કોઈક લોકો એવું કહેતા કે તમને આ પરદેશીઓ સાથે મિત્રાચારી થાય પણ મિત્રતા નહીં. મારા અનુભવમાં એવું વિધાન પાયા વગરનું સાબિત થયું છે. અમુક મિત્રો સાથે છેલ્લા પાંત્રિસેક વર્ષોથી ગહેરી દોસ્તી રહી છે. એક વાત યાદ આવે છે કે એક આગંતુક ગામના મુખિયાને પુછે છે, “આ ગામમાં કેવા લોકો છે?” મુખી પુછે, “ભાઈ, તું આવ્યો એ ગામમાં કેવા લોકો હતાં?”

વસંતના ફૂલોના વિવિધ રંગો આ ધરતીને, અને મિત્રતાની સંવાદિતામાં હસતાં ચહેરાઓ જીવનને, વૈભવશાળી બનાવે છે.

——————-

The Wild Flowers of Spring Saryu Parikh

Five different races, religions, and cultures, and a story of our friendship.
      We had moved to Houston, Texas not too long before when I joined a volunteer group to teach English. We had a day-long workshop, and I was sharing a desk with a lady named Mei Ling. At the lunch break, when she saw me sitting alone, she called me to sit with her group. At her table was an American lady, Robin, who welcomed me with a friendly smile. There was a Canadian lady, Gene, who gave me a guarded but polite smile. Tall and talkative Margaret was from Tasmania, an island near Australia. Mei Ling had Chinese heritage but was born and raised in Panama.
       I have been in the USA for the last forty years but with my long hair, ethnic outfit, with a bindi on my forehead, no one had confusion about my heritage. I do wear all kinds of clothes without being self-conscious, but I always felt privileged to wear a sari or salwar-kamiz at any gathering. I have been so comfortable with who I am, it has been easy to strike up interesting conversation with any person of any nationality.
       I started my lunch and the ladies around said, “Oh! That spicy fragrance, I love Indian food,” echoed. I let them taste some food. Inquiries about each other uncovered that we all were married to professional men for many years and had lived in the many corners of the world. At this stage of our lives, when children are grown and moved out and had no need to work for the money, we all had gathered here to do some volunteer work. Wow! Interesting! At the end of the hour, I casually suggested we meet at my house for lunch the following week. They all agreed to come and bring a covered dish.
       I was skeptical about who would come, how the time would pass, etc. I was doubtful that the Canadian lady, Gene, would come, but it turned out that she was the first to arrive. And then the other ladies showed up. The conversation and food blended very easily. After that, our monthly get- together continued at different homes or Indian restaurants with in-between visits to temples, churches, and art stores. One nice aspect was that, even without my request, our meals were vegetarian most of the time. We shared our knowledge and experiences with great interest. Each person’s life was a unique story.
     Robin was in her late forties when she secured her teaching certificate. She was happy and a proud mother of three and a grandmother of seven. She and her husband were very involved in church activities. That was the one couple I met who was living their lives as Christians in a real sense. They used to travel to foreign countries to do charity work. Robin was the president of the women’s ministry of her church. Every year, it was a great privilege for our group to sit at the main table with Robin and the invited speaker. Her father was in India in war time and had taught Robin some Hindi words like, “jaldi, jaldi” (“hurry hurry”) and “kitaneka hai?” (“What’s the price?”). We spent quite a few holidays with her family. Robin was an avid reader of the books. She gifted me a volume of the Bible, which I treasure. I used to share philosophical Hindu books with her. The great thing to share with Robin was her jovial laugh.
         Margaret had come from a small place called Tasmania and her Australian accent with her deep voice sounded poetic. She would say, “You can take Margaret out of Tasmania but you cannot take Tasmania out of her”. She was very talkative, and if I would not interrupt her, she would tell very long stories of simple daily routines. She was a sophisticated and talented lady. Her husband had to travel so she had to occupy herself in social clubbing and church singing. We all enjoyed dinner parties at her sumptuous home. She soon lost her beloved husband after a short period of illness. She moved to be near her children, and unexpectedly ended up near Robin, who had shifted to the West coast after retirement. The great thing I shared with Margaret was her worldly knowledge.
           Mei Ling, a peaceful and pleasant soul, was a very compassionate person. She was born and raised in Panama. She had come to America for her education. She fell in love and made her home in the USA. Her husband was a pastor in the Baptist church, and Mei Ling was devoted to her church. As a retired teacher, she was managing large adult classes and was recognized as a top volunteer by our organization. At our luncheons, we used to hold hands and she used to say prayers, and at the dinner table, her husband. One time her son had a very serious injury and she called me in that difficult time. The emotional support for her family and friends was tremendous, and fortunately their son recovered completely. Every year I would like to receive good wishes from Mei Ling on my birthday. The great thing to share with Mei Ling was her wisdom.
      Gene was a person who talked less and did a lot more for me and everyone else around her. She became my guide in knitting, sewing, shopping and in traveling around Houston. Within a few weeks of our introduction, we started to go out without much planning, just to do something creative. Her husband and mine were engineers and we recognized some striking similarities in their behaviors. That was so much fun for us to talk about because we knew exactly what the other one was talking about. We would whine and complain about someone and then burst out laughing, saying, “We are perfect!” When very serious illness struck her loved one, I was her confidant and supporter. It took her two years to verbalize it with the rest of the group. She devoted herself to the struggle against the sickness, which extended to twelve years. The great things I shared with Gene were unplanned outings and the quiet time together.
             After coming from India in 1969, we lived in New Jersey, Southern California, Florida, and finally Texas. As a volunteer I was involved in many lives. My religion gives me peace of mind and to achieve that, unconditional acceptance and respect for all human beings are necessary. I saw some very similar qualities in that group of women. Very naturally, the exchange of ideas between us was effortless and that kept us all well-connected.
            It was spring time and the wild flowers were in full bloom all around. That was my second season in Texas. We all decided to take a sightseeing trip to the countryside with the navigation leadership of Gene. The beautiful Blue Bonnets with circles of red, yellow and white flowers had spread a colorful carpet as far as we could see. At lunch time we stopped at a homey inn for lunch. There were three long bench-style tables and customers would sit anywhere, like family members. We joined two cowboys eating their meal. Mei-ling and Robin and rest of us started friendly conversation with those two gentlemen. We ordered food and were telling each other to order the pies later. When they asked how we (such a different-looking bunch) became friends, Robin told them about our common link of volunteer work. The pleasant chit-chat ended with a kind good-bye as they left, waving their hands in salute as they walked away.
In a short while the waitress came and asked, “What kind of pie do you want?”
     We asked, “How do you know we are going to order pie?”
    The waitress said, “Those two cowboys paid your bill, including the pies.” We five friends were surprised. We were impressed by the Texan hospitality. Wow!
       When I was new in this country, I had heard our Indian friends saying, “You will find friendly relations among these people but you will not find friends.” My experience has been different. Some tender loving friendships with women from a variety of backgrounds have been alive after more than thirty-five years in different corners of this country. My new friends came into my life unexpectedly like wild flowers and added some more colors to make my life richer.
You never know a smile on your lips
             May grace the hope in some one’s heart.
You never know when you share your joy,
             May help someone to find a song.
You never know a touch of your hand
             May spread some wings to seek solace.

સાધના અને સ્ફુરણા

25 Mar 2012 2 Comments

સાધના અને સ્ફુરણા

સુતર આંટીની સમી આ ઝિંદગાની,
ખેંચુ એક તાર વળે ગુંચળે વીંટાતી.
મન ઝાલે એક તાર સોણી સમજણથી,
ને હું ઢીલ મુકું ભલાભાવે રણજણતી.

નેહના લહેરિયામાં જાઉં રે તણાતી,
અવળી ધારા અદલ પ્રીત એ જણાતી.
પંખીની પાંખ સાથ વાદળી વણાતી,
સૂકાની સાથ જ્યાં લીલોતરી લણાતી.

શાંતિના સરવરમાં   ઘમઘમતી   ઘુઘરી,
પાંચીકા   પારવી ને   પગદંડી   ચિતરી.
તાર તાર   તન્મયતા   કામળી વણાવી,
એકાંતે આજ એની   હુંફંમાં સમાણી.

——–

સાધનાના રસ્તે, સમજણ વધે અને અભિમાન ઘટે.
અવળી ધારા=રાધા જેવો, અદલ=સાચા પ્રેમનો અનુભવ.
શાંતચિત્તમાં અનુભૂતિ, રમવાના પાંચીકાનો ઉપયોગ પ્રગતિ માટે કર્યો. સતત પ્રયત્ન. આત્મજ્ઞાન.

અધૂરો મેળાપ

03 Mar 2012 2 Comments

અધૂરો મેળાપ

સમદરના ખેલથી   ઉભરતી   રેત,
ધીમે હેત ભરી ઢળતી એકાંતમાં.
નયણાંની   નાવમાં   ચાલી   લહેર,
આજ મળવા નીલમને   નિતાંતમાં.

દ્વારે ટકોર ને દિલમાં ધબકાર,
મળે મેઘધનુ અવની દિગંતમાં.
ઘેરા તરંગ તરી જાગેલા સ્વપ્ન,
રહ્યા અચકાતા સ્પંદન એકાંતમાં.

કાળજાની કોરમાં હૈયુ છુપાવ્યું,
પણ ઓષ્ઠોની કળી હસી અંતમાં.
આંખોથી આંખની હલચલ સંકેતમાં,
ને ગુફતેગો અંતર એકાંતમાં.

વ્હેણને વિખેરતી પંકિત પરંપરા,
ને સૂનમૂન સિસકારા નિશાંતમાં.
પવન દીયે દોટ, તુટે રેતીનો મ્હેલ,
ઝૂરે દિવો કહીં ઓજલ એકાંતમાં.

પ્રીતનો જુવાળ

01 Mar 2012 1 Comment

પ્રીતનો જુવાળ

પહેલી પહેલી પ્રીતનો જુવાળ,
મત્ત ઝરણ બુંદબુંદનો ઊછાળ,
અલકનંદા આનંદનો ફુવાર,
વીજ વ્હાલપનો મીઠો ચમકાર…

જો ઉમંગ સંગ રંગનો નિસાર,
હેત હેલીનો રૂદિયે પ્રસાર,
મધુર મંદ મંદ પમરાતો પ્યાર,
કસક કળીઓને ઝાકળનો માર…

રસિક નયણે ઈશારા દિલદાર,
અલી આછેરી ઓઢણી સંવાર,
મુકુલ ભાવુક આ સ્મિતની બહાર,
મદન મોરલીનો મંજુલ મલ્હાર…

———

આશાની કાણી કટોરી

25 Feb 2012 1 Comment

આશાની કાણી કટોરી

મળતા પહેલાનો મદાર, ધરે આશાની કાણી કટોરી,
ખોળો ભર્યો રે તોય ખાલી, આ મનનો ભીખારી.

આવ્યો અતિથિ બની બારણે, ઉત્સુક ને વિહ્વળ સંવાદી,
આઠના અભરખા ઉર અંતરે, ચાર મળ્યે રાળે ફરિયાદી.

મારા તારાની ખરી ખેંચતાણ, મોહભરી માયા પટારી,
સુખ દુઃખ ઊભા રે મીટ માંડી, ચડી આશા અટારી.

પ્રાર્થના પ્રદક્ષિણા ઉતાવળે, બાધી દે માંગણીની દોરી,
દેખા દેખીના દેખાવે, જો જોઈ જલે નજરૂં અદેખી.

આશા-અપેક્ષા ઉત્પાત કરે નૃત્ય, મત્ત મરજી મદારી,
સંકલ્પ-સંતોષ સત્ સંગી, ધીર ગંભીર બિરાદરી.

અર્ધો ખાલી જેનો કુંભ, એના સૂનકારે સૂકા રે વન,
આનંદે છલ છલ અર્ધો ભર્યો, એના હો મબલખ જીવન.

——–
આપણા અપેક્ષાના માયા માળામાં આપવામાં આવતી વસ્તુઓથી આનંદ-સંતોષ મળતા નથી, મળે તો ટકતા નથી.
અર્ધા ખાલી પણા પર ધ્યાન અટવાયેલું રહે છે.

સૂકાયેલા…

05 Feb 2012 1 Comment

સૂકાયેલા આંસુ

નિરાશા ; કારણ-પરિણામ

આ નિરાશાના અંધારે ઓરડે,
એકલતા દર્દની દીવાલમાં,
હિબકા ભરૂને હસુ બાવલી.

પ્રભુએ આપેલી મને એક પરી,
શોધુ હું ક્યમ ગલી અંધારી!
બોલાવું તો ય દૂર ગઈ સરી.

કોને કોસુ ને કોને પરહરૂં!
મારી કિસ્મતનું પતંગિયું,
અન્ય કોઈ સંગમાં ઊડી રહ્યું.

પડતી આથડતી અવકાશમાં,
ખુલ્લી બારી ને મન મુંજાયું,
હું જ ખુલા દ્વાર જઈ ભીડાવું.

એક જ તણખો કે આ દિલ જલે,
અચેતન જડને ઢંઢોળે.
એક દે નિશાની મમજીવને,
હું અહીં છું, જીવંત છું!

——–

સૂકાયેલા આંસુ

નિરાશા-કારણ અને પરિણામ.

થોડા સમય પહેલા જ હ્યુસ્ટનની સ્ત્રીઓને મદદ કરતી સેવા સંસ્થામાં મને નિર્ણાયક સમિતિમાં સભ્ય બનાવી હતી. મારા વારા પ્રમાણે એ અઠવાડીએ કોલનો જવાબ મારે આપવાનો હતો. અમે શહેરમાં રહેતી ગૃહસંસારમાં પીડિત બહેનોને મદદ કરતા. તેથી એ દિવસે, દૂરના રાજ્યમાંથી ફોન આવતા નવાઈ લાગી.
એ બહેન કહે, “હું મારી ભાણેજને માટે આપની સંસ્થાની મદદ માંગી રહી છું. મને બીજી સંસ્થાઓમાંથી નકારાત્મક જવાબ મળી ગયો છે. તમારી છેલ્લી આશા છે. મારી ભાણેજના પતિ હ્યુસ્ટનમાં છે.”
એ પછી મેં એમની હકિકત સાંભળી.

“રીમા પાસે આ દેશમાં રહેવા માટેનુ જરૂરી ગ્રીન કાર્ડ છે. બે વર્ષથી દેશમાં છે પણ થોડા સમયમાં એના ફોઈની સાથે હ્યુસ્ટન આવશે. એના પતિ અને પાંચ વર્ષની દીકરી ત્યાં રહે છે.” આ સાથે ઘણા સવાલો ઉઠ્યા પણ મેં વિચાર્યુ કે રીમાને અહીં કોઈ નથી જે મદદ કરે તેથી, ‘શહેરમાં આવી મને જણાવે’ એમ કહી એ સમયે વાત પૂરી કરી.

બે મહિનામાં રીમાની માસીએ મને જણાવ્યુ કે રીમા એના ફોઈ સાથે હ્યુસ્ટન આવી ગઈ છે. હું એને મળવા ગઈ ત્યારે રીમા જરા ધીમી લાગતી હતી અને એના ફોઇ જરા એના પર વધારે જવાબદારી લેવાનું દબાણ કરતા હતા. રીમાએ દેશમાં ફાર્મસીનો અભ્યાસ કરેલો છે એ જાણતા મારો વિશ્વાસ વધ્યો કે અહીંની પરિક્ષા પાસ કરી નોકરી શોધી શકશે. જોકે રીમા અને ફોઇ મારા ઉત્સાહમાં સાથ નહોતા પુરાવતા એથી મને મૂંઝવણ થઈ, જેનો સુજાવ આવતા મહિનાઓમાં મને મળ્યો.

રીમાના જીવનની કરૂણતા જાણવા મળી. એના ડોક્ટર પિતા વર્ષો પહેલા મૃત્યુ પામેલા. એકલી માના સહારે મોટી થયેલી. છએક વર્ષ પહેલા, એ ગ્રીનકાર્ડ લઈ ફોઈને ઘેર આવેલી અને સારા છોકરા સાથે લગ્ન થઈ ગયેલા. હ્યુસ્ટનમાં સાસુ-સસરા પણ સાથે રહેતા હતા. બે વર્ષમાં દીકરીને જન્મ આપ્યો. આ સમય દરમ્યાન, રીમાની અણઆવડત અને બેદરકારી ધીરે ધીરે વધતા જતા હતા. કુટુંબના માણસોને રીમા સામે ઘણી ફરિયાદો થતી હતી પણ એના મન મગજ પર ઉદાસિનતા છવાયેલી રહેતી જેની એને પોતાને પણ સમજ ન હતી. એ જાણે આસપાસ શું ચાલી રહ્યું હતું એ વિષે અભાન રહેતી.

રીમા બીજા કોઈની વાત કરતી હોય એમ ભાવરહિત બોલી, “મારી પરી ત્રણ વર્ષની હતી ત્યારે અમે બધાં દેશમાં મુલાકાત માટે ગયા. ત્યાં ગયા પછી મારા પતિ કહે કે મારે ત્યાં રોકાઈ જવું અને તબિયતનો ઈલાજ કરાવવો. મારા વિરોધ માટે મને ધક્કો મારીને એક બાજુ હડસેલી દીધેલી. મારો પાસપોર્ટ વગેરે જરૂરી કાગળીયા લઈ ગયેલા જેથી હું અમેરિકામાં દાખલ ન થઈ શકુ, એ વાત બહુ મોડી મારા ધ્યાનમાં આવી.” આમ, એની બાળકી સાથે એનુ કુટુંબ હ્યુસ્ટન પાછુ ફર્યુ અને રીમા હવે બે વર્ષ પછી પરિસ્થિતિનો સામનો કરવા અહીં આવી ઉભી હતી. બીજે દિવસે રીમાનો પતિ, ફોઈના કહેવાથી મળવા આવ્યો અને દસ મિનિટમાં રીમાના હાથમાં એના વકીલનુ કાર્ડ પકડાવીને જતો રહ્યો.
ફોઈ રીમા માટે વકીલ રોકી થોડી વ્યવસ્થા કરી મારી સંભાળમાં મુકીને જતા રહ્યા.
અમારી સંસ્થાએ એને મદદ કરવાનુ સ્વીકાર્યુ. રીમાને ક્રુર રીતે તરછોડવામાં આવી હતી અને બાળકીને આંચકી લેવામાં આવી હતી. અમે એને સ્ત્રી આશ્રય સેવા સંસ્થામાં રહેવાની વ્યવસ્થા કરી આપી. શક્ય એટલી બધી મદદ શરૂ કરી દીધી. નોકરી શોધવામાં, એને અનેક ઓફીસોમાં લઈ જવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી. પણ મને રીમા વિષે ફરિયાદો આવતી કે સમય પર તૈયાર નથી હોતી કે કહેલી જગ્યાએ હાજર નથી હોતી, વગેરે. નમ્ર અને ગરીબ રીમા પર દયા પણ આવતી અને રોષ પણ આવતો. અભ્યાસ કરવા માટે પુસ્તકો લાવી આપ્યા જે સમય સુધી ખોલેલા પણ નહીં. પરિક્ષા માટેની તારિખ નજીક આવતા એની પાછળ પડીને તૈયારી કરાવી પણ પાસ ન થઈ. હવે મને ખ્યાલ આવ્યો કે કંઈક ખૂટે છે. એક સેવા આપતા માનસ ડોક્ટર સાથે મુલાકાત ગોઠવી આપી. નિરાશા ઊંડી ઘર કરી ગયેલી જેના કારણે નિત્યકર્મ અને સામાન્ય જવાબદારી પણ બરાબર નહોતી નિભાવી શકતી. કોઈ ભુલે પડેલ રસ્તેથી કે નાની મુશ્કેલીઓ આવતા, મારા ફોનની ઘંટડી વાગતી રહેતી.

આ દરમ્યાન એની દીકરીને મળી શકે, તે ઉપરાંત એના પતિને રીનાનો સ્વિકાર કરવા માટે હું ફોનથી વાત કરતી. વિવેકપૂર્વક એણે મને કહી દીધું કે જે વાત થશે એ એના વકીલ દ્વારા થશે. હવે આ પરિસ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલશે એ નક્કી હતું. રીમા માટે નોકરી શોધવાના પ્રયત્નમાં મને સફળતા મળી. એક ઓળખીતા દુકાન મેનેજર બહેને સંવેદના બતાવી રીમાને નોકરી આપી. એની પાસે કાર હતી નહીં તેથી મારા ઘર નજીક એનું રહેવાનું જરૂરી હતું. મારા લોકલ સમાચાર પત્રમાં જાહેરાત જોઈ મને માન્યામાં ન આવ્યુ, ‘કોઈ બહેનને મારા ઘરમાં એક રૂમ ભાડે આપવાનો છે.’ હું રીમાને લઈ તરત પહોંચી અને અમારી સંસ્થા આપી શકે એટલા ભાડામાં રીમાને રહેવાની જગ્યા મળી ગઈ. સવારમાં એને લેવા જતાં બરાબર તૈયાર થઈ હોય તેવા ઓછા દિવસો, ક્યારેક ઉઠતાં મોડુ થઈ જાય તો કોઈ વખત વસ્તુઓ શોધવામાં મોડુ થઈ જાય.
રીમા પાસે કાર ચલાવવાની પરવાનગી હતી. અમારા પાડોશમાં એક નાની કાર વેચવા માટે મુકાયેલી એ જોતા મેં તપાસ કરી અને રીમાની મુશ્કેલીની વાત સાંભળ્યા પછી એ ભલા લોકો સસ્તા ભાવમાં વેચવા તૈયાર થયા હતા. નિયમ પ્રમાણે, અમારી સમિતિના સભ્યો કાર લેવા માટે પૈસા આપવા તૈયાર નહોતા પણ ઘણી સમજાવટ પછી, રીમાએ શક્ય બને કે તરત હપ્તા ભરવા એવું નક્કી કરી, કાર ખરીદવાની સંમતિ મેળવી. આ પહેલા ક્યારેય બન્યુ ન હતુ અને શંકા છે કે ભવિષ્યમાં બનશે પણ નહીં. રીમા કાર તો બરાબર ચલાવતી પણ કોઈ વાર સવારે, “મારી ચાવી નથી મળતી.” કે રાતના અગ્યાર વાગે કામ ઉપરથી નીકળતા, “મારી ગાડી ચાલુ નથી થતી.” જેના જવાબમાં હું કહું કે, “ગાડી ક્યા ગીયરમાં છે એ મને કહે.” “ઓહ! હાં ડ્રાઈવમાં હતી.” કહેતા જરા હસવાનો એનો અવાજ સંભળાય.
એ મનથી આનંદમાં રહે એના પણ ઉપાય પણ હું વિચારતી રહેતી. વકીલની અરજીથી એ દિવસ આવ્યો જ્યારે રીમા એની દીકરીને મળવા જવાની હતી. એણે રમકડા તો લઈ રાખ્યા હતાં. એ દિવસે પોતે નવા વસ્ત્રો પહેરીને મારે ઘેર આવી ગઈ હતી. એના પતિએ એના ઘરથી નજીકના શોપિંગમોલમાં મળવા માટે બોલાવ્યા હતાં જે અમારા ઘરથી કલાક દૂરની જગ્યા હતી. સલામતીના વિચાર સાથે, મારા પતિ અમને કારમાં લઈ ગયા. બે વર્ષથી એણે પોતાની બાળકીને જોઈ નહોતી. પિતા પુત્રીને નજીક જોતા, રીમાના મુખ પર ભાવો બદલાતા હું જોઈ રહી. એ રડી પડશે એવું લાગ્યું. અમે સામાન્ય વાતચિત કરી એ ત્રણેને એક જગ્યાએ બેસવાનુ સૂચન કર્યુ. અમે દૂરથી જોઈ રહ્યા હતા કે એ પાંચ વર્ષની બાળકી એના પિતાથી જરા પણ દૂર ખસવા નહોતી માંગતી અને રીમાથી બને તેટલી દૂર બેસવા પ્રયત્ન કરતી હતી. રીમાને કેટલું માઠું લાગતુ હશે એ વિચારથી અમારૂ દિલ દ્રવતુ હતું. હુકમ પ્રમાણે કલાકનો મુલાકાતનો સમય આપવામાં આવેલો હતો. જેમતેમ સમજાવી પિતાએ મા-દીકરીને એકાંત આપ્યુ. પહેલા તો એ રડતી હતી પણ રીમાએ એને રમકડાં આપી ખુશ કરી અને થોડા સમય પછી એ બન્ને ચાલતા સાથે ગયા.

જ્યારે પાછા ફર્યા ત્યારે બાળકીના મુખ ઉપર હાસ્ય જોઈ અમને સારૂ લાગ્યુ. કારમાં મેં રીમાને એ વિષે આનંદ વ્યક્ત કર્યો ત્યારે એ કહે, “બધો વખત એ એના પિતાની જ વાતો કરતી હતી અને ઉદાસ હતી. એ પહેલી વખત હસી જ્યારે એણે એના પિતાને ફરી જોયો.” આ વાત કેટલી પીડાજનક હતી એ માંનુ દિલ જ સમજી શકે. પછી દરેક મુલાકાતમાં રીમાને એવો જ અનુભવ થતો રહ્યો.

પાંચ મહિનાઓ પસાર થઈ ગયા. રીમાની નોકરી પરથી પણ ફરિયાદો આવતી. પોતાના બીલ ભરવા વગેરે પણ એ જવાબદારીપૂર્વક નહોતી કરી શકતી. એના પતિને ફરી રીમા સાથે સંસાર માંડવો નહોતો. એનુ કારણ રીમાની માનસિક અવસ્થાનુ હતું, પણ જે રીતે એને તરછોડવામાં આવી એ અમાનવિય હતું. છૂટાછેડાના પરિણામમાં, બાળકી પિતા પાસે રહી અને રીમાને મળવાની પરવાનગી મળી. થોડા ડોલર મળ્યા જેમાથી નાની રકમ બાળકીના ખર્ચા તરિકે આપવાની રીમાને જવાબદારી અપાઈ. અહીં દરેકને લાગે કે ક્યાં ન્યાય છે! પણ, બુધ્ધીનુ પ્રભુત્વ દરેકના જીવનમાં મુખ્ય ભાગ ભજવે છે. એના કોઈ મિત્ર નહોતા જે આવીને એની ક્ષમતાની સાબિતિ આપી શકે. જે તે નિર્ણય સ્વીકારવો રહ્યો.
હું એને કહેતી કે, “તારો આ પ્રયત્ન વ્યર્થ નહીં જાય. દીકરી સમજણી થશે ત્યારે એને સમજાશે કે એની માંએ એને પાછી મેળવવા પ્રયત્ન કર્યો હતો અને કુદરતના ન્યાય પ્રમાણે તને શોધતી આવશે.”

એને અમે તેના કુટુંબ સાથે જઈને રહેવાની સલાહ આપી. પોતાની કારમાં બધો સામાન ભરી, અમારા ડ્રાઈવ-વેમાં મુકી રીમા ફોઈને ઘેર ગઈ. કોઈ વસ્તુ ન ફેંકવાની આદતને લીધે મહિનાઓ પહેલા ભરેલી વસ્તુઓ એમ ને એમ પડેલી હતી. હવે કાર વેચવાની મારી જવાબદારીને લીધે, વસ્તુઓ ઠેકાણે પાડી કાર વેચી શકી. એણે ખાલી સો ડોલર અમારી સંસ્થાને હપ્તામાં ભરેલા. એની દયનિય દશાને ધ્યાનમાં લઈ કારના પૈસા પણ મેં એને આપ્યા. એ સાવ ભૂલી ગયેલી કે ખરીદવાના ડોલર અમારી સંસ્થાએ આપેલા. સમજણ પાડ્યા પછી એણે અમારી સંસ્થાનો, આટલી બધી રીતે મદદ કરવા માટે, આભાર માન્યો.
પછી,એક વખત દીકરીને મળવા આવી શકી હતી. આવવા-જવાના ખર્ચાની દ્રષ્ટિએ ફરીથી મુલાકાત શક્ય ન હતી.

એ દિવસે અમારા ઘેર લગ્નપ્રસંગની ધમાલ હતી એવામાં રીમાનો ફોન આવ્યો.
“દીદી! તમારી સલાહ પ્રમાણે દેશ પાછી જઈ રહી છું. મારી બાળકીને મળવાનુ શક્ય બનાવવા બદલ તમારો ખૂબ આભાર.” એના માટે પ્રાર્થના સિવાય હવે હું કશુ નહીં કરી શકુ, એવો કરૂણ ભાવ મન પર છવાયો.

મદદ કરતા હાથ અમુક હદ સુધી લઈ જાય પછી પરિસ્થિતિમાંથી બહાર નીકળવા માટે ત્રાસિત વ્યક્તિના પોતાના આત્મબળ અને આત્મજ્ઞાન પર સફળતા આધારિત છે.

———-

A Moment

17 Jan 2012 4 Comments

A Moment…

Time is ticking and trailing away,
I don’t mind- hours may slip away,
Here and now with my child’s child,
A moment of a thousand blessings….

I walk for miles, get lost for a while,
The aimless journey in a complex style,
I trip and stumble on treasure of truth,
A step of a thousand surmounts….

I ignite the lamps some here and there,
Still dark and deep the perilous peek,
A touch of spark which brightens my heart,
A candle of a thousand lights….

My wings may swing in the worthless flight,
My eyes visualize this useless blight,
A moment of comment a shared insight,
A gleam of a thousand delights….

———

એક અમૂલ્ય ક્ષણ

ભલે પાપણ ઝપકતા આ સમય સરી જાય,
જેમ વહેતી નદીના નર્યા નીર વહી જાય.
પ્યારી પૌત્રી હસી ઓષ્ઠ ચુમી જાય,
એ શત શત આશિષની એક પળ.

ભ્રમણામાં ભ્રમણશીલ રાહ ભુલી જાય,
ભૂમી લપસણી ના ઊંચે ચડાય,
અડગ આતમ વિશ્વાસ ભરે ડગલું
એ શત શત વિજયંત એક પગલું.

દીવા તો ઠેર ઠેર કરી ફરુ હાય,
તો યે વીંટળાયે ઘેરૂ અંધારુ માય.
એક તણખો મારા દિલને અડી જાય,
રે શત શત સંદીપ્તનો પ્રકાશ.

પાંખો વીંઝાયે અવકાશમાં,
નયણા ઝૂક્યા રે અવસાદમાં.
ઉગમ ટકોરો ને દ્વાર ખૂલી જાય,
રે શત શત કિરણોનો ઉજાસ.
——–
અસ્ખલિત વહેણમાં એક ક્ષણ, મૂલ્યવાન બની જાય.

ચતુરા

10 Dec 2011 3 Comments

પત્નીની સમજ-અણસમજ

કોને કહું કે એમને, સમજણ કશી પડતી નથી,
દુન્યવિ આ ગતરમતની, ગતાગમ પડતી નથી.

જાય ત્યાં ત્યાં આપી આવે નવ નવા એ ઉપરણાં,
શું આપવું, ના આપવું, સૂઝ-સમજ પડતી નથી.

કો’ આવીયા આંગણ ઉભાને, આવકારે દોડતા,
પોતા-પરાયા ભેદની, સમજણ કશી પડતી નથી.

માંગે, વગર માંગે એ બસ, આપે સહુને પ્રેમથી,
ભેગુ કરીને રાખવાની, ગમ કશી પડતી નથી.

ભલાઈ ભોળપ સાદગી, કહે “જેમ છે તે ઠીક છે,”
દેખાવ સારો કેમ કરવો, ખર ખબર પડતી નથી.

જગ નવાજે ‘એમને’ અતિ માનથી સન્માનથી
કરે કેમ આદર આટલો! મને એ સમજ પડતી નથી.

————–

ઉમદા, ઉદાર અને સરળ સજ્જનના, ચતુર પત્નીની મનોદશા.
એક કટાક્ષકાવ્ય.
અહીં નરસિંહ મહેતા જેવા વ્યક્તિ અને દુનિયાદારીને મહત્વ આપતી પત્નીની વાત છે.

છત્રીની છાંવમાં / Under an Umbrella

03 Dec 2011 1 Comment

છત્રીની છાંવમાં

ઝરઝરતી જીણીજીણી બુંદો વરસાદની,
કરતી કોશિશ રે ભીંજાવવા.
સુરજના તેજ સમા પીળા આ પાંદડા,
વેર્યા પગથીને ઉજાળવા.
જે મહીં મહીં હૈયામાં ભીની,
રહી કોરી એ છત્રીની છાંવમાં.

ઊડતી ઊડતી ઓરે આવે ને જાય,
જાણે ફરફરતી લટ પવન પાંખમાં.
કોમળ ને કમળ સમા હાથોના પાત્રમાં,
મુઠ્ઠીમાં બુંદો છુપાવતી.
છબછબીયા પાણીમાં ઘુમતી એ ઘેલી,
ને ખીલી ખીલી છત્રીની છાંવમાં.

સૂર્યતેજ સંતાયે આભ છત્રછાંયામાં,
એમ છુપી છત્રીની છાંવમાં.
સોનપરી છત્રીની છાંવમાં.

———-

Under an Umbrella

The gentle rain and the drip-drip drops,
The giddy gold leaves on a yellow backdrop.
My heart is wet, but I stay dry,
Amused under an umbrella.

They float and flip from the sky to the land,
Linger luckily on shimmering sand.
My carefree chase in the misty maze,
Enchanted under an umbrella.

I sail and slip through a prairie land,
Where butterflies flutter in fairyland.
The sweet relation of rain and shine,
Cheered under an umbrella.

The dance of drizzle in playful swirl,
I spread my hand to catch the pearl.
I open my eyes to gaze at the sky,
Dazzled under an umbrella.
——–

ધ્યાન અનુભવ

13 Nov 2011 5 Comments

sunrise from our deck

ધ્યાન અનુભવ

ખૂલી આંખના અંધારે ટમટમતો ઝાંખો દીવો,

ડૂબકી મારી દૂર જઈ પાછો ફરતો મરજીવો…

એક ક્ષણે એ અણજાણ્યો, અતિથ બનીને આવ્યો,

મારે કાજે, અકળ અનાદિ આજે પરિચય લાવ્યો…

ઑમ મધુરા ગાણામાં એનો યે સૂર પુરાયો,

મનની ઊંડી વાવ મંહી જે જઈ જઈને ઘૂમરાયો…

ઝરમર ઝીણી ઝાકળ રજમાં ચમકારો વરતાયો,

પાછી પાની પગથી મુકી ક્ષિતિજમાં ખોવાયો…

કાગા નીંદરમાંથી જાગી, રૂંવે રૂંવે ચમકારો,

ક્ષણસ્પંદનનો પુનિત પરોણો પલક ઝલક ઝબકારો.

——-

થોડી પળોનો અનુભવ અને તેનુ મન મહેલમાં ગુંજન રહે એની રજુઆત. ઘણી સાધના પછી કોઈ ચમકારો થાય અને પછી એને સમજવા માટે વાગોળવો પડે. અનુભવને અતિથિનુ ભાવારોપણ કર્યુ છે. સૂર્યોદય ફોટો ઘરની અગાશી પરથી.

મારી રચના રાજકુમારી/ Rachnaa, our princess

10 Nov 2011 4 Comments

રચના

એક બપોરે હું મારી વ્હાલી સખી રચનાને અહોભાવથી જોઈ રહી હતી. નવા જ તૈયાર થયેલા ચણિયા ચોળી, કેવા સિવાયા છે એ જોવા માટે, પહેરેલા. એના મમ્મી રૂમમાં દાખલ થતાં જ એમનાં બોલાયેલા શબ્દો, “અહો! મારી રચના રાજકુમારી.” નીકળેલા, એ આજે એમ જ યાદ આવી ગયા. મારી એ બાલ સખીના લગ્ન દૂરના શહેરમાં હતાં. રચના અને મારી ઘણી માંગણી છતાં મારા મમ્મી પાપાએ મને મોકલવાની ના પાડી.

હું મારા ઘેર અમારી મીઠી મિત્રતાના મનરવમાં ખોવાયેલી. રચના મોટા શહેરમાં ઉછરેલી. અમારે ગામ લગભગ દર વર્ષે એના નાનીને ઘેર વેકેશનમાં આવતી. એના મામા-મામી માસી વગેરેથી ભર્યા ઘરમાં મારા ભાઈ અને મારી જેવા ઘણા મિત્રોનો જમેલો ચાલુ હોય. રમત ગમત અને વાતોમાં ખુબ સ્નેહભર્યુ વર્તન અને નમ્રતા અમને બધાને મર્યાદામાં રાખતાં. મારા કરતાં ત્રણ વર્ષ મોટી તો પણ અમે ખાસ બેનપણીઓ બની ગયેલા. રચના હંમેશા કહેતી કે, “અભ્યાસ વગેરે સરસ રીતે કરીશ પણ મારુ ભવિષ્ય તો એક સરસ મજાનુ ઘર અને કુટુંબના સપના જુએ છે.” જ્યારે એનુ લગ્ન નક્કી થયું ત્યારે રચનાએ કાગળમાં લખ્યુ હતું કે અજય એમની જ્ઞાતિનો જ છે. મીલીટરીમાં હોવાથી દેશની સરહદ પર છે પણ રચનાના મોટાભાઈ પણ મીલીટરીમાં હોવાથી બરાબર તપાસ કરીને પસંદગી કરી છે, “અને મારા તરફથી એટલુ જ કહું કે -મેરે મહબૂબમે ક્યા નહીં!”
લગ્ન પછી પંદર દિવસમાં રચના એક દિવસ અમને મળવા આવેલી અને ખુશ હતી. નવો સંસાર શરૂ કરવાની અનેક વાતો કરતી રહી. અજય નહીં આવેલ તેથી હું ક્યારેય એને મળેલી નહીં. બે મહિના પછી એ સરહદ પર અજય સાથે રહેવા જવાની હતી. અમને થયું વાહ! ચલચિત્રની વાર્તા જેવું સરસ બધુ ગોઠવાઈ ગયું.

પછી છએક મહિના સુધી રચનાના કાંઈ સમાચાર નહોતા તેથી હું કલ્પના કરતી રહેતી કે એ કેવી આનંદમાં હશે અને કેટલા ઉત્સાહથી એનો ઘર સંસાર ગુંજતો હશે! એવામાં એક દિવસ એના માસીના બેનપણી ઘેર આવ્યા અને કહે, “રચના તો એના મમ્મીને ઘેર પાછી આવતી રહી છે.”

મને આ સમાચાર તીરની જેમ વાગ્યા. હું માનવા કે કોઈને કહેવા તૈયાર ન હતી. મારી સખી, જે દર પંદર દિવસે લાંબો કાગળ લખતી, તે સાવ ચુપ થઈને દૂર દેશમાં ઝાણે ખોવાઈ ગઈ. એના ઉડતા સમાચારો આવતા. લગભગ એક વર્ષ પછી કોઈ મિત્રના લગ્ન પ્રસંગે અમારા ગામ આવી ત્યારે મારે ઘેર ઓચિંતા આવીને ઊભી રહી. અમારી બન્નેની આંખો મળતા જ કસીને બાંધેલી હિંમતની પાળ તુટી પડી અને આંસુ ધસી આવ્યા. એ રાત્રે અગાશીના એકાંતમાં એણે બધી વાત વિસ્તારથી કહી.

રચના ધીમેથી બોલી, “મારા લગ્ન ધામધુમથી થઈ ગયા. શ્વશુર પક્ષમાં ખુબ ખુશીના માહોલમાં અતડા રહેતા અજયને મેં ‘ગંભીર સ્વભાવ’ હશે એમ માની લીધો. સુહાગ રાત ખાસ વિશિષ્ઠ ન હતી. મારા મનને, ‘સંમતિ લગ્નમાં પ્રેમલગ્નનો ઉત્સાહ ન હોય એ સ્વાભાવિક છે,’ એમ મનાવી લીધું. અજયને ફરી સરહદ પર એના રહેઠાણ પર પંહોચવાનુ હતું અને હું મમ્મીને ઘેર ત્રણ અઠવાડિયા માટે ગઈ હતી. બધો જરૂરી સામાન લઈ અતિ ઉત્સાહથી મારૂ ઘર વસાવવા અજય પાંસે પહોંચી ગઈ. ઠંડો આવકાર અને નોકર ટોમીની સતત હાજરીથી મને જરા અચરજ થયું પણ મારા આદર્શ પત્ની બનવાના અરમાનોને અજય વિષે કશુ અજુગતુ દેખાતુ જ નહોતુ. પહેલા એક બે દિવસ તો હું પણ થાકેલી હતી તેથી તેની ઉર્મિરહિત વર્તણુક મને ખાસ ધ્યાનમાં ન આવી પણ ત્રીજી રાત્રે મેં સ્નેહથી પુછ્યું કે, ‘કેમ દૂર સુતો છે?’ તો સરખો જવાબ આપ્યા વગર પડખુ ફરીને ઉંઘી ગયો. રાતના અંધારામાં મારા આંસુ સુકાઈને નીરવ બની ગયા.

“એક વખત બપોરે હું બહારથી ખરીદી કરીને આવી ત્યારે ટોમીને અમારા શયનખંડમાંથી જલ્દીથી બહાર નીકળતા જોયો, પણ સવાલ પુછતા મને સંકોચ થયો. આમ મુંઝવણ અને ઉષ્માહીન ઘરમાં પંદરેક દિવસ ગયા હતાં. એ રાત્રે હું નવરાત્રીના પ્રથમ દિવસે બાજુમાં ગરબા અને માતાજીની આરતીમાં ગયેલી. મન બહુ ન લાગ્યુ તેથી વહેલી ઘેર આવી અજયને ચમકાવવા અમારા રૂમમાં જઈને ઊભી રહી પણ અજય અને ટોમીને એકબીજા સાથે વીંટળાયને સુતેલા જોઈ મારા પર જ વીજળી ત્રાટકી!

“ટોમી જટ ઉઠીને જતો રહ્યો પણ પછીની અજયની વર્તણુંકથી મને અત્યંત દુખ થયું. કશા સંકોચ કે શરમ વગર એ બોલ્યો, “સારૂ, હવે તને આ બાબતની ખબર પડી ગઈ. હાં, ટોમી આપણા જીવનનો હિસ્સો બનીને રહેશે.” તરત તો હું કશુ બોલી ન શકી. બહારના રૂમમાં આખી રાત મારા ભવિષ્ય, મારા સ્વજનો અને સમાજ વિષે વિચાર કરતી આંસુ સારતી રહી. એ રાતની એકલતા હું ક્યારેય ભૂલી નહીં શકું.

“બીજે દિવસે સવારમાં અજય આવીને મારી સામે બેઠો.
મારો પહેલો પ્રશ્ન, ‘તમે મારી સાથે લગ્ન શામાટે કર્યા?’ મને મનમાં એટલી બળતરા થતી હતી કે એની સાથે નજર મેળવવાની શક્ય ન હતી. ‘તું પણ મને પસંદ છે. અને ઘરના લોકો એટલા લગ્ન કરાવવા માટે પાછળ પડેલા હતાં કે મારે ના પાડવાનુ કોઈ કારણ જ ધ્યાનમાં નહોતા લેતા. અંતે તારી સાથે બધુ સરળતાથી ગોઠવાઈ ગયું અને મને લાગ્યુ કે તું મને સ્વીકારીશ.’
‘તમે મારી જિંદગી બરબાદ કરી નાખી.’ એવા મારા નિશ્વાસ પર એ કહે, ‘તું જરા સહકાર આપશે તો બધુ ઠીક થઈ જશે.’

“એ માણસની બેદરકારી અને બેજવાબદારી ભરી વાતો સાંભળી હું અવાચક થઈ ગઈ.
એ ઘડીએ બધુ તોડી ફોડીને ભાગી જવાનુ મન થઈ ગયું પણ મમ્મી-પપ્પા અને ભાઈઓને કેટલો મોટો ધક્કો લાગશે એ વિચારે અટકી ગઈ. કદાચ આ માણસમાં પરિવર્તન લાવી શકું! પ્રયત્ન તો કરવો જ રહ્યો.

“ત્રીજી રાત્રે હું અમારી પથારીમાં સુવા ગઈ ત્યાં થોડી વારમાં ટોમી આવીને અજયની બીજી તરફ સુઈ ગયો. મારાથી આ સહન ન થતાં એ દિવસથી મેં એ રૂમમાં રાતના પગ મુકવાનુ બંધ કર્યુ. દિવસે અનેક રીતે સમજાવવા અને તેને સમજવા મેં પ્રયત્ન કરી જોયો.
“એ અઠવાડીયાના અંતે મમ્મી આવ્યા. એ તો ઉમંગ સાથે એની રચનાને ઘેર થોડા દિવસ રહેવા આવ્યા હતાં. મારો ઉતરેલો ચહેરો અને નિસ્તેજ આંખો જોઈ સમજી ગયા કે ‘કાંઈક મુશ્કેલી છે.’ પણ આવી અજુગતી પરિસ્થિતિ હશે એની કલ્પના સુધ્ધા ન હતી. બે દિવસ પછી ગમેતેમ હિંમ્મત ભેગી કરી પહેલી વખત વિચારોને શબ્દોમાં ગોઠવી મમ્મીને વાત કરી. એમના મુખ પર નિરાશા, ગુસ્સો, અસહાયતાના ભાવો રડી રહ્યા. અજયના વર્તનમાં ઉપેક્ષા અને રૂક્ષતા જોઈ એની સાથે વાત કરવાનો કશો અર્થ માને ન દેખાયો. હવે શું?

“મેં અજય સાથે વાત કરી કે અમારૂ લગ્નજીવન બચાવવા કોઈ પણ ઉપાય બતાવે તો હું સહકાર આપવા તૈયાર છું. પણ, એ તો, ‘એનો ટોમી સાથેનો સંબધ સૌથી વધારે મહત્વનો છે એ સ્વીકારી આગળ વધવા તૈયાર હોંઉ તો જ વાત કરવાનો અર્થ છે,’
એમ જણાવી ચૂપ થઈ ગયો. હવે નિર્ણય મારે લેવાનો હતો. મમ્મી સાથે મારી માનસિક અવદશાની રાતદિવસ વિશ્લેશણ કરતા અંતે, ‘મારો એમાં કશો વાંક નથી’ એટલો આત્મવિશ્વાસ આવ્યો.
“કાંપતા અવાજે અજયને મેં જણાવ્યુ કે, ‘આપણા સંબંધનુ નિધન થઈ રહ્યુ છે અને તને હત્યારાના સ્વરૂપમાં જોઈ રહી છું. મને અને મારા સ્વજનોને વિના વાંકે આટલુ દુઃખ પંહોચડવા માટે તારો વિશ્વેશ્વર ન્યાય કરશે.’ એ ઘર છોડીને નીકળતી વખતે મમ્મી સાથે ન હોત તો હું જીવતી ન હોત. નીરાશા અને નાલેશી એ બહુ ઊંડી ખીણ છે.

“મહિનાઓથી પ્રયત્ન કરૂં છું, પણ આ મારા દિલના અરીસા પર જાળા ઘેરાયેલા છે તે સાફ નથી થતાં. ફરી ક્યારે હસી શકીશ!
મારા માટે જ નહીં, ઘરના લોકો માટે પણ મારા ભવિષ્યનો દોર મારે જલ્દી હાથમાં લેવો પડશે.”

ત્યાર પછી થોડા સમયમાં જ રચનાએ ઘણી અઘરી પરિક્ષા પાસ કરી ઉંચી પદવી પ્રાપ્ત કરી, સફળ વ્યવસાયિક જીવન વ્યવસ્થિત રીતે શરૂ કર્યુ. આધ્યાત્મિક અને સેવા પ્રવૃત્તિઓમાં પણ ઘણો ફાળો આપ્યો. સફર દરમ્યાન કેટલીક તક આવી અને ગઈ, પણ એના દિલને જીતનાર ફરી એના જીવનમાં કોઈ આવ્યો જ નહીં. માતા-પિતાના ગયા પછી અને ભાઈઓ સાથેની પલક જલક મુલાકાત વચ્ચે એકલતાની સંવેદના ઘણી વખત થઈ આવતી.

અમે કાળા-ધોળા વાળ વાળી બન્ને બેનપણીઓ ક્યારેક ભેગી મળી બાળપણ યાદ કરી હસી લઈએ. “હું તારા ઘેર મળવા આવું પછી તું મને નાનીના ઘર સુધી મુકવા ચાલીને આવે , અને પાછી હું તને તારા ઘર સુધી મુકવા આવું, તુંયે ઘેલી અને હુંયે ઘેલી.” કહી રચના ખડખડાટ હસી પડે.

છેલ્લે એક પ્રસંગ વિષે રચના કહેતી હતી. “નિવૃત્ત થયેલા મીલીટરીના સભ્યોને ભેટ આપવાના મેળવડામાં હું અતિથિ વિશેષ હતી. એમાં અજયનુ નામ બોલાતા મારૂ હ્રદય એક ધડકન ચૂકી ગયું. મંચ પર આવીને ભેટ લેતા મારી સામે નજર ન મિલાવી શક્યો. મેં જોયુ કે સાવ નબળો લાગતો હતો અને ધીમે ધીમે જઈ ટોમીની બાજુમાં બેઠો.
મારા મનમાં ચણચણાટી થઈ કે એની સાથે કોઈ છે, જ્યારે હું એકલી છું!”

અમારી રચના રાજકુમારી આજે યોગ્ય જીવનસાથી સાથે હોત તો બહોળા કુટુંબથી ઘેરાયેલી હોત.

————

મારી રચના રાજકુમારી

ત્રણ ભાઈની એક જ બ્‍હેની ગરવી ને લાડકડી,
માની મમતા બોલે, “મારી રચના રાજકુમારી.”

અમન ચમનમાં ઉછરી કન્યા હીર દોરને ઝાલી,
દુધ મળે જો માંગે પાણી, દીકરી સૌની વ્હાલી.

ભણીગણીને આશ ઉંમરે રાહ જુએ સાજનની,
અલકમલક્માં શોધ ચલાવી ઉમંગથી પરણાવી.

પ્રથમ રાત્રીના રંગીન સપના દાજ્યા પરણ્યા બોલે,
“મને ગમે આ નોકર બંદો, પહેલો એ પ્રેમી છે.
મારી માની ટીકટીક કચકચ, કંટળ્યો’તો એવો ,
લગ્ન કરીને લાવ્યો તુજને, છોડવવાને પીછો.”

ભોળી રચના ઘણી ઝઝૂમી ગૃહ ખંડન અટકાવે,
એક એક પળ અગણિત ડંખો,સહી સહી સમજાવે.

અરે! વિંખાયો માળો એનો શરૂ શરૂના રસ્તે.
અંતે ચાલી એક અટુલી લાંબા જીવન રસ્તે,

હોત અગર જો સોણો સાથી સહેજે પ્રેમ પીરસતી,
ઘેરાયેલી હોત કુટુંબમાં આજે પ્યાર જતનથી.

————

Rachnaa, Our Princess

One afternoon, I was looking at my best friend Rachnaa dressed in her new purple dress. Her mother entered the room and words easily expressed her sentiments. She had said, “Oh! Our pretty princess.”

I was remembering so many things about her today because she was getting married and my parents did not give me permission to attend her wedding in a far away city. Every summer Rachnaa used to come to her grandmother’s house in our town. Their house was always crowded with family members and friends while Rachnaa and her three brothers were there. Rachnaa, a sweet loving girl, was a reason for our group of friends to remain connected for all those years.

Rachnaa was three years older than me, but we were best friends and I somewhat worshipped her. She used to say, “I will get the best education possible. But my dream is to have a nice family life, a sweet little home with children, but not too many!” And she would giggle.

She had written all about her choice-marriage with a military man, named Ajay. Since Rachnaa’s older brother was in the military, he had found him for her. He was of the same cast and his family was in Mumbai. She had said about her feelings toward him, “What can I say? He is The One.”

Fifteen days after her wedding, she came for a day trip to our town while her husband stayed with some of his relatives. Rachnaa was very excited about her new family and her plan to go and live with her husband on the border.

After that I did not hear from her, so I was happily imagining her being totally submerged in her new life. Everything seemed like a story written for a great movie. But after some time, I was crushed to hear from her aunt’s friend that Rachnaa had returned to her parents’ house in the last several months. I did not want to believe it or to repeat it to anyone with a wishful thought that this bad
news would go away.

It was almost one year since her marriage. One day Rachnaa came to my house unexpectedly. We looked into each other’s eyes and started crying. She had come to attend a wedding in my town. In the quiet of the night she told me about
her painful encounter.

Rachnaa said, “I was on cloud nine! My in-laws were pleased with me, but Ajay was mostly quiet around me. I thought maybe he was a loner. The first night was nothing special. I thought, ‘Naturally! Ours is a choice marriage, not a love marriage.’

“He went to his posting and I went to my mother’s for two weeks. Then I went to join him in our new home. I was all set to start my new life. I was prepared to take any challenge life would throw at me because I thought that my partner Ajay would be next to me. The first couple of days, I was busy making sure that the military residence was more of a warm, welcoming home. Ajay was quiet as before and Tommy, I thought, was a paid helper for our household, though I was puzzled by his constant presence in our home.

“The second night, I asked Ajay why he was sleeping so far away from me. He mumbled that he was tired or something and turned away from me. The tears in my eyes welled up and dried themselves in that cold night. I thought he would warm up to me soon. Every day, I went on convincing myself with many excuses for his indifference.

“One Saturday afternoon, I came home from the market. I saw Tommy hurriedly coming out of our bedroom. I was surprised but was hesitant to ask any questions.

“My days were dull and nights were long. One night, we were invited to go for Navaratri puja at a neighbor’s house. Ajay insisted that I go alone. I went, but did not feel well, so I came home early and went quietly to our bedroom to surprise Ajay. But I got the shock of my life when I saw Ajay and Tommy sleeping together in our bed. Ajay was startled, ‘Oh! You are home!’And realizing the implications, he said, ‘Well now you know.’

“I ran out of the room. That night on the living room couch was the loneliest night of my life. The next morning he came and sat in front of me. I did not see any guilt on his face. I asked, ‘Why did you marry me?’ I tried my best to control my quivering voice. Without much emotion, he said, ‘I liked you. My family was after me to get married and with you everything worked out so easily. I thought you would understand and cooperate.’

“I could not tolerate looking at him, so I got up and left. My first thought was to break everything around me and leave. Then I thought about mamma-papa and my brothers. How would they be able to bear the pain of my shattered married life? At least I should put in some effort to salvage the situation.

“I had been there for two weeks but it seemed like ages. All of a sudden I found myself inefficient, insecure, and helpless. I felt that I was a total failure and at fault about the situation. When I was calm enough after a couple of nights, I went to lie down next to him. I requested Ajay to change his way of life and let go of Tommy. But he said, ‘If you just cooperate, things can work out.’ We were in the middle of our conversation when Tommy came in and lay down on his other side. Ajay welcomed him. I was burning with the insult. After that night, I never set foot in our bedroom at night.

“My mummy came to visit her happily married daughter as we had planned. She saw my withered face and assumed that something was wrong. But she couldn’t have remotely dreamt about my life’s reality. I told mummy when I was somewhat sure that I would be able to talk without breaking down into sobs. It was very difficult to put into words. My mother’s face was ashen. Slowly I regained my confidence and realized that I was an innocent victim. I had to make a decision.

“As a last effort, I sat down with Ajay to find out whether he wanted to save our marriage or not. He said, ‘Now you know that Tommy is very important in my life, and only when you accept that is there any point in talking.’ Again I was so hurt and angry that the tears started rolling. I told him, ‘The way you have hurt me and my family, I hope that you get punished for this cruelty.’ I left his home – our home – and never looked back, but a piece of my heart I lost forever. I had my family’s support but how was I to fill this empty corner in my soul?”

In a race against time, Rachnaa passed one of the highest civil service exams and became a top officer in the Civil Service. She always remained the best daughter, a loving sister and a loyal friend. But after a long journey through life, she summed up her mental state in this story:

“There was an award ceremony for the military service retirees. I was the chief guest. There, Ajay’s name was announced. My heart skipped a beat. He received his award but could not look up at me. I saw him slowly going down to sit next to Tommy.
I felt a pinch – he is with someone and I am alone.”

—————–

Book-Release

14 Oct 2011 3 Comments

http://www.shishuvihar.org/pdf/oct11.pdf

“નીતરતી સાંજ Essence Of Eve”

eBook available to purchase, for your computer or iPad, Click on www.bookganga.com search> Saryu Parikh

Vimochan- Book Release

Nitarati sanj-book

03 Sep 2011 8 Comments

BOOK

BOOK_PDF

જાણી ન જાય

24 Aug 2011 6 Comments

જાણી ન જાય

મને સૌ જાણે પણ કોઈ મને જાણી ન જાય,
વરદ વાણીના વખાણ, ભાવ જાણી ન જાય,

જૂઠાની   જાનમાં નાચગાન         થાય,
પછવાડે   લેણ દેણ   માવતર મૂંઝાય.
રૂપાળુ અંગરખું    મોભે    હરખાય,
ફાટેલી    ફેંટ રખે    બ્હાર    ન    કળાય.

ઘોડે    અસવાર    એના તાણેલા    તાસ
કાયર   છે કંથ    કોઈ ઓળખી   ન    જાય.
ચમક દમક    ચૂંદડીઓ    મોંઘી     દેખાય,
મોઘમ   એ વાત, મૂલ્ય   જાણી ન   જાય.

ત્યાગ     ને   વૈરાગ્યના    પૂસ્તક    વેચાય,
ભગવા   એ    ભેખમાં    સ્વામિ      પૂજાય.
કાંચન કામિની     જ્યાં    મધરાતે   જાય,
દીવો બુજાય    કોઈ    જાણી    ન જાય.

સુંદર   આ આંગણ ને    ચોખ્ખી   પરસાળ,
પાછળની    પોલને    પિછાણી    ન   જાય.
વટ્ટની    વાતુ    ને   વળી શોભા    દમામ,
મ્હાંયલો   મૂંઝાય    કોઈ પામી   ન    જાય.
———–

अति सदा वर्जयेत

01 Aug 2011 3 Comments

અતિ

પ્યાર પ્રેમનુ મધુર આ બંધન સંસારીને બાંધે,
અતિપ્રેમના પાશમાં પરવશ મોહમાં બદલી જાયે,
પ્રેમ થાપટ મારી બોલે, અતિ અતિને ત્યાગ,
રે માનવ! અતિ અતિને ત્યાગ.

યમ આહાર વિહાર ને નિદ્રા , કૃષ્ણ ગાંવ લઈ જાયે,
અતિની આગમાં લપટાઈને સ્વ સર્વસ્વ જલાવે,
સમતા થાપટ મારી બોલે, અતિ અતિને ત્યાગ,
રે માનવ! અતિ અતિને ત્યાગ.

કર્મ ધર્મ જે જીવન ચક્કર સહજ ભાવ ચલાવે,
અતિ કર્મ ને અણસમજણમાં ફળને વિફળ બનાવે,
કેશવ થાપટ મારી બોલે, અતિ અતિને ત્યાગ,
એ માનવ! અતિ અતિને ત્યાગ.
————

अति सदा वर्जयेत

प्यार प्रेमका   मधुर   ये   बंधन   सब   संसारको   बांधे,
अतिप्रेमके   पाशमे परवश   मोहमे   बदल   ये   जाये,
प्रेम ये थापट मारके बोले, अति अतिको त्याग,
रे मानव ! अति   अतिको   त्याग———

यम   आहार   विहार   व   निद्रा   कृष्ण   गांव   ले   जाये,
अतिकी  आगमे   लीपट   लीपटकर अपने आप जलाये,
समता थापट   मारके   बोले अति अतिको त्याग,
रे मानव !अति   अतिको त्याग———-

कर्म क्रिया जो जीवन चक्कर सहज भाव चलाये,
अतिकर्म जो अनजानेमे फलको विफल बनाये,
केशव थापट मारके बोले अति अतिको त्याग,
रे मानव ! अति अतिको त्याग———-

સ્પર્શ

21 Jul 2011 4 Comments

સ્પર્શ

સખીરી! સાત રંગના સ્પર્શ….

જીવજીવના અદ્‍ભૂત સંસર્ગે મન મધુરપ નિષ્કર્ષ,
એમા અગણિત ભાવ ભૂવન, ને જન ચેતન સંકર્ષ.
રે સહિયર! સાત રંગના સ્પર્શ.

નજર નજરના મિલન વિરહમાં સુખદુઃખના સંઘર્ષ,
ઓષ્ઠોના આહ્‍લાદક સ્પર્શે વિશ્વ વહે અકર્ષ,
રે સહિયર! સાત રંગના સ્પર્શ.

શબ્દ સૂરો કર્ણોમાં ગુંજે, સ્પંદન ક્રુર કે સહર્ષ,
આંગળીઓ છે મનની ભાષા, ટેરવડે સંસ્પર્શ,
રે સહિયર! સાત રંગના સ્પર્શ.

સ્પર્શ ચરણ અવગણના દીસે, ચરણ સ્પર્શ સુ દ્રશ્ય,
આત્માથી આત્માની લગની, એક રંગ અદ્રશ્ય,
રે સહિયર! સાત રંગના સ્પર્શ.

પવન લહર આલિંગન કુમળો જગતપિતાનો સ્પર્શ,
મૃત જમીનમાં ચેતન જાગે નવ અંકુર ઉત્કર્ષ.
રે સહિયર! સાત રંગના સ્પર્શ.

———
સંકર્ષ=ખેંચાણ. અકર્ષ=દિલપસંદ.

Let Go…..

16 Jul 2011 4 Comments

Let Go—

We raised you with love and tenderness,
  We gave you all the worldly happiness,
  We surrounded you with all the kindness,
  You responded and returned all that gentleness.

But now I have to learn to let go.
  I finally emerge,
from the interlude of the emotional blackmail
And tears of my wounded heart’s wail.

So my child,
I set you free to your own universe.
I set you free from my bondage of desires.
I set you free with happy tears in my eyes.

Forever,
Open my heart and open my door,
I’m happy you come, discern you don’t.
————

Let Go….

The relation of a son to his mother is like a petal to a delicate flower. He is a part of her whole being. So how and when does she learn to sort out and separate that part of her heart?
As a child, he cried every time as I walked away from him. The day had come when I had to leave him at preschool with other children. I can’t forget when I peeked in through a window and saw him standing there with the most curious but sad face. Time flies. He went to middle school, then high school and started to think that the world started with him and his parents did not know a thing. We, the parents, were amused and looked forward to the arrival of the day of his self-realization! Although confident during his ups and downs, successes and failures, he needed the love and assurance of his parents. Mom was always available, no doubt about it.

I saw him flying away to a great university for higher education but still he remained well connected with his mother.
I would ask on the phone, “Do you eat well?”
“Yes mom.”
“Did you do your laundry?”
“YES! Can you send me some goodies in a care package as you did last time?” “Oh, sure,” I would say and get busy preparing that care package as if I did not have anything else to do. I took a breath of relief when that package would be in the mail.
“Did you receive the package?”
“Yes, mom, and I shared it with my friends as you had written in your sweet note.”
Days and years go by, our lives highlighted with his phone calls and visits. Many small and not so small decisions are made together. “Son, do it this way.” “Yes, mom, that is a good idea.” Mom felt connected with her son.
We had several serious discussions about our expectations of him.
“Be very careful in choosing your life partner.”
“Oh I forgot to mention, I have a close friend.”
I was speechless for a while but recovered and asked. “What’s her name?”
“Shayna.”
“Is she a new friend? You never mentioned her name before.”
“Oh, we’ve been dating since –maybe—since our first semester!”
“Son! That is almost two years.”
“Mom, you are right.” Always quite cool, his responses.

Here I was, boiling inside. This child, who I thought shared all his feelings with me, sounded very casual about this very important aspect of his life. I started to realize that many things must be happening with him that I was not aware of!

Finally we met the girlfriend at their graduation. After formal greetings, unknowingly, I was trying my best to impress upon her how important we are in his life and added some insight of our general attitude.
I said, “We give our children freedom to choose their partner.” I thought she would feel, “Aha, how liberal and nice these people are.” But she did not get the message and remained a stranger to us for the rest of the visit and then some.
I would ask my son, “So. . . how serious are you in this relationship?”
“We are friends, taking it one day at a time.”

This child, whom I thought always valued our opinions, never asked, “What do you think about this person? Is she right for me?”
I gave my opinion sometimes without being asked, and he listened carefully.
“Son, we don’t feel connected with your girl.”
“Oh, mom! That will happen – you have to be patient.” Well, several years did not seem like long enough. I started to pray, “God! Grant me patience, but hurry.”

Days and months and years went by. Step by step I saw my child turning into a separate individual. That year, as usual, I was ready to book his ticket to come home for the special Millennium Christmas-New Year. He told me that he wanted to go somewhere to celebrate the New Year with his girlfriend. I did not want to feel bad, but it felt like a stab to my chest.

The realizations and revelations kept on coming. I learned to let go by looking at the situation from a different perspective. I could see that he was still in my close family circle, but I would not be able to penetrate this adjoining circle of his adulthood. The tears used to start rolling at unexpected moments. I always had been such a balanced person, never overly emotional, but as far as he was concerned, my emotions welled up through my eyes. I was determined to deal with this emotional roller coaster with my spiritual strength.

The greatest lesson is taught to you by the person you love most: “Love does not expect anything in return.” Be ready to be tested. He is pulled in different directions. So now I have to learn to let go. I am always thinking and contemplating with my earnest, aching heart. Why is it that my heart contracts with pain as I think of letting him go, at the same time I feel my spirit soar? Finally, I feel like a leaf floating on a serenely flowing river, as in meditation. The ocean of love is all around me. I just have to learn to drink from my sweet, stored water to cherish the rest of my journey. I am sure my son will be nearby to replenish my jug of life.

——————-

comment:
Hi Saryu, I enjoyed reading these and can certainly relate to the sentiments. I’ve inserted only a few comments. I especially like your use of direct quotations, your metaphors, and your unique use of words (like “careenly”).
Love,
Dr.Vivian Brown

Solace

Oh! Tender trail of emotions, life always in motion
Console trifle narrow notions; learn desireless devotion

It was long ago inlay, he was sweet sunshine in rain
At his first blessed breath she gave a smile, even in pain

Immersed in caring and caress, hover to cover from duress
The ties were getting very tight, binding both with subtler might

Time flew, giving him worldly wings, a novel land new song to sing
Here Ma perched to reminisce, feeling the hurt of his remiss

Soon she learns to just submerge within herself, dissolves the urge
Freely flows the stream of love and gives it all a.way to merge

Why so hard is it for Mom to slip away to let bygones?
Sure her love carreenly carved in her old’n weary bones
———–

સંતાનને…….

ભાવભર્યા   પ્રેમ   મધુ   ગીતે   ઉછેર્યાં,
સંસારી   સુખચેન    સુવિધા    વર્ષાવ્યા,
હેતાળે     પ્રેમાળે   કામળે   લપેટ્યા,
હૈયાની   હુંફમાં હિલોળા,   ઓ બાળ મારા!

મીઠાં અમ   મમતાના કુમળાં   આસ્વાદને,
વળતરમાં    આનંદે    ભરીયા   આવાસને,
હાસ્યે અમ   દિલને   બહેલાવ્યા અશેષને,
હૈયાની હુંફમાં   હિલોળા, ઓ બાળ મારા!

પણ, આવી છે આજ ઘડી શીખવાની ,ત્યજવાની.
આગળ એ ક્યાંય ગયા, નવજીવન   નવ સાથી.
પાછળ તું વલખા    કાં   મારે , ઓ જીવ મારા?
આંસુના   તોરણ ને   ઉંના   નિશ્વાસ   પછી.
મન મનન   મંથન ને ઉરના   ઉજાસ પછી.

આપુ છુ, મુક્તિ આજ તારા નવજીવનમાં,
આપુ છુ, મુક્તિ મારી આશાના બંધનમાં,
આપુ છુ, આંસુ સાથ ખુશી મારા નયનોમાં,
સાચા આ સ્નેહની કસોટી, ઓ બાળ મારા!

તું જ્યારે ચાહે, છે ખુલ્લુ આ દ્વાર મારું,
આવે તો વારુ, ના આવે ઓવારૂં.

સમજાવું

માના આ મનવાને ફરીને બહુ દિનથી બહેલાવું
સર્વબ્રહ્મ છે, સર્વબ્રહ્મ છે, કહી કહીને સમજાવું

સાધક જીવડો તોય ફરી જ્યમ મધમાખી મધુપુંજે
પરિવર્તન ને આવર્તનના વર્તુળે જઈ ગુંજે

નવમાસ એક અંગ બનાવી ચેતન ઝરે જનેતા
પ્રથમ પ્રાણ પૂર્યાની પીડા આનંદ અશ્રુ કહેતાં

અહ્રનિશ ને એકધ્યાન લઈ પારેવા પાલવમાં
આગળપાછળ ઓતપ્રોત એ પોષણ ને પાલનમાં

‘ના મેલતો ઘડી ય છેડો’, હસીને યાદ કરે છે
ખુશ છે, આજે ઘડી મળે તો માને સંભારે છે

નવીડાળ ને નવાફૂલ, અંહી વ્હાલપ વળ છૂટે ના
સમય સાર સંસાર મા સમજે, તોયે કળ વળે ના

મોહજાળ મમતાની ચાહે મુક્તિના અજવાળા
સહેજે હો સંયોગ વિયોગ ને સમતાના સરવાળા
———–

અમ્મી વિના નહીં…./ Not Without Ammi……

07 Jul 2011 4 Comments

અમ્મી વિના નહીં…..

“અમ્મી! પાંચ અઠવાડીયા પછી મારૂં આરંગેત્રમ છે. મમ્મી-ડેડીએ એક મોટી જગ્યા એક સાંજ માટે નક્કી કરી છે. ખુબ તૈયારીઓ કરવાની છે. બધ્ધી વાત પાછી આવીને કહીશ. ઠીક!” કહેતી દાદીને રોજની માફક બચી કરીને મેહા લગભગ ઊડતી બહાર દોડી ગઈ. પાછળ પુલકિત હાસ્ય સાથે દાદી એને જતી જોતા રહ્યાં.

મેહા અને એના ભાઈને ઉછેરવામાં દાદીનો ઘણો ફાળો હતો. પણ એ તો વર્ષો પહેલાની વાત છે, જ્યારે દાદી ચટ્ટ લઈને ઊભા થતાં અને પટ્ટ લઈને કામ આટોપતા.
આજકાલ તો, “મેહા બરાબર જમી કે નહીં?” “એની તબિયત તો બરાબર છે ને, ઉદાસ કેમ બેઠી છે?” ”હજી બહારથી પાછી કેમ નથી આવી?” આવા સવાલોના જવાબ હંમેશા મળે જ એવું નહોતુ બનતુ, પણ એ સવાલો તો દાદીના સ્વભાવ સાથે વણાયેલા હતાં. કિશોરી મેહાને બીજા ઘણા અગત્યના વિષયો પર ધ્યાન આપવાનુ હોય એ પણ એટલું જ સ્વાભાવિક હતું.

મેહા છ વર્ષની હતી ત્યારે દાદીને કહે, “અમ્મી! આજે મમ્મી મને નૃત્યના વર્ગમાં લઈ જશે. પણ મને તો નૃત્ય કરતા આવડે છે, સાચુ કહુ છુ ને?”

દાદી હસીને કહે, “મારી ડોલીને નૃત્ય કરતાં આવડે છે પણ એમાં પહેલો નંબર લેવા માટે સરસ શીખવું પડે ને?” ત્યારે એ ગંભીર વિચાર સાથે બોલી, “હાં, જવું પડશે.”

જ્યારે પણ સંગીત, ચિત્ર કે નૃત્યની વાત આવે ત્યારે દાદીનો ખીલી ઉઠતો ચહેરો જોતી મેહાને ખબર હતી કે એમને કેટલી ગહન અભિરુચી છે. દાદી સાથે રસમય વાર્તાલાપ કરવો હોય ત્યારે મેહા આ વિષયો છેડતી રહેતી.

દસ વર્ષની મેહા, તેનો ભાઈ અને એના મમ્મી-ડેડી નવા બંગલામાં રહેવા ગયા. દાદા-દાદીને ઘણો આગ્રહ કર્યો પણ દાદી તૈયાર ન જ થયા. કહે, “અહીં નજીકમાં જ છીએ ને! મને આ ઘરમાં જ ગમે.”

નવા ઘરમાં દસેક દિવસ થયેલા. દાદી વિચાર કરતા હતા કે મેહા નીશાળેથી આવી ગઈ હશે. ઘરમાં એકલી હશે. બરાબર નાસ્તો કર્યો હશે કે નહીં! ત્યાં જ ફોનની ઘંટડી વાગી.

મેહા રડતા અવાજે બોલી, “અમ્મી, ચાર પાંચ પુરુષ જેવી દેખાતી સાડી પહેરેલી બાયડીઓ બારણુ ઠોકે છે અને કહે છે કે ‘બક્ષિશ આપો અમે તમને નવા ઘરમાં આવકાર આપવા આયા છીએ.’ કહીને હસે છે. મને તો બહુ બીક લાગે છે.”

દાદી કહે, “બેટા! ગભરાવાની જરૂર નથી. કહી દે કે કાલે આવજો. હું હમણા તારી પાસે આવું છું.” એ દિવસ પછી ખાસ કોઈ આગ્રહ વગર દાદી નવા ઘરમાં રહેવા આવતા રહ્યા.

મેહાની દરેક પ્રવૃત્તિઓમાં દાદી રસિક સાક્ષી બની રહેતા. એની સફળતામાં ખીલેલા હાસ્ય સાથે બાહોંમાં ઘેરી લેતા તો નિષ્ફળતાના દુખમાં દાદીનો પાલવ અને મેહાની આંખો મળી જતાં. કિશોર અવસ્થા અનેક વિટંબણાઓ લઈને આવે છે. નહીં બાળક અને નહીં પુખ્ત, નહીં રાત કે નહીં સવાર, એવા સમયમાં બાળક પોતાનૂ વ્યક્તિત્વ શોધતા
પોતે જ ખોવાઈ જાય. આસપાસના મુરબ્બીઓની વાતો નિરર્થક લાગવા માંડે છે. આ કુદરતી વિકાસના પગથીયા ચડતા એ સ્વતંત્રતા મેળવવા માટે ખટ્ટ્મીઠ્ઠો બળવો કરતા રહે છે. આમ જ વ્યક્તિત્વ પૂર્ણ કળાએ ખીલે છે અને વડિલોએ એને માટે અવકાશ અને અનુકૂળતા આપવી જ રહી.

દાદી થોડા વર્ષો અમેરિકા રહેવા ગયા હતાં. પાછા મેહા સાથે રહેવાનુ શરૂ થયું ત્યારે મેહા આત્મવિશ્વાસુ અને હોંશીયાર સુંદર વિદ્યાર્થિની બની ગઈ હતી. દાદી સાથે મીઠો સંબધ પણ અનેકવિધ પ્રવૃત્તિઓમાં ક્વચિત વાતો કરવા બેસવાનો સમય મળે. દાદી એને આવતા જતા જોતા રહે અને મનમાં વિચારે કે સમય સમયની બલિહારી! “હવે એને મારા પર બહુ પ્રેમ નથી.”

એવામાં દાદી પડી જતા પગના હાડકામાં તડ પડતા પથારિવશ થઈ ગયા. એકાદ મહિનો પસાર થઈ ગયેલો અને થોડું સારૂ થયું હતું. ત્યારે રોજની જેમ બહાર જતાં પહેલા દાદી પાસે આવીને બેઠી અને આરંગેત્રમની વાત કરીને ગઈ.

દાદી પથારીમાંથી કે ક્યારેક પૈડા ખુરશીમાં બેઠા બેઠા તડામાર થતી તૈયારીઓ જોતા રહેતા. ખુબ સરસ કપડા ઘરેણાની પસંદગી કરેલી. એ દિવસ માટે લગભગ અઢીસો માણસોને આમંત્રિત કરેલા. દાદી વિચારે, “મારાથી નહીં જવાય. એટલા માણસો હશે એમાં વચ્ચે મારૂ શું કામ?”

કાર્યક્રમને બે દિવસની વાર હતી. જમ્યા પછી બધા બેઠા હતા ત્યારે મેહા બોલી, “અમ્મી! તું કઈ સાડી પહેરીશ?”
દાદી સંકોચ સાથે બોલ્યા,”ક્યાં? હું તો ઘેર જ ઠીક છું.” ઘરના લોકો આગ્રહ કરતા રહ્યા પણ પૈડા ગાડી સભાગ્રહમાં લઈ જવાની કેટલી તકલિફ પડે એની એમને ચિંતા હતી. “ના ના મારી ત્યાંશું જરૂર છે? મેહાના મિત્રો અને બીજા વડીલો છે જ ને?”

મેહા બધાને શાંત કરતાં બોલી, ”ભલે, નહીં આવો, પણ હું અમ્મી વિના નૃત્ય કરીશ જ નહીં ને!” એક આશ્ચર્ય અને આનંદનુ મોજું દાદીના દિલ પર ફરી વળ્યુ. ભીની આંખોથી એમણે હા કહી દીધી.

કાર્યક્રમમાં પહેલી હરોળમાં દાદીની ખુરશી ગોઠવાઈ. આરંગેત્રમનો મનોહર કાર્યક્રમ પુરો થતાં તાળીઓનો ગડગડાટ અને વાતાવરણમાં ગુંજતાં સ્પંદનો ઝીલતી મેહા મંચ પરથી નીચે દોડી આવી દાદીને વળગી પડી.

સમય અને સ્વભાવના ઉતાર ચડાવમાં ભલે ક્યારેક શુષ્કતા આવે પણ એ સ્નેહવર્ષાથી ભીજાયેલુ હ્રદય અંતે તો પુલકિત થઈને સાથે હસી ઊઠે.

——————————

Not Without Ammi….

“Ammi! After five weeks I have my final dance recital, “Aarangetram.” My mummy and daddy have booked a big auditorium. I am so excited. I will tell you all about it, but I have to run now.” Meha kissed her grandmother, as every day she did, and ran out flying through the door. The grandmother’s eyes followed her with a big smile on her face.

The granny had been around when Meha and her brother were growing up. But that was several years ago when granny was quick on her feet. Nowadays, she was observing from her bed and wondering at times, “Why Meha has not come home yet?” or “Why is Meha is so quiet?” “Did she eat?” She may not necessarily get replies to her questions, but it was her second nature, and not to answer was the second nature of a very busy teenager. But Meha would never forget to stop in Ammi’s room before leaving the house.

When Meha was six years old, she told her grandmother, “Ammi, my mom will take me to a dance class. But you know that I know how to dance - why do I have to go?” Ammi smiled and said, “Yes, my Dolly knows how to dance, but to be the best, you have to learn more, right?” With a sweet but serious face, Meha said, “OK, I will have to go.”

Meha had seen that whenever there was any talk about music, painting, or dance, her grandmother’s face would light up. So to involve Ammi in interesting conversation, Meha used to start up with those subjects.

An almost-eleven-year-old Meha, her brother and her parents moved into their new house not too far from their grandparents’ home. Granny declined the invitation to move in with them, saying, “I am used to this place.”

It had been only a few days since their move. One late afternoon, granny was thinking, “Meha must be home from school and alone. I hope she eats some good snacks.” The phone rang and Meha was at the other end, panicked. She said, “Ammi, a few weirdly dressed women are banging on the door and are asking for gift money as we have moved into this new home. They are loud and laughing amongst themselves.”

Ammi said, “Dear! Don’t be afraid. Keep the door closed and just tell them to come some other day. I am coming right over there.” After that scary incidence for young Meha, without much convincing, the grandparents moved in with them.

Granny was a loving witness to all of Meha’s artistic and scholastic achievements. In her success she would run into granny’s open arms and in her failure Meha would wipe her tears with Ammi’s sari-pallu. But a teenager’s life gets entangled in many complications. At times they get lost while trying to find their own identity. The wisdom or advice of elders seems boring. These are natural steps of the growing process, and wisdom has to give room for that independence to flow freely.

Grandmother had to go and spend a few years in America. When she returned to live with Meha, she had matured into a confident, beautiful young girl. She was involved in several exciting activities. Still, she had sweet relations with her grandmother but had very little time or need for granny. Grandmother used to think, “Everything turns with time. She does not love me as much.” Time flew and the world went around while granny kept on watching.

Unfortunately, grandmother fell and was bed-ridden for a long time. When Meha was talking about her recital, granny was in her wheelchair. Ammi was observing the preparations from her bed or from her wheelchair. Just the right dresses and jewelry were chosen, and almost two hundred people were invited to attend the dance program. Ammi was thinking, “I cannot go, it will look odd to go in the wheelchair. I am not needed.”

Only two days were left before the function. The whole family was sitting together after dinner. All of a sudden, Meha asked, “Ammi! Which silk sari are you going to wear?” Granny was startled, “Where? Oh, no no, I will stay home, that will be alright. There will be Meha’s friends and other elders of the family. It will be fine.” The family members started to try to convince her to attend the dance.

Meha had a determined look on her face. She said, “OK, if you don’t want to come, I will not dance. Not without Ammi.”
Granny’s eyes filled up with tears. That one kind sentence touched her heart. Her moist eyes and smile gave consent to her little granddaughter.

Ammi’s wheelchair was set in the front row. The dance recital was well-received. Meha graciously accepted the adoration. She looked at her smiling and clapping granny and ran down from the stage to hug her to share her joy.
Age and time can create distance between generations but the bridge of love remains unbroken.
—————-

અંતરંગ

13 Jun 2011 1 Comment

painting by Dilip Parikh

અંતરંગ

આવી રહ્યા છે…., આવશે,
ને બારણું એ ખોલશે.
રતિ વાટ જોતી બેસશે,
દીપવાટને સંકોરશે.

આ દેહની દીવાલ અહીં,
ને દિલ ઊડે ક્યાં અહીં તહીં.
ઘેરી મધુરી રાતમાં,
તારા ચમકતાં કહીં કહીં.

આજની આ દોર પર,
લહલહે ભવિષ્ય પળ.
આરજૂના અર્ધ્યથી,
અર્પતી અશ્રુના જળ.

શ્વાસનો સિંદૂર સજી,
ને સૂત્ર મંગળ બાંધતી.
કર કમળના કંકણો,
હસુ હસુ સૌભાગ્યથી.

અંતરંગના આંગણે,
મગન મનની મોહિની.
રણઝણે રથ આગતમ્,
સુખડ ચંદન સ્વાગતમ્.

————-

A Father to a Son

25 May 2011 2 Comments

Inspired by Ambubhai’s poem.

A Father to a Son

O’Son! You be a friend of your father.
His right arm and a loyal companion,
A teacher and a guide,
a steady anchor of his life.

Whenever you are sad,
You ponder on his words.
What your Daddy has been saying,
Listen with your earnest heart.

You are a son and much younger,
but he is your father and a friend.
How sweet a coincidence,
He is also your protector.

The father makes you strong,
gives you compassion in sorrow.
He instills pride and passion,
Which leads you to elation.

O’Son! Give him respect,
which rightfully he commands.
All your love you can give
which no doubt he deserves.

There are many more stories
to remember, reminisce.
No one loves you more, for sure,
than your father in this world.
————–

દીકરા, આવો થજે! -શાંતામ્બુ દેસાઇ

તું મિત્ર બનજે બાપનો, ને બાપનો બાહુ થજે,
વિશ્વાસુ સાથીદારને, શિક્ષક અને દર્શક થજે!

ખિન્ન હો તુ જ્યાહરે, તું ધ્યાનપૂર્વક સૂણજે;
તુજ બાપને, જે કંઇ કહે, તે હ્રદયમાં તું તુણજે!

તું એહનો છે પુત્ર, પણ તાહરો એ તાત છે !
પાલક તહારો એજ છે, કેવી મજાની એ વાત છે?

તાત તો મજ્બૂત કરે આશ્વાસતો એ દુઃખમાં
વિશ્વાસતો એ તુજને, ‘ને પ્રેરતો એ સુખમાં

માન ને સન્માન તું એહને દેજે સદા.
પ્રેમનો હકદાર એ છે, વહેમ ના કરજે કદા.

આ અને આવી બધી વાતો તહારી છે બહુ.
તેથી જ દુનિયા તાતને , ના ચાહતી, તું થી વધુ!

Angel In Me

18 May 2011 3 Comments

Angel In Me

I spread my arms,
And there shall be flowers!

I flip my wings,
And there shall be spring.

I open my eyes,
And there shall be light.

I open my mind,
And people are kind.

I share my bread,
And there shall be peace.

I share my heart,
There shall be delight!

———

કાચનું મંદીર / Mes’merism

29 Apr 2011 3 Comments

www.sabrasgujarati.com પદ્ય હરિફાઈમાં આવકાર.

કાચનું મંદીર

સપના કેરા   શીશ મહેલમાં જરા નમીને જોતા
અરમાનોના ચહેરા   હસતાં,   દેખાતા   ખોવાતા

પ્રતિબિંબોની   હારમાળમાં   મોઘમ મોં મલકાતા
આરસીઓમાં   દ્રશ્ય તરંગો હળુ હસીને વિલાતા

આઠ વર્ષની કન્યા કરતી સખીઓ સંગ ઊજાણી
નાના પગમાં ઝાંઝરીયું બસ વણથંભી ઝણઝણતી

પાંચ પગથીયા ઉડતી જાતી દસ દડતીક ઉતરતી
ફેરફુદરડી તાળી દેતી ખિલખિલ ખાલી હસતી

કાચનુ મંદીર, વ્હાલો વડલો, છાવરતો’તો છાયા
અજાયબી એ શિશુર્હદય ને અગણિત એ પરછાયા

ભ્રામક દર્પણ, અચરજ આંખો, જોતી’તી પ્રતિછાયા
સમજણ સ્મિત સંવારે ભોળા બચપણના પડછાયા
————-
ભાવનગર પાસેના ગામડામાં કાચનુ મંદીર હતુ,…એની યાદમાં

Mes’merism

I would sneak and peek into the magic glass palace
The faces of the future would beam, tease and vanish

The uncanny rows of smiling reflections,
The waves of notions softly slip to deflections.

For the eight-year-old, a wonder of her world,
The innocent heart was totally submerged;

The jingle-jangle anklets were flying with her feet
To race up and down on the steps of the pulpit.

Then a picnic with her pals in the shadow of a tree,
The feeling of belonging, bound all the way around.

The mystical mirrors and those magical refractions–
Now wisdom nudges slowly from those warm interventions.

—————–

In a small village near my hometown of Bhavnagar was a temple with a special arrangement of mirrors that created multiple reflections. As a little girl, I was amazed to witness this simple yet beautiful effect.

Her Dry Tears

06 Apr 2011 3 Comments

Her Dry Tears-a true story

While living in Houston, I was invited to be a Board member for a volunteer domestic violence organization. That week I was monitoring calls. In the middle of the afternoon, I got a call from a far-away state. The lady said she had a niece named Reema in India whose five-year-old daughter and husband were living in the Houston area. Two years prior, they had all gone to India for a short visit, and Reema was tricked into staying in India while her in-laws brought her child back to the U.S. She was left without her passport so she could not re-enter the U.S.

The situation seemed beyond the capacity of our small nonprofit organization. Reema’s aunt kept on calling me, saying that we were her last hope. By that time, Reema had secured her passport and she was ready to come to Houston. I presented her case to the Board and we accepted her as our client. As a volunteer this was such a new experience for me.

Reema came to Houston with her aunt, Monabua, and I went to see them. Reema was quiet, somewhat dull. She was 32-years-old and had education as a pharmacist in India. I became very hopeful with the idea that we could help her to get her license as a pharmacist to work in the U.S. They both did not share my enthusiasm. I was unsure as to why at the time. Monabua arranged a meeting with Reema’s husband. They all sat down together for all of ten minutes. It was very clear that he wanted a divorce and she wanted to see her child. Monabua hired a lawyer before she went back to her home state.

Reema was left in my care. I managed to get her a place in the Women’s shelter. I started hearing about her inability to follow simple rules. I would get calls from her from all over town saying she missed her ride. I felt sorry for her for getting into these troubles because of her lack of attention. I got her all the necessary materials to study for her pharmacy exam, but I never saw her open a single book. She had some excuse every time. After two weeks I talked to a manager in a chain store, and out of her kindness she gave Reema a job. The next step was to find her an apartment, for which our organization would initially pay the rent. Fortunately, I saw an advertisement for a room to rent in the house of a divorced young mother with a baby. Meanwhile, I tried to talk to Reema’s husband, but he would only politely give me his lawyer’s number.

She did not have transportation, so my duty was to drive her around. Her attitude and lack of efficiency were frustrating. On the first day of work my husband Dilip and I both went to pick her up early in the morning but she had overslept. But we were glad that now she had a job. I thought that she should have a car. In my neighborhood, I spotted a car for sale, and the owners were kind enough to reduce the price. I proposed to the Board that we loan her the money which she may pay back. There was disagreement about this unprecedented help to the victim. After a lot of discussion, Reema got that money. I got used to the phone ringing early in the morning with questions like, “Where are my car keys?” I would tell her to look in her heavily-loaded purse again. One night at ten o’clock she called after work saying, “My car does not start.” After some questions I asked her to check the gear, which had been in Drive.

She was depressed most of the time, so I got her a psychiatrist to help her. Depression is a vicious cycle of cause and effect. I felt compassion for all parties involved. Her actions made me realize that how important it is to have a functional brain, common sense, and intelligence to get us through difficult situations.

By court order, the day of meeting with her daughter had arrived. She dressed up nicely and took some toys with her. The meeting place, a mall, was one hour away and this was the first time I was to meet her husband. To be safe, Dilip drove us there.

The little girl was not ready to let go of her father’s hand. She was gently forced to sit near her mother while the father sat nearby so she could see him. The child had to spend one hour with her mother. She was in tears and all she talked about was her dad. Reema took her around for a little walk and when they came back, the child was all smiles at seeing her father. Reema later told us that it was the only time she saw her smile. In following visits she remained distant from Reema.

Reema was managing her life with lots of help from us. After about six months, the court decision was to give custody of the child to her father with visiting options for Reema. She got some money, but she had to pay child support. She had lived in Houston as a married woman for two years but no one came forward to say that she was a capable mother. She told me often that no one cared for her except me.

She was then let go from her job. She moved back to the shelter. On moving day I had told her to pack her things so I could help her to load at three o’clock. When I arrived, she was running in circles, doing many things and accomplishing very little. We loaded things as they were and I told her that at the shelter she would have plenty of time to sort things out. I talked to her aunt and we both felt that she had to live with some family members. She just wasn’t able to function on her own. She did not want to go back to live with her widowed mother in India.

Reema ended up moving to her aunt’s home hundreds of miles away. She left some important papers in her car, which she had parked at our home. When I opened the car door, I found it was full of junk. So day by day I had to empty the car to prepare it for sale. The car was sold, and to be kind to her I gave her the money. She had been oblivious to the fact that it was the organization that had bought her the car! After my explanation, she thanked the organization properly.

She had to come for the scheduled meetings to visit her child, but the trips were too expensive for her. I suggested that she go back to India and be someone of whom a daughter could be proud. After a year or so, I received a phone call. “Saryu! I miss you. I am going to India.
I don’t know what will be next! Thank you very much for giving me a chance to see my child again.”

She was a victim of her own attitude and in turn she became victim of her own people. Her emotions were still behind her dry tears. An organization can help but the success of a survivor depends upon her own instinct and intelligence.
——–

Depression-Cause and Effect

In the dark corner with ghosts
I paid a heavy depression cost;
God gave me a sweet angel
and her to you, I simply lost.

Some kind people do care,
But relation is a two-way affair;
I feel barren, dull within,
Have nothing much to share.

They say my tasks are all undone,
But I have been busy, overwhelmed;
I saw good fortune dance away
Leaned on someone else’s sway.

My life is thick layers of cloud
I fall and fall, no one to hold;
I hope and pray a spark in night
May ignite dim internal light.

———-

kamal

06 Apr 2011 4 Comments

Kamal–a true story

I was on my way to meet Kamaljit kaur at the County Women’s Shelter to listen and to teach English. Kamal met me at the door wearing a simple outfit, Salwaar-kamiz. My first thought was, “Oh! She looks like a film star and playing a sad role in this grim place.” We were told to sit in the computer room. She was ready with paper and pen. I know Hindi, which is a National language of India. But Kamal informed me that she knew Punjabi and a little Hindi. So, in the circle of three languages our sailing started.

My good friend Charu, a devoted volunteer member of our domestic violence prevention organization, was helping Kamal since last week. Charu was called to the shelter because this victim, an Indian young woman, did not know much English. Her case was presented in our meeting.

Kamal was from a small village in Punjab, India. She was from a middle class family and considered herself quite privileged. With her good looks she was sure to get a good husband. But she was 24 years old and not married. Finally one offer came. The young man was not much educated and was supported by his older brother in America. She did not feel good about him but she was told, “In America everybody is rich and you can help your siblings to bring to the U.S.A.” She did not have other choice. Her wedding with Balkhaar was celebrated nicely.

Her married life started in an apartment with Balkhaar, his older brother-wife and their three children. She got along with the family members sweetly but dealing with Bal was very difficult. Bal was driving trucks in his brother’s business. He was very rough with her. By the end of third year, she was a mother of two daughters. They had moved into a house purchased by her brother-in-law. She had learned to answer the telephones and how to get help dialing 911. Her teenage niece was a good help. Bal was treating her badly in front of the children, so they were very sympathetic to Kamalchaachi. The older brother, who was prominent in the Sheikh temple, and his wife tried to advise Bal about rights and wrongs, but he used to be too drunk and too stupid to change his behavior.

That was her fifth year with him and she was pregnant again. He used to beat her leaving bruises on her body. Whenever she went to the doctors, he would not leave her alone saying, “She does not speak English.” She used to communicate silently with the nurse, who would respond with a kind look but could not do anything more.

The baby boy was not even three months old when she had to dial 911. That Sunday afternoon no one else was home except Bal and her three small children.
Bal was somewhat drunk. He forced himself on Kamal and hit her badly when she resisted. Afterward he fell asleep. Kamal was trembling with frustrations and anger. She gathered the courage and picked up his cell phone. She stepped outside the door and dialed 911. In her broken English and queering voice asked for help. She was advised to wait outside the door. When police came they told her to collect her crying children. She left in police car while Bal was still asleep.

It was around eight o’clock when they finished recording her case. She was told that, ‘she will be taken to a Women’s Shelter.’ She could not understand. “What is a Shelter?” She was taken in a police car by the strangers to some remote secluded place! Holding her children tight, she was trying to see with her wide eyes where they were taking her?

Finally, some red buttons were pressed and she was taken in through two doors.
Seeing some kind ladies she breathed again and tears shined in her bewildered eyes. That night they managed to help her sleep. The next morning my friend Charu was called to be her mentor/advocate. Our organization members were in tears by listening about her plight.
She did not eat meat, fish or eggs. Kamal was so nice with all the helpers in the shelter that her needs were full filled gladly. When I went to see her, she was there for only a few days but her warm interaction with the people around her was touching. We talked for more than an hour. I helped her to fill out several forms and many details of her case. From then on I helped her with the applications for the new passports, food stamps and mail for next one year.
Later, she took me to meet her children in the nursery. The girls were playing and her son was in the small crib. She told me that Bal used to handle the girls like piece of luggage. She proved herself soon that she can take care of the children. Her little boy got sick in the middle of the night. One worker drove her to the hospital. She handled the situation calmly with confidence. We were proud of her. In that hidden place she experienced freedom! The birthdays and Diwali were celebrated with some unknown, but kind people.

The study sessions were full of conversations tinged with tears, smiles and laughter. She told me about one sick joke played by her husband. They had an old fashioned sword in the house. She and all the kids were in the dining room. “Bal came with the sword and chased after me. I was not sure how serious he was! Finally he tackled me, pushed me down on the table and held the sword near my neck. I thought he was going to kill me. The children were screaming. He released me and was smiling at my humiliation.”
I explained the value of different coins because she was never given any money. She always carried a purse to the store. One day someone stole her purse and slipped away. The people around her were panicked but she started laughing, “Oh poor guy! He will not find any money in there.”

The district attorney was helping her case. Charu had gone to their house with a police officer and collected Kamal’s personal belongings and her jewelry. Kamal was protected by law but whenever I took her to the post office for the passport applications or some other places, the fear on her face was obvious. She used to keep on looking around and if she saw remotely similar car, she would try to hide. Her sister-in-law tried to convince her to come back on the phone. Their community got involved to resolve the conflicts. Her mentor Charu was constantly in communication with her brother-in-law. One night after nine, Charu got a call to meet the leaders of their temple. She went and asked for some securities on behalf of Kamal which were denied. The court date was set to put her abusive husband into the jail for a long time. He had a few other illegal acts in the police file.

On the day of the hearing Charu was in lawyer’s office with Kamal. A coworker and I were waiting at the courthouse. Two men came. The older one was wearing his white ethnic garb and turban, while the other one wore blue jacket and jeans and a ‘chip on his shoulder.’ They inquired with us about the same judge. We had time to measure him up. Charu had to come alone because she could not convince Kamal to come to the court. Eventually, Bal was put in the jail. He kept on requesting to see Kamal.
Now what? She had no possibilities to support herself. With three small children she was in the shelter since eight months. Bal was home after spending three months in the jail. Her sister-in-law was asking her to come back. She was saying, “Bal has changed after the jail experience. Everything will be all right.” All of us believed that she will suffer same way. So she was quiet about her thoughts of moving back. She wanted to apply for Citizenship. That was Friday I went to pick her up to go to submit the forms. She said, “Oh, I forgot.” –very unusual! She got ready and we were on our way. All of a sudden she said, “That is my husband’s van. Please turn around. I don’t want to go.” Charu went to visit her on Sunday.

Monday morning her caseworker called to say, “Kamal has packed her things and about to be picked up by her sister-in-law.” Charu talked to Kamal, “This is not a right decision but any time you need help, we are here. Take care.” The emotional voice responded, “Thank you auntie, I will never forget.”

We did not hear from her for a couple of weeks. Charu called and she talked with her meekly. She asked her to come and collect her jewelry. She came with her niece. Kamal looked weary and dull. Without looking into Charu’s eyes she answered some questions, collected her things and left. Two concerned eyes followed her as far as they can.

Within two months we heard, “She is back in the shelter.” Bal was good for a few days but again abuse and control started. In her desperate condition she came up with a plan to escape from him.

Kamal told her husband when he was in good mood. “Why don’t you take me to the District Attorney’s office so I can take back the complaint against you.” The next day whole family piled into the car, she carried a heavy diaper bag. At the office she went inside with the children and the bag. He waited outside. Kamal did not have to explain much to the attorney because she was handling her case since last several months. Instead of Kamal, an officer showed up at the gate and Bal realizing the situation, drove away in his car.

We arranged for her trip to India. Charu kept on receiving her calls from India periodically. She was in good spirit and had not given up the desire to come back to USA and earn dollars.

Epilog: Almost two years are passed. Her ex keeps on asking her to come back but she is not afraid of him anymore. She calls from NewYork, “Auntie! I am staying with a kind Punjabi family and working in their store. After six months my mother will bring the children here and she will help me to care for them while I work.”

We wish her well with a smile.

કમલ….એક સત્યકથા સરયૂ પરીખ

હું એ દિવસે કમલજીત કૌરને મળવા જતી હતી. કમલ, ઘરનાં ત્રાસથી બચવા, સ્ત્રી આશ્રય ગૃહમાં રહેવા આવી હતી. એ મને દ્વાર પાસે મળી. સાદા સલવાર-કમીઝ પહેરેલા હતા, પણ એને જોતા જ મને થયું, “જાણે કોઈ ફીલ્મની અભિનેત્રી અહીં સામાન્ય પાત્ર ભજવવા આવી છે.” હું એને અંગ્રેજી શીખવવા અને દુખાયેલી લાગણીને સાંત્વના આપવા આવી હતી. એ પેન અને કાગળ લઈને તૈયાર હતી પણ પહેલી રૂકાવટ એ આવી કે એને હિન્દી ખાસ નહોતુ આવડતુ અને મને પંજાબી નહોતુ આવડતુ. ત્રણ ભાષાના વર્તુળમાં અમે હસીને લાંબા પ્રવાસની શરુઆત કરી. સૌથી મજાની વાત એ હતી કે મારા સહ કાર્યકર અને કમલના મુખ્ય મદદગાર ચારુશી, આફ્રીકામાં રહેલા હોવાથી ગુજરાતી હિન્દી ભેળવીને બોલતા. પણ થોડા પરિચયમાં જ ચારૂશી કમલના વિશ્વાસુ ‘આન્ટી’ હંમેશને માટે બની ગયેલા.

ચારુશીએ, અમારા ઘરત્રાસથી બચવા મથતી એશીયન સ્ત્રીઓને મદદ કરતી સંસ્થાની બેઠકમાં, કમલજીતની કહાણી બે દિવસ પહેલા કહી સંભળાવી હતી. કમલ પંજાબના ગામમાં સારા ઘરમાં ઉછરેલી. દેખાવડી હોવાથી સારો વર મળી જશે એ કલ્પનામાં ભણતર પર ઓછુ ધ્યાન આપેલ. ચોવીશ વર્ષની ઉંમર થઈ જતાં ઘરમાં બધાને ચિંતા થવા લાગેલી. એમાં અમેરિકાથી માગું આવ્યુ. ઉમેદવાર ખાસ ભણેલો નથી, ભાઈના ધંધામાં નોકરી કરે છે. કમલને ઠીક ન લાગ્યો, છતાં પણ “અમેરિકા જવા મળશે અને ત્યાં તો બધા પૈસાદાર હોય…ના પાડવાની શક્યતા જ નથી.” વગેરે સમજાવટ સાથે બલખાર સિંઘ સાથે ધામધુમથી લગ્ન લેવાયા.

કમલના સંસારની શરુઆત એક એપાર્ટમેન્ટમાં પતિ, જેઠ-જેઠાણી અને તેના ત્રણ બાળકો સાથે, ટેક્સાસ, યુ.સ.એ.માં થઈ. કુટુંબી જનો સાથે રહેવામાં એને જરાય વાંધો નહોતો પણ પતિની કનડગત સમય સાથે વધતી રહી. પહેલા ત્રણ વર્ષમાં બે દીકરીઓની માતા બની ગઈ. એના હસમુખા સ્વભાવથી બને તેટલી વ્યથા છુપાવતી. સાથે જેઠની તેર વર્ષની દીકરી પાસે નવુ શીખી રહી હતી. ફોન પર વાતચિત, ૯૧૧ નંબર થી કેવી રીતે મદદ મેળવવી અને ખરીદી કરવી વગેરે, જાણી લીધેલ.

જેઠના નવા મોટા બંગલામાં બધાં રહેવા ગયા. અમેરિકામાં આવ્યે અને ગ્રીન કાર્ડ મળ્યે લગભગ સાડાચાર વર્ષ થયા હતાં અને ત્રીજા બાળકની મા બનવાની હતી. એના શરીર પર નીશાનીઓ બલખારના જુલમની ચાડીઓ ખાતી પણ કોણ બચાવે? જેઠ-જેઠાણીની સલાહ એ જડ અને વિફરેલ બલખારને અસર નહોતી કરતી. ઘણા કુટુંબોમાં સ્ત્રીઓને ધણી ગમે તે રીતે રાખી શકે એ સ્વાભાવિક રીતે સ્વીકાર્ય હોય છે. તેથી ઘણી ગેરવર્તન તરફ આંખ આડા કાન કરવામાં આવતા. જેઠનુ ગુરુદ્વારામાં નામ મોટું છતાં ય, મુખ્ય વ્યક્તિને કાને કમલ પર થતાં જુલમની વાત આવતા બલખારને ચેતવણી આપી હતી.

પુત્ર જન્મનો આનંદ લાંબો ન ટક્યો. દીકરો હજી બે મહિનાનો જ હતો અને એ રવિવારની બપોરે ઘરમાં કમલ, બલખાર અને બાળકો જ હતા. જરા પીધેલ બલખારે કમલ પર જબરજસ્તી આદરી. કમલના વિરોધ પર એને મારી અને પોતાનુ ધાર્યુ કરી ઉંઘી ગયો. કમલ મ્હાણ ઉભી થઈ અને રડતાં બાળકોના અવાજને જોરે હિંમત એકઠી કરી ફોન ઉઠાવી બારણાં બહાર જઈ ૯૧૧ નંબર જોડ્યો. પોલીસની રાહ જોતી ધ્રુજતી બારણાં પાસે ઉભી રહી. પોલીસના રક્ષણ નીચે ત્રણે બાળકોને લઈને ઘરની બહાર નીકળી ગઈ. એની પરિસ્થિતિ વિષે તપાસ લખાણ કરતા રાતના આઠેક વાગ્યાનુ અંધારુ થઈ ગયું. એને કહેવામાં આવ્યુ કે, ‘તને “શેલ્ટર”માં લઈ જશે.’ એને અનેક પ્રશ્નો સતાવે, “શું જગ્યા હશે?” લાંબો અંધારો રસ્તો જાણે ખુટતો જ નહોતો. ત્રણે બાળકોને પકડીને મોટી આંખોથી, “ક્યાં લઈ જાય છે?” એનો તાગ કાઢવાનો વ્યાકુળતાથી પ્રયત્ન કરતી રહી. અંતે શાંત જગ્યામાં, નામ નિશાન વગરના મકાનમાં બે ચાર લાલ બટન દબાવી, બે બારણા પાર કરી કમલને બાળકો સાથે અંદર લઈ ગયા. બે બહેનોએ એને હસીને અંદર બોલાવી ત્યારે એણે ફરી શ્વાસ લીધો અને આંખોમાં આંસુના મોતી ચમક્યા. રાત સરખી વ્યવસ્થા સાથે પસાર થઈ ગઈ પણ ભાંગીતુટી અંગ્રેજીથી હકિકત જાણવી ત્યાંનાં કર્મચારીઓ માટે અશક્ય હતુ. સવારમાં અમારી સંસ્થા પર ફોન આવ્યો અને ચારુશી મદદ માટે પંહોચી ગયા. પોતાના દેશના પ્રેમાળ અને હોંશિયાર બહેન પાંસે એણે વિશ્વાસથી વાત કરી. પોલીસ અમલદારને સાથે લઈ જઈ કમલનો જરૂરી સામાન અને ઘરેણાં એના ઘેરથી લઈ આવ્યા.
કમલ શાકાહારી હતી અને એની બીજી ખાસ જરૂરિયાતો સ્નેહપૂર્વક પુરી પાડવામાં આવી કારણકે દરેક સાથે એનો વ્યવહાર પ્રેમાળ હતો. ચારુશી લગભગ દરેક વખતે અને હું ક્યારેક, એને માટે પરોઠા વગેરે બનાવીને લઈ જતાં.

અમારો મુલાકાતનો સમય આંસુ અને હાસ્યથી તરબતર હતો. એક દિવસ એના પતિએ કરેલી ક્રૂર મશ્કરીની વાત કહેલી. એમના ઘરમા એક જુની તલવાર હતી. કમલ પોતાના અને જેઠના બાળકો સાથે બહારના રૂમમાં હતી ત્યાં ઓચિંતા જ બલખાર તલવાર લઈને કમલ પાછળ આવ્યો. એનો ઈરાદો ખબર ન પડતા, કમલ દોડી પણ એને પકડી ટેબલ પર નમાવી તલવાર ગળા પાસે ધરી. કમલ કહે, “મને થયું કે મને મારી નાખશે!” બાળકો બુમો પાડતા હતા. અંતે છોડી, કમલની માનહાનિ પર હસતો હસતો જતો રહ્યો.

કમલને મેં પૈસાના સિક્કાઓનો બરાબર પરિચય કરાવ્યો કારણ એને પૈસા આપવામાં નહોતા આવતા. એ ખરીદી કરવા ઘરનાની સાથે જાય ત્યારે સારી પર્સ લઈને જતી. એક દિવસ શોપીંગ કાર્ટમાંથી કોઈ પર્સ ઉપાડી ગયું. આસપાસના લોકો ગભરાયા પણ કમલ, “બીચારાને એક ડાયપર સિવાય કશુ નહીં મળે,” એ વિચારથી હસવા માંડી.

આશ્રયગૃહમાં આવ્યાને ત્રણ અઠવાડીયામાં જ અરધી રાતે એના દીકરાની તબિયત બગડતાં એક કર્મચારી સાથે બાળકને હોસ્પીટલ લઈ ગઈ અને સ્વસ્થતાપૂર્વક પરિસ્થિતિ સંભાળી. સંસ્થાના ત્રસ્ત સભ્યોના ખર્ચની વ્યવસ્થા ગવર્નમેન્ટની મદદ અને સંસ્થાના ભંડોળથી થતી હોય છે. આશ્રયગૃહમાં રહેવાના સમયની પાબંધી હોય છે પણ કમલ માટે બધાને વિશિષ્ટ સહાનુભૂતિ હતી. તે પહેલા આઠ મહિના અને પછી બે મહિના રહી. જન્મદિવસો અને દિવાળી અજનબી પણ સહાનુભૂતિવાળા લોકો વચ્ચે ઉજવાયા.

જેઠાણી ફોન પર એને પાછી આવી જવા સમજાવતી કારણકે ઘરની આબરૂનો સવાલ હતો. કમલના જેઠ અને ગુરુદ્વારાના મુખ્ય માણસો સાથે વાટાઘાટ કરી કમલને પાછી વ્યવસ્થિત જીવનમાં ગોઠવવા, અરે! રાતના દસ વાગે મળવા અને ચર્ચા કરવા બોલાવે તો પણ જઈને, સુલેહ કરાવવા માટે ઘણા પ્રયત્નો કર્યા. આ બાજુ સરકારી વકીલની મદદથી કમલ અને બાળકોની સલામતીની તકેદારી લેવાતી હોવા છતાં પણ કમલની બીક ઓછી નહોતી થતી. કામ માટે હું બહાર લઈ જાઉં ત્યારે સતત ચારે બાજુ જોતી રહે અને જરા પણ પતિની કાર જેવી કાર દેખાતા મોં છુપાવી દેતી.

કોર્ટના દિવસે અમે બે સહકાર્યકરો ચારૂશી અને કમલની રાહ જોતા ઉભા હતાં. ત્યાં બે ભાઈઓ એ જ જજ વિષે અમને હિંદુસ્તાની જાણી પૃચ્છા કરતા હતાં. અમને ખબર પડી ગઈ કે શીખ પાઘડીમાં મોટો ભાઈ અને જીન્સના પેન્ટ અને જેકેટમાં હીરો!, બલખાર છે. ચારુશી એકલા આવ્યા કારણ કે કમલ વકીલની ઓફીસ છોડી કોર્ટમાં આવવા તૈયાર જ ન થઈ. બલખારને બીજી પણ અમુક કાનૂની મુશ્કેલીઓ
પોલીસ રેકોર્ડમાં હતી. એને જેલની સજા થઈ.

પણ હવે શુ? એના તરફથી કમલને પૈસા નહોતા મળવાના. પોતે નોકરી કરી શકે એવી કેળવણી નહોતી.
ત્રણ મહિનામાં બલખારને ભાઈ જેલમાંથી ઘેર લઈ આવ્યો હતો. કમલની જેઠાણી કહેતી રહેતી, “તું પાછી આવી જા. બાલ જેલની હવા ખાઈને બદલાયો છે.” અમને એ બાબત વિશ્વાસ નહોતો તેથી અમે કમલને પાછા ન જવાની સલાહ આપી. ત્યાર પછી એ બાબત અમારી સાથે વાત નહોતી કરતી. પાછા ભારત જ્તાં પહેલા અમેરિકામાં સીટીઝનશીપ માટે અરજી કરાવી દેવાનુ નક્કી કર્યુ. આ બધો ખર્ચ અમારી સંસ્થા અને શેલ્ટર પર નિર્ભર હતો. શુક્રવારે નક્કી કરેલા સમયે હું કમલને લેવા ગઈ. મને જોઈને કહે, “અરે! હું ભુલી ગઈ.” મને માન્યામાં ન આવ્યુ. અમે તૈયાર કરેલ અરજી વગેરે લઈને નીકળ્યા. આગળ જતાં ગભરાઈને બોલી, “મારા પતિની કાર નજીકમાં છે. મારે ક્યાંય નથી જઉં, પાછા ફરીએ.” મને ખબર ન પડી કે એને અરજી કેમ નહોતી કરવી!

રવિવારે ચારુશી એને મળવા ગઈ ત્યારે કમલ જરા શાંત લાગી. સોમવારે સવારમાં આશ્રયગૃહમાંથી ફોન આવ્યો, “કમલ સામાન બાંધી, જવા તૈયાર થઇ ગઈ છે અને એના જેઠાણી લેવા આવી રહ્યા છે.” હવે તો “સંભાળીને રહેજે. પ્રભુ રક્ષા કરે.” એ કહેવા સિવાય બીજી કોઈ સલાહનો અર્થ નહોતો. બે અઠવાડીએ ચારુશી પર ફોન આવ્યો ત્યારે થોડી વાતચીત પછી કહ્યું કે, “આવીને તારા ઘરેણાં લઈ જજે.” દિવસો પછી જેઠની દીકરી સાથે આવી. એને જોઈ ચારુશીની આંખ ભીની થઈ ગઈ. કરમાયેલી અને થાકેલી લાગતી કમલ નજર મિલાવ્યા વગર જવાબ આપતી હતી. ચિંતિત નજર એને જતી જોઈ રહી.

સમાચાર આવ્યા, “કમલ આશ્રયગૃહમાં પાછી આવી ગઈ છે.” હજી તો બે મહિના પણ પૂરા નહોતા થયા અને બલખાર કાયદાથી બંધાયેલો હતો તો પણ મારજૂડ કરી બેસતો. દિવસે દિવસે હેરાનગતિ વધવા માંડી. હવે એણે હોંશિયારીથી રસ્તો કાઢવાનુ વિચાર્યુ. એક દિવસ એ ખુશ હતો ત્યારે કમલ કહે, “તું મને વકીલની ઓફીસમાં લઈ જાય તો તારા સામેની ફરિયાદ પાછી ખેંચી લઈએ.” બલખાર તૈયાર થઈ ગયો. કમલ ત્રણે બાળકો અને ભારે ડાયપરબેગ લઈને વકીલની ઓફીસમાં ગઈ અને બલખાર બહાર કારમાં રાહ જોતો બેઠો. વકીલ મહિનાઓથી કમલનો કેઈસ સંભાળતી હતી તેથી પરિસ્થિતિ સમજતાં એને જરાય વાર ન લાગી. કમલને બદલે પોલીસ ઓફીસરને બહાર આવતો જોતાં એ પલાયન થઈ ગયો.

કમલ અને બાળકોને ભારત મોકલવા માટે કોઈ ઉદાર માણસોની મદદ મેળવી ટીકીટની વ્યવસ્થા કરાવી આપી. એને પરદેશમાં પોતાના સ્વજનો આપે એનાં કરતાં પણ વધારે મદદ, સંભાળ અને સહાનુભૂતિ મળ્યા. ભારત ગયા પછી પણ એની અમેરિકા આવવાની અને ડોલર કમાવાની ઈચ્છા કાયમ હતી.

લગભગ બે વર્ષ પછી ન્યુ યોર્કથી કમલનો ફોન આવ્યો કે, “આન્ટી, હું અંહી એક સારા પંજાબી કુટુંબની મદદથી રહુ છુ અને એમના સ્ટોરમાં કામ કરું છું. થોડા સમય પછી મારા મમ્મી બાળકો સાથે આવશે અને મારી સાથે રહેશે.” એક સંતોષસભર પ્રસન્નતા સાથે અમે કમલને શુભેચ્છા પાઠવી.

કમલ

ઝંખવાયેલો ચાંદ ને સાથે સૂની ત્રણ તારલીઓ
ત્રસ્ત આજ આકાશ ને સરતી ઝરઝાંખી વાદળીઓ

કળી હતી એ ક્યાંયે, આવી દૂર દેશ ખીલવાને
અબુધ ઝાલિમ માળી ફેંકે શર કંટક ઝીલવાને

અધરો બંધ કરે ને ખોલે, કઈ ભાષામાં બોલે?
કેમ કરીને અણજાણ્યામાં ઘરની સાંકળ ખોલે?

કથની અશ્રુ દ્વારે દોડે ચિંતિત ચિત્ત ચકરાવે
દુધપીતા રડતાં બાળકને કેમ કરી સમજાવે?

હાલ જિગરની ફાટી ચાદર ધીરજથી સંભાળે
નૈન હસીને સંવેદનશીલ પ્રેમની ભાષા બોલે

———–

Hug Him…..

27 Mar 2011 Leave a Comment

Hug Him….

A teenage son does not need to go too far to declare his double-dare policy. Just his father’s presence is sufficient. As usual, his dad and I took him for school clothes shopping. He was leading us through the maze of racks of weird clothes. Whenever we made a suggestion, he did not even bother to shake his head in response. Finally, he picked out a pair of pink shorts with flowers on it and some similar outfits. I was just smiling at his choices, but his father was in shock. He went on expressing his opinion as strongly as he could but finally shook his head and walked out of the shop.

On our way home, his father said, “How could you select such strange clothes and pay so much money?” The lecture did not seem to reach its intended target, so he told me, “From now on I will not take him shopping – you handle it.”

If not every day, but every week for sure, there were one or two disagreements between father and son.
“Why do you have to buy ninety-dollar shoes when I am wearing these perfectly fine shoes for fifteen dollars?” Dad would ask. A good teenager’s law: you do not have to respond to any question.

When he went to his Dad for financial advice, there was sweet harmony. He trusted his father’s judgment to secure his financial future in his middle and high school era. He came up with an idea and requested his father to invest in Nike’s stocks for him. The profit from that investment made the rest of his teenage years a breeze.

He announced at the dinner table one evening, “I am going to buy tickets for upcoming NBA basketball games.” We were aware of his loyal craze for the Lakers and basketball.

“How much do they cost?”

“Oh! I will buy them with my money.”

“How much?”

“Maybe eight hundred bucks.”

“You have only a thousand dollars. Get ready to work after school.”

That explanation sent him looking for some free tickets. He went to see a game with a friend and his father. After the game, he somehow sneaked back into the stadium because he was determined to see his favorite team. But his ride was gone when he came out. It was close to eleven o’clock. He was smart enough to go to the guard and called home. He said, “I cannot find my friend. Please, come and get me.” His father was benevolent until he heard about the cause of his detour.

He was very generous about giving gifts, especially to his sister. He surprised her with a Boom box on her sixteenth birthday. With a belief in quality, his selections were always at high-end prices. We used to tease him that in the store the expensive things wave at him, “Come and buy me!” Many times this teenager thought that the world had started with him, and that attitude was enough to annoy his father. An argument, followed by a few days of the cold shoulder, would remind him that he is not as smart as he thinks. Then a small piece of paper with a few apologetic lines on it would exchange hands and father would treasure that small piece of paper forever.

He convinced his father to buy the car of his choice with all the trimmings. His father always reminded him, “On Father’s Day, I had to buy this car for my son.”

One night, the teenager, his sister, and her friend had gone out for dinner. Around ten o’clock we got a call. Our daughter said, “On our way home, brother was driving. There has been a horrible accident. We are okay, but my friend is seriously injured and I am with her at the hospital. He is at a near-by gas station, finishing up with the police.” We both hurriedly went to the location of the accident. The car was towed away and everything was quiet. He was standing near the door of the store all alone. I was sitting in the passenger seat. I was not in tune with his lonely feelings and expected him to come and sit in the car.

From the driver’s seat, his father was looking at him with moist eyes and I heard his warm voice tell me, “Go and give him a hug.”

The depth of this love connection is immeasurable.

Youth is a beautiful time, and it spirals between three facets of a teen’s life: Love, Rebellion and Freedom. In this relationship, I saw love prevail every time.

——————————

અંજુના પગલાં The Flower Girl

20 Mar 2011 1 Comment

પૌત્રી, સુફીયા અંજલી

અંજુના પગલાં

અંકુર પગલાં અંજુના દિલ ગાલિચા પર દોડે
પતંગિયા સી ઊડતી આવે, હોઠેં મધુ ચખાડે

રેશમની અંગુલીઓ મારી આંગળીએ વીંટાળે
વ્હાલે વારે, જાવા ના દે, પકડી ને બેસાડે

શ્વેત કમળ સુ સુંદર મુખડું મલકે મોહ પમાડે
પલક પલક પાલવને પકડે રંગ તરંગ જગાડે

સ્થીર કીકી, ને ભારી પાંપણ, ઢળે ઢળે ને ખોલે
“ના ના, મુજને ઉંઘ ના આવે”,અર્ધ ઉંઘમાં બોલે

બે હાથોના ગુલશનમાં ખુશ બહાર દોડી આવે
હસુ હસુ બે ગાલ ખીલીને મીઠો મનરવ લાવે

હૈયાની હરિયાળી રૂમઝુમ પગલીને સંચારે
મૃદુ મુલાયમ મંજુલ આહટ અંતરના ધબકારે

————-

The Flower Girl

The playful petals on the grass,
Her prancing feet on my heart.

The butterfly kisses amuse tulips,
She leaves honey on our lips.

The drop of dew shines in the sun,
Her smile reflects all the fun.

The delicate twine circles around,
She holds my hand to dance around.

The blowing breeze brings delight,
She runs to me to bloom my life.

The birds are chirping, Spring is here,
My soul is singing, Sufiya is near!

————–

અતિ અવળા

04 Mar 2011 3 Comments

પ્રતિકૂળ

અંગત ઉરનાં ઉપવનમાં કો શુષ્ક ગોખરૂ આવે
ફૂલ ગુચ્છમાં શૂલ કંટક થઈ સંતાપે સતાવે

અઘરાં ને અળગાને બાંધી પ્રેમ સૂતરથી રક્ષા
અતિ અવળાને આપી પ્રભુજી લેતા જબરી પરીક્ષા

આજ લગી દિલ એકએકને સરળ સ્વભાવે ચાહે
ગણિત ગૂંચને મુકે વિધાત્રી ખાસ આપણી રાહે

અપમાનોના તીર અહંમની આરપાર સોંસરવા
નર્યા નીતરતાં આંસુ ઝરતાં સ્નેહ ઝરણ ઓસરતા

પાત્ર પાત્રનો પરિચય સાચો કરાવતાં નિર્માતા
અનુભવ આરે ઉત્તીર્ણ થઈને પામી સાંત્વન શાતા

રીસ અબોલા દિવાલ તડથી મંદ સમીર વિહરતા
કાંટા ધીરે ફૂલ સુવાસે તીર તીક્ષ્ણતા ભૂલતાં

—————-

મનઝુલો / Mood Swing

27 Feb 2011 5 Comments

મનઝુલો

મન ઝુલો ઝૂલે
ભાવોના ઠેસ હલેસે
પળનાં પલકારે ડોલે
જતન પતન જોળ રે
મન ઝુલો ઝૂલે…

સ્તુતિ સુમન ફાલે મ્હાલે
ઊડ ઊડ પતંગા પાંખે
પાંપણના શૂષ્ક પ્રહારે
નીચે ઝૂલણ ઝોલે રે
મન ઝુલો ઝૂલે…

વાવડના વેગ હલેસે
ગમતાનાં ઘાટ ઘડાવે
વ્હાલપનો વીંઝણો ઝૂરે
અહંમ દોર ખેંચે રે
મન ઝુલો ઝૂલે…

વળવળતી વટની વાતે
ઉગતી આથમતી તાંતે
અણગમતી એક ટકોરે
કિચૂડ કિચૂડ બોલે રે
મન ઝુલો ઝૂલે…

ટેકો લઈ સ્થીર ચરણથી
ચિત્તવિત્ત એક તારે બાંધી
આવાગમ હાલ હીંડોળે
મન મગન ઝૂલે રે
મન મગન ઝૂલે…

———-

Mood Swing

The cradle of ego sways up and down
The I of MY is fragile and fried

Any one moment with the push of a comment
It swings to the sky or dribbles to whine

The bouquet of life is colored and confused
With the flowers of praise and critical appraise

The window of the eye is guarded by the mind
The adamant ego controls command

Angry agitations lie in the lap of opposition
All my relations are mainly my perception

Temper tidy ego and hold on to your heart
So the peace in the cradle can sleep like a child

———–

Sufiya and momSangita

27 Feb 2011 1 Comment

_
Sufiya Anjali 2011 Sangita in center foto-1976

The chania choli stitched and sent in 1976 by Ilamami.

Sufiya Anjali

Let me introduce you to our sweet little Sufiya,
Who has just arrived from the house of Ishwar-Allah.

The reason she has been sleeping all day and night?
Maybe she is dreaming of the story of the knight.

What she is observing, no way we can know;
Why sometimes she frowns, to us it is unknown.

She stares at her mother, who sweetly smiles at her jest.
She gently clings to her, oblivious to the rest.

Her big brother over there sits smugly in Papa’s lap.
A storm may arise when she would climb his lap!

Whenever she likes, she sleeps, drinks or cries.
Whatever she chooses, it pleases our hearts.
———

Sangita-Mridul’s daughter, Kethan’s sister and our granddaughter.3/16/09

सुफीया अंजली

लो आज मीलावुं तुमको मेरी नन्ही पोती सुफीयासे
अभी अभी वो आई है खुद ईश्वर-अल्लाके घरसे—

ईसिलीये वो सोती रहेती, सारे दिन और रातोमे
शायद सूनती रहेती हैं, खोई परीयोंकी बातोमे—

क्या देखे वो क्या सोचे है, कैसे हम क्युं कर जाने
सपने देखे वो हंसती हो, क्या अपने क्या अनजाने—

टकटकती वो देखे मांको, मधुर मधुर जो मुस्काये
नरम नरम हाथोसे पकडे, सब ऊलजन मां सुलजाये—

भैया शानसे चढकर बैठा है पापाकी गोदीमे
देखो क्या तुफान उठे, जब ये भी बैठे गोदीमे—

जब जी चाहे सोये जागे, दुध पीये या तो रोये
जो मन चाहे खेल रचाये, सबके दिलको बहेलाये—
———-

Smile Again

16 Feb 2011 3 Comments

Smile Again

I saw her in the early evening light, waiting at the corner store. Her head was covered with the head band, or hijab. I pulled up in my car, and we greeted each other as she opened the passenger door and got in. She seemed nervous as I was driving her to the Literacy Council’s location. Even though she had an engineering degree from her country, she spoke in broken English. Selma thanked me with a guarded smile for picking her up.

For the past one year her life had been in turmoil. I could see the sadness on her pretty face. I started teaching her English, and at the same time she gained confidence and trust. As a domestic violence victims’ advocate, I knew about her plight but she wanted to tell her story in her own words:

“My wonderful Teacher! The mountains of Syria seem so far away. The little girl who was called princess by her parents - sounds like it was in another lifetime. I was in high school when Shabir started paying special attention to me. Shabir was my first cousin but due to a family feud we kept away from each other. Our attraction blossomed in college. He became a dentist and I became an Engineer. When we announced our intention of getting married, our fathers gave in and both brothers’ families resumed their relations. Everything was like a dream.

After Shabir possessed me, his next obsession was to go to America. My opinion did not matter. He got his H1 visa and we came to Texas. My life was limited in the tiny apartment. I looked and felt out of place. Due to my visa status I could not get a job. Shabir, without a state license in dentistry, was working with very low pay. He used to come home frustrated and would find any reason to beat me.

In time, someone gave him the idea that if he married a U.S. citizen, his life would be so much easier. Then that obsession took over his thinking. I started wondering when he stayed out longer hours. Whenever I asked any question he raised his hand and told me to shut up. Then he started mumbling about divorce and shipping me back home. That would deeply hurt my family’s reputation in our community. Here I had casually met one or two families where Muslim traditions were followed religiously. I would not dare to share my domestic troubles with them. I was taught that a good woman always obeys her husband and serves him pleasantly. Shabir would not tolerate any objections from me.

That day he was determined to get hold of my passport. He yelled and slapped me and ordered to hand over the passport. He threatened me with a knife. I ran into the bedroom, shut the door and dialed 911. Briefly I explained what was going on and left the phone on. He was quiet for a while so I opened the door and ran outside of my apartment. He came after me and started to drag me along the side-walk and up the steps. He heard the police car and let go of me. He approached the police as if nothing was going on but they could see the fear in my eyes and bruises on my body. They asked him to go and sit in the police car. While he was passing by me, he told me in my language, “I will find you and kill you.”

I was taken to the police station. After all this, I was afraid for my life and would not dare go back to our apartment. I was given a few pamphlets of different organizations and shelters. My English was very weak and I was so nervous that my speech was not understandable. One voice, speaking in Arabic, replied the next day. That lady was a volunteer, willing to help me. My day began with talking to the strangers and sharing my very personal life. Although, I was in an unknown place and among unknown people, I felt safe. Their confidence helped me to feel that I had some right to be happy too.

I went to many different offices and met many people. I was pleasantly surprised to see total strangers actually believing in me, ready to help me! I never wanted to face Shabir. I was afraid of him and at the same time I despised him. I was only 31 years old and he had destroyed my life. The court forced him to pay me a small amount monthly, and divorce proceedings were slow to progress due to many complicated issues. The future seemed dubious. Fortunately, my advocate found a middle eastern family who needed a housekeeper.”

Selma’s host family lived in my neighborhood but she preferred that I pick her up and drop her off at the corner drug store. She got a special visa available for domestic violence victims, so she could stay here and work. She did not want anyone finding out where she was staying. She kept in touch with her family and a few of us by cell phone. She maintained good relations with her host family and lived with them for more than one year until she moved into her own apartment.

I always felt that if she kept her traditional look wearing a hijab, it might be difficult to find a job. I also believe that it is a good idea to assimilate with the society in which you live, but without compromising our principles. Covering one’s head had its purpose under certain circumstances. I brought up that point but she was determined to keep her traditional look. She always had to adjust her activities with her prayer times. She felt at peace praying five times a day, and it showed in her behavior.

After her divorce finalized, Selma started receiving marriage proposals. She shared the information with me, and I helped her to prepare before each “date.” One businessman from her country was very nice to her. He was divorced with three children. She met with his family during Ramadan and felt comfortable. She told him that she needs several months to decide and definitely not before her family’s approval. They put aside the marriage plans and worked out a deal that she would work in one of his stores as a salesperson. Our organization helped her to rent and furnish one apartment near the shopping mall where she worked. It was a children’s clothing store.

After several months I received a letter which said: “My wonderful teacher! You will be glad to know that my life is getting better. I will be getting married soon. My new husband went to my home town and got blessings from my family. I have survived!”

My mind vividly remembered one evening with Selma after a long English session. We had a good heart-to-heart talk as we walked out from the classroom. The wild flowers and tall pleasant yellow sunflowers were looking at us. I admired that sight. Selma started up the hill and through the weeds to collect those lovely sunflowers. She brought down a bunch and ceremoniously presented them to me. That beautiful evening and her gentle smile left a special picture in my heart.

I wrote her back. “Those sunflowers are now growing in my garden and every time I look at them, they remind me of you. Now you know, growing untended in the wild, the pretty sunflowers can survive and thrive, and so have you. I wish you courage, wisdom, and joy in your life.”
Love,
your teacher, Saryu.

Smile Again
My wonderful teacher, I send you this letter
To let you know that my life is much better.
As you know, I grew up in Syria
School and college were sheltered euphoria.
He was cute and pursued me for long;
I married him for love, thought together we belonged
I was overjoyed to come, guided by his ruling hand
I was happy in the hijab, timorous in this foreign land

Soon, my love was quite aloof; he had seen the dollar spoof
I was hurt and all alone, didn’t know what was going on!
He often slapped me here and there; I thought,“ he is just upset!”
I didn’t have anyone to tell, I kept the secrets very well.
He humiliated me more, asked for papers and passport,
I said, “ No, no, you must leave.” He said, “ need you to deport.”
He waved the shiny knife, yelled and dragged me to the street.
I cried and begged him just to stop, couldn’t see a way to retreat.

The police took me to a bend, where I could barely comprehend.
They told me to call some shelter, a safe place;
“I want to see my mama’s gentle face.”

Lucky for me that you were there.
You kindly took me in your care.
You tended my broken, beaten life,
You stroked my tender, weeping heart.

You taught me how to get my rights
Find the freedom from the fights
I look forward to future sights
Out of the dark and into the lights.

I thank you, O’ my teacher, as well as several other kind helping hands.

Your Happy Survivor
—————————- ——————-
True story/Written by Saryu Parikh, June 2009

હસી ફરી–

આશ તારલી આજ રાતભર ઝાકળ થઈને ઝરતી
સ્વપ્નોની રંગોળી રોળી શ્યામ વાદળી વરસી

યૌવનના આંગણમાં ખીલી વેલી પ્રેમ સીંચેલી
શરમાતી મલકાતી અર્પિત પૂર્ણ પણે વરેલી

એની આશે શ્વાસે ઝૂલી નરમી નેણ મીંચેલી
ત્રાપટ ઝાપટ વાગી ત્યારે ધ્રૂજતી એ ભીંજેલી

અણધારી આફત આવેલી વાછંટે વીંઝેલી
તણખલાના તીર તેવર ક્રુર કાંટેથી વીંધેલી

હૈયામાં એ હામ લઈને શક્તિ સહ જાગેલી
મમતાળી ડાળી ઓથારે હસતી ફરી ખીલેલી

નવા પ્રહરની ઝાકળ ઝીલી તૃપ્ત બની તરસેલી
હૈયામાં ઉમંગ લઈ નવસ્વપ્ન સજે શર્મીલી
———

A White Dress With Red Flowers

09 Feb 2011 10 Comments

A white dress with red flowers

In my beloved city Bhavngar, on my parents’ teaching salaries, we lived comfortably, even if it was month-to-month living. As a middle-class family, we had our own bungalow with a good-sized garden and more than ten mango trees. I was in charge of taking care of the rose bushes. I had a few dresses which I used to fold carefully and arrange on one shelf in a cabinet. We had not experienced much luxury in our lives, so what you did not have you did not miss having.

When I was a child, I had gotten sick with Typhoid fever and after that, for some unknown reason, I had become a chubby little teenager. My cousins used to tease me, saying, “Double Typhoid, if you worry, you will lose weight.” And I used to ask, “Tell me, how to worry?”

My father did most of the shopping, but for my clothes I always went with my mom. I used to wait for the Saturdays when my mother had half day of school. On shopping day, I would be ready early and with all the silent body language I could muster, I would encourage my mom to get ready. The fear of the arrival of some unexpected guests and any delay because of them was very traumatic for me. I would rush to offer them tea and quickly prepare it and serve the guests. After that, I would stand near the door to express my urgency without being rude.

That special day we went to our newly-found favorite fabric store. The men started showing us different fabrics for my dresses. That special attention to this thirteen-year-old girl was sweet like honey. One man brought out a roll of fabric from the far corner. As soon he unrolled this soft white georgette with tiny red flowers, I was sold. The measuring tape came to the end, showing some damaged material. My mom said, “We cannot buy this fabric.” My eyes were glued to the fabric. The tears shined in my eyes. My mom gave in. The dress was made from that smooth material and I was allowed to wear it only on special occasions. I was quite pleased just folding and unfolding that white dress with red flowers.

One day I was feeling sick, so I went to my uncle’s small medical clinic. He did not clearly explain to me that pneumonia is a serious thing to have. I was in pain that whole afternoon. When my mom came home from school and saw my face, she felt very guilty for going to work. I barely remember the next four days as my mom was hovering around my bed and my father had a worried look on his face. In the middle of the night they were rubbing medicine on my side so I could breath. My brother was going in and out of my room trying to find ways to cheer me up. We had lost my five-year-old sister after two days of fever less than four years prior. That heart-wrenching experience was quiet, yet very loud all around us.

On the fifth day I was a little better. I was to get a sponge bath. I was lazily looking around and I ended up staring at the white dress with red flowers in the cabinet. My mother followed my stare and smiled. Right after my sponge bath she brought out that dress and helped me to wear it. As my brother walked in, he saw the grin on my face and started to tease me, and I giggled for the first time in days.

As my awareness returned, the first thing I remember was that my hand and fingers seemed thinner. Just then I realized that I had lost significant weight. Wow! My dream came true.

During more than two weeks of recovery many friends came to visit me. I had a very loyal friend name Hansa. She had so much affection for me that I used to take her for granted and for any small thing I used to pick a fight and stop talking to her. My mother used to tell me, “Saryu! If you do not value the love coming your way, you will stop receiving it.” With three other friends she came to see me. I responded with a gracious welcome and after that I learned to appreciate her generous interactions with me.

That day, I was feeling good enough to go out and check on my roses. A beautiful pink rose was smiling at me. I plucked it to take inside the house. I saw my mother sitting at her desk working on her poem. I presented that rose to her. Her smile expressed her relief knowing that I was healthy again. The next day I saw that the rose was carefully arranged in between the pages of her book.

I resumed my activities as a slimmer, prettier teenager. The white dress always remained my favorite even after I had outgrown it.

Years had gone by. After marriage, we had settled in America. In 1993, mom passed away in Vadodara. Afterward, I went back to our old house, the home I had left twenty four years before, leaving a void in the lives of my loved-ones. I was feeling raw emotions in the deepest corner of my heart. When I opened my mother’s cupboard, I saw my white dress with the red tiny flowers and her book next to it holding that pink dry rose. I was overwhelmed with emotions as if the little girl was looking out from the secret window of my heart! I looked with my tear-filled eyes as somebody entered the room.

Our maid-helper of many years had come with her granddaughter, Mena. She told me that she had seen my mother touch this dress tenderly with a gentle smile on her face when she used to miss me most. I held that dress close to me for a few minutes and handed it to Mena. A joyous smile brightened her face and she left with her grandmother, giggling.

I took the book with the pink rose and sat there, enveloped in the arms of the warm memories.

————

લાલ ફૂલો વાળો સફેદ ડ્રેસ

મારા પ્યારા ભાવનગરમાં, મારા માતા-પિતાની શિક્ષકની નોકરીની આવકમાં, અમારા નાના કુટુંબની જરુરિયાતો સંચવાઈ જતી. એક મધ્યમ વર્ગના સભ્યો તરીકે, અમારૂ પોતાનુ ઘર હતુ, બગીચામાં દસેક આંબા હતાં. જોકે કેવળ ગુલાબના છોડની સંભાળ રાખવાની મારી જવાબદારી હતી. મારી પાસે આંગળીને ટેરવે ગણી શકુ એટલા કપડાં હતાં. કબાટમાં, કાચના બારણા પાછળ, સંકેલીને એક ખાનામાં ગોઠવાઈને મારા કપડા મુકાયેલા રહેતાં. અમને જીવનમાં જીવન જરૂરિયાત કરતા વધારે એશો આરામનો અનુભવ નહોતો તેથી અદ્યતન સગવડતાઓની કમી છે, એવી સમજ નહોતી પડતી.

મને આંઠ-નવ વર્ષની ઉંમરે ટાઇફૉઇડ થયો અને ત્યાર પછી કોઈ અજાણ કારણથી હું જાડી થઈ ગઈ હતી. મને ચિડવવા ‘ડબલ ટાઈફોડ’ નામ પણ આપેલુ.
પાછા ઉપરથી સલાહ આપનાર કહેતા, “તું ચિંતા કરે તો પાતળી થઈ જાય.”
તો હું ભોળા ભાવે પૂછતી, “મને કહો, ચિંતા કેમ થાય?”

ઘરની લગભગ બધી ખરીદી મારા બાપુજી કરતા, પણ મારા કપડા ખરીદવા મારે બાની સાથે જવાનુ થતું. શનિવારે બાને સવારની અરધા દિવસની શાળા ચાલુ હોય તેથી બપોરે જવાનુ શક્ય બનતુ. ખરીદી કરવા જવાના દિવસે મારા ઉત્સાહને કાબુમાં રાખવાનુ અઘરું કામ હતુ. બપોરનુ જમવાનુ પુરૂ થતાં બા જલ્દી આરામ કરી લે તે વાસ્તે શેત્રંજી અને ઓશીકું ગોઠવીને તૈયાર કરીને મુકી દેતી. પછી ચા પણ બનાવી આપુ. પણ સૌથી મોટો ભય અતિથિ આવીને ઉભા રહેશે એનો રહેતો. અને એવું બને ત્યારે મારા મનનાં અણગમાનો ભાવ વાંચી ન લે તેથી હું રસોડામાં જઈ ચા બનાવવા લાગી જતી. પછી જલ્દી ચા પતી જાય એ પ્રાર્થના કરતી ઘરના બારણા પાસે ઉભી રહેતી. આ નાની લાગતી વાતોનુ એ સમયે કેટલું મોટું સ્વરૂપ હતું!

એ શનિવારે અમે નવી ખુલેલી કાપડની દુકાને ગયેલા. ડ્રેસ બનાવવા માટે કપડું પસંદ કરવાનુ હતું. “બહેનને પેલા ઉપરના તાકામાંથી બતાવો.” માણસે એકાદ બે ખોલ્યા પણ મારી નજર એક નાજુક લાલ ફૂલોવાળા સફેદ મુલાયમ જ્યોર્જેટ તરફ આકર્ષાઈ. એ ખોલતા મારો ચહેરો ખીલી ઉઠ્યો. મેં બાને કહ્યું, “આ તો લેવું જ છે.” ત્રણ વાર કાપવા માટે માપતા છેલ્લે જરા કાણા દેખાયા. બાને લાગ્યુ કે સારૂ કાપડ નથી. અગ્યાર વર્ષની હું, આંખમાં આંસુ છુપાવવા એક બાજુ જઈ ઉભી રહી. બાએ મારી લાગણી ન દુભાય તેથી સંમતિ આપી કાપડ લઈ આપ્યુ. ખૂબ હોંશથી ડ્રેસ તૈયાર થઈ ગયો અને ‘સાંચવીને ખાસ પ્રસંગે પહેરવાનો’ એવી સલાહ સાથે મારા કબાટના ખાનામાં ગોઠવાયો. એ લાલ ફૂલવાળા સફેદ ડ્રેસને ખોલવો, ને ફરી સંકેલવો, મુલાયમ કાપડ પર નાજુક હાથ ફેરવવો, એ ગમતી પ્રવૃત્તિઓ હતી.

એક દિવસ મારી તબિયત ખરાબ લાગતાં મારા ડોક્ટરમામાને દવાખાને બા લઈ ગયા. એ સમયે બહુ કોમળતા બતાવવાની રીત નહોતી. દવા લઈ ચાલતા ઘરે આવી સુઈ ગઈ. બા નોકરી પર ગયા. આખી બપોર શ્વાસ લેતા ખુબ દર્દ થયું ત્યારે ન્યુમોનિયા એક ગંભીર બીમારી છે એ બધાના ધ્યાનમાં આવ્યુ. પછીના પાંચેક દિવસ કેમ ગયા એની મને સભાનતા નહોતી. જ્યારે આંખ ખોલી જોતી તો મા-બાપુજીના ચિંતિત ચહેરા અને ભાઈ રૂમની અંદર બહાર આવ-જા કરતો દેખાતો. બાને વધારે ચિંતાનુ કારણ એ પણ હતું કે થોડા મહિનાઓ પહેલા જ, બે દિવસના તાવમાં, મારી પાંચ વર્ષની બહેન અમે ગુમાવી હતી. એ આઘાત ઘેરો ઘૂંટાતો હતો.

પાંચમે દિવસે મારી તબિયત જરા સારી લાગતા મને તાજગી લાગે માટે સ્પંન્જ બાથની તૈયારી કરી રહ્યા હતા. મારી નજર કબાટમાં ગોઠવાયેલા રાતા ફૂલોવાળા ડ્રેસ પર અટકી રહી હતી. મારા બા પણ મારી નજરને અનુસરી એક સ્મિત સાથે એ ડ્રેસ જોઈ રહ્યા. પછી મને એ ડ્રેસ પહેરાવ્યો. તાજગી ભરી હું મારા ગમતા ડ્રેસમાં ખુશ હતી અને મારો ભાઈ આવીને મજાક કરતાં, દિવસો પછી, હું ખડખડાટ હસી પડી.

મને સ્વસ્થતા આવતા મારી નજર મારા હાથ પર પડતા ખ્યાલ આવ્યો કે મારો અંગુઠો પાતળો દેખાતો હતો. મને ધ્યાનમાં આવ્યુ કે મારૂ વજન ઘણું ઉતરી ગયું હતું. વાહ! મારૂ સપનુ સાકાર થયું.

મારા આરામ કરવાના દિવસો દરમ્યાન ઘણાં મિત્રો આવતા રહેતા. એમાં એક દિવસ મારી બેનપણી હંસા પણ સંકોચ સાથે આવી. હંસાને મારા માટે બહુ લાગણી હતી પણ, હું એની કિંમત નહોતી કરતી અને નજીવા બહાના નીચે થોડા સમયથી બોલતી નહોતી. મારા બા કહેતા કે સ્નેહની કદર ન કરીએ તો સ્નેહ મળતો બંધ થઈ જાય. મારા અબોલા છતાં ય હંસા મારી ખબર કાઢવા આવી તેથી મારૂ દિલ આભારવશ થઈ ગયું. એ માંદગીના સમયે મને એવી ઘણીં અણજાણ અંતર્હિત લાગણીઓની કદર સમજાઈ.

એ દિવસે મારી તબિયત સારી હોવાથી મેં મારા ગુલાબના છોડને મળવાનુ વિચાર્યુ. મારા આશ્ચર્ય અને આનંદ વચ્ચે એક મજાનુ લાલ ગુલાબ હસી રહ્યુ હતુ. બધાને બતાવવા એને જતનથી ઘરમાં લઈ આવી. પણ સામે જ બા બેઠક પર બેસીને એમની કવિતાની નોટમાં લખી રહ્યા હતા. “બા! લો આ તમારા માટે ભેટ.” બાના મુખ પર એ ગુલાબ જેવું જ હાસ્ય ફરક્યું. બીજા દિવસ પછી ગુલાબ દેખાયું નહીં તેથી એ વિષે હું ભુલી ગઈ. પછી આ ઉત્સાહભરી સુકુમારી અનેક પ્રવૃત્તિઓમાં વ્યસ્ત થઈ ગઈ. વર્ષો સાથે લાલ ફૂલોવાળો સફેદ ડ્રેસ, નાનો પડી ગયો હતો તો પણ, હંમેશા સૌથી વધારે મનગમતો બની રહ્યો.

લગ્ન પછી પરદેશ વાસને લીધે, બા અને જન્મભૂમિની મુલાકાતો વચ્ચે કાળક્રમે અવકાશ વધતો રહ્યો. ૧૯૯૩માં, બાને છેલ્લી વિદાય આપવા વડોદરામાં ભાઈને ઘેર ભેગા થયેલા. ત્યાર બાદ ભારે હૈયે ભાવનગરના ઘરમાં પ્રવેશ કરતાં ઋજુ લાગણીઓ સ્પર્શી ગઈ. બાના કબાટને ખોલી એમની ગમતી ચીજો સાથે મનથી વાતો કરી રહી હતી. એમાં કપડાં પર પડેલી એમની કવિતાની નોટબુકને મેં સહજ ઉત્સુકતાથી ઉઠાવી અને મૃદુ આંગળીઓથી ખોલી. એમાં જતનપૂર્વક ગોઠવેલું લાલ ગુલાબ! હવે મને ખ્યાલ આવ્યો કે મેં આપ્યુ હતુ એના બીજા દિવસ પછી એ ક્યાં સંતાયેલુ હતું! એ જ પુસ્તકની નીચે મારો લાલ ફૂલોવાળો સફેદ ડ્રેસ! એના પર હાથ ફેરવી એની મુલાયમતા અનુભવી રહી હતી.
અચરજ એ થાય છે કે કાળની નદી વહે જાય છે પણ એ કિશોરી તો અહીં જ ઊભી છે!
એવામાં, વર્ષો સુધી બાનુ કામ કરનાર, સંતોકબહેન એમની પૌત્રી મેના સાથે રૂમમાં દાખલ થયા. ડ્રેસને જોઈને એ બોલ્યા કે, “બાને જ્યારે તમારી બહુ યાદ આવતી ત્યારે આ ડ્રેસને હાથમાં લેતા જોયેલા.”

મેં રેશમી યાદોના પુંજને હાથમાં લઈ દિલની નજીક થોડી ક્ષણો પકડી રાખ્યો અને પછી મેનાને પ્રેમથી આપી દીધો. મેના એની દાદી સાથે ચહેકતી બહાર દોડી ગઈ.

હું બાના લાલ ગુલાબવાળા પુસ્તકને લઈ બચપણની યાદમાં લપેટાઈને બેઠી.

——————————-

PADMSHRI award for my brother

25 Jan 2011 14 Comments

Namaste,

My brother Munibhai, Dr.Mahesh Haribhai Mehta, is honored with one of India’s most prestigious national award, PADMSHRI.

We are proud of him, as always.

Love,
Saryu-Dilip

PADMSHRI award for my brother

પદ્મશ્રી
હરિ જાન્હવીનું કમલ બીજ
હુંફ ભાણજી નાના નીરજ

ઋજુ સ્નેહ સરયૂ સાથમાં
રહ્યું સુખ ઈલા સહવાસમાં

સત્ કર્મ પ્રખર પ્રભાસમાં
આ પદ્મશ્રી મુનિ હાથમાં.

—-લે.સરયૂ
માતા-ભાગીરથી-જાન્હવી(penname)
પિતા- હરિભાઇ
માતામહ- વૈદ્ય ભાણજી દવે
બહેન- સરયૂ
પત્ની- ઈલા
મહેશ- મુનિ

chairman@glsbiotech.com
Dr.M.H.Mehta, He is known as Munibhai.

Chairman-GLS-Biotech, Vadodara, Gujarat .

My brother and me were born and raised in Bhavnagar, Gujarat. He was born in 1942.
He had won almost all possible awards as an aurator in High school, plus music awards. He plays Kashtatarang and writes poetry since young age.
After getting distinction in the first year of Science college, he was the first one from Bhavnagara to go to IIT Mumbai. He did Ph.D. in chemical Engineering at the IIT Mumbai. Daughter Purvi-Amit Bhatt, Son Arjun-Shubhra Mehta, granddaughters Nirja Bhatt and Aria Mehta.

My brother, a gentle soul, ever so curious observer and a poet.
I always observed that he used his God given talent at the highest peak.

Meant to be..

09 Jan 2011 4 Comments

It Was Meant To Be/ મારી રાહ જુએ… My experience

It Was Meant To Be…..
It was February 5, 2005. I was attending my seventh annual “Appreciation Lunch” for volunteers, organized by the Literacy Council of Fort Bend in Texas. We had a guest speaker, Mr. Michael Biasini. He was relating his life story, “Overcoming Obstacles,” which could be found in Chicken Soup for the Soul – 6^th Edition. At the end of his emotional presentation, he announced, “I want to give this book to the person whose birthday is closest to today.” My birthday happened to be on the 6^th, and in my birth-place India, it was already the 6^th. So Mr. Biasini presented to me an autographed copy of Chicken Soup for the Soul. I read a few stories and put it away on the bookshelf.

In the next few months, I thought several times about stopping by my neighborhood nursing home. My natural helping aptitude was urging me to do some volunteer work with the elderly residents. Finally, one day in April I went in and inquired. The receptionist was busy doing several things and made me wait for a while. When I expressed an interest in reading to the seniors, she seemed a bit uncertain, but she gave me a contact name and number. After a few attempts over the next few days, I did get hold of that person. Very quickly she told me to “come at 2pm on Monday.”

When I arrived at the home the following Monday, I was received by a young man who led me to a room full of elderly people, most of whom were stricken with Alzheimer’s. He was setting up a movie to show the residents that they had already seen.He said most of the patients did not watch the movie the first time, and those who did forgot it quickly. I was there for about half an hour, but I could not connect with anybody. “What am I doing here?” I asked myself. I decided to leave, but on my way out I ran into the lady in charge. Somehow I heard myself telling her, “I will come back on Friday.” Friday came and I was struggling with myself as to whether I should go back or just forget the whole thing! In the early morning I decided that I would go one more time, and if someone is waiting for me I would find that person.

I entered the home and saw an elderly resident sat there enjoying, “The Price is Right” on television. I proceeded to walk to the same room that had been filled with residents on Monday so that I might find that same young man. I waited around for what seemed like a long time, observing all those patients being helped by the employees, lost in their own worlds. I thought, “That’s it, I tried. I cannot be of any use here.” Coming back to the reception area, I noticed that same elderly lady still sitting near the television with her walker in front of her. I sat next to her and introduced myself to her. She said her name was Helen. She turned out to be very alert and talkative. She knew all about current news events and seemed very smart. She said she enjoyed listening to the television since her eyesight had deteriorated. I told her I would love to come and read to her if she would like! She was totally delighted to hear that. When she found out that I am from India, she excitedly said, “Oh, I know some good Indian people. I like Indian food, especially the “ naan-bread.” She said her friend Nell would also want to join us. I promised her that I will come back to read to them twice a week. I walked out of that nursing home with a smile on my face. I realized in my heart that Helen was waiting for me to come. It was meant to be.

I started planning – what should I read to these ladies! Maybe some magazine? All of a sudden I remembered THAT book. I was sure that these ladies would like to listen to real-life stories. So our first reading session started with “Overcoming Obstacles” from the book Chicken Soup for the Soul.I decided to read to the ladies on Monday and Friday mornings for one hour. That first Friday I went looking for Ms. Helen in her room. She was rushing to meet me. She said she was a little late but next time she would be ready and waiting in the front dining room. From then on she kept her word. Most of the time she would be accompanied by her friend, Ms. Nell. She was a delicate, quiet lady. She loved to read books. She had a little difficulty with her hearing, but she was happy that I was going to read to them. She was eighty-nine years young, one year older than Ms. Helen and forty years senior to me. They both made me feel young, saying, “Oh, you have many years ahead of you.” Ms. Nell was raised on a farm and had worked very hard all her life. Even now in the nursing home she had signed up to help other residents. Ms, Helen would say about her, “Isn’t she a pretty thing! She used to be a model in her younger days.” Upon my inquiries she told me that she used to model clothes for some stores. She was delighted to talk about her lovely daughter, grandchildren and her newborn great-grandchild.

Ms. Helen had worked in a bank. She had lived all her life in upstate New York and recently moved to Houston to be near her children. She would say, “Wherever you live, you have to like it. I like it here.” She was sharp. Whenever I stumbled upon any word, she would promptly give me the meaning of it. She always carried a Bingo game board with her, and as soon they sat at the table, the game would start. Lately she had had a hard time differentiating the dots, so Ms. Nell would help. When I used to bring the naan – the Indian bread – very lovingly she would thank me and share it with whoever was bold enough to try it. Ms. Helen and Ms. Nell valued their friendship dearly.

One day we talked about cremation and burial customs. I told them about our Hindu customs. Ms. Helen said, “A long time ago I had decided to be cremated and have my ashes buried next to my husband in New York State. I don’t want to trouble my mchildren with having to send my body all the way over there.” I was surprised at her clear thinking and her unorthodox attitude. She was so curious to discuss and know about other religions. I would many times read from TIME about the current events and world peace, with enthusiastic participation by the ladies.

One day, Ms. Nell seemed very nervous. She very quietly listened to a story for a while, and then said, “I won’t be here next Monday. The doctor examined my ears and told me to go to his office for some procedure to clean them. He said it will be simple, but I am afraid,” I told her, “Give me your hands.” She put her delicate hands on the table. I held them gently and looking into her eyes told her, ” You will be all right.” With teary eyes she nodded her head.
The following Friday, when I walked into the dining room, Ms.Nell was all smiles! Excitedly, she told me, “Oh, the procedure did not hurt me and now I can hear so much better.” Our reading sessions continued twice a week.

Ms. Ever started joining us on a regular basis, but there were times she had to leave to help her younger invalid sister. Once, when I was reading a story about a cancer patient, she told us about losing a son to cancer. Accepting this God-given situation was one way for her to achieve peace of mind. Once in a while, some other residents would come and park their wheelchairs next to our table and share their life stories. Often, some of the ladies would be getting manicures by one of the employees during my readings.

One day, I was invited to join a cake party. I came upon one Alzheimer’s patient who was from my country, speaking only in my mother tongue, Gujarati. I sat there holding her hand while she continuously recited a nursery rhyme. It made me feel so humble to realize that the mightiest organ in my body is my brain, and it is so fragile. One day, these people were productive members of the society. Today, they cannot even remember their own names. One lady in another wheelchair was not able to wipe her own mouth, and she was grumbling, “I have to find an apartment – will you help me?”

It was the month of July, and Ms. Helen was looking forward to a trip to attend her granddaughter’s wedding. She returned, very happy from that family reunion. As I listened to her stories, I could see that a positive attitude prevailed in her everyday life. She said, “Everything was so nice, I enjoyed myself.” I never heard any complaints from her. One day, I told her, “I am not close to my daughter-in-law.” Helen asked, “Is your son is happy with her?” I said, “Yes.”
She said, “Then what’s the problem?” Wow! I was stunned for a while. That was a life time lesson for me. “Then what’s the problem!”

Months passed by. I also started to read other novels to the residents. But I think that I had received the gift of Chicken Soup for the Soul for the purpose of reading it to these ladies. And I feel their love when very affectionately they ask me, “Now which story are you going to read to us today?”

Saryu Parikh
Note: July 2008. I continued to visit Ms.Nell since Dear Ms.Helen had passed away to cheer another world a few months ago.

————————–

મારી રાહ જુએ…

હ્યુસ્ટનમાં, લીટરસી કાઉન્સીલ તરફથી, બધા સેવા આપનાર માટે સન્માન કાર્યક્રમ હતો. હું સાત વર્ષથી અંગ્રેજી શીખવવાની સેવા આપતી હતી. છેલ્લા પાંચ વર્ષથી એક મુંગીબહેરી મલેશીયાથી આવેલી કિશોરીને ઈંગ્લીશ શીખવતી હતી. મને “Chicken Soup for the Soul” સત્ય કથાઓનુ પુસ્તક ભેટ મળ્યુ. પહેલી વખત આ પુસ્તકનો પરિચય થયો. ‘સમય મળશે ત્યારે વાંચીશ’ એમ વિચારી એક બાજુ મુકી દીધું.

અમારા ઘરથી નજીકમાં એક ઘરડા ઘર હતુ. હું જ્યારે પણ ત્યાંથી પસાર થતી ત્યારે મને મનમાં વિચાર આવે કે મારે કાંઈક સેવા આપવી જોઈએ. એક દિવસ અંદર જવાના વિચારને અમલમાં મુક્યો. ફોન પર વાતોમાં અટવાયેલ બહેને મને પ્રોગ્રામ ડીરેક્ટર ‘કેથી’ પાસે મોકલી.
મેં એમને કહ્યું, “મદદરૂપ થવા સમય આપીશ, પણ શું કરી શકુ એ ખબર નથી! કદાચ પુસ્તક વાંચુ કે એવુ કાંઈક.” એ મને યાદદાસ્ત ખોયેલા વૃધ્ધોના રૂમમાં લઈ ગયા. મુવી ચાલતી હતી. મને કહેવામાં આવ્યુ કે એક જ મુવી ચાલે રાખે તો પણ એ જોતા રહે છે. એક વખતના હોશિયાર, ચપળ વ્યક્તિઓની દયનિય દશા!
એક માજી જે પોતાનુ મોં પણ નહોતા લુછી શકતા, એ મારો હાથ પકડી કહે, ‘મારે એપાર્ટમેન્ટ્માં રહેવુ છે. મને શોધી આપને.’ હું પંદર મીનીટ પ્રયત્ન કરતી ફરી પણ મને લાગણીની દોર ન બંધાઈ.

મને કેથીએ પુછ્યું કે ફરી ક્યારે આવીશ? તો અનાયાસ, ‘સોમવારે આવીશ’ એમ કહેવાઈ ગયું.
મને વિચારો સતાવે, ‘હું ત્યાં જઈને શું કરીશ!’ એ પરિસ્થિતિમાં ઘરડાં લોકોને જોવા એ પણ એક કસોટી છે.
અંતે એક ભાવ સ્ફુર્યો. ‘હું ફરી એક વખત જઈશ અને જો કોઈ મારી રાહ જોતુ હશે તો મને મળશે.’
સોમવારે હું ઘરડાં ઘરમાં દાખલ થઈ ત્યારે એક વૃધ્ધા વ્હીલ ચેરમાં બેઠાં હતા. ટીવી પર સમાચાર ચાલુ હતાં. મને એ જ મોટા રૂમમાં લઈ ગયા. મે થોડી મદદ કરવા પ્રયત્ન કર્યો પણ મારી ત્યાં હાજરી નકામી લાગી.
મે મનમાં ગાંઠ વાળી, ‘બસ, પ્રયત્ન કરી છૂટી.’

પાછી આગલા ખંડમાં આવી તો એ વૃધ્ધાની ખુરશી બીજી તરફ હતી અને ટીવી પ્રોગ્રામ રસથી સાંભળતા હતા.
મે એમની નજીકના સોફા પર બેસી વાતચીત ચાલુ કરી, ” મારુ નામ સરયૂ, આપનુ નામ?”
મજાનુ હસીને કહે, “હેલન.” મે જરા શો વિષે વાતો કરી અને તેઓ કેમ જોવાને બદલે સાંભળે છે એમ પુછતા એમણે કહ્યુ કે એમને લગભગ અંધાપો આવી ગયો છે. જ્યારે મારી પાસેથી જાણ્યુ કે હું ભારતિય છું તો ઉત્સાહથી બોલ્યા, “અરે વાહ! હું થોડા ભારતિયને ઓળખું છું. અમે મારી દીકરીના પડોશીને ત્યાં જમવા ગયેલા. મને ખાસ કરીને નાન બહુ ભાવેલી.” મે પુછ્યુ, ” હું અઠવાડીયામાં એકાદ બે દિવસ આવી કાંઈક વાંચન કરૂ તો ગમશે?” એ સાંભળતા એમનો ચહેરો ખીલી ઉઠ્યો, “મારાથી હવે વંચાતુ નથી તેથી એ શોખને વિસારે મુક્યો. જો તમે આવીને વાંચશો તો ખુબ ગમશે. મારા બેનપણી, નેલ પણ આવશે.”

બીજે દિવસે સવારનો સમય નક્કી કરી મે વિદાય લીધી. મનનો ભાવ પુલકિત થઈ કહેતો હતો, ‘હાં, હેલન મારી રાહ જોતી હતી!’
મને મુંઝવણ થઈ કે શું વાંચુ જેથી લગભગ નેવુ વર્ષના બહેનોને રસ પડે. એ વખતે સમજાયું કે પેલુ ભેટ મળેલ પુસ્તક, મને જ કેમ મળ્યુ! મેં નક્કી કરી લીધું કે “Chicken Soup for the Soul”માંથી સત્ય કથાઓ યોગ્ય રહેશે.
અમે જમવાના રૂમમાં મળવાનું નક્કી કરેલ પણ હેલન ત્યાં નહોતા. હું એના રૂમમાં ગઈ તો એ નર્સને જલ્દી કરવાનુ કહી રહ્યા હતાં. મને કહે કે હવે પછી મને રાહ નહીં જોવડાવે અને ત્યાર પછી લગભગ દરેક વખતે રૂમમાં મારા જતા પહેલા હાજર થઈ જતા.

હેલન ૮૮ વર્ષના, ઉત્સાહી અને હોશિયાર હતા. વાંચતા મને કોઈ શબ્દ ખબર ન હોય તો તરત અર્થ કહેતા. એમને માટે હું નાનરોટી લઈ જતી, જે શોખથી ખાય અને બીજાને પણ આગ્રહથી આપે. બધા વર્તમાન બનાવોથી વાકેફ રહેતા તેથી જુદા સામાયિકોમાંથી રસ પડે તેવું વાંચી સંભળાવું તે સમજણપૂર્વક મ્હાણે. એક દિવસ મેં કહ્યું કે, ‘પૂત્રવધુ ખાસ નથી રાખતી.” મને પુછે, “દીકરો વહુ ખુશ છે?” મેં કહ્યુ, “હાં.’
“ધેન વોટ્સ ધ પ્રોબ્લેમ?” વાહ! થોડી વાર તો હું ચમકી ગઈ. “તો પછી મુશ્કેલી શું છે?” જે મારા માટે સૂવાક્ય બની ગયું.
એમના બેનપણી નેલ પણ આવ્યા જે હેલન કરતા એક વર્ષ મોટા હતા. પાતળા, ટટ્ટાર અને નાજુક બહેનને જોતા ખ્યાલ આવે કે એક સમયે બહુ દેખાવડા હશે.
હેલેન કહેતા, “છેને મજાની? નાની હતી ત્યારે મોડેલીંગ કરતી.” બન્ને ના બેનપણા પાક્કા હતા. નેલને એક કાને જરા ઓછું સંભળાતુ હતુ. એક દિવસ ઉદાસ જોઈ મેં કારણ પુછ્યું. એ કહે, ”આવતી કાલે ડોક્ટર મારા કાનની ઉંડી સફાઈ કરવાના છે એની મને બીક લાગે છે.” મેં એમના બે નાજુક હાથ પકડી, નજર પરોવી કહ્યું કે, “મને કશી તકલિફ નહીં થાય, એ વાક્ય જ યાદ રાખો.” પછી હું એમને મળી ત્યારે ખીલેલા ચહેરા સાથે હસીને કહે, “મને જરાય ન દુખ્યું અને હવે સારુ સંભળાય છે.” એમનો આત્મવિશ્વાસ ચહેરા પર ઝલકતો હતો.

પછી તો બીજી બહેનો પણ આવીને બેસતી અને અઠવાડીયામાં બે દિવસ સવારે મે વાંચવાનુ ચાલુ કર્યુ અને પાનાઓ દિવસો, મહિનાઓ અને વર્ષોમાં ફેરવાયા. ઘણા પ્રસંગો આવ્યા જ્યારે એમની આંખોના અશ્રુઓ લુછ્યા અને એમની ખુશીમાં હસ્યા. હેલેન, એની પ્રપૌત્રીના લગ્નમાં જવાની હોંશથી તૈયારી કરતા હોય કે લંચ પીઝા માટે બહાર જવાના હોય, દરેક પ્રવૃત્તિમાં પુરા દિલથી જોડાતા. જે દિવસે વાંચવાના રૂમમાં ન આવે ત્યારે આવવાનુ અશક્ય હશે એ નક્કી. હું એમની પાસે જઈને એમને ગમતું કરું. બાજુમાં નેલનો રૂમ હતો તેથી હેલનના ગયા પછી એમને મળવાનુ ચાલુ રહ્યુ.

હેલનના પરિચયથી મને ઘણુ શીખવા મળ્યુ. એ અહીંથી દૂરના સ્ટેઇટમાં આખુ જીવન રહેલા, પણ એની દીકરી અને દીકરાનુ કુટુંબ ટેક્સાસમાં હોવાથી થોડા વર્ષોથી અહીં રહેતા. એ કહેતા, “મને તો અહીં ગમે છે. હું નસીબદાર છું કે મારા પ્રેમાળ બાળકો મારી સંભાળ લે છે. એમને અગવડ ન પડે એની મારે પણ કાળજી રાખવી જોઈએ. હું મરી જાઉં ત્યારે મને અગ્નિદાહ આપવાનો આદેશ છે તેથી મારા ગામે લઈ જઈ દાટવાના ક્રિયાકર્મ ન કરવા પડે.”
મારા જીવનમાં અને પ્રવૃત્તિઓમાં બન્ને બહેનો ખુબ રસ લેતા. તેઓ મારા આવવાની ઉત્સાહથી રાહ જોતા અને મને મારા સ્વજનોને મળવા જતી હોઉં એવો ભાવ થતો. હેલન જ્યારે હસતી આંખો સાથે પુછતી, “તો આજે તું શું વાંચવાની છો?” ત્યારે હું લાગણીના દોરે બંધાઈને ત્યાં બેઠી છું એની પ્રતિતી થતી.

————————-

painting-meghdut

11 Dec 2010 1 Comment

by SARYU PARIKH in દિલીપના ચિત્રો

PAINTING #10 More on Dilip’s paintings.

PAINTING #10 : MEGH DOOT (CLOUD MESSENGER)

THE YAKSHA SENT HIS MESSENGER (THE CLOUD), TO YAKSHAPURI. HE SAID TO CLOUD: “THERE YOU WILL FIND ALLURING SIGHTS! ANGELIC PEASANT DAMSELS PLAYING.DEAR CLOUD! YOUR EYES WILL RECOGNIZE MY YAKSHINI, MY HEAVENLY FLOWER!”————–KALIDAS (MEGH DOOT).
સાંવરિયા ના આવીયા, પરવશ હશે વિદેશ
વિહ્વળ વ્યાકુળ સાહેલી, સૂણ મેઘદૂત સંદેશ
સરયૂ પરીખ.
comment: Your painting is शाड़र्गिण: वर्णचौरे….Dileep Sharma
जयतु विश्वविद्यालय काशी
Dileep Kumar
Ph.D.(pursuing)
Banaras Hindu University,
Varanasi – 221 005. (U.P)

meaning of : शाड़र्गिण: वर्णचौरे – कृष्ण के धनुष का नाम शाड़र्ग है, इसलिये उसे शाड़र्गी कहते हैं। कृष्ण का वर्ण श्याम है तथा मेघ का वर्ण भी श्याम है; अत: उसे कृष्ण के वर्ण को चुराने वाला कहा गया है।
This is taken from meghdoot by kalidas who had described cloud as a thief who has stolen colour of lord shree krishna. I used this simile because your painting of meghdoot is serene. I liked it from my deep down. of course I came to ur blog by accident I was just searching depiction of this great book on google.
May king of kashi lord shiva bless your brush so that you can make more enchanting painting like this.
regards,
dileep k sharma

એક વેંત ઉંચી

01 Dec 2010 5 Comments

ચિત્રઃ દિલીપ પરીખ

એક વેંત ઉંચી

અસુખ અડકે ના મારે અંતરે
જીવન ઝંઝાળ જાળ જગત રે
ઉડતી રહું એક વેંત ઊંચી કે,
સરતી રેતીની સરત સેર રે

સરખા ઉજાસ મારે આંગણે
નહીં રે પડછાયા મારી પાંપણે
પહેલા આપીને લીધું આપણે
છૉડીને સ્વાર્થ દહર બારણે

વટને વેર્યુ રે ઉભી વાટમાં
માફી લળી મળીહળી વાસમાં
ઈશના અનેક રૂપ રાસમાં
એક એક અંશ એના વંશમાં

ક્ષણ ક્ષણના સ્પંદનો સુગંધમાં
નવલ નવા સર્જન શર બુંદમાં
છો, પહેરી ઓઢી ફરૂ વૃંદમાં
એકલી મલપતી મનૉકુંજમાં
——–

સરત=સ્મૃતિ, દહર=દિલ, શર=પાણી

યાદ ન કરાવ

16 Nov 2010 3 Comments

painting by Dilip Parikh

યાદ ન કરાવ

નહીં રે કરો મારા કાન્હાની વાત,
દિલના દરવાજેથી વાળી લ્યો વાત,
આરત અક્ષરની ના એને વિસાત,
સખી! નહીં રે કરો મારા કાન્હાની વાત.

ઉધ્ધવજી આવ્યા ને લઈ ગ્યા અમ પ્રાણ,
હવે એની લગનીના ચાલ્યા લખાણ,
રહેવા રે દયો હવે એના વખાણ,
સખી! નહીં રે કરો મારા કાન્હાની વાત.

રુકમણી બોલાવે દોડી ગ્યા ક્‍હાન,
હવે એની પ્રીત્યુની ત્રીલોકે જાણ,
આકરી રે સૂણવી એ અપહરણ ક્‍હાણ,
સખી! નહીં રે કરો મારા કાન્હાની વાત.

વાતને વિસારૂં ઘાવ મ્હાણ રે રૂઝાય,
આંખોની ઓઝલમાં નીર જઈ સૂકાય,
જીવ મારો રહીરહીને કળીયે કપાય,
સખી! નહીં રે કરો મારા કાન્હાની વાત.

એંધાણી આજ લહે ધ્યાન મારૂં બ્‍હાર,
અષાઢી અંબર ઝળુંબે મારે દ્વાર,
‘તારો છું’ કહીને આલિંગે ઘનશ્યામ,
સખી! વ્હાલપ વિભોર સૂણું કાન્હાની વાત.

——

પરાવર્તન-સત્યકથા / Turn Aroumd

14 Nov 2010 5 Comments

પરાવર્તન

અમેરિકામાં ઘણા વર્ષો રહ્યા પછી, મુશ્કેલીમાં મુકાયેલી ભારતિય બહેનોને મદદ કરતી સેવાસંસ્થા સાથે હું સંકળાયેલ હતી. એ દિવસે ફોન પર શોના નામની બહેનનો દુઃખી અવાજ મદદ માંગતો હતો. વાતચિત પરથી ખ્યાલ આવ્યો કે મરાઠી, હિન્દી અને અંગેજી ભાષા એ જાણતી હતી. મેં એને મળવા બોલાવી અને એની ગાથા સાંભળી.
“મેં તમને મારૂં નામ શોના કહ્યું પણ, મારૂં ભારતિય નામ દીપિકા છે.”

દીપિકા મુંબઈમાં એક પ્રતિષ્ઠિત કુટુંબની હતી. અઢાર વર્ષની ઉંમરનો થનગનાટ અને દૂર દેશના સ્વપ્નાઓનું આકર્ષણ ખાસ કોઈ કારણ વગર સ્વજનો સામે બળવો જગાવી રહ્યા હતા. કોલેજનું પહેલું વર્ષ હમણા પુરું થયેલુ. એ સમયે ત્રીસેક વર્ષના માણસના પરિચયમાં આવી. પોતે હિંદુ અને એ મુસલમાન અને બીજા બધા ભેદભાવને વિસારે મુકી એની ચાહતમાં ખોવાઈ ગઈ. એની સાથે લગ્ન કરી અમેરિકા આવવા માટે પોતાની ઉંમર, નામ વગેરે અનેક સાંચ જૂઠ કરી, પાછા ફરવાના રસ્તાઓ બંધ કરી, દેશ છોડી, અમેરિકા આવી ગઈ. અહીં નામ શોના રાખ્યુ હતું.

મુંબઈમાં એના પરિવારના સભ્યો લોકોને કહેતા રહ્યા, “દીપિકા અમેરિકા ભણવા ગઈ છે.”
અહીં આવતા જ પોતાની ‘પિંજરના પંખી’ સમી દશાની પ્રતીતિ થઈ ગઈ.

એનો પતિ મોટર ગેરેજમાં કામ કરતો હતો. બે વર્ષ પછી એક પુત્રની માતા બની. આ સમય દરમ્યાન પતિની રુક્ષતાનો અનુભવ ચાલુ હતો. એક વખત પોલીસને પણ એણે બોલાવ્યા હતાં.
શોના એક ગીફ્ટ શોપમાં કામ કરતી હતી. પોતાની હોશિયારી અને ચપળતાથી નોકરી સારી રીતે સંભાળતી હતી. જયારે એ મારી પાસે આવી ત્યારે એ સ્ત્રી-આશ્રયગૃહમાં ત્રણ મહિનાથી એનાં પાંચ વર્ષના દીકરા સાથે રહેતી હતી. બાળક માતાપિતા વચ્ચે આવ જા કરતો હતો. પોતે નોકરી કરતી હતી અને નર્સ આસીસ્ટન્ટનુ ભણતી હતી. આગળ ભણી નર્સ બનવાનુ એનું લક્ષ્ય હતુ.
ઘરમાં ત્રાસ સહન કરીને આવતી બહેનોને અમારા જેવા અજાણ્યા પાસે પોતાની જીવન કહાણી કહેવી એ બહુ જ પીડા જનક હોય છે. શોનાને ત્રણ રીતે મદદની જરૂર હતી. એને પોતાનું, ભાડાનું ઘર લેવાનુ હતુ. કોલેજની ફી ભરવાની હતી અને સૌથી વધારે, વકીલની જરૂર હતી. અમારી સંસ્થાના સભ્યો સામે દરખાસ્ત મુકી. શોનાની ધગશ અને નિશ્ચય વિષે સાંભળ્યા પછી મંજુરી મળી.

અમે અભ્યાસ માટે અને વકીલ માટે પૂરતી મદદ અને ભાડા માટે અમુક મહિનાઓ સુધી મદદ આપવાનું નક્કી કર્યું. હવે તો એને કોઈ રોકી શકે એવો અવરોધ નહોતો. એનો આત્મવિશ્વાસ અને ધગશ બળવાન હતા.
એનો પતિ એને છોડવા માંગતો નહોતો તેથી છૂટાછેડા માટે શોના ને જ શરૂઆત કરવી પડી. શોના કહેતી કે, “મારે મારા બાળકની સંભાળ સિવાય કશું જ નથી જોઈતું.” એ ભણવામાં અને પોતાના જીવનને વ્યવસ્થિત કરવામાં પૂરા જોશથી વ્યસ્ત થઈ ગઈ. જુદા જુદા કારણો સાથે એના ફોન આવતા રહેતા. કોઈ વખત બહુ ગભરાઈ જતી. કોર્ટના ધક્કાઓ, મહિનાઓનો વિલંબ અને પરિણામની અનિશ્ચિતતા એને ઘણી વખત રડાવતા. આવેશમાં ક્યારેક કહેતી, ”હું મારા દીકરાને લઈને કેનેડા જતી રહું અને મારો પત્તો જ ન લાગવા દઉં. એને પાઠ ભણાવવાની છું.” એના વિચારોથી મને ચિંતા થઈ જતી. એની સાથે કલાકેક વાતો કરી અને કેટલી મુશ્કેલીઓ આવી શકે એ સમજાવી, એને શાંત કરી ઘેર મોકલતી. મને એટલી નિરાંત હતી કે એ મને પૂછ્યાં વગર કોઈ પગલું નહીં ભરે.

ઘણી વખત એનો ઉત્સાહભર્યો અવાજ સંભળાય, “દીદી, મને બધા વિષયોમાં ‘એ’ ગ્રેડ મળી છે.” શોનાને સ્કોલરશીપ મળવાની શરૂ થતાં અમારી સંસ્થાને થોડી રાહત મળી.
ઘણાં મહિનાઓની ખેંચતાણ પછી છૂટાછેડાનુ પરિણામ આવ્યું. બન્ને મા બાપને દીકરાની સરખી જવાબદારી લેવાનો હૂકમ હતો. હવે શોનાને ખૂબ ધીરજ અને કુનેહથી પતિને નારાજ કર્યા વગર રસ્તો કાઢવાનો હતો. કોલેજમાં એને કોઈ અમેરિકન મિત્ર હોવાનો ઈશારો કરેલો. કહેતી હતી કે બહુ વિશ્વાસપાત્ર છે. એક વખત એના પતિના બહુ આગ્રહથી એને ત્યાં દિવસ રહેવા ગયેલી. બીજે દિવસે કારમાં શોનાને એનો પતિ મારતો હતો એ જોઈ પડોશીએ પોલીસ બોલાવી. ત્યાર પછી એના પતિને અમેરિકા છોડવાની નોટીસ મળેલી. ફરી એ અમેરિકામાં પ્રવેશ ન કરી શકે એવો પણ હુકમ હતો.

ભારત જતાં પહેલા એના પતિએ જીદ કરી કે, “હું દીકરાને ભારત લઈ જઈશ અને તું પછી આવજે અને હું તને ખુબ મોજમાં રાખીશ.” શોનાને હા માં હા મીલાવવી પડી કારણકે ભણવાનુ એક વર્ષ બાકી હતું અને પોતાનો નિર્વાહ મ્હાણ કરી રહી હતી. મુંબઈમાં શોનાને પોતાની નણંદ પર ભરોસો હતો કે એ બાળકને સાંચવશે. મન પર પથ્થર મુકીને દીકરાને એના પિતા સાથે જવા દીધો.
મને વાત કરતી હતી કે ભારત જઈને દીકરાને લઈ આવીશ. વકીલની સલાહ લઈને જે તે કામ કરવાની હતી. અશક્ય લાગતી યોજના વિષે અમે થોડા દિવસોમાં ભૂલી ગયા.

થોડા મહિનાઓમાં ફોનની ઘંટડી વાગી અને એનો આનંદથી ગુંજતો અવાજ આવ્યો,
“દીદી! કહો કેમ હું ખુશ છું? કારણ…. મારો દીકરો મારી બાજુમાં બેઠો છે!” હું આનંદાશ્ચર્ય સાથે
એની વાતો સાંભળી રહી હતી.

“મારા દીકરાના ગયા પછી, નોકરીમાં બરાબર ધ્યાન આપી સાથે સાથે ભણવાનું, ધાર્યુ કામ પૂરું કર્યુ. મારા જીવનનું લક્ષ્ય સતત મારા મન મગજમાં રમ્યા કરતું. મેં માઈકલ, અમેરિકન મિત્ર, સાથે લગ્ન કરી નિયમ અનુસાર મારો અને બાળકનો પાસપોર્ટ તૈયાર કરાવી લીધો.”

શોના બરાબર યોજના કર્યા પછી ભારત ગઈ હતી અને એના માતપિતાની માફી માગી પ્રેમથી એમની સાથે રહી. એ લોકો પણ પૌત્રને મળીને ખુશ હતા. મુંબઈમાં, શોના રોજ થોડા કલાકો દીકરાને પોતાના પિયર લઈ આવતી અને પતિના, ઘર રાખીને સાથે રહેવાના, સપના સાથે સમંતિ આપે રાખતી. માઈકલ દિલ્હી આવી ગયો હતો અને અમેરિકાની ત્રણ ટીકીટૉ લઈ રાખી હતી. નક્કી કરેલા દિવસે, શોના રોજની જેમ દીકરાને લઈને નીકળી અને મુંબઈથી સીધી દિલ્હી જવા રવાના થઈ ગઈ. પછી દિલ્હીથી ત્રણે જણા અમેરિકા આવતા રહ્યા.
જરા અટકી ને પછી ગળગળા અવાજે બોલી, “મારા દીકરાને પિતાના પ્યારથી વંચિત નથી રાખવો,
પણ યોગ્ય પરિસ્થિતિની રાહ જોવી જ રહી. તમારા સૌના સહારે, શોના આજે ફરી દીપિકા બની છે.”

સાત વર્ષ પહેલાં અણસમજમાં રસ્તો ભૂલેલી દીપિકા પાછી ફરી, ખંત અને વિશ્વાસ સાથે સાચે રસ્તે પગલા માંડી રહી હતી.

———–

         અણસમજ

એક    કિશોરી   કરતી   ભૂલ
ખૂંચતી  રહે જનમભર   શૂલ

મા એને મંદિર   લઈ જાતા
બાપુ  મહત્   મુખી   કહેવાતા
સહજ હતા સુખ ને સગવડતા
મોજ શોખ   એને   પરવડતા

અધ્યાપનમાં આગળ ભણતાં
મુલાકાત થઈ હરતા ફરતાં
યૌવન જોમ હ્રદયમાં છલકે
સપના ખુલી આંખમાં હલકે

ભોળું   મન   લલચાવે    વાતો
હિંદુ મુસ્લીમ   વીસરી   જાતો
ઉંમર ભેદ   ને   જૂઠી     શર્તો
લેતી માત્રિ   વિરોધી   રસ્તો

નવો દેશ   ને પતિ   પાવરધો
પિંજરમાં એનાં વિતે   વર્ષો
બાળ શિશુસહ ઉદાસ  આંખો
છૂટવાને      ફડફડતી    પાંખો

મ્હાણ પકડતી હાથ અજાણ્યા
આત્મજ્ઞાન શ્રધ્ધાને   જાણ્યા
સપ્તપદીના        સાતવર્ષમાં
બન્યા હતાં જે સાવ અજાણ્યા

મડાગાંઠ જે   પડી    ગયેલી
ખુલી   તોય   ગૂંચવાઇ  પડેલી
ખેંચતાણ   ને    જોરા જોરી
વચમાં બાળક પરવશ દોરી

સુલજાવીને    વિકટ     વૃત્તને
લઈને     ચાલી    બાળ પુત્રને
સ્થિર ચરણ ને દોર હાથમાં
ઉજ્વલ ભાવિ નવા સાથમાં

જાગ્રત છે એ આજ પછીથી
જીવનમંત્ર   સત કર્મ વચનથી
ફૂલ કળી ફરી નિર્મળ ખીલતી
પ્રેમ પર્ણ પર વાછંટ ઝીલતી

———————-
Turn Around

I had been a volunteer for a domestic violence organization for many years when one day I received a call requesting help from a young, educated Indian woman. She was calling from a women’s shelter where she had been staying for the last three months with her five-year-old son.

She was a petite, smart-looking young woman. But her face carried lines of worry. She said, “I told you that my name is Shona, but my given name is Deepika.”

She was from a prestigious family in Mumbai. When she had met her husband, he was 30 and she was only 18 and had just finished her first year of college. As a teenager she had big dreams and was rebellious. When she was given the opportunity to go to America, she forgot that she was a Hindu and he was a Muslim. She thought that she was in love and ignored all the warning signs. They lied about her age and used several other tricks to get her visa. Deepika came to the USA and closed all doors behind her in India. She became Shona.

With tears in her eyes, she said, “My family was so ashamed. They told people that I had gone to the USA for studies.”

Her husband worked in an automobile garage. Shona was working in a gift shop. She had a good relationship with the owner of the shop and did her job well. But her husband had become abusive. Two years after their marriage, she gave birth to a son. The rough treatment from her husband was hard on her. One time she had to call the police. The situation had become unbearable at home, so she had taken this desperate step of moving to the shelter.

When she came to see me, she had just been informed that she needed to move out of the women’s shelter. She was studying at the local community college to be a nurse’s assistant, and her ultimate goal was to become a nurse. She was seeking financial and emotional support. She needed money to rent her own apartment, to pay college fees, and to get a good lawyer. I presented her case to the board of the domestic violence organization. They were impressed by her determination and the desire to become a professional individual. We approved rent money for several months, paid her college fees in full, and found her a lawyer.

Now Shona was able to focus on her studies and her son. She filed for divorce. She said that she did not want anything except custody of her son. But things have a way of getting complicated. So many times she would call me in total frustration: the long delays in the court system, the uncertainties and responsibilities. It concerned me when she said, “I will escape to Canada with my son and make sure that he can never find us. I need to teach him a lesson.” I would try to calm her down and point out the legal problems that would arise for her if she were to do something so desperate. In time, I felt assured that she would not do anything rash.

Now and then I would hear her excited voice on the phone. “Saryu! Guess what? I got A’s in all of my classes!” She received a scholarship for the following semester so it was less of a burden on our organization.

Her divorce was finalized, and Shona got joint custody of their son. She realized that she had to be more careful and maintain cordial relations with her ex. In the meantime, she was getting to know one young man named Michael. She said he was very kind and trustworthy.

Upon her former husband’s insistence, one day she visited him for several hours. But when she was leaving, a neighbor saw him hit her. The neighbor called the police. After that he was ordered to leave the country with no option to re-enter.

But all this time, her ex was confident that Shona would come back to him. He insisted on taking their son back to India with him. He said, “Over there, everything will be back to normal. You come later, and I will keep you in comfort.” Shona had to agree with a heavy heart. She was barely supporting herself and had at least two more semesters to study. She knew his sister in India would take good care of her son.

Shona secretly married Michael and had prepared the necessary passports for herself and her son. She finished her final exam and flew to Mumbai the next day.

Her ex had rented them an apartment and had made plans for their life together. Shona made peace with her family and let them know her situation. Every day she would take her son to her parents’ house at a specific time. As planned, Michael quietly came to Delhi and booked three tickets to fly back to America.

One day, with the pretext of going to her parents’ house, she left with her son and instead took a flight from Mumbai to Delhi, where they met Michael. From there, Michael, Shona and her son flew safely back to the U.S.

I was surprised to hear her excited voice on the phone. “Saryu! Guess why I sound so happy! It is because my son is right here sitting next to me. We just got back from India. Thank you for giving me the chance to become Deepika once again.”

I felt the happy vibrations of a mother’s heart.

The veil of desires and greed prevents a person to look at the realities.
The experience leaves the unrepairable bruises long after coming out of the situation. Deepika’s leap without looking has cost her a lot.

————–

Poem-Turnaround

I look around in the lonely night at the lonesome path.
Where did I start, where have I ended up?

I said those lies to become a mistress,
my lies and traps brought deep distress.

I stand and stare at sweet childhood.
I was the one who had closed that door.

Take me back to my home-town,
give me the name which was my own.

Please, let me hold a helping hand,
so I can step into the freedom land.

Shona’s sufferings came to an end,
with love and strength she took a stand.
She paid her dues with great patience,
returned Deepika with her son.

——-

દિવાળીનો મર્મ

01 Nov 2010 3 Comments

    દિવાળીનો મર્મ
   અગ્યારસઃ
              અગ્યારસ ઉપરવાસ,તપ ને નિયમન
              વિખરાયલ વ્રુતિઓનો સંયોજક   દિન

   બારસઃ
              વાક બારસ, વિમળ વાણી   વરદાન
              દેવી મા શારદા, સમર્પણ આ દિન

   ધનતેરસ
              ધનતેરસ, સમજાવે સૃષ્ટિની    વૃષ્ટિ
              યોગ્ય વ્યય સંચય સમતોલન આ દિન

   ચૌદશ
              કાળી ચૌદશ, મનઃ ક્લેશનુ   મરદન
              નષ્ટ કષ્ટ કકળાટો,     ગોષ્ઠીનો દિન

   દિવાળી
              દિવાળી આજ, મધુ-દીપ હું જલાવુ
              અંતઃકરણ અજવાળે શાંતિનો     દિન

પૂર્ણવિરામ

25 Oct 2010 3 Comments

પૂર્ણવિરામ

ધકધક ધડકે દિલ, ઉમટતી અક્ષરમાં અધીરતા,
ફરતા પાને અરે, અધૂરી વાર્તાની ઉત્સુકતા!

પાંખડીઓ વિખરાય, વળગતી મૃદુ મંદ લોલુપતા,
સંગ સમીર સુગંધ ખીલાવે કળીઓની માદકતા!

પ્રથમ પ્રેમના અણસારે રે હસી ઊઠી આર્જવતા,
અર્ધ ચંદ્ર સા અર્ધ કળાએ ઓષ્ઠોની કોમળતા!

કહું કે ના કહું! વળવળતી આ અકળાવે વ્યાકુળતા,
કંઠ કેડીએ અટવાયેલા શબ્દોની વિહ્વળતા!

ટપટપ ઝરતા આંસુ ઝાલર, સૂની રાહ નીરવતા,
આશ ઝરૂખે અર્ધ ખુલેલા નયનોમાં આતુરતા!

સર્જનના સરવાણી ફોરાં અગમ નિગમ ધસમસતા,
મંઝિલ સરોવર વારી મળતા સ્થિર સ્થગિત તરલતા!

પૂર્ણ ચન્દ્ર ને પૂર્ણ કર્મનો પૂર્ણાનંદ ઝલકતા,
પૂર્ણ થતા પુસ્તકની પૂંઠે કવિની સૂની રસિકતા!

———-
અધૂરા કાર્યને પૂર્ણ કરવાનો ઊત્સાહ પછી,
પુસ્તક પુરૂ થતાં થોડો સમય અનુભવાયેલી રૂક્ષતા.

Salt and Cinnamon

23 Oct 2010 Leave a Comment

Salt and Cinnamon

“Bena! Salt and cinmon!”
His usual, unusual request.

He would sprinkle on a dish,
And lick it happily, lickity-split.
Granny smiled and gave consent,
They both were cozy and content.

When he was ten, to sooth himself,
He asked again for cinnamon salt.

The time escaped in rapid pace,
He gets a call in foreign place.
“Your granny has been very ill,
She has no more survival will.”

In silent night he comes to tend,
He holds her softer, smaller hand.

The boy in him with misty eyes,
Whispers gently, emotions rise,
“Don’t go, Bena! Don’t yet sleep,
Give me salt and cinmon please.”

———-

ઝાંખો ઉજાસ

11 Sep 2010 2 Comments

ઝાંખો ઉજાસ

બચપણનાં સાથી વડછાયા
બની ગયાં પડછાયા,
વિસરેલા એ દૂર દેશના
ઓળાઓ વરતાયા.

સપના   આગળ   ઝૂલતા   વાદળ
પાંખ   પ્રસારી   પવનમાં,
ઊડી   ગયા, નહીં   પાછાં   ફરિયા
અંજળ પાણી   પીવા.

ગરવા   ગહના ગાણાં   શીખ્યા
સંગ અંજુમન    ગાયા,
ગુંજે   આજે   રંજ   રજનીમાં
પકડી કહે, ખમી   જા.

અમ   આવાસે   હેત   કોડિયા
મૂક બની બુઝેલા,
એ   દૂનિયાના દીવા ક્વચિત
ઝબૂકે   મૃત્યુ   પહેલા.

જીર   ડાળીના   ફૂલ   સૂકાયા
મસ્તક પુસ્તક પાને,
કદી   જોઈં   લઉં પાના ખોલી
હતાં   સાથ   કોઈ   કાળે.

ક્ષિતિજ   નજીક જઈ   નજર કરું
ઝાંખા   જણને   સંભારું,
આ   જીવનનાં   પ્રભવ ઉજાસે
વિલીન થતું   અંધારું .

——
ઉગમસ્થાનથી બહુ દૂર ચાલ્યા ગયા પછી પ્રશ્ન થાય કે આ જીવનકાળમાં જ એ બધા હતાં!

Shadow in Mist

20 Aug 2010 2 Comments

Shadows in Mist

I go away before;

I go to be with the Lord.

I look back at the shadows in mist

And wonder, are they from this lifetime?

I sailed away from the rosy isle,

Followed my runaway racing dreams.

With an urge to merge in crazy surge

Tender agony in turning trudge,

Wonder was that in this lifetime?

So many people and places at times

I was clingy to others as well mine.

Some of them now hazy and dark

I never went back to refresh, repine.

Were they all in this lifetime?

Maybe I follow the upward course,

Go back exploring the origin source.

I may get involved knowingly now,

Wander, re-enter the circle of mine

If it happened in this lifetime!

The stars so far which made me bright

Let them be there; I cherish the light.
Once in a while the sparkles remind,
Whatever happened in this life time,
Surrender to soar in continual flight.

The Choice Marriage

31 Jul 2010 4 Comments

The Choice Marriage

He was a good catch;
kins arranged for a match.
My mother liked him better,
said love would come later.

I let him know my voice,
and then I made my choice.
He showed interest in me;
he and I became one, we.

The uphill journey started,
with the stranger by my side.
The seven steps in sky
and future open wide.

The gentle bond together;
still each one on his own.
A strong shoulder to lean on,
as the dance of life goes on.

The sweet sprinkles of smile
with graceful perseverance.
The hearts and home kept humming
through time and turbulence.
——

painting by Dilip Parikh

સંમતિ લગ્ન

પસંદ પરમાણ એમ માએ કહ્યું
ને વળી કીધું કે પ્રેમ પછી આવશે
જઈ વેલી વિંટાઈ ગઈ વૃક્ષને

વચનો આપ્યા ને બન્યા જીવન સંગાથી
છાવરે છે વર્ષા ને વાતા વંટોળથી
પાંગરે રે કૂંપળ પ્રથમ પ્રેમથી

સુકોમળ કમળપત્ર પોયણીના નેહની
સૌને અર્પે એ છાંયા સુસ્નેહની
ગહેરી ગંભીર મલય બેલડી

પાનખર ગઈ, ગઈ કેટલી વસંત પણ
વિનીત વેલ વૃક્ષ સુમેળથી સમર્પણ
પર્ણ પૂષ્પ આનબાન અર્પણ

બેમાંથી એક બને વિશ્વાસે વ્હાલ વધે
ઉત્તરોત્તર અંતરપટ રમ્ય ૠજુ સુક્ષ્મ બને
સંમતિનો લગ્નદીપ પ્રણય લય પ્રસારે

તસ્વીરો

21 Jul 2010 3 Comments

તસ્વીરો

સાજા નરવા સંબંધોને તસ્વીરોમાં બાંધી દઈને,
સુકાઈ જાતા સ્નેહ ઝરણને ઝળઝળિયાં પીવરાવી લ્યો.

નાસી જાતા બચપણને આ રંગપત્તીમાં ઝાલી લઈને,
અસ્થીર ક્ષણના ઓળાઓને સ્થીર કરી થંભાવી લ્યો.

વિખરાતા સૌ કુળ કબીલા, એક કાચમાં વારી લઈને,
ક્વચિત મળતું માન વડીલને, ઝબકારાથી નોંધી લ્યો.

હસતાં ને હેતાળ મહોરાં અસલી પર લટકાવી દઈને,
દીવાલોના દર્પણમાં વળી ગત ગામીને જીવી લ્યો.

ભલે વિલાયુ સ્પંદન એનું, એ જ છબી છે માણી લઈને,
યાદોની ધુમ્મસમાં ધુંધળા ચહેરા ફરી પિછાણી લ્યો.

મન મુરાદ મંજીલ દૂર દેશે, સરવાણી સ્વીકારી લઈને,
તસ્વીરો અહીં, સંગ મનોરમ, કૈદ કરી સંભાળી લ્યો.

—————-

પ્રેમ અને મોહ

20 Jul 2010 Leave a Comment

પ્રેમ અને મોહ

માનવનુ મન અસીમ ઊર્જા, પ્રેમ થકી બલવાન
મંગલને કંગાલ બનાવે, મોહ મમત અભિમાન

પ્રેમ હાસ્ય જે ત્રણને તારે, કામ ક્રોધ ને લોભ
મોહ નજર જે ત્રણને બાળે, કર્મ ધર્મ સમભાવ

પ્રસન્નતાની પરિમલ પ્રસરે શુધ્ધ પ્રેમ અખિલેશ
વ્યર્થ કર્મ શુભભાવ અભાવે, મોહ પાશમાં ક્લેશ

શીતલ સરલ સમાંતર એવો પૂર્ણ ચન્દ્ર શો પ્રેમ
સ્વ અર્થે વધતો ને ઘટતો અનુરાગી પ્રમેય

સરયૂ જલ્દી જાણી લે તું મોહ, પ્રેમનો, ભેદ
પ્રેમ ભાવને રુંધે છે એ સ્વાર્થ કવચને છેદ
———–

My Life

13 Jul 2010 2 Comments

My Life

The magnificent journey
of many medley moments,
Each preened pulse has
its own special comment.

The loyal good relations are
my strength and treasure,
The wile vibrations
always teach me a lesson.

The pure precious feelings
when love flows freely,
Breaking lines of mines
and submerging serenely.

Two friendly worlds, a rainbow arc,
I share the words of deep delight.
The song of life, the grateful heart,
They simply follow the guiding light.

Essence Of Eve

29 Jun 2010 1 Comment

Essence Of Eve

Dews of dawn on the whisper of verses,
Riding from moment to moment,
Merge and melt in the essence of eve.

Awake to rejoice at the light of the sun
And the wonderful verve of life and love.

Awareness makes me forget the past
And kindles fiercely the hope in my heart.

The peaceful rhymes of my poetic life,
The imperial glory and boundless flight!

I write my lines in the simmering sand,
The ocean of emotions exalting the land.
———–

બુચના ફૂલ

25 Jun 2010 9 Comments

બુચના ફૂલ

વહેલી પરોઢ, કોઈ જાણિતી મ્હેક,
મારી યાદની પરાગને જગાડતી;
વર્ષોની પાર, ઝૂમી ઓચિંતી આજ,
અહો! માના આંગણની સુવાસથી!

પાપણ પરસાળમાં શોધે ચાર પાંદડી,
ધોળા રે ફૂલ પીળી ડાંડલી,
આઘા અતિતમાં અવરી એક છોકરી
કે જોઉં મને વેણી પરોવતી!

ઉષાની ઓઢણીની આછેરી હલચલથી,
ફૂલોની થાપ થથરાટથી,
જાગી હું આજ જાણે ઝીણાં ઝંકારથી,
ભીંજી પળભરમાં પમરાટથી!

પહેલા સુગંધ પછી પમરાતી પાંખડી,
મહેકાવે યાદને સુવાસથી,
ફૂલની પથારી પર નાજૂક હથેળીઓ,
સ્પર્શે સરયૂને કુમાશથી!
————-

Helping Hand

25 Jun 2010 1 Comment

A survivor’s story

I was in America less than three years and was filling up the pages in my diary with my secret tortured life. At the age thirty-five, I left my own business in India and came here to join this new family with many dreams. But in this house I was treated as a slave. I was expected to serve my husband, mother-in-law and teenager stepson with the

preset rules of when, where, how and which way. I kept on doing all that happily, from 5am to 10pm, with the longing that my husband shows some care for me. I was called stupid because my English was not good and I was humble. I was not allowed to know any thing about household finances or his income. I was giving him all my earnings and in return I was given a small allowance. The verbal abuse was constant from husband and mother-in-law. My diary was soaked with my lonely tears.
All the people I knew were my husband’s friends and relatives. Whom can I tell and who will believe me? I cannot write to my family in India because, my in-laws were extremely sensitive about their reputation in society. My husband moved out of our bedroom and told lies to his mother and to the casual, so called, friends. My Ex and his mother started telling me to “pack your bag and get lost”. They wanted me to leave penniless and humiliated so they can look good in the society. He threatened me with legal consequences.
Finally, I mustered up my courage and talked to one of his friends, who is a Domestic Violence Volunteer. First, I told her very little and waited for her reaction. After a few days I felt that I could trust her. Once I had her support, my self-confidence and strength slowly came back. I had to relearn to be strong. My advocate was my lifesaver. I no longer felt helpless. The Organization helped me with the lawyer’s fees and my advocate spent countless hours with me and accompanied me to get through the legal and emotional web. I moved out of that house with good settlement, with good friends and with dignity. I cannot imagine where I would have been without their help. My mentor Saryu expressed my feelings in her poem.
A Survivor

Painting By: Dilip Parikh

Helping Hand

sis, I accepted strangers as my own,
my heart was full of hopes and dreams,
I came trusting the thread of love,
I enjoyed the bliss of marriage.

He was center of my universe,
He was staying in my inner most verse,
He was the purpose of my being by,
Now miserable cry in my sigh.

That tender string broke in the midst,
Couldn’t mend it with trials or trysts,
He cut it with a jerk, left me hanging helpless,
Now all alone, how to fill this emptiness!

Let the tears flow today due to the hurt,
But my soul lamp will shine inner trust,
Promise, I will find my lost self respect,
With the help of your sweet smile, o’sis!
With the help of your sweet smile.

————–

When you work you are a flute through whose heart the whispering of the hours turns to music.
….And what is to work with love? It is to weave the cloth threads drawn from your heart, even as if your beloved were to wear that cloth……… __Khalil Gibran, The Prophet.

ચિત્ત શાંતિ

05 Jun 2010 4 Comments

http://www.sabrasgujarati.com/822/

ચિત્ત શાંતિ

વાતા વંટોળના મોઘમ ઘુમરાવામાં,
એક એક   પાંદડું વીણું
        રે સખી! એક એક પાંદડું વીણું….
ચિત્તના ચકરાવામાં, ઝડપી આ જાળામાં,
પૃથક આ પહેલીઆ પીછાણું,
         રે સખી! પૃથક આ પહેલીઆ પીછાણું…..

વીત વીતને વાગોળી નમ્રતાથી સમજાવું,
ક્ષમા મંત્ર મનમાં મમળાવું,
          રે સખી! ક્ષમા મંત્ર મનમાં મમળાવું…..
તારા કે મારા કો’   ખરતાં રુહિ ફૂલોને,
ઓશીકું   આપી   સૂવરાવું,
          રે સખી! ઓશીકું આપી સૂવરાવું…..

ચિત્તની ચંચળતા છર, અંતરની  ભાગદોડ,
અચર   તર્પ    કોઠે   પ્રસરાવું,
           રે સખી! અચર તર્પ કોઠે પ્રસરાવું,
એક એક સપનાની સંપૂરણ દીપ શગ,
શાંત મધુર   લયમાં વહાવું ,
            રે સખી! શાંત મધુર લયમાં વહાવું….
———–
રુહિ=આંખનો ખૂણો,   તર્પ=સંતોષ

પૂર્વગ્રહ

01 Jun 2010 Leave a Comment

પૂર્વગ્રહ

અતીતના અંધારા ઉજળી આ આજને,
ક્લેશોની કાલિમા લગાવે છે સાજને,
આ પળની સરગમ સૂણાવો
રે પ્યારે! આ પળની સરગમ સૂણાવો..

બોલ્યા બે બોલ ત્યાં પૂર્વેના કોલટા,
મનમાં અંગાર ભરી દેતા એ સામટા,
આવ્યો અષાઢ તો યે વૈશાખી વાયરા,
આવી આવી ને અગન દેતા, રે પ્યારે!-આ પળની..

મારા અભિમાનને હું પંપાળુ, પસરાવું,
‘ હું ‘ને જો ઠેસ લગે, કટૂતાથી કતરાવું,
સ્વને સંભાળવા લંબાવું એક હાથ,
ભૂલી રે પ્યારાના હેતલ હજાર હાથ!–આ પળની..

પૂર્વગ્રહ, પૂર્વકર્મ , રાખીને પૂર્વમાં,
આ ક્ષણનો સહજ ભાવ મ્હાણો આણંદમાં,
અવસર અટવાવો ના અવળાં આક્રંદમાં,
આહ્‌લાદક સૂરો રેલાવો , ઓ પ્યારે!–આ પળની..
————–

એકલા / Alone

01 Jun 2010 1 Comment

એકલા

મોટી મીજબાની દાદાને આજ,
સગા સહુ આવ્યા છે જન્મદિન કાજ.

દાદાનો જન્મદિન એંશીનો આજ,
જો જો કો વાતની રહે ના કચાશ.

દાદી ગયા ત્યારથી, દાદા છે એકલા,
બાળકોની વચ્ચે પણ એ સાવ એકલા.

મોટી ઉજાણી ને દાદાનુ માન,
સૌ જુએ માને છે દાદા મહાન.

દીકરી વહુ બેટા મહેમાનોમાં વ્યસ્ત,
સૌને જમાડે સૌ સૌમાં છે મસ્ત.

દાદા હળ્યા મળ્યા, ને જોઈ વળ્યા તાળ,
એકલા ઉભેલા લઈ ભારી એ થાળ!
—-

Alone

Big celebration for Grandpa today,
The kin have come for his birthday!

The eightieth year as grand as can be,
All is great, as well as can be.

Since Grandma is gone,
Papa feels all alone.
In the midst of the mingle,
He wanders, so single.

A very big feast with glory and greets,
Everyone thinks that it’s a true treat.

The daughters and sons are very good hosts,
But forgetting Daadaa, who is weary and lost.

Grndpa did meet his formal old mates,
Bored and tired, for it was so late.
Standing alone, missing his life-mate,
Solitaire self, like his big empty plate.
————

આશાપંખી

27 May 2010 Leave a Comment

આશાપંખી

પંખી પાછળ બાળક દોડે સાગરને કીનારે,
હમણાં પકડું, હમણાં પકડું, એહી અનમ સહારે.

આ ના મળીયું , પેલું મળશે , આશે કુદકા મારે,
વણથંભ્યો એ હોંશ હલેસે ભવ સાગર ઓવારે.

આશા પંખી ફરફર ઉડે મનચિત્ત પર મંડરાવે,
સોણે સપણે વલખાં મારે એક પકડે એક છોડે.

પાંખ પસારી ઉપર ઉડે ઉમંગ મોજા સાથે,
ઝગમગતા તારા પર જઇને હળવેથી હરખાયે.

આશા છે તો જીવન ગુજરે , અરમાનો સંગાથે,
અદીઠ દોરે દિવસો ગુંથે આશા મોતી સાથે.
————-

The Rulers

25 May 2010 2 Comments

The Rulers

Watch out, watch out, the tiny tyrants are here,
With a whisper or whimper they easily conquer!

They scratch or pinch, safeguard your skin,
They push and jab while spread spell web!

With abundant powers they rule and hover,
The dogged demands with luscious commands!

The teeth, the walks, have been topics of talks,
The giggles and gaff , the frolicsome laughs!

The jubilent jeers and charming cheers,
Play hide and seek, dare darling dears!

પ્રાર્થના

25 May 2010 2 Comments

પ્રાર્થના

પ્રભુ મારી આશા નહિવત કરજે.
પ્રભુ મારી અપેક્ષા નિર્મૂળ કરજે.

પરણીને સાસરીયે આવી નવા બંધનો બાંધી,
સૌની સેવા કરતાં કરતાં એક પ્રાર્થના ચાલી…
પ્રભુ મારી આશા નહિવત કરજે.

બાળગોપાળ ખોળામાં ખેલે સર્વસ્વ આપ્યું ઉછેરે,
ભણી ગણીને ચાલ્યા ત્યારે એ જ પ્રાર્થના ચાલે…
પ્રભુ મારી આશા નહિવત કરજે.

દીકરી મારી ક્યારે પરણે મન ઉમંગે રાચે,
પરણી ચાલી નવ સથવારે એ જ પ્રાર્થના ચાલે…
પ્રભુ મારી આશા નહિવત કરજે.

રૂમઝૂમ પગલે ઘરમાં આવી પુત્રવધૂ એ પ્યારી,
મન ઝંખે બે મધુર વચનો એ જ પ્રર્થના ચાલી…
પ્રભુ મારી આશા નહિવત કરજે.

સુખી કરીને સુખી થવાની એક અમૂલ એ ચાવી,
જરાતરા નહીં કોઈ અપેક્ષા સરયૂ સંસારીની…
પ્રભુ મારી આશા નહિવત કરજે.
————
—– બેનપણી ચારુબેને આપેલ વાક્ય પરથી–

સરૂ આવી!

16 May 2010 4 Comments

સરૂ આવી!

આ સપ્તર્ષિ, એ ધ્રૂવ તારક, ચાંદામાં આછા ઓળા,
કહી બતાવે રમણિય રાતે, દાદા દૂરબીનવાળા.

અધખીલ્યું ૠજુ કિશોર ચિત્તવન, દાદામામા ખોલે,
ભૂમંડળથી દર્શન દોરે ઊડતું ઉડન-ખટોલે.

વૈજ્ઞાનિકની વાતે , વહેણેં , આભ ઝૂકીને આવ્યું,
ચાંદા તારા સૂરજને દૂર દર્શન નજીક લાવ્યું.

તારા ઝૂમખાં યાદો લઈ દાદાને મળવા આવી,
કરચલીઓની કોરે કોરે પરિચય પાછો લાવી.

ઝાંખપ   જર્જર   આંખો      હસતી   તેજે તરે    ચમકતી,
એમ જ,     હેતે     હળવે બોલે, ” ઓહો! સરૂ   તું આવી!
———-
                                      દાદામામા, જટાશંકર દવે

તારા ઉપર તારા તણાં ઝૂમી રહ્યા જે ઝૂમખાં;
તે યાદ આપે આંખને ગેબી કચેરી આપની! -કલાપી!

સાસુ / Mother-in-law

28 Apr 2010 10 Comments

સાસુ

અરમાનોના આંગણથી હવે પાછી નહીં ફરવાની,
અષ્ટકોણના અંજળમાં હું ત્રિકોણ થઈ તરવાની.

પ્રેમળ માતા દ્વારે ઉભી, ચિંતિત નવલ નીરખતી,
” લાગે છે તો સારી, રાણી નિવડે વખાણવાની”.

ગરવે ગુંથ્યા માળામાં નવનીતને નોતરવાને,
અંગ અંતરના અંકુરને ફરી શીખતી ઓળખવાને.

મારા મીતવાની માતા છે, અતૂટ રય સમજીને,
એકબીજાના અવગુણોને હસતાં મૂક્યા તજીને .

મારો પ્યાર મળે માતાને, એનો ઝરમર વરસે,
ઉષ્માની આ અવળી ધારા અવલ અકલ્પિત વરસે.

સંબંધોના શ્રાવણમાં સાસુ, માં બની ભીંજેલી,
અરધે રસ્તે હાથ મીલાવી આવી સાથ મળેલી .

યાદ કરૂં એની માતાને માન પ્રેમ સંતોષે,
વહુ દીકરી સાસુ માતાની મનોમંજરી મહેકે.
————

Mother-In-Law

A half-moon smile through the half-opened door
On the other side was me, met the in-law enemies

I showed off to be smart, but was shaking in my heart
I could deal with the rest but his mom was a test

She hugged me with caution, and I felt her emotion
Her few funny words to confirm where he belonged

She was trying her best to share her cozy nest
To cope with the rile brought on by her rebel child

I rendered my respect, as a mother-in-law would expect
Many moons by her side, we put the faults and flaws aside

The circle of siblings had deep warm feelings
The titillating sound was humming all around

Open Heart, open mind, give and take to remind
His kind gentle mother did love me like a daughter

——————-

મારે મન મુકીને…

18 Apr 2010 2 Comments

મારે મન મુકીને…

મારે મન મુકીને હસવું છે
મારે દિલ ખોલીને રડવું છે

           મન     મંદિરના     મધુ     ઝણકારે
           વિશુ      વિશ્વ       ૐના      રણકારે
          આછી      આહટના   પગ       તાલે
           કોઈ     ભીની     આંખને     અણસારે

મારે મન મુકીને હસવું છે
મારે દિલ ખોલીને રડવું છે

         સૂનમૂન         બેઠેલા         બાળકને
        કોઈ      કોમળ     ફૂલના   ચાહકને
         અનાથ          પંગુના         પાલકને
         થામીને          કલેજે            માશુકને

મારે મન મુકીને હસવું છે
મારે દિલ ખોલીને રડવું છે

————

જાગૃતિ

18 Apr 2010 3 Comments

painting by Dilip Parikh

જાગૃતિ

અતીતના ઓળા ના ઓસરે, ઓ સતગુરૂ
અતીતના ઓળા ના ઓસરે…
એની એ પગલીને પગથારે પગથારે
વર્તમાન વેરાતુ જાયે, હું કેમ કરું?

સારો સંસાર આપકર્મોની ઈંટ પર
સર્જાતો બંધાતો યાદોની પીઠ પર
વિવેકી વાડ કેમ બાંધુ, હું કેમ કરું?….

કરમાતા ફૂલ લઈ આવી હું છાબમાં
નવરંગી કુસુમોના મઘમઘતા બાગમાં
સૃષ્ટિની સોડમ ના જાણુ, હું કેમ કરું? ….

શમણું હું સમજુ જ્યમ રાત્રીનુ સ્વપ્ન છેક
જાગુ, તો જાણુ આ સપનુ સંસાર એક
પરમ શાંતિ નિત્યાનંદ પામું
પરમ શાંતિ નિત્યાનંદ પામું

—————

સ્વભાવ

17 Apr 2010 3 Comments

સ્વભાવ

જન્મજાત વળ વલણ સમતા અભાવ
ભારેલા અગ્નિમાં, ઢાંક્યો સ્વભાવ

મધુકર ને મક્ષિકા મ્હાલે છો મિત્રતા
મધ લેશે મધુકર, લે માખી મલિનતા

માયાના મૃગજળ જે લોભે તરસાવતા
તમસ તપ્ત માટી પર વંટોળો આવતા

ઘસીઘસી જ્ઞાની કરે ઉજળી અજ્ઞાનતા
પામરની પૂંછ, સીધી કરવી જીવાત્મા

ચર્ચા ચતુરાઈ રંગ પલટા દેખાવના
સોનુ સ્વભાવ, ઘાટ બદલે સંભાવના
———–

Nature

The inborn nature is an immanent core
The changes around are transient fore

knowledge know-how, will tarnish with time
Identifies with the impetuous mind

The layers and layers of illusive favors
Selfish and centered are solo endeavors

The authentic shine is covered with creed
The letters of life are colored with greed

Put dynamic efforts to wake and wean
Forget the lessons you labored to learn

Though ego for ever is continual keep
The intrinsic nature will propel and peek

——————–

The Present Moment

14 Apr 2010 3 Comments

painting by Dilip Parikh

The present moment

Being at peace, my mind and soul
guide to accept, enthuse, enjoy

Accepting all and evenly so
As the humble one says, “Let it be so.”

Enjoyment streams, flows from within
Wakeful and free with internal mean

Enthusiasm, a visionary force
Pulsating, renewing, the energy source

The ego entices with delusory dreams
The string of stress chokes innocence

The smooth surrender and positive presence
Aware, this moment is gifting the present

———–

Inspired by Eckhart Tolle’s writing: The consciousness can flow into every day life; Accaptance, enjoyment, enthusiasm.

ભાભી

31 Mar 2010 3 Comments

ભાભી

ચાલી પરદેશ વીરા વસમી વિદાય
મારા ભાભીની કોરી એ આંખો
મારી માતાની આંસુ ભરી આંખો—

બીજે તે નોરતે વસમી વિદાય વીરા,
ભાભીની સ્નેહભરી આંખો
ચોથે તે નોરતે વસમી વિદાય વીરા,
ભાભીની ભીની સી આંખો
છઠ્ઠે તે નોરતે વસમી વિદાય જોવું,
ભાભીની આંખોમાં આંસુ—

વરસોના વહાણાં ને   ભાવની ભીનાશ
ભાભીના સ્નેહમાં   સખીની     સુવાસ
અંતર ના અંતરાય,  સમરસ સહવાસ
સહોદરનો સ્નેહ, ભળ્યો ભાભી  વિશ્વાસ
               —————-

A kiss / એક ચૂમી

24 Mar 2010 5 Comments

A Kiss

I came to realize I had gone so very far
I had taken her for granted really many, many times

I understood her devotion, with children of my own
The feelings traveled back and expressed to be known

Wrapping us with a vital thread, her affection eternal
Give and take that richer joy, had been offered maternal

” Ma is sick,” Brother was calling, the life rhythm is slowing
My tears started rolling, not aware they were flowing

My heart fluttered and fled, to be near and over there
“Too much trouble, so don’t come.” She was saying that I heard

It was serene, four a.m., I sat holding her feeble hand
” Is this Ila?” She tried to see. ” No, Ba, it has been me.”

Raising hand the weary tips, bringing mine over her lips
She told me all she had to tell with a tender, gentle kiss

She was gone and I did cry, rejoicing deep and precious ties
Full is the ocean of my life; received love-drops that never dry
—————

એક ચૂમી

દૂર  દેશાવર આવીને  ત્યાર પછી જાણી’તી,
                        સમજી’તી    એની   ઉદારતા
કેટલીયે   વાર   નહિ    ગણતી    વિસાતમાં,
                  માતાની અણજાણી   અસ્મિતા

મારા આ બાળ   મને   આવ્યા શીખવાડતા,
                  માની ખાસ આગવી વિશેષતા
પછી ઘણા વર્ષોથી   દિલના ઉમળકાથી
                  અરસપરસ નેહમાં ભીંજાવતા

” માને સુવાણ નથી.”   ભાઈ મને   બોલાવે,
                         સમજુ વીરાની અસ્વસ્થતા
અશ્રુની ધાર વહે, નાજુક   આ   દિલ ઝરે
                           ટપકે રે મોતી અજાણતા

મારુ મન જાય ઊડી મળવાને આર્ત   વળી,
                                 ઉમટેલી હૈયે આતુરતા
” મુશ્કેલી વેઠી ના આવે.”   મા   એમ    કહે
                      મારા સુખ સુવિધા વિચારતા

વહેલી      પરોઢના       ઘેરા        અંધારામાં
                       બેઠી કૃશ  હાથને પસરાવતા
” કોણ, ઇલા?”      ” ના, હું છુ, બા. ”
                      કંઠે    ભરાઇ ગઇ    કુમાશતા

હળવેથી    હાથ     મારો     હોંઠે     લગાડતી
                     મીઠી     ચૂમીમાં      મર્મજ્ઞતા
આવકાર,    આભાર, ગદગદ એ   પ્રેમમાં
                   કહી દીધું   સર્વ હાથ   ચૂમતા

અરવા    આ    બંધનને    અશ્રૂની   અંજલી
                 સ્મરણો   અસ્તિત્વને   હસાવતા
છલછલ  રે છલકે    મમ જીવન સરોવર
            મા અનેક પ્રેમ બિંદુ રહ્યા સિંચતા
————
અરવા=અંતઃકરણ

ભાગીરથી જાહ્‍નવી, એક પ્રેરણાદાયી પાત્ર, ૧૯૧૭-૧૯૯૩

મારી નજરે મારા બા, એક પ્રભાવશાળી વ્યક્તિ હતા. એમના હાથથી કાગળ પેન અને પુસ્તકો દૂર ન હોય. રસોઈ, ઘરકામ અને નોકરી ઉપરાંત સાંજે જાણીતા સાહિત્યકારો ઘેર આવીને બેઠા હોય અથવા એમને કોઈ કવિઓને મળવાનુ હોય. ઘણી વખત કવિ સંમેલનમાં કવિઓની વચ્ચે આ એક જ કવિયેત્રી મંચ પર ઉપસ્થિત હોય. વહેલી સવારે ઘણીવાર બત્તી જલે ત્યારે ખબર પડે કે બાને કોઈ કવિતાએ જગાડી દીધા.

એક વર્ષની ઊંમરે એમની માતાનો સ્વર્ગવાસ થયેલો. ચોથી ચોપડી મ્હાણ પુરી કરેલી એવુ એમના કાકીમા કહેતા. પિતાશ્રી તેર વર્ષની દીકરીને આવીને કહે કે “તારા લગ્ન કોટડા ગામમાં નક્કી કર્યા છે.” જ્યારે સાસરે ગયા તો ત્યાની રહેવાની રીત અને વહુને રાખવાની રીતથી થતી માનહાની સામે એમનો આત્મા બળવો ઉઠાવતો રહ્યો.

પાંચ વરસના મનોમંથન અને ભાઈ, નાથાલાલ દવે દ્વારા મળતા પુસ્તકોના અભ્યાસથી, એમને સમજાયુ કે મારુ ભવિષ્ય મારે જ બનાવવાનુ છે. દરેક પ્રયત્નોમાં બન્ને કુટુંબોના વિરોધોનો સામનો કરતા ભાવનગરમાં રહીને ભણવાનો નિશ્ચય કર્યો. પ્રવેશ પરીક્ષા માટે એક નિબંધ લખવાનો હતો. પરિણામે એમને દસમાં ધોરણમાં સીધા મુકવામાં આવ્યા. પોતાના સદગુણોને લીધે ઘણા ઉત્તમ લોકોના સંસર્ગમાં આવ્યા. પાંચ વિદ્યાર્થીનીઓ સાથે શરૂ થતા કર્વે કોલેજના વર્ગમાં ભણવાનુ ચાલુ રાખ્યુ. શેરીમાંથી નીકળી ક્લાસમાં જતા હોય ત્યારે ઓટલે બેઠેલી બહેનો સંભળાવે, “એવો જમાનો આવશે કે ધન કમાશે બાયડી ને…” એમના પિતાશ્રીની બીજી અસંમતિઓમાં વધારો થયો, જ્યારે બાએ કહ્યુ કે, “હવે હું ખાદીના કપડા પહેરીશ.”

જુનીઅર બી.એ. ની પરિક્ષા પછી પંદર દિવસમાં મુનિભાઈનો જન્મ થયો. માતા કે સાસુનો ઓથાર ન હોવાથી જવાબદારીઓ ઘણી અને અમારા બાપુજી ગામડે પ્રથમિક શાળામાં શિક્ષક હતા જેમની બદલી ભાવનગર કરાવવાના પ્રયત્નો ચાલુ હતા. બાની માનસિક અને સાંસ્કારિક પ્રગતિની ઝડપ સાથે જીવનસાથી કદમ મીલાવી ન શકતા અમુક અંતરનો અનુભવ અને એકલતાની લાગણી એ કવિ હ્રદયને સતત લાગતી.
પણ જીવનના દરેક માઠાં અનુભવોને, ”મારે માટે એ જરૂરી હશે.” સમજીને અંતરગત બનતા રહ્યા.

હંમેશા ગુરૂની શોધમાંવ્યાકુળ હતા. જ્યારે સંત વિમલાતાઈને મળ્યા એ સમયે એમની તપસ્યા પરિપક્વ થયેલી હતી. વિમલાતાઈનુ પ્રવચન સાંભળી, બીજે દિવસે વહેલી સવારે એમના આવાસ પર પંહોચી ગયા. “અત્યારે નહીં મળે.” જવાબ સાંભળી, બીજે દિવસે ફરી ગયા. થવાકાળ હશે કે વિમલાતાઈ બહાર હતા. બાએ સીધા જ એમને ગુરૂ બનાવી દીધા અને પછી અનેક કષ્ઠો વેઠી આબુ જઈને રહ્યા. એમની માનસિક આતુરતા અને કરૂણતા મારી આંખ ભીની કરી દેતી. એમની સમર્પણની સત્યતા જોયા પછી પૂજ્ય વિમલાતાઈએ એમને કવિયેત્રી તરીકે એમના નાના સમુહમાં સ્વીકારેલા.

ગામડાની મા વગર ઉછરેલી છોકરી, જે સુંદર હોવાથી, “ડોળા ફોડામણી” કહેવાતી અને આને વખાણ સમજવા કે નહીં, એ આ છોકરીને ખબર નહોતી પડતી. પોતાના અંતર ઉજાસથી પોતાનુ ભવિષ્ય પોતે ઘડીને, ભણીને નોકરી કરીને એને સંતોષ નહોતો. એમને બીજા ઘણા કર્મો કરી ચેતના જીવંત રાખી જેનો આભાસ હજી વરતાય છે. સ્વજનોનો સાથ હોય કે અસહકાર, મનમાં ઊગે એને પ્રકાશમાં લાવવુ હોય એ વ્યક્તિત્વને ચાહવાવાળા અને વિરોધ કરવાવાળા સમુદાય સાથે સમતોલન કરતા રહેવું પડે. આજે બાને યાદ કરતા કલારસિકોની હાજરી મને એ દિવસોની યાદ આપે છે જ્યારે કવિતાની રજુઆત કરવા, બધી હિંમત ભેગી કરીને, સફેદ ખાદીની સાડી પહેરેલા બહેન બોલવા ઉભા થતા.

સરયૂના પ્રણામ–’જાહ્‍નવી સ્મૃતિ’ પુષ્પ-૧૬ saryuparikh@yahoo.com ( Austin, Texas)
————————-

ભાગીરથી મહેતા- જાહ્‍નવી, કાવ્ય સંગ્રહઃ અભિલાષા, સંજીવની, ભગાવાન બુધ્ધનું કથાકાવ્ય. “સ્ત્રી સંત રત્નો” જીવન ચરિત્રો.
અનુવાદઃ વિમલાતાઈ ઠકાર લિખિતઃ ‘આત્મદીપ’, ‘સહજ સમાધી ભલી’, હનુમાન પોદાર લિખિતઃ ‘આનંદ લહર’.

“જાહ્‍નવી સ્મૃતિ” કવિયેત્રી સંમેલન અને કાવ્યલેખનના શીબીર, શિશુવિહાર ભાવનગરમાં ૧૯૯૪થી દર વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં યોજાય છે અને કવ્યસંગ્રહ બહાર પાડવામાં આવે છે.
www.shishuvihar.org phone# 0278-2512850

બરફના ફૂલ

11 Mar 2010 4 Comments

બરફના ફૂલ

હિમના હળવા ખરતાં ફૂલ

એ   શ્વેત    સુંવાળા    ચમકે
તરૂવર આધારે જઈ અટકે
એના પળપળ અશ્રૂ ટપકે
હિમના હળવા ખરતા ફૂલ

નીરવ   નિર્મળ   ઉરે  ઉસૂલ
નહીં એને રંગ રંગીલી  ઝૂલ
વળગે ના વ્હાલપની ધૂલ
હિમના હળવા ખરતા ફૂલ

ગુનગુન ગુંજે નહિ કોઈ ભમરો
નીરખે નહિ રે કામણગારો
નહીં એને કરમાવાનો વારો
હિમના હળવા ખરતા ફૂલ

એને વીંજણો   ઢોળી જાવ
એમાં    ફોરમ ફૂંકી    જાવ
એમાં ચેતન   રેડી    જાવ
વિસ્મિત ઠરી ગયેલા ફૂલ

વેણું    વસંતની   વાગી રે
પર્ણે    ઉત્સુકતા   જાગી રે
ડાળી   ડાળી   હવે હસી રે
પુલકિત સ્મિત વેરતાં ફૂલ!

————

દાન અને સ્વીકાર / Give-Receive

14 Feb 2010 1 Comment

દાન અને સ્વીકાર

સઘળી આંગળીઓ સરળ સાથે મળીને સુસ્નેહે નમીને હો આપતી
વાળેલી મુઠ્ઠીઓ ખોલી, હથેળીઓ ભાવે આવી ને સ્વીકારતી
ત્યારે ઉદાત્ત કોઇ ઉરની ઉદારતા, પૂરણ પ્રભાસને દીપાવતી

હસતાં હસતાં કોઈ હૈયા લઈ હાથમાં આવે રે દોડતાં દુવારમાં
આવરણ ખસેડીને, પાંખો ફેલાવીને, લઈને સમેટી લે બાથમાં
ખુશદિલ જો સંગ ઉડે સાથમાં, પરમ આનંદ પવન પાંખમાં

અર્પેલી અંજલી છંટાયે આભથી અવનીના પાલવની કોરમાં
ટીપા સ્વરુપે આ ટપકંતા પ્રેમને ચાતક ચૂમે રે તૃષારમાં
પાણીના પીગળેલા નાનેરા બુંદને, નિઃસીમ બનાવે વિસ્તારમાં

રવિરાજ કિરણો જે વિશ્વને ઉજાળે ,તે ચન્દ્ર પ્રતિબિંબથી વધાવે
મૈત્રીની શક્તિને સાક્ષી ગણીને ભરી અંક, સુર્ય તેજને વધારે
મિત્રે આપેલ એક મોંઘેરી ભેટને, અદભૂત આકારે ચિતરાવે

યથાક્રમ અંબરની ઉર્જા અખંડ રહે, દેન-લેન નર્તનથી ચેતન અનંત વહે
કદરદાન ગુણીજન જો તાંદુલના સ્વાદને, ક્રુષ્ણ બની ચાખે ચખાડે
સાદી શબરીના અજીઠાં એ બોર ગ્રહી, રામ અતિ દુર્લભ બનાવે
———
ગુણી સ્વીકારનાર, આપનારની મહત્તા વધારે છે.

Give-Receive

Smooth supple fingers rich, ready to give
Open your palm and warmly receive
Flows infinite energy, tranquil and free

Someone may come with the heart in hand
widespread wings and sway in a swing
Share a joyful journey, do listen and sing

Warm bright rays illumine the Universe
Like the sun to the moon, give ‘n take, be a friend
let the reflection glow to the infinite gleam

The celestial showers trickle down to earth
Venture to quench a long time thirst
Help pour even more to the infinite gift

The sound from beyond wakes all and one
The scattering tunes combine within one
Let the strings tantalize to an infinite tone

Giver is grander when a worthy receiver
Pearl is just water ’til the shell is a catcher
Keep giving, receiving, reviving to nurture

—————————

સંમતિ લગ્ન

02 Feb 2010 9 Comments

painting by Dilip Parikh

સંમતિ લગ્ન

બેમાંથી એક બને વિશ્વાસે વ્હાલ વધે
ઉત્તરોત્તર અંતરપટ રમ્ય ૠજુ સુક્ષ્મ બને
સંમતિનો લગ્નદીપ પ્રણય લય પ્રસારે
———————-

હળ્ય હૂઝે

25 Jan 2010 2 Comments

painting by Dilip Parikh

હળ્ય હૂઝે

ધોળા દિયે’ય રોજ લાગે અંધારૂં
રે બેઠા’ર્યા ઘરમાં ઘલાઇને
ધોળેરી ધડકી પર સોનેરી તડકો થ્યો
આજ હવે કાં’ક હળ્ય હૂઝે

ધરતી ડોલી ને જાણે મચીયું ધીંગાણુ
રે લોક ઊંધુ ઘાલીને દોડે
આડેધડ હાલીને ધરપત વળી
તં’યે હળુ હળુ હરખુ કાં’ક હૂઝે

તોફાની છોકરાં રે રીડીયારમણ કરે
રાડ્યું પાડી પાડી ને હું થાકી
નોખા ઓરડીયામાં લઈ જઈને પૂર્યાં
તં’યે હવે સાન ઠેકાણે આવી

ઉરમાં ઉધમાત અરે અમથો ઉકળાટ
મને ખિજવાટે અંધારાં આવે
હૈડે મારે મીઠી ટાઢક વળે
જયેં ગરૂજી મોં હરખી હમજાવે

fantasy

21 Jan 2010 Leave a Comment

painting by Dilip Parikh

Fantasy

Once upon a time, had a curious relation
Long love, hate, and choppy elation

Gingerly, I said, “My feelings have been hurt”
He rendered me retort and took off, quite curt

Hours and days on pins and needles
My heart and mind play a game of riddles

When he calls, I’ll say, “ Honey I hurt”
He’ll show some grace, “ I’ll give you comfort”

The game goes on, at the phone I stare
My mind is greening as I play solitaire

Sure, he shall give me details to do right
Generous as I am, will say, “Let’s not fight”

Fancy, funny game and my teasing, silly mind
Daydreaming heart drags following behind

Months and years, no roses no flame
My mind is laughing at my fantasy game

Whatever did happen, meant for the best
Now mind is amused, heart happy he left
——-

અનુભૂતિ

16 Jan 2010 2 Comments

અનુભૂતિ

કેવો લિસોટો આજ આભમાં?

હળવે જાગેલ દેવ સૂરજના સંચારે
આઘે લસરકો અવકાશમાં
કેવો લિસોટો આજ આભમાં!

સ્તબ્ધ આજ સૃષ્ટિની ભીની સફેદીમાં
સૂર્યરથ જલ્દી વિહારમાં
એનો લિસોટો આજ આભમાં!

અવની અને અંબર શણગારે સવારને
સોનેરી દામણી લલાટમાં
એનો લિસોટો આજ આભમાં!

સૂર્યોદય લાલી લલનાને લજાવે
રે લપસે કાજળ પલક પાળમાં
એનો લિસોટો આજ આભમાં!

મુકુટધારીની પાસ બેઠાં ગણેશજી
દોરી હો રેખા પરિહાસમાં
એવો લિસોટો આજ આભમાં!

સરયૂ અનંતમાં હો રામજી રવૈયા
ને ક્ષણનો લસરકો હો ધ્યાનમાં
એવો લિસોટો આજ આભમાં!
———-

સમજાવું / Solace

14 Dec 2009 7 Comments

ચિત્રઃદિલીપ પરીખ

સમજાવું

માના આ મનવાને ફરીને બહુ દિનથી બહેલાવું
સર્વબ્રહ્મ છે સર્વબ્રહ્મ છે, કહી કહીને સમજાવું

સાધક જીવડો તોય ફરી જ્યમ મધમાખી મધુપુંજે
પરિવર્તન ને આવર્તનના વર્તુળે જઈ ગુંજે

નવમાસ એક અંગ બનાવી ચેતન ઝરે જનેતા
પ્રથમ પ્રાણ પૂર્યાની પીડા આનંદ અશ્રુ કહેતા

અહ્રનિશ ને એકધ્યાન લઈ પારેવા પાલવમાં
આગળપાછળ ઓતપ્રોત એ પોષણ ને પાલનમાં

‘ના મેલતો ઘડી ય છેડો’, હસીને યાદ કરે છે
ખુશ છે, આજે ઘડી મળે તો માને સંભારે છે

નવીડાળ ને નવાફૂલ, અંહી વ્હાલપ વળ છૂટે ના
સમય સાર સંસાર મા સમજે, તોયે કળ વળે ના

મોહજાળ મમતાની ચાહે, મુક્તિના અજવાળા
સહેજે હો સંયોગ વિયોગ ને સમતાના સરવાળા
——–
Solace

Oh! Tender trail of emotions, life always in motion
Console trifle narrow notions; learn desireless devotion

It was long ago inlay, he was sweet sunshine in rain
At his first blessed breath she gave a smile even in pain

Immersed in caring and caress, hover to cover from duress
The ties were getting very tight, binding both with subtler might

Time flew, giving him worldly wings, novel land, new song to sing
Here Ma perched to reminisce, feeling the hurt of his remiss

Soon she learns to just submerge within herself dissolves the urge
Freely flows the stream of love and gives it all away to merge

     Why so hard is it for Mom to slip away to let  bygones?
   Sure her love careenly carved in her old’n weary bones
   ———–

A Mother Says

23 Nov 2009 2 Comments

A Mother Says,

Love! I am sending with you,
A piece of my heart

I will hold back tears, wait not wane
And let them roll when I see him again

I know you shield him in your tender loving core
But how do I console my aching soul?

Every time I see the shadow of his face,
I jump out of myself to run and embrace

I hear dreamy sounds in the middle of the night
Will wonder and wish to hold him tight

I know my loves! Time will pass,
And we’ll melt again in each other’s arms

———————

સંભાળજો

મોકલુ હું આજ સાથે મન કમળની પાંખડીને
જાય જોજન દૂર વ્હાલા! વિરહ છે મુજ આંખડીને

આંસુ અટકે નયન ગોંખે રય જિગરના ટુકડાને
ફરી વહેશે, જ્યારે જોશે, મલકતા મધુ મુખડાને

જાણું છું કે જાળવે તું જીવ કેરા જતનથી
ક્યમ મનાવું મ્હાંયલાને જે વિખૂટે અમ રતનથી

જોવું જોવું અંહી કહીં પરછાઈ એની પ્રતિક્ષણ
તનને છોડી દિલ રે દોડી જાય લેવા બાથમાં ક્ષણ

રાત્રી મધ્યે સુણુ ભ્રામક રુદ્ધ આક્રંદ એનુ
અચરજ અને અભીપ્સાથી હાથમાં એને વીંટાળુ

સમય જાશે જટ વહી ને ભાવથી ભેગા મળીને
પીગળી જઇશું પલક પાળે એકલય સંગમ બનીને
———–
રય=આતુરતા, રુદ્ધ=દબાયેલા
Kethan had gone on a trip to Bangla Desh with Daddy.11/09

સંબંધો

11 Nov 2009 5 Comments

સંબંધો

સહજ સાજ તૂટતા સંબંધોને તૂટવા દે
લાગણીની ગાંઠો સરી છુટે, તે છુટવા દે
ખેંચી તાણીને ફરી સાંધીને બાંધેલી
દંભી દોસ્તીની ઝાંય ઝાંખી, ભૂંસાવાદે

વહેતી નદી ને સદા તરતાં આ પાન જાય
બીજા ખરી, સાથ તરી, વહેણે વિખરાય જાય
બહુ રાખ્યે ના રે’ તો વહેતા રે મૂકજે
થાયે તે સારુ, કહી દિલથી વિસારજે

ભવની ગાડીમાં ચડે,અણજાણ્યા આવશે
પ્રેમ સહિત બેસાડી ભવભાતુ આપજે
સંગ સંગ થોડી સફર, ઉતરે ત્યાં અલવિદા
અભિગમના ઓરતાં ના રાખજે

સગપણના જાળામાં ગુંગળાવી ગુંગળાવી
મસ્તાના મોરને ના મારજે
પ્રીતભર્યા પલકોના મોતીને વીણી વીણી
પરવાના તારથી પરોવજે
————–
અભિગમ=મુલાકાત , પરવા=દરકાર

બોલ સખી

03 Nov 2009 1 Comment

prafula

બોલ સખી!

બાળપણાની સહિયર હરદમ હેત પ્રીતની હેલી
વિના કારણે આજે બેઠી સૂનમૂન કેમ સહેલી!

અચરજ મારા મનમાં ચાલે અણઉકલી કો’ વાત!
અંતર કરતાં, મન અંતરના, અંતરાય આતાપ

બે કળીઓ ખીલતી દિલખોલી સંવેદનશીલ ડાળે
હસે રડે અમ આંસુ સાથે સાથે નયન હિંડોળે

મારી યાદે માતા જ્યારે અતિશય વ્યાકુળ થાતી
તારે ચહેરે ત્યારે એના મનમાં શાતા વળતી

નાની મોટી ખટમીઠ્ઠી પળપૂંજી સિલક મધુરી
દર્દ ભરેલી ગંભીર ગોષ્ઠિ તુજ વિણ રહે અધૂરી

તુટી રહ્યો જો મૈત્રી દોરો , દોડી એને ઝાલૂં
કે’, હળવેહળવે સરવા દઇ,આવર્તન ગણી વિસારું?
———-

Realize

30 Oct 2009 4 Comments

Realize

You sit in your narrow little corner and Judge
The world passes by

You sit in your narrow little corner and Sulk
Love passes by

You sit in your narrow little corner and Complain
Time passes by

You sit in your narrow little corner and Connive
Peace passes by

You sit in your narrow little corner and Frown
Joy passes by

You sit in your narrow little corner and Demand
Nature passes by

You come out of your narrow little corner and Realize
The Universe around, sings by

——————

Must have—

25 Oct 2009 1 Comment

Must Have Done Something Good

A house on a hill and a window to the sky
In the blue of my eyes feel warm sunny sky

Deep sleepy nights and bright dreamy days
Delightful dawns play a symphony of rays

A fistful of colors thrown all around space
Raindrops do shine through the rainbow lace

Wild flowers rally on the wonderland prairie
White wild posies do the dance with the fairy

Most of all, the good attitude
Lets me live at lovely latitude

Holy hue humbles and hugs me in verse
Have I done some good to due deserve?

—————–

દિવાળીનો મર્મ

16 Oct 2009 4 Comments

paintig by Dilip Parikh

દિવાળીનો મર્મ
અગ્યારસઃ
અગ્યારસ ઉપરવાસ,તપ ને નિયમન
વિખરાયલ વૃત્તિઓનો સંયોજક દિન

બારસઃ
વાક બારસ, પ્રિય વિમળ વાણી વરદાન
દેવી મા શારદા, સમર્પણ આ દિન

ધનતેરસ
ધનતેરસ, સમજાવે સૃષ્ટિની વૃષ્ટિ
યોગ્ય વ્યય સંચય સમતોલનનો દિન

ચૌદશ
કાળી ચૌદશ, મનઃ ક્લેશનુ મરદન
નષ્ટ કષ્ટ કકળાટો, ગોષ્ઠીનો દિન

દિવાળી
દિવાળી, જ્ઞાન-દીપ આજ હું જલાવુ
અંતઃકરણ અજવાળે શાંતિનો દિન

કરણી ભરણી

09 Oct 2009 Leave a Comment

painting by Dilip Parikh

કરણી ભરણી

પ્રારબ્ધના પડીયામાં પ્રથમ શુભ પ્રસાદી
તેજસ્વી માત, તાત સજ્જન, સુખશાંતિ

દેહલતા સ્વસ્થ વળી સમતોલન બુદ્ધી
લાગણીના લયસ્તરમાં સંવેદન શુદ્ધી

વ્હાલપની વ્હેંચણીમાં કૃપાળુ ભંડારી
વ્હેંચુ વ્હેંચુ ને વધે ભાવ સદાચારી

ધોઈ ધોઈ રાજી થાઉં ચાદર ચુંગાલી
નિર્મિત સૌ કષ્ટ સહી અભ્યુદયે ચાલી

જ્ઞાનદીપ સાવધ, અજ્ઞાન શ્યામવાદળી
એક એક તાર ગુંથે કર્મોની કામળી

પ્રારબ્ધ કેરા પાત્રે   પુણ્યકામ   પૂર્તિ
લખવી   જીવન  કાવ્યે જરૂરી  પાદપૂર્તિ
                  ————

પ્રારબ્ધ લઈને આવ્યા એ વાપરતા જઈએ, તેમ તેમ પાત્રમાં ભરતા રહીએ,
એ પ્રમાણે ભવિષ્ય ઘડાય છે. આ વિચારને દર્શાવવાનો નમ્ર પ્રયાસ.

બાલ નંદન Innocence

24 Sep 2009 Leave a Comment

બાલ નંદન

ફૂલ ગુલાબી ચહેરા રોજ આવે મારે બારણે
મલકે કરચલીઓ સજી હેતભર્યા તોરણે

આંખના અણસારથી કે હોંઠના હિલોળથી
આવતી ખુશાલી મારે આંગણ અણમોલ સી

પસરાવી હાથ પ્રિય બાળકડાં બોલથી
આવરીલે ક્ષણમાં મિષ્ટ માસુમ કિલ્લોલથી

ચલવિચલ દોડતા વણથંભ્યા એ ચરણથી
દોડ, બાપુ, દોડ! અનુરોધે જીદ વ્હાલથી

પકડે કોણ કોને! ખેર, આનંદ સૌ અનુભવે
લઈ લીધા દોડી આવી બાથમાં આ શૈશવે

સ્નિગ્ધ ને સુંવાળા મુલાયમ મનરંજના
બાલ હાસ્ય સુરખી મૃદુ નિર્મળ નિરંજના

———

Innocence

Rosy fresh blossoms show up at my door
The sweet smiling faces we love and adore

The twinkle in their eyes, soft and so sure
A special precious pleasure, pious and so pure

Spreading cheery arms. “Come to me sweethearts!”
In a fraction of a moment encircle our hearts

Frisky tiny feet scurry round all around
” Run, Bapu, run!” The gleeful singing sound

Who is chasing whom? A simple silly race
Childhood runs to us, gathers in embrace

Sparkling shiny smiles a blissful resonance
Darling little ones hold divine innocence

Ava,k,us

અશ્રુબિંદુ / A Tear Drop

26 Aug 2009 10 Comments

Saryu/Urvashi

અશ્રુબિંદુ

એક અશ્રુબિંદુ મારી પાંપણની કોર પર
ગીત લઈ આવ્યુ જુની યાદો દિલદોર પર

નાનેરી બહેની મારી, ઉર્વશી પરી હતી
આવી’તી આભથી પાંચ વર્ષ રહી હતી

માતપિતા ભૈયાના ઉરની ઓજસ હતી
બહેન સહજ બચપણની મારી હરીફ હતી

ઓચિંતી ઈશ ઘેર પાછી એ ફરી હતી
માતતાત નજરુંમાં મરુતા ઝરતી હતી

ના સુણ્યું જાયે આ ગીત ઉરૂ ગાતી’તી
“કકડુપતિ રાઘવ રાજારામ” રટતી’તી
ને વળી તોફાની ખિલખિલાટ હસતી’તી!

શબ્દો અંહી આવ્યા આ સૂરોની પાંખ પર
જઈ જોજન ભીંજવશે  ભૈયાની આંખ પણ

ઉર્વીની   ઉષ્માથી  નયણાંના  તોરણ  પર
મીઠુ   હસી ને  રડી કેટલીયે યાદ પર
————

My sister-Urvashi
One tear drops from the corner of my eye
Oh! with this song, the memories revive
We couldn’t bear to listen to the song any more
For my five-year-old sister was no more

She used to sing, “Kakadupati raaghav raajaa raam”
Instead of, “Raghupati raaghav raajaa ram”

One day she was there, melted in our veins
Then she was gone, leaving us in pain

We have missed her a lot throughout our lives
Relived with this song special moments of those times

————————–

હસી ફરી– Smile Again

09 Aug 2009 1 Comment

painting by Dilip Parikh
હસી ફરી–

આશ તારલી આજ રાતભર ઝાકળ થઈને ઝરતી
સ્વપ્નોની રંગોળી રોળી શ્યામ વાદળી વરસી

યૌવનના આંગણમાં વેલી ખીલી પ્રેમ સીંચેલી
શરમાતી મલકાતી અર્પિત પૂર્ણ પણે વરેલી

પ્રેમે આશે શ્વાસે ઝૂલી નરમી નેણ મીંચેલી
ત્રાપટ ઝાપટ વાગી ત્યારે ધ્રૂજતી એ ભીંજેલી

અણધારી આફત આવેલી વાછંટે વીંઝેલી
તણખલાના તીર તેવર ક્રુર કાંટેથી વીંધેલી

હૈયામાં એ હામ લઈને શક્તિ સહ જાગેલી
મમતાળી ડાળી ઓથારે હસતી ફરી ખીલેલી

નવા પ્રહરની ઝાકળ ઝીલી તૃપ્ત બની તરસેલી
હૈયામાં ઉમંગ લઈ નવસ્વપ્ન સજે શર્મીલી

The police took me to a bend, where I could barely comprehend.
They told me to call some shelter, a safe place;
“I want to see my mama’s gentle face.”

Lucky for me that you were there.
You kindly took me in your care.
You tended my broken, beaten life,
You stroked my tender, weeping heart.

You taught me how to get my rights
     Find the freedom from the fights
      I look forward to future sights
    Out of the dark and into the lights.

I thank you, O’ my teacher, as well as several other kind helping hands.

                                   Your Happy Survivor
                                    —————————- ——————-
                               True story/Written by Saryu Parikh, June 2009

રક્ષાબંધન

02 Aug 2009 1 Comment

રક્ષાબંધન

મુનિભાઈ સાથે ૧૯૫૦

જિંદગીમાં દીર્ઘ રુજુ રુણબંધ ભાઈ બહેનમાં
બે કીનારા સ્નેહના વારી છલકતા વ્હેણમાં

માવડીની ગોદમાંથી ખેંચતો ઉતારવા
પણ એ જ લાવી આપતો’તો બોરજાંબુ મનાવવા

મસ્તીમાં મારે ખરો પણ, મારવા ના દે કોઈને
હું કદી વઢું લડું પણ આંચવા ના દઊ કોઈને

અરે! કોણ આને પરણશે! ચોટલો બાંધી ચીડવતો
બહેનનો સુહાગ શોધે, કો કસર ન ચલાવતો

અંતિમ સમય હો માતનો કે કષ્ટનુ કારણ હશે
હ્રદયના ખાસ ખૂણામાં સહોદર હાજર હશે

પાનખરના પ્રહરમાં હું આજ આવીને ઊભી
બાલપણથી શુભેચ્છા સદભાવ વરસાવી રહી

અત્યંત નાજુક લાગણી અણકહી જે અનુભવી
પ્રાર્થના, હીરદોરથી રક્ષા કરો મમ વીરની

———-સરયૂ પરીખ

Rakshaa Bandhan

The longest relationship in my life is with my sibling
Kind of competing, but caring deep feeling

My brother, who used to pull me down from my mother’s lap,
Is the one who brought in life the pleasantry and pap.

He might hit me for mischief, but he wouldn’t let anyone harm me
I did scream and fight with him, but I wouldn’t let anyone scold him.

‘Oh, who will marry her?’ He used to pull my hair and tease,
But to find a good husband for me, he would not compromise.

It could be the last hours of our mom’s life or some trouble in my life,
My brother will be present in that special corner of my heart.

Years have gone by since our childhood part
Always send well wishes from the bottom of my heart

The gentle subtle feelings are wrapped in a string
This soft shiny silk pray, all the joys to bring

——————————————————–

^Saryu with Munibhai-1950/
Sangita-Samir, ’08

Raksha Bandhan: A sister ties Rakhi, silk thread, on brother’s right wrist, gives blessings and receives gift and life time promise from brother to protect her.

A Village

01 Aug 2009 5 Comments

by SARYU PARIKH in દિલીપના ચિત્રો

A Villge. By Dilip Parikh. સાહેલીનો સાથ, નિર્મળ નીલ આકાશ
નીર નૂપુર ને નૈના આનંદે છલકાતા જાય–સરયૂ

Details:

દસકામાં વિભાજન

27 Jul 2009 1 Comment

Posted in કાવ્યો by saryu on July 16th, 2009

ચિત્રઃ દિલીપ પરીખ

અવિરત આ જીવનમાં દસકાનુ દર્પણ
પ્રતિબિંબ અલગ કર્મ ક્ષેત્રને સમર્પણ

શીશુકાળ પ્રેમાંગણ હસી ખીલ્યા ચાતુર
બીજા દાયકામાં ચિત્ત ઉત્સુક મન આતુર

ત્રીજા દસકામાં જીવન પૂર્ણ કળા ખીલ્યુ
ચોથામાં ફૂલ મધુ ફળ બની વિલસ્યુ

પંચમ દસકામાં અનુભવથી ગંભીર
સેવા સમર્પણ ધ્યાન અંતર મંદિર

છઠ્ઠા દસકામાં પૌત્ર પૌત્રીની સંભાળ
અદભૂત આ આજ ગુંથે કાલની ઘટમાળ

ગયા દાયકાઓ, પ્રતિબિંબને નીહાળું
પળની કોઇ પરિમલમાં મનને ઝબોળું

એક એક કર્મને મેં પૂર્ણતાથી મ્હાણ્યુ
શાંતિ સંતોષ સહજ એ જ મહેનતાણુ

————–

Most wonderful smile

15 Jun 2009 1 Comment

Most Wonderful Smile

Pretty little girl is coming to town,
Not seen for a while, glad she came down.

She smiles at us, but clings to her dad,
Then frowns a little, may be she’s sad.

Delicate tress partially covers her face,
Lovely little hands twist soft silk lace.

Sits at the table asks, “When, what, how!”
Giggles at Bapu when he sneaks in a “Wow!”

Butterfly flutters on her lemon yellow dress,
Runs with her cousin who tries to impress.

We try to convince for a hug or a kiss,
She remains reserved, a rare hit or miss.

Visit is over, we say “Sweet, so long.”
Coy rejoice, holds daddy all along.

—————-

After Samir and Grand daughter Ava’s visit.

June 2009

તમસ, રજસ, સત્વ

06 Jun 2009 Leave a Comment

તમસ, રજસ, સત્વ

DKP

અગણિત ઈચ્છાઓ, માત એની મમતા
અવિરત કંઈ ક્લેષો, માત ’હું’ અહંમતા–

સુખ અને દુઃખ એક સાથ સાથ વસતા
અનેક વિધ આકારે સર્વ સમય ડસતા–

મધ મીઠા સાકર સા સ્વાદથી રીજવતા
નશીલા સુંવાળા સુપ્ત ભાવમાં વિષમતા–

માયાની મોહજાળ મલકે માદકતા
તમસ દ્વાર ખૂલ્લુ, આમંત્રે લોલુપતા–

એક એક પગલે ઉંડા ઉતરતા
બહાર કેમ નીકળું, ભારી વિહ્વળતા-

કર્તવ્ય કર્મ ધર્મ સ્નેહમાં સફળતા
રાજયોગ યમનિયમ તપમાં નિયમિતતા–

ચંદનમન ઘસી ઘસી સુવાસિત સમતા
જ્ઞાનધ્યાન દાનપુણ્ય, વિકસે સાત્વિકતા–
———–

અપેક્ષા – ગુર્જરી ડાયજેસ્ટમાં ૪/૨૦૦૯માં પ્રકાશિત

01 Jun 2009 1 Comment

અપેક્ષા – ગુર્જરી ડાયજેસ્ટ, ૪/૨૦૦૯માં પ્રકાશિત

લે. સરયૂ પરીખ

“આજે સરગમ કેમ હજી આવ્યા નહી?”
અવન્તિકાબહેન ક્યારના સવારની પુજામાંથી પરવારી સરગમની રાહ જોઇ રહ્યા હતા.

ચાર મહીના પહેલાં અવન્તિકાબહેન નિવૃતિ નિવાસમાં આવ્યા ત્યારે એમનો ચહેરો જોઇને કોઇને ખ્યાલ પણ ના આવે કે આ બહેન કેટલા હસમુખા સ્વભાવના હશે! બધાનુ કરી છુટે એવા પણ બદલામાં સારી વર્તણૂક ન મળે તો ધમકાવી કાઢતા જરાય વાર ન લગાડે. ભક્તિના નામે રઝળપાટ કરે અને ધાર્મિક ક્રિયાકાંડમાં તન મન અને ધન ખર્ચી નાખે. સાહેબનાં પત્ની તરીકે સુખમય જીવન જીવેલા.

જ્યારે દીકરો વહુ ઘરડા ઘરમાં મૂકવા આવેલા ત્યારે અવન્તિકાબહેન એટલાં મુંજાતા હતા કે આંખના આંસુ પણ સંતાઈ ગયા હતા. આગળની ઓફીસમાં મિસ.મેનનની રાહ જોતાં બેઠા હતા. ત્રણેમાંથી કોણે શું બોલવું એ ખબર નહોતી પડતી. વહુના મનમાં ગુસ્સો અને ધૂંધવાટ ભરેલાં હતા, ત્યારે દીકરો મહેશ અન્યમનસ્ક ભાવથી ક્ષુબ્ધ બની બેઠો હતો. મોટાભાઈ-ભાભીએ તો કહી દીધું હતુ, ‘ તમને યોગ્ય લાગે એમ કરો. બાને ક્યાં અમારે ત્યાં ફાવે છે?’ મહેશ વિચારે કે હવે બીજો કોઈ ઊપાય નથી.જ્યારે બીજી તરફ અવન્તિકાબહેન મનમાં ગણગણતાં હતાં,’ એમાં મે શું ખોટુ કરેલું? મારી સીત્તેર વર્ષની ઊંમરની પણ કાંઈ માનમર્યાદા નથી રાખતા. ભલે, અજાણી જગ્યામાં નાખી જાવ. મારે કોઈની જરુર નથી.’

દીકરાને થાય કે હવે કોઈ ઓફીસમાં આવે તો સારું. સેક્રેટરી બેસવાનુ કહી ક્યારની યે ગઇ. ‘બહારથી તો મકાન સારુ દેખાય છે. આગળના રુમની સજાવટ પણ સારી છે.ઠંડક પણ છે. બાએ કહ્યા પ્રમાણે સફેદ સ્વેટર પહેર્યુ એ સારું છે.’ મહેશની નજર મા તરફ વળી. ‘કેટલી પાતળી થઈ ગઈ છે પણ માનસિક શક્તિ હજી ઓછી નથી થઈ. જરા જીદ કરવાની આદત ઓછી કરી હોત તો આ દિવસ ના આવત. ગમે તેમ કરીને મીનળને સમજાવી લેત, પણ બાએ એમનો કક્કો ન છોડ્યો તે ન જ છોડ્યો. અને જ્યારે સુનીલ-સુમનની સલામતીની વાત આવે ત્યારે બાનો બચાવ ક્યાં સુધી થાય!’ આમ આજે મન મક્કમ કરીને બાને ઘરડાં ઘરમાં લઇ જ આવ્યા. દીકરાએ મનથી સહજ પ્રાર્થના કરી કે જરા ગોઠવાઈ જતાં બાનો આનંદી સ્વભાવ પાછો આવી જાય.

અંતે નિવૃત્તિ નિવાસના ડિરેક્ટર મિસ.મેનન આવ્યા અને જરુરી કગળો તૈયાર કરી આપ્યા. અવન્તિકાબહેનને જરા ડાયાબિટિસ સિવાય કાંઇ બીજી તકલિફ નહોતી. અહિં શાકાહારી ખોરાક જ આપવામાં આવે છે એ જાણીને એમને શાંતિ થયેલી.મિસ.મેનને ફોન કરીને અંદરથી કોઇને આવવાનુ કહ્યું. થોડા સમયમાં સવિતાબહેન નામના બહેન આવીને ત્રણેને અંદર લઈ ગયા.રુમ પાસે પંહોચતા જ હસતો અવાજ સંભળાયો,
“હલ્લો, કેમ છો? મારું નામ સરગમ. તમારું નામ?”
“અવન્તિકા” એમણે ધીમથી જવાબ આપ્યો.
” મજાનુ લાંબુ નામ છે.હું તમને મિસિસ.એન્ કહું તો વાંધો નથીને?”
“ભલે” અવન્તિકાબહેને રસવગર જવાબ આપ્યો.

સરગમ એમનાં દીકરા વહુને પણ પ્રેમથી મળેલી. પોતે જ એમને રૂમ તથા બાથરૂમ બતાવવા લઈ ગયેલી. સરગમ પ્રસન્નતાથી વાતચીત કરતી હતી પણ અવન્તિકાબહેનને તો ત્યાંથી ક્યાંય દૂર ભાગી જવાનું મન થતું હતું.
મન-મગજનો વાર્તાલાપ તો ચાલુ જ હતો.
‘ અરેરે! અહીં તો ભગવાનનુ મંદિર પણ નથી. આ જગ્યામાં કોઈ સંતનાં પગલાં પણ નહીં પડ્યા હોય એવી અપવિત્ર જગ્યામાં મારાથી કેમ રહેવાશે!’
સરગમ જે કહેતી હતી એ એમને કાંઈ સંભળાતુ નહોતું.
‘ મારા ઠાકોરજીને અહીં જરાય નહિં ગમે. આ ઓરડામાં બીજા કોઈ ધર્મિષ્ઠ બહેન હોય તો સારું, જેને છૂતાછુતનું ભાન હોય.’

” જુઓ બા આ રૂમ તમને ગમશે.” મીનળ બોલી,” આ ખાટલો ઠીક છે ને? તમારી શાલ બેગમાં મૂકી છે.”
” હાં ઠીક છે.” અવન્તિકાબહેન બોલ્યા પણ મનમાં વિચારે કે,’હવે મીઠાશ બતાવે છે. ગઈકાલે જે કકળાટ કર્યો હતો તે હું એમ કાંઈ ભૂલી જવાની છું! મેં તો કેટલી શાંતિ રાખેલી પણ એણે તો રાડ્યું પાડે રાખી.’

રહેવાની જગ્યા જોવાઈ ગયા પછી ,” ધ્યાન રાખજો”, કહીને દીકરો-વહુ જતાં રહ્યાં.અવન્તિકાબહેન એક્લાં રૂમમાં પથારી પર વિચારની અવસ્થામાં ખબર નહિં કેટલી વાર બેસી રહ્યાં હતાં. અણજાણ, બે આંખોમાંથી આંસુની ધારા એમનાં પાલવને ભીંજાવી રહી હતી. નાનાં હતાં ત્યારે એમનાં બાપુ કહેતાં,”બેનાને તો પાંપણે પાણી.” એ ઉંમરે એમને કલ્પના પણ નહોતી કે પોતે ક્યારેક સિત્તેર વર્ષનાં થશે અને રડતાં બાપુને આમ યાદ કરશે! યાદોની હવા ક્યાંથી ક્યાં લઈ જાય છે!

બપોરનો ચાનો સમય થતાં સવિતાબહેન બોલાવવા આવ્યા.
“મને સરગમબહેને વાત કરી કે તમારૂં નામ અવન્તિકાબહેન છે. ચાલો ચા પીવા જવાનો સમય થયો છે, આવો છો ને?”
” હાં,ચાલો.” એમને સારૂં લાગ્યુ કે રોજની જેમ આજે એકલાં એકલાં ચા નહિ પીવી પડે. જમવાનાં રૂમમાં જુદા જુદા ટેબલો ગોઠવેલાં હતાં. એક બહેનની પાસેની ખાલી ખુરશીમાં એ બેસી ગયા. થોડીવાર કોઇએ ધ્યાન આપ્યુ નહિ. ચાના કપ આવ્યા એટલે બધાં શાંતિથી ચા પીવા લાગ્યા.
અવન્તિકાબહેનને થયું,’આ ચા તો બહુ ગળી છે.મને પસંદ એવું અહીં મને કાંઇ નહિ મળે.’ ત્યાં બાજુવાળા બહેન બોલ્યા,” એ સરગમબહેન! અહીં આવો તો.” સરગમ ઊભા થઇને આવ્યા અને સીધાં જ અવન્તિકાબહેન પાસે આવી ને બેઠાં.
“ચા પીધી ને?” અવન્તિકાબહેને માથું નમાવી હા પાડી.
” હું તમને આ બધાની ઓળખાણ કરાવું.” સરગમ હસીને બોલ્યા, ”પેસ્તનજી દારૂવાલા, વલ્લભભાઈ ચોરડીયા, વિનયવભાઈ પંડ્યા અને લીલાબહેન. તમે અને લીલાબહેન એક જ રૂમમાં છો.” હવે લીલાબહેનનાં મુખ ઊપર હાસ્ય આવ્યુ.
પેસ્તનજી કહે,” સોજ્જો તમો અહિં આયા. તમોને ગમશે.” વલ્લભભાઈએ માંડ માથું હલાવ્યુ.
વિનયભાઈએ પુછ્યું, “ક્યાંના છો?”
અવન્તિકાબહેન, ” ભાવનગરની છું. હવે છોકરાઓ મુંબઈમાં ગોઠવાયા તેથી ભાવનગરમાં ખાસ કોઈ નથી, એક ભાઈનું કુટુંબ જ છે.” આટલું બોલતા તો એમનું મન વ્યાકુળ થઈ ગયું અને આંખમાંના આંસુને પી જવા હોંઠ મજબૂતાઈથી બંધ કર્યા.સરગમ સામે જોઈને જાણેં મદદ માંગી રહ્યાં. સરગમે ભાવથી એમનાં ખભા પર હાથ મુક્યો અને બધાં સામે જોઈ બોલ્યા,” ચાલો રમત ગમતનો સમય થયો છે, તો જઈએ.” પેસ્તનજીએ એમની લાકડી સંભાળી અને તેનાં ટેકે ટેકે બહાર ગયા.

લીલાબહેને કહ્યું,” ચાર વાગે પાછા રૂમમાં જશું પછી તમારે કાંઈ મદદની
જરૂર હોય તો કે’જો.”
અવન્તિકાબહેને હસીને આભાર માન્યો.
સામેના મોટાં હોલમાં સરગમ સાથે ગયા જ્યાં નાનાં મોટાં રમી શકે એવી રમતો હતી. કેટલાયેં ઘરડાં સભ્યો આમતેમ પોતાની જ દુનિયામાં ખોવાયેલા ફરતાં હતાં. કેટલાંક
પત્તા રમવાનાં ટેબલ પર બેઠાં હતાં.
વિનયભાઈએ પૂછ્યું,” અવન્તિકાબહેન્,બ્રીજ રમતાં આવડે છે?”
” હાં, થોડું થોડું. થોડાં દિવસ પછી પ્રયત્ન કરીશ.” એમણે ઉત્સાહ વગર જવાબ આપ્યો અને એક ખૂણાંમાં પિંગપોંગના ટેબલ નજીકની ખુરશીમાં બેસી ગયા. બધાને જોતાં જોતાં ક્યારે પૌત્રો-સુનીલ અને સુમનની દુનિયામાં પહોંચી ગયા એનો ખ્યાલ ના રહ્યો.
‘બેઉને નાનપણથી કેટલાં જતનપૂર્વક ઉછેર્યા! નાનો તો દાદી વગર પાણી પણ ના પીવે. એટલે જ નાનાની માંદગીમાં મારે હાજર રહેવું પડેલું.’
ગર્વ સાથ યાદ આવ્યુ,’અઠવાડિયામાં ચાર વખત છોકરાઓને મંદિર લઈ જાઊં.કેવા આરતી કરતાં શીખી ગ્યા’તા.મીનળ અને મહેશ કીધાં કરે,”આ બધી અંધશ્રધ્ધા છે.”પણ સાંભળે કોણ? એમને શું ખબર પડે!’
“અવન્તિકાબહેન કયાં ખોવાઈ ગયા છો?” સરગમે વિચાર તંદ્રામાંથી જગાડ્યા.

સરગમ સહાનુભૂતિપૂર્વક કહે,

“અવન્તિકાબહેન, તમને પહેલે દિવસે કાંઈ પસંદ નહિં પડે પણ હિંમત નહિં હારતા,ધીરે ધીરે ગમી જશે. અને આમ તો જ્યાં રહીએ ત્યાં પ્રેમથી રહીએ તો બધે ગમે.”

પણ અવન્તિકાબહેનના મનનાં વિરોધ વંટોળ કાંઈક બીજું જ સાંભળતાં હતાં. ‘મારૂં કામ હતું ત્યાં સુધી રાખી અને હવે ઘરમાંથી કાઢી મૂકી. માંડ માંડ ઘરમાં ધરમ કરમ, પાઠ-પૂજા ચાલુ કર્યા હતાં. ઘર કેવું પવિત્ર થાય! બસ હવે તો બધી માંડવાળ. આટલાં કલાક લાંબા લાગે છે તો વરસ કેમ જશે?’

મહેશ કહી ગયો હતો કે એક વરસ નિવ્રુત્તિનિવાસમાં રહો પછી વિચારશું. આમ મુંઝવણમાં પહેલી રાત તો જેમતેમ કરીને પૂરી કરી. બીજે દિવસે
સવારનાં નાસ્તા પછી લીલાબહેન સાથે બેસીને વાતચીત શરૂં કરી.
“તમે અંહી ક્યારથી છો?”
“પાંચ મહિનાથી છું. મને સ્ટ્રોક આવેલો પછી જમણાં કાને સંભળાતુ નથી.મને
વાંચવાનો બહુ શોખ.કેટલીયે ચોપડીઑ વાંચ્યા કરૂં છુ.” લીલાબહેન પાતળી
કાયાને ટટ્ટાર રાખીને બેઠાં હતાં.
અવન્તિકાબહેનને થયું કે આટલું વાંચે છે તો પહેલા શિક્ષક હશે,” તો તમે પહેલાં શું
નોકરી કરતાં હતાં?”
“મને સ્ટ્રોક આવેલો.મને વાંચવાનો બહુ શોખ.” લીલાબહેન એમની ધૂનમાં બોલતાં
હતાં.અવન્તિકાબહેનને ખ્યાલ આવી ગયો કે એમને લાંબા સમયની યાદદાસ્ત નથી
રહી. વર્તમાનમાં જે બની રહ્યું છે તે બરાબર સમજી શકે છે અને યાદ રાખી શકે
છે. ત્યાર બાદ એમને ભૂતકાળમાં લઈ જવાની કોશિશ કરવાનું છોડી દીધું.

અવન્તિકાબહેને બેગ ખોલી વસ્તુઓ ઠેકાણે મૂકવા માંડી. બે ત્રણ સાડલાં ઊપાડ્યા ત્યાં નીચેથી બેય દીકરાના કુટુંબના ફોટા અને સુનીલ-સુમનના હમણાં પડાવેલા ફોટા સામે નજર પડી.’ ફોટા પડાવવા જવાનું હતું ત્યારે વાળ ઓળાવતા બાળકોએ કેટલી લમણાં ફોડ કરાવેલી!’એમને યાદ આવી ગયું.
પાંચ વરસનો સુમન અને આઠ વરસનો સુનીલ, પણ હોંશીયારી તો વીસ વરસનાં હોય ને એવી-આમ અવન્તિકાબહેન ગૌરવસહિત બધાને કહેતા. આટલાં વર્ષો એમણે કુટુંબની માયાને સર્વસ્વ માની એ જ માયાજાળમાં ગુંચવાયેલા રહેલાં.મંદિર જવું, પૂજાપાઠ કરવાં, એને જ ધર્મ સમજતાં.રોજ ઊઠીને કોઈ વખાણ ના કરે તો ક્લેશના કાદવમાં ડૂબી જાય. કાંઈ તક મળતાં મનનો ઊભરો વાણી અને વર્તન દ્વારા બતાવી દેવાનો અને સાથે સાથે રડવાનુ પણ ખરૂં. “મારૂં તો કોઈ સાંભળતુ જ નથી.હું તો કેટલી સારી છું! કોઈ આશા નથી રાખતી, પણ જુઓ છે કોઈને મારી દરકાર!’
બારણાં પર ટકોરાં પડ્યા અને સરગમનો અવાજ આવ્યો, “અંદર આવું?
“હાં, આવોને.” અવન્તિકાબહેને હસીને આવકાર આપ્યો.”આ જુઓ, મારા દીકરાઓ અને નાના સુનીલ અને સુમન.” સરગમ ફોટાઓની સામે જોઈ રહી હતી.
અવન્તિકાબહેને આગળ ચલાવ્યુ.” મેં જ આ બેયને મોટા કર્યા,સાંચુ કહું છુ. રાતદિવસ બે બાળકોની સાંચવણી કરી છે.મંદિર લઈ જઈને બાબા ગુરૂના આશીર્વાદ લેવરાવ્યા.પણ હોળી ટાણે સુમન માંદો પડ્યો ત્યારે ઠીક ન થયું.”
“શું ઠીક ન થયું?” સરગમે પૂછ્યું.
” મારા હૈયા પર બહુ ભાર થઈ ગયો છે તેથી મારે કો’કને તો કહેવું જ પડશે. તમને કહું પછી તમે જ ન્યાય કરજો.” અવન્તિકાબહેનને એ વાત એટલી મનમાં ઘૂંટાઈ રહી હતી કે હવે બહાર કાઢ્યે જ છૂટકો.”સુમનને ડોક્ટરે કહ્યું હતું ન્યુમોનિયા થયો છે. મને બાબા ગુરુમાં બહુ શ્રધ્ધા.દવાની ગોળિઓમાં શું ભલીવાર હોય છે? મેં તો મંત્રેલી રક્ષાથી એને માથે ટીલાં કર્યા,ને હાથમાં ટીલા કર્યા.સુમન તો ઊંઘ્યા કરતો હતો તેથી મને થયું કે સારૂં થઈ જશે.મારા બાબા ગુરૂની રક્ષા.પણ ત્રીજે દાડે સવારથી તબિયત વધુ બગડી અને ડોક્ટરને ઘેર બોલાવવા પડ્યા.
ડોક્ટરે પૂછ્યુ, ” દવાની ગોળીઓ બરાબર આપો છો ને?”
મીનળ કહે,”બાને સમય વગેરે બધું લખીને બરાબર ચેતવણી આપીને ગોળીઓ આપી છે તે સુમનને ખવડાવતા જ હશે.હમણાં એમને બોલાવીને પૂછું.”
મેં તો હા ના કરતા, બીતાં બીતાં રક્ષાની વાત કરી.ડોક્ટર,મહેશ અને મીનળના ગુસ્સાભર્યા ચહેરા હજુ મારી નજર સામે ચોંટી ગયા છે.ઈંજેક્શન આપીને ડોક્ટર તો જતાં રહ્યાં.હું મારા રુમમાં ભરાઈ ગઈ પણ મીનળ અને મહેશના અવાજો સાંભળીને હું ધ્રુજી રહી હતી.મહેશનો છેલ્લે બારણાં પાસેથી અવાજ સંભળાયો,”જે કહેવાનુ હશે તે મારી બાને હું કહીશ્, ઓકે! તારે બરાડા પાડવાની જરૂર નથી.”
મહેશ કલાકેક પછી પાછો આવ્યો અને ઊદાસ ચહેરે મારી પાંસે બેઠો.કહે,”બા!અમે
કહીયે છીએ કે અંધશ્રધ્ધા છોડી દો પણ પથ્થર ઊપર પાણી.હવે તમને સંભળાય છે ઓછું, દેખાય છે ઓછું પણ જીદ વધતી જાય છે.દિવસે દિવસે તમારૂં અહીં રહેવાનુ અશક્ય બનતુ જાય છે. મેં ભાઈ સાથે વાત કરી લીધી છે અને તમને નિવૃત્તિ નિવાસમાં મૂકવાનો નિર્ણય
લઈ લીધો છે.”
મેં કહ્યુ,”તમને કશી સમજ નથી પડતી.બાબા ગુરૂની રક્ષામાં કેટલી શક્તિ છે! ગયા અઠવાડીયે મંત્રેલા પાણીથી જ સુનીલની ઉધરસ મટી ગઈ હતી.”
“હેં! તમે મંત્રેલ પાણી સુનીલને આપેલું?”
“હા! એમાં ખોટું શું છે? તમારી સારી નોકરીઓ મારા મંત્ર જાપથી જ ચાલુ છે.”
મને લાગ્યુ કે જાણે મહેશને ચક્કર આવી ગયા. હવે તમે જ કહો સરગમ, મારી વાત સાચી છે ને?”

સરગમ ધીરે ધીરે વિચાર કરતાં બોલ્યા,” અવન્તિકાબહેન, તમારી માન્યતાઓને સત્યનું નામ આપો એ બરાબર છે? તમારા ધાર્મિક ક્રિયાકાંડને ભગવાનનું સ્વરૂપ માની લો અને અંધશ્રધ્ધાને સમર્પણ સમજો ત્યારે તમને તો નુકસાન થાય પણ બીજાને એમાં ઘસડી જવાનો પ્રયત્ન કરો ત્યારે એમને પારાવાર નુકસાન થાય.”
અવન્તિકાબહેન અકળાઈને બોલ્યા, “મારો ધર્મ મને નાનપણથી એ જ શીખવાડે છે અને હું એ જ રીતે જીવવાની છું. થોડું ભણ્યા એટલે છોકરાઓ એમ માનવાં માંડે કે હું ખોટી છું, એ મારાથી સહન નહીં થાય. મારી વાત એટલે સો ટકા સાચી.”

સરગમ ઠંડકથી બોલ્યા,” કશો વાંધો નહિ. ચાલો હવે બને તેટલું ભૂલી જાવ. આજનો દિવસ સૌથી વધારે અગત્યનો છે. ભૂતકાળનાં અનુભવોમાંથી કાંઈક શીખીને આપણીં આજ સુધારવાની છે.”

આવા ઘણાં પ્રસંગૉ સરગમ સાથેનાં યાદ કરતાં અવન્તિકાબહેન ફરી પાછાં બૉલ્યા,”અરે! સરગમ કેમ હજી આવ્યા નહિ?” આ ચાર મહિનાઓમાં એમનૉ એકે દિવસ સરગમ સાથે વાતૉ કર્યા વગર પૂરૉ નથી થયૉ. રૉજની જેમ આજે પણ એ આતુરતાથી એમની રાહ જોઈ રહ્યાં હતાં. છોકરાઑનૉ કાગળ આવ્યૉ હતૉ એ સરગમને બતાવવાનૉ હતૉ. આટલા સમયના સહવાસમાં અવન્તિકાબહેનની વિચારૉની જડતામાં થોડી થોડી કોમળતા ક્યારે દાખલ થઈ ગઈ એ એમને પૉતાને પણ ખબર ન રહી.
નારાયણભઈ ઉતાવળા આવ્યા અને બોલ્યા,” આવન્તિકાબહેન! અશુભ સમાચાર છે. સરગમ આજે વહેલી સવારે હ્રદરૉગના હુમલાથી મ્રુત્યુ પામ્યા.” અવન્તિકાબહેન પથારી પર બેસી પડ્યાં,”અરેરે! આવા અણધાર્યા સમાચાર? એના હસતાં ચહેરાને જોયા વગર મારા દિવસૉ કેમ જશે!” મનુષ્ય સ્વભાવ, સ્વચિંતા પહેલી કરશે.
અવન્તિકાબહેન, આંખનાં આંસુ લુછતાં, લીલાબહેન સાથે વાતૉએ વળગ્યા.
” સરગમબહેન કેટલાં ભલા હતાં. જે પરિસ્થિતિમાં હતાં એમા સંતૉષથી રહેતાં.કૉઇ દિવસ પૉતાના દીકરા-વહુનુ કે બીજાનું ખરાબ નહૉતાં બૉલ્યા. બસ પ્રેમ આપવામાં જ મશગુલ હતાં.”
—-

આ પછી સરગમની યાદમાં અવન્તિકાબહેનના દિવસૉ પસાર થઈ રહ્યા છે. એમનાં સહજ રીતે કહેલા વાક્યો ફરી ફરીને યાદ આવ્યા કરે છે. એમણે પહેલે દિવસે કહ્યું હતું એ પ્રમાણે, અવન્તિકાબહેનને ધીરે ધીરે નિવ્રુત્તિ નિવાસમાં ગમવા માંડ્યુ હતું. પૉતે કકળાટ કરતા હતાં એનાં જેવુ કાંય ખરાબ નહૉતુ લાગતુ. ‘અંહી મને એકલી નાખી ગયા’
એ ભાવને બદલે સરખી ઉંમરનાનૉ સહવાસ સારૉ લાગવા માંડ્યૉ. હવે તો અમુક રમતૉ અને ક્યારેક બ્રીજની પત્તાની રમત પણ ઉત્સાહથી રમે છે.

સરગમબહેન કહેતા કે પૌત્રૉને ઉછેરવામાં મદદ કરૉ તે તૉ યોગ્ય છે પણ જરૂર કરતાં વધારે મોહ અને વિટંબણામાં પડ્યા કે ખલાસ! ત્યાંથી જાકારો અને ક્લેશ સિવાય કાંઈ હાથમાં ના આવે.એમણે આ બે પંક્તિઓ કહેલી,

“કર્મનો મર્મ, મર્મથી ધર્મ, ધર્મથી નીતિ હું સમજી
કર્મ અકર્મ વિકર્મની સાથે,સુકર્મની રીતિ હું સમજી”

આ પંક્તિઓ અવન્તિકાબહેનને ગમી તો ગયેલી પણ એને સમજીને જીવનમાં ઉતારી શકાય એ એમણે સરગમના જીવન વ્યવહારમાં જૉયું.હવે એમને સમજાય છે કે આ ભાવ સહિત થોડી જાગૃતિ સાથે કુટુંબમાં જીવ્યા હોત તો પણ આનંદ મંગળ રહયા હોત.

સુનીલ, સુમન અને મહેશનૉ છેલ્લો કાગળ આવેલો એ ફરી આજે અવન્તિકાબહેન હાથમાં લઈને બેઠાં. સરગમને વંચાવવાનો ભાવ થઈ આવ્યો.ફરી વખત વાંચતાં જાણે સરગમનુ તાદ્દશ ચિત્ર ખડું થયું. એ અવસ્થામાં એની સાથે વાતે વળગ્યા.

” જો સરગમ! મેં બે અઠવાડીયા પહેલાં સુનીલના જન્મદિવસે કાગળ લખેલો, એનો કેવો સરસ જવાબ આવ્યો! મને હતું કે મારા વગર એ કોઈને નહીં ચાલે, પણ છોકરાઓ તો સ્કુલ પછી બાલવાડીમાં જાય છે અને બીજાં બળકો સાથે મજા કરે છે. મીનળ સાંજે પાંચ વાગે ઘેર લઈ જાય છે. ‘મારા વગર નહીં ચાલે’ એ ભ્રમણા ભાંગી ગઈ. રોજ હજી નાહી ધોઈને ભગવાનને પગે લાગે છે, હોં!” અવન્તિકાબહેન મનોમન સરગમને ગૌરવ સાથ કહી રહ્યા.

લીલાબહેનની શાંત અને સરળ પ્રકૃત્તિને કારણે આટલા મહીનાઓ સાથે રહેવા છતાંય અવન્તિકાબહેનને જરા પણ માનસિક ખેંચતાણ ન લાગી. પોતાની દયા ખાવાની વર્ષો જુની આદતને ખાસ પ્રોત્સાહાન નહોતું મળતું. એમની દીકરી અનુ અવારનવાર મળવા આવતી ત્યારે અવન્તિકાબહેન સાથે મીઠાશથી વાતો કરતી.

અનુ કહેતી, “મારા બાને સ્ટ્રોક આવ્યો પછી નિવૃતિ નિવાસમાં આવવાનો એમનો જ આગ્રહ અને સહકાર હતો, જેથી હું નોકરી પર હોંઉ કે બહાર ગામ, મારે ચિંતા ન કરવી પડે.” અવન્તિકાબહેન તો આ મા-દીકરીનો સરળ સંબંધ જોઈને છક્ક જ થઈ ગયા. ન કોઇ ફરિયાદ, ન કોઇ હક્ક-માંગણી.

કબીરનો દોહરો એ જ કહેવા માંગે છે ને!
‘સહજ મિલા સો દુધ બરાબર,માંગ લીયા સો પાની
ખીંચ લીયા સો ખૂન બરાબર, કહેત કબીરા જ્ઞાની’

અવન્તિકાનબહેનને થાય કે પોતે દીકરાવહુને, ભાઈને, કેવા ટોંણા મારતા,’તમને પહેલા જેવો પ્રેમ નથી, મને તો યાદ પણ નથી કરતાં’,વગેરે કહીને રડવા બેસતાં. ઉંમર સાથે સ્નેહનાં સ્વરુપો બદલાતા રહે જેનો સદગુણી સ્વીકાર કરી પ્રેમ આપતાં રહે તો બમણો પાછો મળે.

સમય સમયનુ કામ કરતો ચાલતૉ રહે છે.દિવાળી સમયે બધાં મળવા આવેલા અને અવન્તિકાબહેનને બહાર જમવા લઈ ગયેલા. સુનીલ-સુમનને ખબર કે બાને પીઝા બહુ ભાવે છે તેથી ખેંચીને લઈ ગયેલા. મીનળ સાથે સામાન્ય વાતચીત કરેલી પણ બે જણા વચ્ચે દીવાલ ઉભી થઈ ગયેલી એ હજી ખસી નહોતી. અવન્તિકાબહેન પોતાને સમજાવવા પ્રયત્ન કરે કે,’આમ તો સારી છે. મહેશ અને બાળકોને કેટલા સારી રીતે સંભાળે છે.’ પણ હજુ મન એને માફ કરવા તૈયાર નહોતું. મીનળે પૂછેલું,”બા,તમને અંહી ગમે તો છે ને?” ‘ ખાલી વિવેક કરવા પૂછ્યું હશે.’પૉતાનો અહંમ એ પ્રમાણે મીનળની કીંમત કરતા રૉકતૉ હતૉ.

બધાં મૂકીને ગયા પછી લીલાબહેન કહે,” ભૂલકાઓ એની મમ્મી જેવાં મીઠાં છે.” એ સાંભળી અવન્તિકાબહેન મીનળને જૂદી દ્રષ્ટિથી જોવા લાગ્યા. એમને થયું કે ઘરમા આવી સારી વ્યક્તિ છે અને પોતે બહારનાનાં વખાણ કરતાં થાકતાં નહોતા.
” લીલાબહેન, એ ઘરમાં આવી ત્યારથી મેં જ એને બધુ મારી રીતે શીખવાડ્યું.
એમાં કાંઈ ફેર પડે તો મારો પિત્તો જાય.” અવન્તિકાબહેન પોતે જ પોતાની વાત સાંભળી સ્તબ્ધ થઈ ગયાં. નાની વહુ તરીકે સાસુના આવા શબ્દોને પોતે જુલમ માનતા.

આ સાથે સરગમ સાથે થયેલ વાતચીત યાદ આવી.
“મને ફૂલ સજાવટનો બહુ શોખ. ઘર સજાવટ તો મારી પસંદગી પ્રમાણે જ થાય.
એક વખત મહેશ-મીનળ મને પૂછ્યા વગર ખુરશીઓ લઈ આવ્યા.મને જરાય ન
ગમી. એની ખોડ ખાંપણ રોજ કહેતી. સરગમે એ વખતે કહેલું,” મિસિસ.એન, તમે એ વિચાર કર્યો છે કે એ ઘર મીનળનુ હતું કે તમારૂં! મીનળને એના શોખ મુજબ સજાવટ કરવાનો શોખ નહીં હોય? મન મારીને તમારૂ માન જાળવ્યુ હોય એનો અર્થ એવો કેમ કરી શકાય કે એને કાંઈ ઉમંગ નહીં હોય?” અવન્તિકાબહેને પોતાનો બચાવ જરૂર કરેલો,” પણ મારી પસંદગી એટલી સરસ કે બધાં વખાણ કરે.”
યાદ આવે છે કે મહેશ ઘણીવાર સાભળે નહીં તો મારા કચવાટ પછી મીનળ જ કહે કે બા કહે એમ કરો. હવે એમને ખ્યાલ આવે છે કે,”બા કહે એમ કરો જેથી શાન્તિ થાય.” અવન્તિકાબહેનને સમજાયું કે હું મારી મર્યાદા ન સમજુ તો કોઈકે તો પોતાનો આગ્રહ નિર્મૂળ કરવો જ રહ્યો. જુદા રહેતા દીકરાની વહુએ તો પહેલેથી જ એટલો ઠંડો સંબંધ રાખ્યો હતો કે એની પાંસેથી કોઈ અપેક્ષા રાખી નહોતી. પ્રસંગે આવીને મળી જાય એટલે બસ પત્યુ.યાદ પણ નહોતુ આવતુ કે મોટાને ઘેર જમવા ક્યારે ગયાં હતાં!
બહારથી જનકભાઈનો મોટો અવાજ સંભળાયો. અવન્તિકાબહેને જઈને જોયું તો બાપ દીકરો બહારના બારણા પાંસે ઊભાં ઊભાં ચર્ચા કરતાં હતાં.જનકભાઈ મોટેથી કહેતાં હતાં,” એવા કાંઈ ખોટા ખર્ચા કરવાની જરૂર નથી, સાદાઈથી કરો. મેં કેટલી મહેનતથી બધું ભેગું કર્યુ છે, ઈ તમારે ઊડાડવા માટે નથી.” દીકરો શરમાઈને એમને ધીમેથી બોલવા કહેતો હતોં પણ એ સાંભળે તો ને! અન્તે ધડ કરતુ બારણું બંધ કરીને બહાર નીકળી ગયો. જનકભાઈ ધુંઆફુંઆ થતાં પાછા ફર્યા,” સાવ બૈરી કહે એમ કર્યા કરશે.”
આ દ્રશ્ય જોઈને અવન્તિકાબહેન વિચાર કરતાં પાછા ફર્યા. મીનળ જે ખરીદી કરીને લાવે એ વિષે પોતાને દર વખતે ‘આ તો સારુ નથી, પૈસા વેડફાઈ ગયા,’ વગેરે બોલવાનુ હોય જ.મીનળ ખાસ કરીને ઘરમાં જરૂરી વસ્તુઓ લાવતી તોય મનનો દ્વેષ વાણી દ્વારા આવતો.મનમાં થાય કે એ કમાય છે તેથી છૂટથી પૈસા વાપરે છે જયારે પોતાને દર વખત પતિની ‘હા’ થાય પછી જ કાંઈક ખરીદી થતી. આખી જિંદગી પૈસા બાબત બીજાના અંકુશનો અનુભવ મીનળ તરફ દ્વેષભાવ લાવતો એ આજે સમજાય છે.

હવે નિવૃત્તિ નિવાસમાં આવ્યે અગિયાર મહિના થવા આવ્યા હતાં ત્યારે અવન્તિકાબહેનનુ મન હળવું થયુ હતું અને મીનળને કાગળ લખવાની ઈચ્છા થઈ. એમણે લખ્યુ કે, ” પોતાના વિચારોને બીજા પર ઠોકી બેસાડવાના મારા સ્વભાવની સુહ્ર્દયી સરગમ સાથે વાતો કરતાં જાણ થયેલી. એ તો ક્યારનાં અમને છોડીને જતાં રહ્યાં છે પણ એના મીઠાં ટૂંકા વચનો હજી મને સારે રસ્તે દોરે છે. ધર્મમાં પૂજાપાઠ વગેરે જરુરી છે પણ એ જ ધર્મ છે એમ માનીને આખી જિંદગી જીવવી એ કેટલી મોટી ભૂલ છે! મારો ભગવાન મારાં તેમજ સર્વેના હ્રદયમાં બેઠો છે એ કેમ ભૂલાય?
આપણોં પહેલો નિયમ કે હિંસા ન કરવી, એમાં સ્વાર્થી આગ્રહોથી બીજાની લાગણી ન દુભાવવી એ પણ આવી જાય.
હું બહારના પાછળ દોડતી અને મારા ઘરની વ્યક્તિને ઓળખવાની દરકાર નહોતી કરતી. દીકરી! તું તો મારા ઘરની લક્ષ્મી છે એ વાતની આજે કબૂલાત કરૂં છું. ક્યારેક તારી માફી માંગવા જેટલી નમ્રતા પણ આવશે. જય શ્રીક્રૃષ્ણ.”

વળતો ઉમંગભર્યો જવાબ આવ્યો.”બા, હવે વરસ થવા આવ્યુ. અમે તમને આવતાં અઠવાડીયે લેવા આવશું.” આવવાના દિવસે અવન્તિકાબહેન ઉત્સાહથી એમની સુઘડ ઢબથી નવો સાડલો પહેરી રાહ જોતાં હરતાં ફરતાં હતાં.

સુનીલ્-સુમન દોડતાં આવી દાદીને વળગી પડ્યા. પાછળ મહેશ અને મીનાળ પણ હસતાં ચહેરે આવ્યા. થોડી વારમાં મહશ અને બાળકો પેસ્તનજીની સાથે બગીચો જોવા ગયા. મીનળ બોલી,” બા! અમે તમને લેવા આવ્યા છીએ. મારી આટલાં વર્ષોમાં જે ભૂલચૂક થઈ હોય તે માફ કરજો.” અવન્તિકાબહેન મીનળની નમ્રતાથી દ્રવિત થઈ ગયા. “બેટા, ભૂલચૂક બધાની થાય, પણ એને સમજીને સુધારી શકીએ તો આપણી શાન્તિ કાયમ રહે.” મીનળને સાસુની સમજભરી વાણી સાંભળી આશ્ચર્ય અને આનંદ થયા.

મહેશ પાછો આવીને કહે,”ચાલો બેગ લઈ આવુ.”
અવન્તિકાબહેન કહે,” બેટા, અહીં બેસ. મારી વાત સાંભળ. મને હવે અહીં ગોઠી ગયું છે. પ્રસંગે મુબઈ આવતી જતી રહીશ પણ હમણા તો મારે અંહી રહેવું છે. મને એ વાતનો આનંદ છે કે મારે જરૂર પડશે ત્યારે દીકરાવહુનુ ઘર સદાય આવકાર આપશે. હું ગમે ત્યાં રહું, બસ આ સ્નેહનો તાંતણો જોડાયેલો રહે.”

મહેશ્-મીનળ અને બાળકોએ આગ્રહ કર્યો પણ અવન્તિકાબહેને હસીને પરીક્ષા પછી
આવશે એવું નક્કી કર્યુ. બધાને ‘ફરી મળશુ’ કહીને વિદાય કર્યા. ચહેરા ઉપર સ્મિત સાથે નિવૃત્તિ નિવાસની પ્રવૃત્તિમાં જોડાવા અંદર જતાં જતાં ગાતાં હતાં.
” પ્રભુ મારીઆશા નહિવત કરજે
પ્રભુ મારી અપેક્ષા નિર્મૂળ કરજે
તો જાણે સરગમ સાથે સૂર પુરાવતી સંભળાઈ
” સુખી કરીને સુખી થવાની એક અજબ એ ચાવી
જરી તરી નહીં કોઈ અપેક્ષા ‘સરયૂ’ સંસારીની”

એક પિતાની મૂંઝવણ

16 May 2009 Leave a Comment

એક પિતાની મૂંઝવણ

“દસેક મીનીટ પહેલા જ અમારા ઘરમાંથી મોહનભાઈ નીકળીને ડાબી તરફ વળ્યા હતાં,તેથી માનુ છું કે મોટા નહેરુ મેદાનમાંથી ચાલતા જતાં હશે. સાયકલ જરા ઝડપથી ચલાવીશ તો પંહોચી જઈશ. હાં, દૂરથી સફેદ ધોતીયું અને સફેદ ઝભ્ભો પહેરેલ નાજુક પાતળા શરીરવાળા માણસ દેખાયા.”

મંદીરની સાંજની આરતીના મીઠા ઘંટારવ સંભળાતા હતાં.

એ વખતે હું હાઈસ્કુલમાં ભણતી હતી. મોટા ભાઈ લગ્ન વયસ્ક થયેલા તેથી અવારનવાર લોકો લગ્ન વિષે વાત કરવા આવતા. એ દિવસે રવિવારની મોડી બપોરે સાંઈઠેક વર્ષના વડીલને ઘરમાં દાખલ થતાં જોઈ અમારા બાને નવાઈ લાગી. એમણે પોતાનો પરિચય “મોહનભાઈ” તરીકે આપ્યો. અમારી નાની જ્ઞાતિમાં ઘણાં લોકોને ઓળખીએ અને જોયે નહિ તો પણ એમની વાતો, કુટુંબનો ઈતિહાસ વગેરે ખબર હોય.

મોહનભાઈએ વધારે પરિચય આપ્યો એટલે તરત ખ્યાલ આવ્યો, કારણકે ગયા અઠવાડીયે જ મામી કહેતા હતા કે,‘મોહનભાઈને બે દીકરીઓ છે. ભણેલી છે પણ બહુ આઝાદ છે, જરા છકેલી છે. મોટીની બહુ ખબર નથી પણ નાની કોઈ બાપુની સેક્રેટરી તરીકે કામ કરે છે અને સાંભળ્યુ છે કે મોહનભાઈને એમની બહુ ચિંતા છે.’

      મોહનભાઈને જોઈને જ સહાનુભૂતિ થાય એવો સરળ સંસ્કારી દેખાવ. વાતચીત કરવાની નમ્ર રીતભાત જોઈ મારા બા ભાવથી એમના કુટુંબના ખબરઅંતર પૂછી રહ્યા હતા અને તેઓ સંકોચ પૂર્વક જવાબ આપતા હતા.મેં ચા લાવીને આપી તેને ન્યાય આપ્યો. લાંબા સમય સુધી ગોળ ગોળ વાતો ચલાવી. જુદી જુદી રીતે ભાઈ વિષે સમાચાર પુછતાં રહ્યા. અમને ખ્યાલ આવી ગયો કે વાત કઈ દિશામાં જઈ રહી છે! જરા સંકોચ સાથે છેવટે બોલ્યા, “મારી નાની દીકરી ભણેલી ગણેલી છે એને તમારે ઘેર વરાવવી છે, તેથી હા પાડી દો.”

        મારા બા કહે, “ અરે, એમ વર કન્યા એકબીજાની પસંદગી ન કરે ત્યાં સુધી મારાથી હા પાડી ના શકાય.” પણ મોહનભાઈના ચહેરા પરના ભાવ જાણે કહેતા હતા કે, ‘આજે દીકરીનુ નક્કી કરીને જ જવું છે.’ મોહનભાઈ ઊભા થયા. એમની જોળીમાંથી રુપિયો અને નારિયેળ કાઢી મારા બાના હાથમાં પકડાવતાં કહે, “એ તો પસંદ થઈ જ જશે. મહેરબાની કરીને આજે ના ન પાડતા.” એવું કંઈક બોલતા ચંપલ પહેરીને ચાલી નીકળ્યા.

        મારા બા તો અવાક બની ઊભા રહી ગયા. હું એમના ચહેરા પર અજબની અકળામણ જોઈ રહી. જરા કળ વળતાં કહે, “આ તો ઠીક ન થયુ. મોહનભાઈ લાચાર અને ચિંતિત અવસ્થામાં પરાણે રુપિયો અને નારિયેળ આપી ગયા પણ વાત આગળ ચાલે એવી કોઈ શક્યતા નથી. હવે શું કરશું?”

        જરાક વિચાર કરી મેં કહ્યુ, “બા, મને એ વસ્તુઓ આપો, હું એમને પરત કરી આવુ.”
        સંધ્યાનાં આછા અજવાળામાં બીચારા જીવ ધીરે ધીરે જઈ રહ્યા હતા.

        સાયકલ પરથી ઊતરતા મેં કહ્યુ, “મામા, ઊભા રહો. માફ કરજો, પણ મારા બા કહેડાવે છે કે રુપિયો અને નારિયેળ સ્વીકારવાનુ અત્યારે અમારા માટે યોગ્ય નથી.” કહેતા કહેતા એમની જોળીમાં વસ્તુઓ મેં મૂકી દીધી.

       એમના ચહેરા પર નીરાશા છવાઈ ગઈ, પણ “કંઈ વાંધો નહીં” કહી ફીક્કુ સ્મિત આપી વિદાય લીધી.

             હું દૂર સુધી એક મૂંઝાયેલ પિતાને જતા જોઈ રહી.  આરતીનો ઘંટારવ સમી સાંજની ગંભીરતામાં વિલીન થઈ ગયો.
                                                  ————

सुफीया अंजली

03 May 2009 Leave a Comment

सुफीया अंजली

लो आओ आज मीलावुं तुमको,नन्ही बेटी सुफीयासे

अभी अभी वो आई है, खुद ईश्वर अल्लाके घरसे—

ईसिलीये वो सोती रहेती, सारे दिन और रातोमे

शायद सूनती रहेती हैं, खोई परीयोंकी बातोमे—

क्या देखे वो क्या सोचे है, कैसे हम क्युं कर जाने

सपने देखे वो हंसती हो, क्या अपने क्या अनजाने—

टकटकती वो देखे मांको, मधुर मधुर जो मुस्काये

नरम नरम हाथोसे पकडे, सब ऊलजन मां सुलजाये—

भैया शानसे चढकर बैठा, है पापाकी गोदीमे

देखो क्या तुफान उठे, जब ये भी बैठे गोदीमे—

जब जी चाहे सोये जागे, दुध पीये या तो रोये

जो मन चाहे खेल रचाये, सबके दिलको बहेलाये—

”संगीता-मृदुलकी बेटी, केतनकी बहेन, हमारी पोती”

Sufiya Anjali

Let me introduce you to our sweet little Sufiya

Who has just arrived from the house of Ishwar-Allah

The reason she has been sleeping Day and night

May be that she is listening to the unfinished stories of the Angels

What is she observing or hearing, how can we know?

Thinking of her dreams, she maybe smiling, to us it is unknown

She stares at her mother, who is sweetly smiling at her

Who holds her with gentle hands and resolves all the problems

Look at her brother who is sitting so smugly in the Papa’s lap

let’s see what storm arises when she also sits in his lap

Whenever she feels like it, she sleeps, wakes up, drinks milk or cries

Whatever she chooses to do, it pleases our hearts

—- Sangita-Mridul’s daughter, Kethan’s sister and our granddaughter—-

નજર

30 Apr 2009 Leave a Comment

નજર

દ્વારિકા નગરીને દર્શને, અછડતો અવનવ ઊઠે

નજર ખેંચી જોઈ લઉં, કદાચ વનમાળી મળે

રમતાં કિરણની ધૂપમાં, આશ નજરે જોઇ લઉં

પાષાણ વીંટતા પવનમાં,કદાચ ખીલ્યું ફૂલ મળે

રીઝવવા ચરણે નમુ, નત નજર ઉંચે ઉઠે

શ્યામળી સખ્ત આંખોમાં, કદાચને કરુણા મળે

આપ્તજનને છોડતાં, અતૃપ્ત નજરે જોઇ લઉં

ભાવહીન શુષ્ક આંખોમાં, કદાચ કોમળતા મળે

નાદાન નજરું શોધતી’તી, પ્રેમ કો પલકો મંહી

આજ આ નવ નયનમાં, આશ છે મમતા મળે

વિચાર વમળાટ

14 Apr 2009 Leave a Comment

વિચાર વમળાટ

Posted in કાવ્યો by saryu on April 14th, 2009

ઊન્મત્ત વિચાર, નિર્વિચારમાં નમાવી ને

ડંખતી ફરિયાદ, નીરવ યાદમાં ભુલાવી ને

વસમાં વિરોધને, સુહાણમાં સમાવી ને

અતડા અંગતને, અણજાણ જન બનાવી ને

વાસનાના વટને, જ્ઞાનયજ્ઞમાં હુલાવી ને

દ્વેષભાવ અગ્નિ, શાંત શીતળ બનાવી ને

પ્રેમના વહેણમાં, લઈ સૌને સમાવી ને

નિર્ગુણ અચેતમાં, નવચેતન જગાવી ને

વિષૈલા વમળાટને, વિશ્વાસે વિસારી દઉં

મનુ ષ્ય જન્મ મળીયો,અણમોલો બનાવી દઉં

———

A Heavenly Recipe

11 Apr 2009 Leave a Comment

angle1

Saryu Parikh

Love and Respect

Mix with Joy

Take a Day at a Time

And dole Enjoy—

Sweet and Sour

Mix with a Smile

Wait for a while

Bring them Delight—

Good and Bad

Mix with Compassion

Take some Care

Add Warm Variation—

Flower and Faith

Mix with Dedication

With Passion and Peace

Taste deep Meditation—

—————

એપ્રિલ ફૂલ

01 Apr 2009 2 Comments

P208
એપ્રિલ ફૂલ

પશ્ચિમ દિશમાં સૂરજ ઊગ્યો
લાવ્યો મજનું ધોળું ફૂલ
આંખ નમાવી આજે કહેતો
‘માફ કરી દે મારી ભૂલ’

રખડું મુજને રોજ સતાવે
વાતમાં વાતમાં મને વતાવે
હસતાં રમતાં નેણ નચાવે
ખેંચી લાંબા કેશ રડાવે

હું મલકાણી આજ ફુલાણી
મને રીઝવવા લાવ્યો ફૂલ
ખડખડ હસતો ટીખળી બોલ્યૉ,
“ધતૂરાનું ધોળું ફૂલ,
થયું મનાવુ, એપ્રિલ ફૂલ!”

—–

ઝરમર

25 Mar 2009 1 Comment

p118

ધૂમ્મસની આછેરી ચાદર, ત્યાં દૂર સુધી

નીતરતા ટીપાની ઝાલર, ત્યાં દૂર સુધી

વૃક્ષો નમાવીને મસ્તક દે તાલ સુધીર

પત્તા ને ફૂલોનો થરથરાટ છે અધીર

ઉંચેરી બારીની કાંગરીની કોર પર

નાજુક ને નમણાં એક ચહેરાની આડ પર

નીલમસી આંખોની કાજળની કોર પર

નમતી એ ભીની સી પાંપણની ધાર પર

આંસુના આવરણ ઉતારવાને, ઓ સજન

ઉત્સુક મન ઉડવાને વ્યાકુળ, ઓરે સજન

પાંખો ફફડાવે, તું આવે, ઓરે સજન

અવની ને આભલાનુ ઝરમર મિલન સજન

————————–

ઓસ્ટીનના નવા ટેકરી પરના ઘરની બારીમાંથી સુંદર દ્રશ્ય જોતા લખાયેલ

સરયૂ પરીખ માર્ચ ૨૦૦૯

Permalink

1 Comment »

સંતોષ

13 Feb 2009 1 Comment

સંતોષ

સ્વપ્ન સમય સાથી સંજોગ

સ્વીકારું સૌ જોગાનુ જોગ—

શક શંકા સંશય મતિદોષ

વિશ્વાસે મંગળ સંતોષ—

સાથ સફર જે હો સંગાથ

પડ્યુ પાન ઝીલવું યથાર્થ—

સરળ સ્વચ્છ સ્ફટિક આવાસ

આરસીમાં સુંદર આભાસ—

ભક્તને ત્યાં આવે આશુતોષ

મધુર સુગંધ લાવે સંતોષ—

સંતોષી મન સાગર સમાન

જ્યાં વ્હાલપ ને વૈભવ સમાન—

જે મારી પાસ તે છે ઘણું

પછી હોય છોને અબજ કે અણું—

કૃષ્ણલીલા

10 Feb 2009 3 Comments

કૃષ્ણલીલા

મનડાંના મધુવનમાં રાસ લે રસીલી

શ્યામ સંગ શ્યામ રંગ રાધા રંગીલી—

જન્મકર્મ રંગોળી આંગણ સજેલી

મંડપમાં વૈરાગે આવી વહેલી—

આમંત્રે તત્વજ્ઞાન સહોદર સહેલી

સ્થીરભાવ શાંતચિત્ત નિર્ગુણ નવેલી—

આસક્ત એકરસ એકધ્યાન ચેલી

કૃષ્ણ કૃષ્ણ રોમ રોમ ઘેલી અલબેલી—

વૃંદાવન ચિત્તવનમાં કૃષ્ણલીલા ખેલી

સાંખ્યજ્ઞાન જ્ઞાતાને અનુપમ સુખ હેલી—

————–

ઠોકર

26 Jan 2009 1 Comment

ઠોકર

સાધનાના પથ પર પાંચ મહા પથ્થર

આક્રોશ આક્રંદ ઉંડા અંધારે ઠોકર—

હું કર્તા, અહંમભાવ દંભ દ્વેષભાવ

આતુરતા વ્યાકુળતા સંકુચિત ભાવ—

ક્રોધ ધૂંધવાટ અપેક્ષા અભાવ

ભારેલા અગ્નિમાં ઢાંક્યો સ્વભાવ—

દર્દ દોષારોપણ અન્યોને આંગણ

કરમાયા પુષ્પો છે મૂળીયા સ્વપ્રાંગણ—

નીરાશા આપદયા ફરિયાદી આજ

અવહેલે હર્ષ ફૂટી કોડીને કાજ—

ઠોકરના ઠપકારે અંતર ઉજાસ

ઉડતી હું ચાલી ગ્રહી ગુરુજીનો હાથ—

Gold Fish

08 Jan 2009 2 Comments

The Goldfish Saryu Parikh

“Wow, what a beautiful fish pendant you have! From where did you get it?”

Every time I wear this pendant, this curious question brings a smile to my face, carried on the gentle breeze of sweet memories.

When my children were little, I started selling Avon products in Placentia, California. One evening I stopped by at the home of Margret Kyling. This pleasant lady invited me in and very happily placed an order for a few things. After that, our visits every other week became a welcome routine. She wanted me to spell her name “Margret” and not “Margaret.” She would always place her new Avon purchases into a cabinet. Later on I would witness her generosity many times over. She used to take two or three pieces out, without any hesitation about the price of those items, and would happily give them to visiting guests. When we had known her less than a year, I took my sister-in-law to meet her. Margret welcomed her very lovingly and gave her two beautiful gifts, which Didi cherished for many years.

With the passing years we experienced her kindness on so many special days like birthdays and Christmases. One time was exceptional – after our son Samir was born. She came over to see the baby with a large bouquet of roses from her garden and a huge carton of about twenty boxes of diapers. As young parents, this was the nicest surprise we received.

After years of struggle in her youth, Margret had moved from her homeland of Germany. She valued the safe and wonderful lifestyle that she discovered in America. Margret and her husband Ben had two white, gentle dogs. She had a steady job as an accountant and she kept her home beautiful. She did not have children, but she became like a Godmother to my children and showered her affection upon us.

My children got to know Margret for about six years. After that, we moved away and eventually Margret retired and moved to Hemet, California. We lost touch.

And time flew by. Dilip got a job with AT&T Bell Labs, and we moved to Orlando, Florida. Sangita and Samir were in college and I started working. Once in a while some reminder of Margret would pop up and we would lovingly talk about her.

One day, after almost thirteen years had passed, I thought, “For old times’ sake, let me try to find Margret!” I inquired for her phone number in Hemet, California, and I was pleasantly surprised when the operator gave me her number. But I was hesitant to call. I was thinking that she would be close to eighty years old and may not remember me. It may be awkward. But I decided to give it a try.

“Hello, Margret,” I spoke into the phone after hearing a sweet Hello. “You may not remember me, but years ago, we lived in Placentia—.”

“Is this Saryu calling?” she responded.

I was speechless for a few moments, overwhelmed with my emotions. I could not believe that she remembered me. We talked for a long time. She was all alone, living in a mobile home community. Her husband Ben had passed away several years before, and she missed him terribly. I had met one young German couple at her house, and they were like her family. When I inquired about them, she regretfully told me that they both had died in their private airplane crash. Unfortunately, Margret herself had suffered a stroke. She was blind in one eye and had many other medical problems. But her good nature had prevailed. She said a good friend was helping her, and she was happy. After that, every time we talked I hardly heard her complain. She was always very interested in hearing about my children’s lives, just as a grandmother would. We were very happy to reconnect with her.

About 8 years ago, Samir was in law school and had an opportunity for a summer job in Los Angeles. On his trip there, I accompanied him, and we decided to see Margret in Hemet. Samir selected a big flower bouquet for her. She was thrilled to see us. She introduced us to her neighbors and friends as if we were her family. She could not take her eyes off of the six-foot tall Samir’s smiling face. “Wow! Look at him. Isn’t he a handsome young man? He’s all grown up!”

After that, Samir continued to visit Margret, never without the flowers. He sent her flowers or fruit baskets on her birthdays. We also made sure that she may not have financial difficulties.

The last time we met, I showed her my goldfish pendant. I asked her, “Do you remember when you gave me this?” With age and time her memory was cloudy, so I told her the story. One day, when I had been visiting Margret on an Avon sale, we had been talking about something that made her realize that my birthday was the following day. She had told me to wait, while she ran into her house. She had returned with the goldfish pendant and had placed it in my hand, kindly closing my fingers over it. It had surprised me to see the Aquarian symbol, my birth sign! She had said that her husband Ben was also born in February. She had held my hand for a moment warm, saying, “But it was meant for you.”

Upon this refreshed memory, her face blossomed with a smile like a white rose.

She said, “Saryu, at that time I did not want to tell you the somber story behind this pendant, but today I will. I was a teenager during the war, and my sister and I were staying with my aunt. Right before we were to escape and leave the country, my aunt hugged me for the last time and gave me this pendant. I was afraid that if I put it in my bag, it could be snatched away, so I held onto this pendant tightly in my hand. I am glad to see that it is in good hands today.”

Margret recently passed on. Her sweet memories fill our hearts.
And the unconditional love she shared with us was gladly reciprocated when she needed it most.

—————————————–

સોનાની માછલી

21 Dec 2008 Leave a Comment

સોનાની માછલી

”અરે વાહ! આ સોનાની માછલી તો બહુ સરસ છે, ક્યાંથી આવી?”

જ્યારે પણ હું આ સોનાની માછલી ગળાની માળામાં પહેરુ ત્યારે ઉત્સુક સવાલ સાથે મીઠી યાદની લહેરખી સ્મિત લઈ આવે.

બાળકો નાના હતાં ત્યારે પ્લેશેન્સિઆ, કેલીફોર્નિયામાં મેં એવોનનુ વેચાણ શરુ કરેલ. એક સાંજે હું માર્ગરેટ કાયલીંગને ઘેર જઈ ચડી. પચાસેક વર્ષની મજાની બહેને મને પ્રસન્નતાપૂર્વક આવકાર આપ્યો અને બે-ચાર ઓર્ડર સરળતાથી આપી દીધા. પછી તો દર બે અઠવાડીએ અમારી મુલાકાતો શરુ થઈ ગઈ. દર વખતે વસ્તુઓ ખરીદી સામે નાના કબાટમાં મુકી દેતી અને વર્ષો સાથે જોયું કે જ્યારે પણ કોઈ મહેમાન હોય ત્યારે એમાંથી બે ત્રણ ભેટો કાઢી, ભાવ તાલ જોયા વગર ખુલ્લા દિલથી આપી દે. એકાદ વર્ષના પરિચય પછી અમે મારા નણંદને લઈને મળવા ગયા તો એમને સુંદર બે ભેટો આપી, જે વર્ષો સુધી દીદીએ ભાવપૂર્વક મ્હાણી.

એમની ઉદારતા વિશિષ્ટ હતી. એક પ્રસંગ ખાસ યાદ આવે છે. સમીરના જન્મ પછી, એના બગીચાના ગુલાબોનો મોટો ગુચ્છ અને ડાયપરનુ મોટું કાર્ટન, જેમાં ચોવીસ બોક્સીઝ હતાં, એ લઈને આવ્યા ત્યારે અમે આશ્ચર્યમાં પડી ગયેલા.

માર્ગરેટના ઘરમાં એમના પતિ અને બે મજાના સફેદ કૂતરા હતા. પોતે એક હોસ્પીટલમાં એકાઉન્ટટ તરીકે નોકરી કરતા હતા. જ્યારે જર્મનીમાં ભાગલાં પડેલા ત્યારે મ્હાણ બચીને અમેરિકા પંહોચેલા. ઘણી મુશ્કેલીઓ વેઠેલી. એમને બાળકો હતા નહિ. એ મારા બાળકોના પ્રેમાળ નાની બની ગયા. સંગીતા અને સમીર ઉત્સાહથી એને ઘેર જાય અને ચોકલેટ, ભેટો વગેરે લઈ આવે. જન્મદિવસે પણ માર્ગરેટ તરફથી ભેટ આવતી. આમ માર્ગરેટ અમારા કુટુંબનો પ્રેમાળ હિસ્સો બની ગઈ. બાળકો છ આંઠ વર્ષના હતા ત્યાં સુધી માર્ગરેટનો પરિચય જળવાઈ રહ્યો.

અમે પાંચ માઈલ દૂરના ઘરમાં રહેવા ગયા અને બાળકો શાળાની પ્રવૃત્તિઓમાં વ્યસ્ત થઈ ગયા. માર્ગરેટ થોડા વર્ષોમાં નિવૃત થઈને હેમીટ , કેલીફોર્નિઆમા રહેવા જતા રહ્યા. થોડા વર્ષો પછી અમે ઓરલાન્ડો, ફ્લોરીડા જતાં રહ્યા. આમ લગભગ તેર વર્ષોના વહાણા વાઈ ગયા. માર્ગરેટને ક્યારેક યાદ કરી લેતા.

એક દિવસ મને વિચાર થયો કે વાગે તો તીર–પ્રયત્ન કરી જોઊં. મેં હેમીટમાં ટેલીફોન ઓપરેટરર્ને નામ આપી નંબર માંગ્યો અને મારા આશ્ચર્ય વચ્ચે એણે મને નંબર આપ્યો.

”હલ્લો, માર્ગરેટ તમે કદાચ નહિ ઓળખો. અમે પ્લસેન્શીઆમાં વર્ષો પહેલા રહેતા હતાં.”

માર્ગરેટ કહે, ” કોણ સરયૂ બોલે છે?”

મને ખૂબ નવાઈ લાગી. લાગણીવશ થોડીવાર મારો અવાજ અટકી ગયો.પછી તો ઘણી વાતો થઈ. મોબીલ હોમમાં એ એકલા રહેતા હતાં. સ્ટ્રોકને લીધે એક આંખમાં અંધાપાને કારણે લખતા, વાંચતા કે ડ્રાઇવ કરતા તકલિફ પડતી હતી. એમના પતિ બેન્જામીન મૃત્યુ પામેલા જેનુ એમને બહુ દુઃખ લાગતુ હતુ. માર્ગરેટને એક જ બહેન હતા જે જર્મનીમાં હતા. અમે નજદીક હતા એ વર્ષોમા એક યુવાન જર્મન પતિ-પત્ની એમના અંગત મિત્રો હતા. એમના વિષે પુછતાં માર્ગરેટે દુઃખપૂર્વક જણાવ્યુ કે એ બન્ને પોતાના વિમાનના અકસ્માતમાં માર્યા ગયા હતા.

” મને રેવા નામના બેનપણી ઘણી મદદ કરે છે. મુશ્કેલીઓ છે તો પણ હું ઘણી સુખી છું.” એમનો આનંદી સ્વભાવ કોઈ પણ સંજોગોમાં પણ, દરેક વખતે ફોન પર, પ્રસન્નતાનો સંદેશ આપતો. અમે ચારે જણા માર્ગરેટનો ફરી મેળાપ થતા ખુશ થયા. એમના ખાસ પ્રયત્નપૂર્વક લખાયેલ કાર્ડથી અનેરો આનંદ થતો.

સમીર ગ્રેજ્યુએટ થઈ વકીલ બનવા માટે અભ્યાસ કરતો હતો. વેકેશન નોકરી પૂરી કરી લોસ એન્જેલીસ્ કેલીફોર્નિઆથી કારમાં પાછો ફરવાનો હતો. હું પણ એને સાથ આપવા ગયેલી. અમે ખાસ હેમીટ જઈ માર્ગરેટને મળવાનુ નક્કી કરેલ. સમીર મોટો ફૂલોનો ગુચ્છો પસંદ કરી લઈ આવ્યો. અમને મળીને માર્ગરેટ ખૂબ ખૂશ થઈ. એના મિત્રોને પોતાના કુટુંબના સભ્યોની ઓળખાણ કરાવતી હોય એટલા ગૌરવથી પરિચય આપ્યો. છ ફૂટ ઉંચા સમીર સામેથી તો એની નજર જ ખસતી નહોતી, ” ઓહો! કેટલો મોટો થઈ ગયો!”

પછી જ્યારે પણ શક્ય હોય ત્યારે સમીર ફૂલો કે ફળ લઈને જતો અને એ સમય માર્ગરેટને માટે ઘણો આનંદપ્રદ બની ગયો. ફોન પર નિયમિત વાતો થતી. એની એકલતામાં, બને તેટલો, અમે ઉમંગથી સાથ આપતા રહેતા.

હું છેલ્લી વખત મળી ત્યારે સોનાની માછલી બતાવી મેં પૂછ્યું, “યાદ છે! તમે આ મને ક્યારે આપી હતી?” ઉંમર સાથે ભૂતકાળ ધૂંધળો થઈ ગયેલ. મેં યાદ કરાવતાં કહ્યું કે, એવોનનુ કામ પતાવી હું બહાર નીકળી અને માર્ગરેટ પણ મારી સાથે બહાર આવી વાતો કરતા ઉભા હતાં. વાતમાં એમને યાદ આવ્યુ કે બીજે દિવસે મારો જન્મદિવસ છે. મને કહે એક મીનીટમાં આવુ છુ. અંદરથી સોનાની માછલી લઈને આવ્યા અને પ્રેમથી મને હાથમાં બીડાવી. મને નવાઈ લાગી કે મારી જન્મનિશાની કેવી રીતે! ત્યારે એમણે કહ્યુ કે બેન્જામીનનો પણ ફેબ્રુઆરીમાં જન્મ છે. થોડી પળો મારો હાથ પકડી રાખી ગળગળા અવાજે બોલ્યા હતા, “આ મારે આજે તને જ આપવી છે.”

વાત સાંભળી, સફેદ ગુલાબ સમા હાસ્યથી,એમનો ચહેરો ખીલી ઉઠ્યો. પછી ધીમેથી બોલ્યા, ” એ દિવસે મારે આ ઊર્મિશીલ વાત નહોતી કહેવી પણ આજે જરુર કહીશ. એ સમયે હું પંદરેક વર્ષની હતી. લડાઈના સમયમાં હું અને મારી બહેન મારા માસી સાથે આવીને સંતાયા હતા. સ્વતંત્રતા અને સલામતી માટે અમે બીજા દેશમાં ભાગી જવાના હતા એ રાત્રે મારા માસીએ મને છેલ્લી વખત ભેટીને આ સોનાની માછલી આપી હતી. મને ભય હતો કે મારી નાની બેગ કોઈ ખેંચી લેશે તેથી હાથની મુઠ્ઠીમાં પકડીને સાથે લઈ આવી હતી. આજે એને તારી પાસે સલામત જોઈને યોગ્ય વ્યક્તિને આપ્યાનો સંતોષ થયો.”

આજે તો માર્ગરેટ નથી પણ એની યાદોની સુવાસ અમારા દિલને ભરી દે છે. તમે કોઈને જીવનમાં નિર્મળ પ્રેમ આપ્યો હોય તો તે બમણો થઈ તમને આવી મળે છે.

માનવ એકતા

28 Nov 2008 Leave a Comment

painting by: Parul Parikh

માનવ એકતા

જાણું છુ કે,

જાંજવાના જળ મહીં પાણીની બુંદ ક્યાં મળે,

સ્વઅર્થી ચક્ષુમાં સંવેદન અશ્રુ ના મળે ,

ચીનગારી ઇર્ષા તણી ને હામ હૈયુ સૌ બળે,

અવિદ્યા વસ્તુ વર્તુળે ક્ષેત્ર ક્ષેત્રજ્ઞ એક ના મળે.

પ્રભુ બક્ષો,

પરમ શાંતિ ધામમાં ઉત્પાત કંટક ના મળે,

સૂરજ સ્નેહ ઉજાશમાં રાત કાલિમા ના મળે,

મહાસાગરના નીરમાં મોજાની ભિન્નતા ના મળે,

ને , અનંત અભેદ સત્યમાં , માનવ એકતા મળે.

મૃત્યુના આવતા   પહેલા   પૂરો    ઉપયોગી   બનુ.
         અમાનુષ  કૃત્ય કરતો મટી, સહિષ્ણુ માનવ બનુ.
————-

ગુંજન

13 Nov 2008 Leave a Comment

ગુંજન

કોઈ મીઠી યાદ લઈ આવે મન ગુંજન

કોઈ મંજુલ સાદ લઈ આવે ગીત ગુંજન–

તરુણ દિલ મસ્ત સાંજ કુસુમલતા કુંજન

અણજાણ્યા અણધાર્યા પ્રેમ અશ્રુ અંજન–

રોમાંચક રતિ પ્રિયા રજની મધુ રંજન

શ્રાવણના ઝરમરમાં ભીંજાયુ ખંજન–

ભક્તહ્રદય ભક્તિલીન આરતી ને પૂજન

રામ રટણ દિનચર્યા રોમરોમ ઝુંઝુન–

દુઃખ જનની વાસનાનો મોહભાવ ભંજન

સહજભાવ સર્વત્યાગ કંચન કે કુંદન–

જ્ઞાન ને વૈરાગ બેઉ આધ્યાત્મિક વ્યંજન

બ્રહ્મનિષ્ઠ યોગીનુ આત્મરત ગુંજન–
———–

A Teenage Son

06 Nov 2008 1 Comment

This time for sure,

I got him under my thumb;

But alas! He is so slick,

He slips away without a click.—

For the traditions and terms,
I put my foot down so firm;

But alas! He is so convincing,

It was wise to stop insisting.—

The strength of my convictions,

Is stronger than my emotions;

But alas! My liberal voice implies,

I was hoping he complies.—

Parents have privilege

To express their opinions;

But alas! Our children have freedom

To choose their companions.—

O’ my son, you teach me so well

No expectations, no regrets.—

Helping Hand

04 Nov 2008 Leave a Comment

A survivor’s story

I was in America less than three years and was filling up the pages in my diary with my secret tortured life. At the age of thirty-five, I left my own business in India and came here to join this new family with many dreams. But in this house I was treated as a slave. I was expected to serve my husband, mother-in-law and teenaged stepson with the preset rules of when, where, how and which way. I kept on doing all that happily, from 5am to 10pm, with the longing that my husband show some care for me. I was called stupid because my English was not good, but I was humble. I was not allowed to know anything about household finances or his income. I was giving him all my earnings and in return I was given a small allowance. The verbal abuse was constant from husband and mother-in-law. My diary was soaked with my lonely tears.

The only people I knew were my husband’s friends and relatives. Whom can I tell, and who will believe me? I cannot write to my family in India because my in-laws were extremely sensitive about their reputation in society. My husband moved out of our bedroom and told lies to his mother and to our so-called friends. He and his mother started telling me to “pack your bag and get lost.” They wanted me to leave penniless and humiliated so they could look good in society. He threatened me with legal consequences.

Finally, I mustered up my courage and talked to one of his friends, who was a domestic violence volunteer. First, I told her very little and waited for her reaction. After a few days I felt that I could trust her. Once I had her support, my self-confidence and strength slowly came back. I had to relearn to be strong. My advocate was my lifesaver. I no longer felt helpless. The Organization helped me with the lawyer’s fees, and my advocate spent countless hours with me and accompanied me through the legal and emotional web. I moved out of that house with a good settlement, with good friends, and with dignity. I cannot imagine where I would have been without their help. My mentor expressed my feelings in a poem…

A Survivor

————-

Working with victims of domestic violence, poems like this have been written.

Saryu Parikh

Painting By:Dilip Parikh

helping hand

sis, I accepted strangers as my own

my heart was full of hopes and dreams

I came trusting the thread of love

I enjoyed the bliss of marriage

He was the center of my universe

he was staying in my inner-most trust

he was the purpose of my breath

now miserable cry in my sigh

that tender string broke in the midst

couldn’t mend it with all the effort

he cut it with jerks, left me sad and helpless

now all alone, who’s support will I have?

let the tears flow today due to the sudden burn

but my soul lamp is shining with inner strength

promise, I will find my lost self-respect

with the help of your sweet smile, o’sis

with the help of your sweet smile

મહાભારતના પાત્રો

01 Nov 2008 2 Comments

મહાભારતના પાત્રો

જીજ્ઞાસુ અર્જુન ગીતાનો જ્ઞાનપ્યાસમાં વિચરે
દ્રોણાચાર્ય હું બની ફરું ગત કર્મોના સંસ્કારે

આ દુર્યોધન જે વસે મહીં, કામ ક્રોધ આધારે
મન સત્તાધારી ધૃતરાષ્ટ્ર જે મોહવશ થઈ રાજ કરે

માયાળુ ને પ્રેમભર્યા એ ’હું’ કર ભીષ્મ દુઃસંગ કરે
સમતા જ્ઞાન વિવેક છતાંયે કુરુકાંત આસક્ત રહે

પાંચ ચક્રને જાગ્રત કરતી પાંચાલી વશીકાર બને
કૃષ્ણ એ મારો અંતર આત્મા નહીં રે મંદિર મંદિરે

કુરુક્ષેત્રની લખી કહાણી અનેક પાત્રો વાળી
મુનિવ્યાસ તમ વાર્તા શૈલી ગહન અતિ મર્માળી

——————————

The Bhagavat Gita
Arjun of the Gita, who is gentle and ever curious to learn for the betterment of Self.
Dronacharya is the instilled character based upon our past life experiences.
Duryodhan is the symbol of our desires and resulting anger within us.
Dhrutarashtra, the blind father, is the infatuation which obscures our judgment.
Bhishma, our ego, is kind and loving with discriminative intelligence,
                   who remains entangled in the ego centered activities.
Panchali  is the life force who awakens the spiritual goodness.
Krishna is our soul within, can not be found in temples.
The story of Kurukshetra is the body field.
Muni Vyaas has written a wonderful story of many characters with very deep
                  and subtle meaning.

અર્જુનઃ સાધકsaadhak.      દ્રોણાચાર્ય: સંસ્કાર sanskaar.
દુર્યોધનઃ કામના kaamana.   ધૃતરાષ્ટ્રઃ મોહાંધmoh-andh.
ભીષ્મઃ અહંકાર ego.     પાંચાલી, દ્રૌપદીઃ કુંડલિની kundalini.
કુરુક્ષેત્રઃ શરીરક્ષેત્ર sharir kshetra.

મારી સમજ અનુસાર, નમ્રતાપૂર્વક-Saryu
—————

Tears of compassion / અનુકંપાના આંસુ

05 Oct 2008 2 Comments

Tears of Compassion

My darling little one
Your granny is here to veil
So, no sorrow can prevail

I remember shedding tears
For my Granny couldn’t be here
To shower love and approbation

I promise you, my sweet
Will surround you with care
I will mend your tiny tear

As a gentle human being
You are blessed with many feelings
You may cry for some one else
The tears of kind commiseration
Smile through tears of compassion

10/2008
અનુકંપાના આંસુ

મીઠા મોંઘેરા ઓ બાળ, તારી રક્ષા કરવા કાજ
આજે નાની તારી પાંસ,તને કદી ન આવે આંચ

યાદ કરું છું આજ, આંસુ સાર્યા મા ને કાજ
મારા વ્હાલા નાની નહોતા, મારી લેવાને સંભાળ

મારું વચન તુજને આપુ, રહેવું નજીદીક તવ તનમનથી
તારા નયનોમાં હો આંસુ, નાની લૂછે ખાસ જતનથી

છો માનવ, લ્હાવો મળશે કંઇ લાગણીઓ ચીતરવાને
અનેક કારણ મળશે તુજને, ભીની આંખો નીતરવાને

ભલે રડે   તું કો’ને   માટે, મારા   આશિષ   તુજને આપુ
વહેજો નિર્મળ   દર્દ ભરેલા, સાંચી અનુકંપાના આંસુ
       પ્રેમળ સંવેદનશીલ આંસુ

——————-

બાંધછોડ

24 Sep 2008 1 Comment

P286

બાંધછોડ

સરોવર છોડીને પ્યારા! ચાલને પર્વત પરે
નવકેતન વસવા હવે જુનુ ઘર છોડવું પડે–

સ્વપ્નને સાકાર કરવા સ્વામિનો સંગાથ હો
માવતરના આંગણાની હુંફને ખોવી પડે–

પાઈને પીવા સખી! અમીના બે ઘુંટ હો
વૈરના ભારી ભરેલા વિષને ધોવા પડે–

સત્યના સાતત્યને આ દંભના દેખાવથી
સાચને સાંચવી જાનમ! જૂઠ તારવવું પડે–

મૃગજળની મોહિનીથી મુક્તિનુ હો ઉડ્ડયન
માંયલી મનજાળને તપ કરી તોડવી પડે-
——————–

” બાંધછોડ “
Move from Lakes of Brightwater to the Hilly Austin

રુક્ષતા

10 Sep 2008 1 Comment

રુક્ષતા

લીલાછમ ખીલેલા બાગમાં
અકારણ વૃક્ષોની શુષ્કતા
એવી સાજણ તારી રુક્ષતા

ખુશખુશાલ વારિના વ્હેણમાં
ધારદાર પથ્થરની તીક્ષ્ણતા
એવી સાજણ તારી રુક્ષતા

પૂર્ણ   ચંદ્ર ખીલ્યો આકાશમાં
કાળા   વાદળની    નિગ્રહતા
             એવી સાજણ તારી રુક્ષતા

તીરછી    નજરુનાં    ઉમંગમાં
કોરા   નયનોની   નિરપેક્ષતા
           એવી સાજણ તારી રુક્ષતા

લંબાતો હાથ સ્નેહ સ્પર્શમાં
સૂનમૂન મુઠ્ઠીની નિશ્ચેષ્ટતા
એવી સાજણ તારી રુક્ષતા

સુખ-અક્ષર જીવતરના પ્રૃષ્ઠમાં
રુસણાંના ચેકચાકની વ્યથા
એવી સાજણ તારી રુક્ષતા

——————————————————————

નિખાલસતા

06 Sep 2008 Leave a Comment

નિખાલસતા

કર્તા ને ભોક્તાનો વ્યથિત મનભાવ
અહંકાર પ્રેરિત મનવૃત્તિ પ્રતિભાવ
વિચારોના વમળે ચકરાવે ચિત્તનાવ
દીનહીન વાસનાને ડંખે અભાવ

અહંમ   ને   અપેક્ષા અટકાવે આનંદ
જ્યમ,કંટક હો કંઠમાં, ભોજન બેસ્વાદ
‘ હું ‘   સાંચો   સતવાદી   વિતંડાવાદ
સ્વાભિમાન   નામે વૈર  ને  વિખવાદ

વિક્રાંતિક વાણીમાં અક્ષર મૂલવાય
શબ્દોના અર્થોમાં પંડિત અટવાય
મિતભાષી નમ્ર ગુણી વ્હાલથી મલકાય
સ્વચ્છ સ્ફટિક અંતરમાં ભક્તિ છલકાય

It Was Meant To Be-—

09 Jul 2008 3 Comments

It Was Meant To Be…..

It was February 5, 2005. I was attending my seventh annual “Appreciation Lunch” for volunteers, organized by the Literacy Council of Fort Bend in Texas. We had a guest speaker, Mr. Michael Biasini. He was relating his life story, “Overcoming Obstacles,” which could be found in Chicken Soup for the Soul – 6^th Edition. At the end of his emotional presentation, he announced, “I want to give this book to the person whose birthday is closest to today.” My birthday happened to be on the 6^th, and in my birth-place India, it was already the 6^th. So Mr. Biasini presented to me an autographed copy of Chicken Soup for the Soul. I read a few stories and put it away on the bookshelf.

When I arrived at the home the following Monday, I was received by a young man who led me to a room full of elderly people, most of whom were stricken with Alzheimer’s. He was setting up a movie to show the residents that they had already seen. He said most of the patients did not watch the movie the first time, and those who did, forget it quickly. I was there for about half an hour, but I could not connect with anybody. “What am I doing here?” I asked myself. I decided to leave, but on my way out I ran into the lady in charge. Somehow I heard myself telling her, “I will come back on Friday.” Friday came and I was struggling with myself as to whether I should go back or just forget the whole thing! In the early morning I decided that I would go one more time, and if someone is waiting for me I would find that person.

I entered the home and saw an elderly resident sat there enjoying, “The Price is Right” on television. I proceeded to walk to the same room that had been filled with residents on Monday, so that I might find that same young man. I waited around for what seemed like a long time, observing all those patients being helped by the employees, lost in their own worlds. I thought, “That’s it, I tried. I cannot be of any use here!” Coming back to the reception area, I noticed that same elderly lady still sitting near the television with her walker in front of her. I sat next to her and introduced myself to her. She said her name was Helen. She turned out to be very alert and talkative. She knew all about current news events and seemed very smart. She said she enjoyed listening to the television since her eyesight had deteriorated. I told her I would love to come and read to her if she would like! She was totally delighted to hear that. When she found out that I am from India, she excitedly said, “Oh, I know some good Indian people. I like Indian food, especially the “ naan-bread.” She said her friend Nell would also want to join us. I promised her that I will come back to read to them twice a week. I walked out of that nursing home with a smile on my face. I realized in my heart that Helen was waiting for me to come. It was meant to be…..

I started planning – what should I read to these ladies! Maybe some magazine? All of a sudden I remembered THAT book. I was sure that these ladies would like to listen to real-life stories. So our first reading session started with “Overcoming Obstacles” from the book Chicken Soup for the Soul. I decided to read to the ladies on Monday and Friday mornings for one hour. That first Friday I went looking for Ms. Helen in her room. She was rushing to meet me. She said she was a little late but next time she would be ready and waiting in the front dining room. From then on she kept her word. Most of the time she would be accompanied by her friend, Ms. Nell. She was a delicate, quiet lady. She loved to read books. She had a little difficulty with her hearing, but she was happy that I was going to read to them. She was eighty-nine years young, one year older than Ms. Helen and forty years senior to me. They both made me feel young, saying, “Oh, you have many years ahead of you.” Ms. Nell was raised on a farm and had worked very hard all her life. Even now in the nursing home she had signed up to help other residents. Ms, Helen would say about her, “Isn’t she a pretty thing! She used to be a model in her younger days.” Upon my inquiries she told me that she used to model clothes for some stores. She was delighted to talk about her lovely daughter, grandchildren and her newborn great-grandchild.

Ms.Helen had worked in a bank. She had lived all her life in upstate New York and recently moved to Houston to be near her children. She would say, “Wherever you live, you have to like it. I like it here.” She was sharp. Whenever I stumbled upon any word, she would promptly give me the meaning of it. She always carried a Bingo game board with her, and as soon they sat at the table, the game would start. Lately she had had a hard time differentiating the dots, so Ms. Nell would help. When I used to bring the naan – the Indian bread – very lovingly she would thank me and share it with whoever was bold enough to try it. Ms. Helen and Ms. Nell valued their friendship dearly.

One day we talked about cremation and burial customs. I told them about our Hindu customs. Ms. Helen said, “A long time ago I had decided to be cremated and have my ashes buried next to my husband in New York State. I don’t want to trouble my children with having to send my body all the way over there,” I was surprised at her clear thinking and her unorthodox attitude. She was so curious to discuss and know about other religions. I would many times read from TIME about the current events and world peace, with enthusiastic participation by the ladies.

One day, Ms.Nell seemed very nervous. She very quietly listened to a story for a while, and then said, “I won’t be here next Monday. The doctor examined my ears and told me to go to his office for some procedure to clean them. He said it will be simple, but I am afraid,” I told her, “Give me your hands.” She put her delicate hands on the table. I held them gently and looking into her eyes told her,” You will be all right.” With teary eyes she nodded her head.
The following Friday, when I walked into the dining room, Ms.Nell was all smiles! Excitedly, she told me, “Oh, the procedure did not hurt me and now I can hear so much better.” Our reading sessions continued twice a week.

Saryu Parikh

Note: July 2008. I continue to visit Ms.Nell since, Dear Ms.Helen had passed away to cheer another world.

—————————

મલ્હાર

21 Jun 2008 3 Comments

મલ્હાર

મેહુલા ને અવનીની અવનવી પ્રીત

માદક મંજુલ એની ગોષ્ઠિની રીત—

કળીઓને થાય હવે ખીલું સજીસાજ

મારો મેહ આવ્યો લઈ મોતીનો તાજ—

ચાતક બપૈયાની ઉંચી રે ચાંચ

સંતોષે ટીપાથી અંતરની પ્યાસ—

કણ કણ માટીને મળી એક એક ધાર

ઓતપ્રોત અંકિત અનોખી રસ ધાર—

મીઠો તલસાટ સહે મેહુલાનો માર

ધરતી દિલ ભરતી થનગનતી દઈ તાલ

મને એમ લાગે તું મારો મેઘ રાજ

સૂનીસૂની તુજ વિણ તું આવ્યો મારે કાજ

મારો મન મોરલો નાચે થનકાર

જ્યારે તું આવે હું સૂણતી મલ્હાર

ઉંમર ઉંમરના ઓજસ

14 Jun 2008 2 Comments

Click here for a larger view.

ઉંમર ઉંમરના ઓજસ

પાપા પગલીને વળી પાણીનો હોજ
છબછબીઆ કિલકારી અલૌકિક મોજ
મુદિત મન માંનુ,” અહો! મારા પ્યાર
જોઇ લો છે ને અજબ હોશિયાર!”

મહત શ્વેત શીખરે આરોહણ આજ
ચઢતી યુવાની અલબેલો અંદાજ
વિશ્વ એમ બોલે,” વિજયી બલવીર
જુઓ આજ ઉભો અજબ હોશિયાર!”

રંગમંચ શોભાવે લેતો ઇનામ
વખાણે વધાવે કર્યુ સેવાનુ કામ
સદભાવી બોલે,” દયાળુ દિલદાર
જુઓ આ આદર્શ અજબ હોશિયાર!”

દસ કદમ ચાલીને આવે અંહી આજ
અધિકતમ આયુ તોયે હરે ફરે આજ
સાથી સમ બોલે,” ધૈર્યવાન યાર
જુઓ આ મક્કમ અજબ હોશિયાર!”

સમયના હોઠ પર આયુનુ ગીત
પળ પળના તાર પર અદભૂત સંગીત
વિધવિધ આ વર્ષોનો શ્રાવણ ઝરમરસે
કૃતાર્થ મન ઝીલજે આનંદ ઘન વરસે
————

Stages of Ages

          Sweet little baby climbs in the tub
        Frolicking splashing the water around
         Giggling screeching expresses her joy
                  Mom applauds, “What an achiever!”

           Energetic youth climbing a peak
        Marvelous mystic wonderful slick
          Shouts and screams with exuberant joy
            The world applauds, ” What an achiever!”

             Precious and poised mounting the stage
           Holds the trophy for  unique courage
            Cheers and praise sharing the joy
              The people applaud, ” What an achiever!”

             Old and fragile climbs the wheelchair
           Glides to do her menial chores
             Song of age on the lips of time
                  Spouse applauds, ” What an achiever!”

Stages of ages has their own milestone
Blessed heart cherish each time-tone

————–

Mae’s description of Ava, my inspiration for this poem. Saryu Parikh

ઉપેક્ષા

29 May 2008 Comments Off

ઉપેક્ષા- સરયૂ પરીખ

ભૂલેલા    કોલ   અને     ભાવોની   ભૂલ
નીકળેલા બોલ અને અધખીલ્યા ફૂલ
પ્રેમનીર    વિના    તરસ્યા   રહી જાય
પીળા પાન   પછી    લીલા ના   થાય

સહોદર ને સાથી કે    નાનેરા    બાળ
અંતરનાં આંગણમાં યાદોની   જાળ
રુષ્ક     શુષ્ક    મોસમ    જો          જાય
પીળા પાન   પછી    લીલા   ન   થાય

નાજુક    નવબંધન, પીયુની   પ્યાસ
વાવેલી વેલીને     માળીની       આશ
વેલ   વ્હાલપની    જો     એ     કરમાય
પીળા પાન   પછી    લીલા    ના થાય

સમય ના સાચવ્યો, ચાલી ગઇ રાત
તુટેલા    હૈયા, ને   વીતી ગઇ    વાત
બળી   રાખ    હવે    ઇંધણ    ના   થાય
પીળા પાન    હવે    લીલા   ના   થાય

2007 ની જાન્યુઆરી બેઠકનો વિષય હતો અપેક્ષા અને ઉપેક્ષા. તેમા ઉપેક્ષા ઉપર સર્યુબેને તેમની આ કૃતી રજુ કરી હતી.કાવ્યનો મધ્યવર્તી વિચાર હતો. જતન માંગતા સબંધો કે મન કે આંગણની વેલ ઉપેક્ષા કરશો નહિ અને સમય જો વીતી ગયો તો…
તુટેલા હૈયા, ને વીતી ગઇ વાત
બળી રાખ હવે ઇંધણ ના થાય
પીળા પાન હવે લીલા ના થાય.

Entry Filed under: સરયૂબેન પરીખ, સભ્યોની રચનાઓ, કાવ્ય રસાસ્વાદ

2 Comments Add your own

1. વિવેક | February 12th, 2007 at 1:02 pm

સુંદર રચના..
2. ઊર્મિસાગર | February 13th, 2007 at 1:42 am

Very nice poem…. congrats Saryuben!

Logged in as saryu. Logout.

Comment

Tian

29 May 2008 Leave a Comment

નિવૃત્તિ નિવાસ

28 Apr 2008 3 Comments

નિવૃત્તિ નિવાસ લે. સરયૂ પરીખ

“આજે સરગમ કેમ હજી આવ્યા નહી?”
અવન્તિકાબહેન ક્યારના સવારની પૂજામાંથી પરવારી સરગમની રાહ જોઇ રહ્યા હતા.

JOY

23 Apr 2008 2 Comments

Kethan Ava

JOY

The sparkling joy in baby’s eyes
The jovial smile bound to mesmerize

The convivial grin under twinkly stars
Celebrates seven sweet months so far

The rejoicing beam dazzles and darts
Marvelous mischief steals our hearts

                                           The giggles and laughter catchy and gold
                                                 Pure and bright reflection of soul
                                                              ———————-

The English poem was written right after spending five days with, about 8 months old, Kethan at Sangita-Mridul’s house. The Gujarati kaavy came to me after two weeks. Ava, Samir and Mae’s daughter, is also about 8 months old in this picture.Saryu/Bena

બાલ-હાસ્ય

ઝબૂકે નયનોમાં આનંદ નયનતારા
બાળકની આંખૉમાં સ્નેહના ફુવારા

મસ્તીખૉર મૂસ્કાને મુગ્ધ મારૂં મન
ચમકંતા ચક્ષુ તળે ખીલે ચમન

મધુમીઠાં કલરવથી મોહી લીધા દિલ
ખિલખિલાટ હાસ્યે હસાવે ખુશદિલ

સાત માસ આયુ-ફૂલ ખીલ્યું નિશ્ચિંત
શુદ્ધ, શુભ આત્માનુ સ્મિત પ્રતિબિંબ

JOY

21 Apr 2008 Comments Off

RSS feed for comments on this post · TrackBack URI

joy

Kethan Ava

બાલ-હાસ્ય સરયૂ પરીખ

ઝબૂકે નયનોમાં આનંદ નયનતારા

બાળકની આંખૉમાં સ્નેહના ફુવારા

મસ્તીખૉર મૂસ્કાને મુગ્ધ મારૂં મન

ચમકંતા ચક્ષુ તળે ખીલે ચમન

મધુમીઠાં કલરવથી મોહી લીધા દિલ

ખિલખિલાટ હાસ્યે હસાવે ખુશદિલ

સાત માસ આયુ-ફૂલ ખીલ્યું નિશ્ચિંત

શુદ્ધ શુભ આત્માનુ સ્મિત પ્રતિબિંબ

JOY Saryu Parikh/Bena

The sparkling joy in baby’s eyes

The jovial smile bound to mesmerize

The convivial grin under twinkly stars

Celebrates seven sweet months so far

The rejoicing beam dazzles and darts

Marvelous mischief steals our hearts

The giggles and laughter catchy and gold

Pure and bright reflection of soul

Note: The English poem was written right after spending five days with, about 8 months old, Kethan at Sangita-Mridul’s house. The Gujarati kaavy came to me after two weeks. Ava, Samir and Mae’s daughter, is also about 8 months old in this picture.

Permalink

2 Comments »

vijayshah said,

April 19, 2008 @ 11:40 pm · Edit

પૌત્ર અને પૌત્રી આપનૌં રહી ગયેલુ સંતાનોનું વહાલ લેવા આવે છે અને જુઓ તો કુદરતની કમાલ દિકરા દિકરી કરતા તેમના વ્યાજને આપણે આપીયે દસ ગણું વહાલ્…
pravina Avinash said,

April 21, 2008 @ 3:19 pm · Edit

પૌત્ર અને પૌત્રીના સુંદર ફોટા.

Logged in as saryu. Logout »

એપ્રિલ ફૂલ

01 Apr 2008 1 Comment

પશ્ચિમ દિશમાં સૂરજ ઊગ્યૉ
લાવ્યો મજનું ધૉળુ ફૂલ
આંખ નમાવી આજે કહેતૉ
‘માફ કરી દે મારી ભૂલ’

            રખડું મુજને રૉજ સતાવે
              વાતમાં વાતમાં મને વતાવે
           હસતાં રમતાં નેણ નચાવે
              ખેંચી લાંબા કેશ   રડાવે

હું મલકાણી આજ ફુલાણી
મને રીઝવવા લાવ્યો ફૂલ
ખડખડ હસતૉં ટીખળી બોલ્યૉ
‘થયું મનાવુ, એપ્રિલ ફૂલ!’

માનભાઈ – શિશુવિહાર – ભાવનગર

25 Mar 2008 Leave a Comment

    મુરબ્બી ભાઈ
    મુ.માનભાઈનો નિકટનો પરિચય ૧૯૬૮ માં થયો પણ એ પહેલા મારાં મનમાં એક પ્રસંગ પ્રેમપૂર્વક સંચવાયેલો હતો. હું બારેક વર્ષની હતી,     એ સમયે શિશુવિહારનાં મંચ ઊપર બીજાં કવિઓ સાથે મારાં બા, ભાગીરથી   મહેતાનું, તીલક કરી અને હાર પહેરાવી બહુ માન કરાવાયુ હતું. એવું પહેલા કે પછી મેં ક્યાંય કવિઓને આ રીતે માન અપાતા જોયું નથી. એ અનન્ય પ્રસંગ મારા ભોળા મન પર મીઠી છાપ મૂકી ગયેલ.
    મુનિભાઈ અને ઇલાના સગપણ પહેલાની મુલાકાતૉમાં મુ.ભાઈ નિર્લેપ ભાવથી પ્રસન્નતાપૂર્વક બધૉ તાલ જૉયા કરતાં હતાં. કન્યાના પિતા તરીકે પૉતાનુ મહત્વ બતાવવા કૉઈ સવાલ પૂછ્યાનું મને યાદ નથી.એમની નમ્રતાનૉ પરિચય અમારા આખા કુટુંબને ત્યારે થઈ ગયૉ જ્યારે સગપણને દિવસે, આટલાં મોટા પ્રખ્યાત માણસ હોવાં છતાંય, મારા બાપુજીને પગે લાગ્યા. મારા બાપુજી એકદમ ગળગળા થઈ ગયા.
     મારાં લગ્ન પ્રસંગે, મુનિભાઈને માનસિક ટેકૉ આપવાં, અમારાં નાનાં ગ્રુપમાં મુ.ભાઈ હાજર હતાં. એક વાત યાદ કરતાં આનંદ થાય છે કે જ્યારે જ્યારે હું અમેરિકાથી ભાવનગર આવતી ત્યારે ત્યારે પહેલી સવારનાં આઠેક વાગ્યાનાં અરસામાં મુ.ભાઈ સાયકલ પર ‘ગંગૉત્રિ’ આવી જ જાય. એ મુલાકાતથી મને ખૂબ ભીનૉ આવકાર મળી રહ્યૉ છે એવી પ્રતીતિ થતી. કોઈક વખત મારા મામા નાથાલાલ દવે અને મુ.ભાઈ એ પહેલી મુલાકાતમાં ભેગા થઈ જતાં ત્યારે ઑર આનંદ થતૉ.પછી પૂજય હીરાબા અને ઇંદાબહેન સાથે આવન જાવન થતી રહે પણ મુ.ભાઈની એ વહેલી સવારની મુલાકાત ખાસ વિશેષ હતી.
    મારાં બાને, મુ.માનભાઈ તથા મુ.કાકા અને સર્વે કુટુંબી જનૉએ સ્નેહ અને સન્માન આપ્યાં છે એ યાદ કરતાં ખુશી થાય છે.
                                      સરયૂ મહેતા-પરીખ
                                                         ટેક્સાસ,યુસએ

MunibhaI, Ila,

As I was reading MaanabhaI’s book this I felt like writing. I am sending this to you for your opinion.

All is well.We are very happy about our trip.If you can not read Gujarati here than open www.saryu.wordpress.com.

www.gurjardesh.com to type Guju then copy and paste.

હળવુંફૂલ હૈયું

17 Mar 2008 1 Comment

હળવું ફૂલ હૈયુ

સ્નેહ સભર ઝરણું ખળખળતું વહ્યું જાય
હળવુંફૂલ હૈયું હરખાતું તર્યું જાય

સરળ મસ્ત મધુ હાસ્ય પળમાં વિલાય
સ્વાર્થ મોહ દ્વેષનો પથ્થર ત્યાં પડ્યો, હાય!

અમી રસ અટક્યો ને ચહેરા કરમાય
સંકુચિત વાસનામાં વૈભવ શરમાય

ગહન જ્ઞાન નિદિધ્યાસ ગુરુકૃપા થાય
કપટ ક્લેશ પ્હાણ પૂરા જોશથી ફેંકાય

અમોલ ત્યારે સૃષ્ટિની વૃષ્ટિ વરતાય
હળવું ફૂલ હૈયું માનવનું મલકાય
———

બે પેઢીનુ અંતર / Generation Gap

16 Mar 2008 1 Comment

બે પેઢીનુ અંતર

“નાત   તેડાનું   નોતરું   આવે
               જાતાં    બીજે    ગામ,
    નાનાં   મોટાં   સાબદા   થઈને
              હાલ્યાં    જમવા     કાજ .
    બૈરા     બૂઢાં    ગાડે    બેહે
               બીજા     હાલે    વાટ ,
    હસતાં રમતાં   ગાતા   જાતાં
           અંતર    ગાઉ   બે   ગાઉ .”

     ” બાપુ   એતો   કેવું   લાગે
            કોશ    ચાલીને    જાવ ,
        અમથાં   ખાલી   જમવા માટે
          નવરાઓનુ     કામ !”

    કાન   માંડીને   સૂણતી   ત્યારે
            ચિત   વિચિતર વાત ,
    સરળ   સાદા   ગ્રામજનોમાં
           સૌનો   હરખ     સાથ .

      ગાઉ   ચાલુ   છું    એકલી ,
       સૂણું   બાપુ   તણી   ઇબરત!
     “જન   સમૂહની   ખુશી   વિના
       વાંઝણી   આ   કસરત”!
————
                ગાઉ=કોશ= ૨ માઇલ, ઇબરત= ઠપકો

અપેક્ષા-એક ડગલું આગળ

29 Jan 2008 1 Comment

અપેક્ષા-એક ડગલુ આગળ

અપેક્ષા સુશીલા    સુમતિ    સંતોષ
ચાર    સાહેલીમાં    એક   મતદોષ
આગવી અપેક્ષાની જીદ   હરદમ
   “આગળ હું ચાલીશ   એક કદમ”—

સુમતિ સુશીલાનો સીધો   સહકાર
સુખી સંતોષીનો    મીઠોં    આચાર
આશા ત્યાં આવી ને લાવી વિચાર
         “ક્યાં છે મેં ઇચ્છેલું, છે કંઇ દરકાર?”—

સર્વેશું ન્યોચ્છાવર,   કાળજીની કોર
પણ, નાનીશી નખલીમાં ખટક્યો છે દોર
સુજ્ઞા સંતોષીનું   ચાલ્યુ   ના   જોર
       મતલબી    અપેક્ષા દોડી છે મૉર —

સુમતિ    ને   સુશીલા   ઝાલે   રે હાથ
    સંતોષી    ચાલે     અપેક્ષાની      સાથ
     હસી મળી રોજ   કરે   ઈચ્છા  કમજોર
      સરખી   સાહેલીની દોસ્તી   કઈ  ઓર–-
————–

ચંદ્રમા

18 Jan 2008 Leave a Comment

ચંદ્રમા

ઊંચેરી    ટેકરી   ને    ઊંચો      આવાસ
પાછલી      પરોઢનો   નિર્મળ   ઉજાસ
આછેરી      ઊંઘમાં    મંજુલ       આભાસ
       ટહુકો હું    સાંભળુ,   જાગ્યો    ’બિશ્વાસ’—-

ઉમંગે    ઉઠી     આવી   હું    લેવાને    બાળ
ચકિત   બની   ચંન્દ્રમાનો જોઈને   ઉજાળ
નીરવ   સૌમ્ય    અંબરને   તારલાની હાર
    મસ્તાની    ચાંદની   મોહે   મન   બહાર—-

લાગણીની     લહેરો     દિલમાં   લહેરાય
દૂર    દેશ   દેવા   સંદેશ    ઉડી     જાય
પ્રિયત્તમ!    આ   ચાંદની   ને   મીઠેરો ચાંદ
      અર્પે    છે    મધુરી    અમ જીવનની   યાદ—-

દિવાળીનો મર્મ

11 Jan 2008 Leave a Comment

૨૦૦૮

The Magical Moments

17 Nov 2007 Leave a Comment

The Magical Moments

I reminisce and see
The magical moments of my life

As a little girl
Brother and me
Going to buy the firecrackers
Holding my papa’s hand
That was a magical moment in my life

The game was going
I was struggling too hard
The victory for me
and cheers of joy
That was a magical moment in my life

He was just looking
Staring and waving
His brave steps toward me
and his gentle love touching
That was a magical moment in my life

These precious moments are like
Pearls in a chain
In the thread of my life
Shiny and worthwhile
These magical moments of my life
————–

અનુકંપાના આંસુ

11 Nov 2007 1 Comment

lastscan

મીઠા મોંઘેરા ઓ બાળ, તારી રક્ષા કરવા કાજ
આજે નાની તારી પાંસ તને કદી ન આવે આંચ
હું યાદ કરું છું આજ આંસુ સાર્યા મા ને કાજ
મારા વ્હાલા નાની નહોતા મારી લેવાને સંભાળ
મારું વચન તુજને આપુ,રહેવું નજીદિક તવ તનમનથી
તારા નયનોમાં હો આંસુ, નાની લુછે ખાસ જતનથી

છો માનવ, લ્હાવો મળશે કંઇ લાગણીઓ ચીતરવાને
અનેક કારણ મળશે તુજને ભીની આંખો નીતરવાને
ભલે રડે તું કો’ને માટે, મારા આશીષ તુજને આપુ
વહેજો નિર્મળ દર્દભરેલા સાંચી અનુકંપાના આંસુ
પ્રેમળ સંવેદનશીલ આંસુ

માનવ કઠપૂતળી

20 Oct 2007 1 Comment

માનવ કઠપૂતળી

રસમાં તરબોળ હું તો જોતી’તી ખેલ
પ્યારા એ પાત્રો છે દુખમાં ડુબેલ

સજ્જનને સારા ત્યાં સહેતા’તા વેદના
લીન એ નાટકમાં દિલમાં સંવેદના

વાર્તા બદલાઈ અને બદલ્યો છે દાવ
સમજીને કરતા’તા દુખનો દેખાવ…..

મારા આ જીવનના પરદાના ખેલ
નીત નવા પાત્રો ને પત્તાનો મહેલ

આવી’તી મંચ પર ઈશ્વરની મ્હેર
નિર્મિત આ પાત્ર તોય વર્તુ મદભેર

જ્ઞાનીને યાદ રહે મોહનની લીલા
માનવ કઠપૂતળી ને પાત્રો રંગીલા.

———–

Director

Engrossed in watching a wonderful play.
Saw suffering heroes in miserable way.

Getting involved I was feeling so bad,
Forgetting that they pretend to be sad.

Then I realize, they are only actors;
All they can do is obey directors….

Stage of my life, the play goes on;
I am here on for a specific role.

The Director up there has conundrum goal,
But, I glide on the stage and forget my call.

Wise ones know we are here to pretend;
misery and joy are temporal bend….

———

નીતરતી સાંજ —- સરયૂ પરીખ

12 Sep 2007 2 Comments

painting by:Dilip Parikh

ગાજવીજ અને વરસાદ.રાહ જોતી નજરુ બારણે જઈ જઈને અથડાય. અંતે ટપ ટપ ટીપાનો ગમતો અવાજ.

નીતરતી સાંજ

આતુર આંખોરે મારી બારણે અથડાય
વાટે વળોટે વળી દ્વારે અફળાય

ગાજ વીજ વર્ષા ને વંટોળો આજ
કેમ કરી આવે મારા મોંઘેરા રાજ!

અરે! થંભોને વાયરા આગંતુક આજ
રખે એ ન આવે તમ તાંડવને કાજ

મૌન મધુ ગીત વીના સંધ્યાનુ સાજ
ઉત્સુક આંખોમાં ઢળે ઘનઘેરી સાંજ

વિખરાયા વાદળા ને જાગીરે આશ
પલ્લવ ને પુષ્પોમાં મીઠી ભીનાશ

ટપટપ ટીપાથી હવે નીતરતી સાંજ
પિયુજીના પગરવનો આવે અવાજ
——–

published in “Desh Videsh”2008

દીકરીને ખોળે

30 Aug 2007 7 Comments

our grandson: Kethan. birthdate:8/28/2007–parents:Sangita-Mridul

દીકરીને ખોળે

આજે પૌત્ર જન્મની પળમાં
મારી નજર જુએ અતીતમાં

મારી પૂત્રી,

પ્યારી પરી હતી એ ત્યારે
મીઠી કળી સી મારે ક્યારે
રીઝવે પલકનને પલકારે
વ્હાલ વીંટાયુ અંતર તારે

આજે,

નવજાત શીશુ લઈ ખોળે
મૃદુલ હાસ્યભર્યા હિલોળે
મારી ભીની આંખ નિહાળે
દીકરી ખીલી સોળ કળાયે

અવહેલના——Helping Hand

30 Jul 2007 2 Comments

Painting By: Dilip Parikh

                    અવહેલના

બહેન,હું તો પારકા પોતાના ગણી આવી
           દિલે આશા અરમાન ભરી લાવી
               સ્નેહ તાંતણે ભરોસે હું ચાલી
          મારી સેંથીએ સીંદૂર ભરી મ્હાલી–બહેન

         એ મધ્યબિંદુ નાનાશા વિશ્વમાં
         એનો આવાસ અંતર વિશ્વાસમાં
             બન્યો હેતુ મારા શ્વાસોશ્વાસમાં
              છુપું આજે આક્રંદ નિશ્વાસમાં—બહેન

         તુટ્યો નાજુક એ દોર મજધારે
            ઘણોં સાંધ્યો સંસાર પ્રેમતારે
        ઝટકાથી તોડે મને છોડે નોધારે
         એકલી અટુલી હું કોને આધારે?—બહેન

       ભલે નયન રડે અણધારી આંચે
        જલે આત્મદીપ શક્તિની સાથે
       શતૅ શોધીશ હું ખોવયેલ મુજને
          સખી, તારા આ સ્મિતને સહારે—બહેન

बेबसका सहारा

बहेन! मै तो पराये अपने समज आई
दिलमे आशा अरमान भरी लाई
स्नेह डोरके भरोसे थमे चलदी
मेरी सेंथीके सिंदूरमे खूशाली

वो मध्यबिंदु मेरे छोटेसे विश्वमे
उसका आवास अंतर विश्वासमे
बना हेतु वो मेरे श्वासौच्छ्वासमे
छुपा आज वो आक्रंद निश्वासमे

तुटा नाजुक वो दोर मजधारे
बहोत सांधा संसार प्रेमतारे
झटकेसे तोड मुजे छोडा नोधार
ऐकली अटुली मै किसके आधार्!

भले नयन रुए अणधारी आंचसे
जले आत्मदीप शक्तिके साथमे
शर्त ढुंढुंगी खोइ हुइ आपको
सखी! तेरे ये स्मितके सहारे
सखी! तेरे ये स्मितके सहारे

Working with victims of domestic violance, poems like this has been written.

helping hand

sis, I accepted strangers as my own
my heart was full of hopes and dreams

I came trusting the thread of love
I enjoyed the bliss of marriage

He was center of my universe
He was staying in my inner most verse

He was the purpose of my being by
Now miserable cry in my sigh

That tender string broke in the midst
Couldn’t mend it with trials or trysts

He cut it with a jurk, left me hanging helpless
Now all alone, how to fill this emptyness!

Let the tears flow today due to the hurt
But my soul lamp will shine inner trust

Promise, I will find my lost self respect
With the help of your sweet smile, o’sis
With the help of your sweet smile
———-

ઉપેક્ષા

15 Jul 2007 1 Comment

ઊપેક્ષા —સરયૂ પરીખ

ભૂલેલા કોલ અને ભારી કોઇ ભૂલ
નીકળેલા બોલ અને અધખીલ્યા ફૂલ
પ્રેમનીર વિના તરસ્યા રહી જાય
પીળા પાન પછી લીલા ના થાય

સહોદર ને સાથી કે નાનેરા બાળ
અંતરનાં આંગણમાં યાદોની જાળ
રુષ્ક શુષ્ક મોસમ જો જાય
પીળાપાન પછી લીલા ન થાય

નાજુક નવબંધન, પીયુની પ્યાસ
વાવેલી વેલને, માળીની આશ
વેલ વ્હાલપની જો એ કરમાય
પીળા પાન પછી લીલા ના થાય

સમય ના સાચવ્યો, ચાલી ગઇ રાત
તુટેલા હૈયા, ને વીતી   ગઇ   વાત
   બળી રાખ હવે ઇંધણ ના થાય
   પીળા પાન હવે લીલા ના થાય

—————————–

Saahityasarita of houston

2007 ની જાન્યુઆરી બેઠકનો વિષય હતો અપેક્ષા અને ઉપેક્ષા. તેમા ઉપેક્ષા ઉપર સર્યુબેને તેમની આ કૃતી રજુ કરી હતી.કાવ્યનો મધ્યવર્તી વિચાર હતો. જતન માંગતા સબંધો કે મન કે આંગણની વેલ ઉપેક્ષા કરશો નહિ અને સમય જો વીતી ગયો તો…
તુટેલા હૈયા, ને વીતી ગઇ વાત
બળી રાખ હવે ઇંધણ ના થાય
પીળા પાન હવે લીલા ના થાય.Entry Filed under: કાવ્ય રસાસ્વાદ, સભ્યોની રચનાઓ, સરયૂબેન પરીખ

2 Comments Add your own

· 1. વિવેક | February 12th, 2007 at 1:02 pmસુંદર રચના..· 2. ઊર્મિસાગર | February 13th, 2007 at 1:42 amVery nice poem…. congrats Saryuben!·

કર્તા

11 Jul 2007 Leave a Comment

કર્તા

આજે જોયાં કુદરત ખોળે મહાભવ્ય મહિધર,
અદભૂત અજબ અનેરુ સર્જન અજોડ સર્જનહાર.

ક્યાંથી આરસપાણા લાવ્યા ક્યાંથી આ મીનાર!
ક્યાંનુ સુંદર કોતર કામણ ક્યાંના આ ચીનાર!

અહો રે, આ તો કુદરત કર્તા, કલાકાર છે ઇશ,
ગગન ચૂમતા પહાડો ફૂલો વૃક્ષો ચારે દિશ.

મન ચિતવનમાં શાંતિ પામું  ઘેઘુર ઘન વનરાય,
વિશાલ મધુવન માધવમંદિર સુંદર દર્શન થાય.
પથ્થર લાવી   બાંધે   એવા મંદિરનુ   શું કામ?
આરસ પથ્થર મોટું  મંદિર કકળે મંહી ભગવન.

શૃંગારિત અવનિની કોરે મંગલ નીલમ નગીન,
પલપલના પલકારે વેરે નવ રંગો રંગીન .

more than 2400 years old Redwood tree,a car passes through. redwtree

જીવનનો હેતુ

10 Jul 2007 Leave a Comment

painting by Dilip Parikh

જીવનનો હેતુ

શું મારા લખવાથી કવિતાને   ફેર પડશે?
શું   મારા    જોવાથી   ફૂલોને     ફેર   પડશે?
શું   મારા   સુણવાથી   સૂરોને    ફેર પડશે?
શું    મારી ભક્તિથી   ભગવનને ફેર પડશે?

તોય, કોણ મને   દોરે આ અણજાણે    આરે!
ને     કોણ   મને   ખેંચે   છે અંતર   અંધારે!
ને   કોણ   મને    બોલાવે    શાંતિના સૂરે!
ને    કોણ    મને    બહેકાવે   ભીની   સુગંધે!

હું     જ    એક   સૂક્ષ્મ અંશ   પ્રકૃત્તિ    ધારાની
હું   જ એક મુખ્ય અણું સર્જન    કરનારાની
મારા   આ જીવતલમાં   સર્જકતા ભરવાની
અમૂલ આ    જીવનનો   રસથાળ ધરવાની

અંતરશત્રુ

10 Jul 2007 Leave a Comment

અંતરશત્રુ

જે સમયે આવે અશાંતિ ને ક્રોધ
હર સમય માનુ કોઇ નાખે અવરોધ

સંકુચિત દ્રષ્ટિ શબ્દ-કાંટાની વાડ
વિચલિતનેવ્યાકુળ વટ કરતાં લઢ્વાડ

મારા સ્વજનસંગી અનેક વિધ રિજવે
તૃષ્ણ મન પળભરમાં અકારણ પજવે

આ ખેંચ્યુ તે માગ્યું દીધું ને લીધું
અંતે અમી અંતર હતુ એટલુ જ પીધું

સંતની જો શાંતિ ને કરી લે વિચાર
મહીં છુપ્યા શત્રુઓ જ આવતા બહાર

                                                                           બ્રહ્માની   સૃષ્ટિ   હશે સુંદર    સુલેખ
                                                                           મારી     મનઃસૃષ્ટિની    સર્જક હું   એક
                                                                         —————————
painting by Dilip Parikh

મુક્તકો

14 Jun 2007 Leave a Comment

IMG_0307_2

(૧)
અન્યના બાંધેલા માળખામાં કવિતા પૂરવી ગમતી નથી
અમે તો ડોલન શૈલીના અનુરાગી દલપત છંદબંધી ગમતી નથી

(૨)
અરે! મન ઝંખેલુ દેશથી પરદેશ ક્યારે જઈશ!
માડી, હું તો ત્રણ વરસમાં પછો આવી જઈશ
વર્ષો પછી,
ગયા ગોવિંદ ગોકુળ છોડી મથુરા માયાનગરી મઈ
હાં, ફરી ન આવ્યા, માને મનાવી એ જ દિલાસો દઈ

(૩)
ઇશ્વર આપે અમે ન લઈએ
ઇશ્વર માંગે અમે ન દઈએ
સપનાના સોદગર તોયે
સર્વ સમેટી રહીયે
‘મારું મારું’ કરતા કરતા જીવન જીવી જઈએ

(૪)
અગણિત અણજાણ્યા મનખા ના બોલે, ના અટકે
જો જાણીતો જાનમ ના બોલે ના અટકે,તો ખટકે
ચિત્તના ચકડોળે એ અવળો થઈ અટકે
ને રુદિયાની ચાદરમાં ચીટ્ટી સો ચટકે

(૫)
ચિત્તની ચંચળતા
   મનની ભાગદોડ
અતૂટ શાંત કોલાહલ

(૬)
કાવ્યોમાં ભાવભીની લાગણીનુ નર્તન
સત્ય શિવમ પ્રણવનુ નૃત્યોમાં દર્શન

(૭)
હે સુજન! ના હારતોરા, એક ફૂલથી પણ ચાલશે
ના ગુણગાન દંભીના, ભીની નજર એક ચાલશે
ગુરુના આશ વચનો ના, આદેશ વચનો ચાલશે
રે ઇશ્! ના વર્ષો, બસ એક પળ નિકટ તવ ચાલશે

(8)
હું સાધુ જેવો, મારી જરુરત અમથી આટલી
ચાલ્યો પ્રવાસે ત્યારે જાણ્યુ,
મારી પાળી પળોજણ કેટલી!

(૯)
વતનમાં જ્યારે કે’તા કે, “ભાવનગરના મહેતા”
વતનવાસીઓ ઘણુંય સમજે,જરાક એટલુ કહેતા
પણ પરવતનના પરલોકી કેમ ન કાંઇ સમજતા
થાકી હું તો, બહુ સમજાવી પરિચય દેતા દેતા

(10)
કર્મ કરૂં અધિકારથી, નિષ્કામી કર્મ ઉમંગ.
તૃપ્ત અખંડ અનંતથી, નિર્મળ નરવો સંગ.

(૧૧) મૃત્યુ
સર્વનો અંત
બંધ થયેલી કીતાબ
સર્વ તર્કનો અંત
સર્વ ઈચ્છાઓનો અંત
મૌન અને શાંતિ.

(૧૨)          નિદ્રા
   અવળચંડી ઉંઘ ! કટાણે ઉડી જાય,
    વણનોતરી આવશે, બોલાવું નાસી જાય.

સંતાનને— LET GO—

07 Jun 2007 1 Comment

સંતાનને

ભાવભર્યા      પ્રેમ   મધુ   ગીતે ઉછેર્યાં,
સંસારી    સુખચેન     સુવિધા    વર્ષાવ્યા,
હેતાળે   પ્રેમાળે     કામળે        લપેટ્યા,
હૈયાની હુંફમાં હિલોળા, ઓ બાળ મારા!

મીઠાં અમ મમતાના કુમળાં આસ્વાદને,
વળતરમાં આનંદે ભરીયા આવાસને,
હાસ્યે અમ દિલને બહેલાવ્યા અશેષને,
હૈયાની હુંફમાં હિલોળા, ઓ બાળ મારા!

પણ, આવી છે આજ ઘડી શીખવાની ત્યજવાની;
આગળ એ ક્યાંય ગયા, નવજીવન નવ સાથી,
પાછળ તું વલખા કાં મારે ઓ જીવ મારા?

આપુ છું, મુક્તિ આજ   તારા નવજીવનમાં,
આપુ છું, મુક્તિ મારી આશાના બંધનમાં,
આપુ છું, આંસુ સાથ   ખુશી મારા નયનોમાં,
સાચા આ સ્નેહની   કસોટી, ઓ બાળ મારા!

આંસુના તોરણ ને ઉંના નિશ્વાસ પછી,
મન મનન મંથન ને ઉરના ઉજાસ પછી,

તું   જ્યારે ચાહે, છે ખુલ્લુ આ દ્વાર મારુ,
આવે તો   વારુ, ના આવે ઓવારૂં.
                          ———

Let Go—

We raised you with love and tenderness.
We gave you all the worldly happiness
We surrounded you with all the kindness
You responded and returned all that gentleness

But now I have to learn to let go
I finally emerge,
From the interlude of the emotional blackmail
And tears of my wounded heart’s wail

So my child,
I set you free to your own universe
I set you free from my bondage of desires
I set you free with happy tears in my eyes

Forever,
Open my heart and open my door
I’m happy you come, discern you don’t

કેમ પામું?

07 Jun 2007 2 Comments

કેમ પામું?

ખાનગી આ ખાસિયત માનવીની જાત
ના પામે ઇચ્છેલુ, સમજાવુ વાત

” પ્રેમ નથી આપતા માન નથી આપતા”
માંગશે ને ઝૂરશે ને કરશે કકળાટ

પણ, આપવાનુ આવશે તો કરશે કચવાટ
જે વાંચ્છે તે આપે તો સુંદર ભવવાટ

કરતા ફરિયાદ રુંધિ અંતરનુ વ્હાલ
અપૂર્ણની આજ ક્યમ પૂર્ણ બને કાલ!

ભૂલી ન જાવ ભલા દિલથી જે વાવેલું
આવી એ આજ મળે જીવતરમાં આપેલું
painting by Dilip Parikh —————

દીકરી

02 Jun 2007 2 Comments

દીકરી

મા દીકરીના મનના સહેજે પાકા તાણાંવાણાં,
હ્રદય તારથી ચાદર ગુંથી પ્રેમ તણા પરમાણાં.

દીકરીના સૌ ભાવ નવેલા માને આવી પંહોચે,
દીકરીને દિલ આંસુ ઝરતા માને જઈ ભીંજાવે.

જીવન નૈયા દીકરી કેરી જાય અહીંતહીં ભટકી,
તો સાથે સાથે મા તણાયે કાંઠે ઉભી ઉભી.

જ્યારે દીકરી હૈયુ ઝુમે આનંદ હેલી નાચે,
તો માનુ યે મન ઘેલું ઘેલું વિના કારણે નાચે.

માતા કેરા ત્યાગ સમર્પણ, કદર કરે અવિનાશી,
આશિષ વર્ષણ, ફૂલ પ્રસાદી પૂત્રી પ્યારી આપી.

—————-

રિદ્ધિ-સિદ્ધિ

15 May 2007 Leave a Comment

painting by Dilip Parikh

રિદ્ધિ-સિદ્ધિ

મનના માહોલમાં આવે જો શુદ્ધિ;
કામ ક્રોધ મોહ પર આવે તો સિદ્ધિ.

બંધનને મોક્ષનું કારણ છે બુદ્ધિ;
યોગના હલેસા યમોની વિશુદ્ધિ.

જન્મો જન્માંતરની નિર્મિત સૂનિધિ;
જડમૂળથી જાયે ના દુર્ગુણ દુર્બુદ્ધિ.

ઉત્તરોત્તર મનવામાં શાંતિની વૃદ્ધિ;
સત્કર્મે ધોવાયે અંતર અશુદ્ધિ.

ગણના ગણપતિ સાથ રિદ્ધિ ને સિદ્ધિ;
જનના કલ્યાણ અર્થ સંપન્ન સમૃદ્ધિ.

————

મૂંઝવણ

15 May 2007 1 Comment

મૂંઝવણ

સખી! કેમ કરી જાણું આ મોહનની મોરલી
       કે ઠાલી કોઇ વાવરતી વાંસળી!
સખી! કેમ કરી જાણું આ સર્વોત્તમ સાધુ
        કે મારા સમ કોઇ જિજ્ઞાસુ!
સખી! કેમ કરી જાણું આ ઇશ્વરના કૃપા કુરુ
         કે મનને મનાવેલ   ઠગ ગુરુ!
સખી! કેમ કરી જાણું સ્વીકારુ આ શમણું
         કે આગળ પંથે કોઇ શરણું!
સખી! કેમ કરી જાણું આ મારગ છે સાંચો
        કે ભટકુ હું મારગ લઈ ખોટો!

આદિ કોઈ કાળમાં કૃષ્ણ અને બુધ્ધા
આ કાળે ક્યાં, જે મીટાવે મમ ક્ષુધ્ધા!
ભક્તિ ને શાંતિ બે સર્વ પળે શોધ્યા
કોણ હાથ ઝાલી લઈ જાશે અયોધ્યા!
——–
ઠાલી=નકામી.વાવરતી=પ્રચાર કરતી

માફી

02 May 2007 Leave a Comment

       માફી
    (સાંધામાં પણ સાંધો છે
    ને એમા મારે વાંધો છે)

માનવના ભેજાની, કંઇ અવળી સવળી ફાંટો
મારી સર સીધ્ધી વાતોની, વાળે જોને ગાંઠો

અરે! અમે બોલીયા , “ ભલે પધાર્યા”
તો એ સમજે , ” જાઓ પરબાર્યા”
અરે! જો બોલું, ” હવે ક્યારે મળશો?”
તો એ સમજે, ” હવે ક્યારે ટળશો?”

“તમે આ બોલેલા સંધ્યા ટાણે,
તમે તે બોલેલા જમવા ટાણે”

મારા ભોળા દિલને ના ભરમાવો,
   આંટીઘુંટીએ કાં   ચકરાવો!
     માગું   માફી   કઈ બાબતમાં,
      ખામી રહી ગઈ ક્યાં સ્વાગતમાં?

કાંઈ નહી, લ્યો માફી માગું
માફીની પણ માફી માગું
ગર્વ કરો તમ જીત ગણાશે
ને મારે હૈયે ટાઢક વળશે

અજંપાનો તાગ

24 Apr 2007 Leave a Comment

અજંપાનો તાગ

સર સર આ સરતા   સમયની પરછાંય
સરળ સહજ આરસી પર આવી પથરાય
       ઉરમાં અજંપાનો ભાર
         કેમ આવે અજંપાનો તાગ?

ગુથ્યું મેં આવરણ મદમાતો અજ્ઞાની
કામ ક્રોધ લોભ મોહ લાદે છે મહામાની
ઉતારો ફેંકો આ આવરણ
તો આવે અજંપાનો તાગ

ક્લેશપૂણૅ કરકામણ દુરાચારી હિંસાનુ
દ્વેષપૂણૅ દિલ લેતા સાધન આ જીવ્હાનુ
ભક્તોના ભાવ ના દુભાવો
તો આવે અજંપાનો તાગ

અંતરને ઓળખુ ને વિદ્યાને વાગોળુ
ભણી ગણી શાસ્ત્રોને જીવનમાં ઓગાળુ
    વાંચેલુ આજ જીવી જાણું
               તો આવે અજંપાનો તાગ
               ——————-
        તાગ=અંદાજ,માપ

વાસના

18 Apr 2007 Leave a Comment

વાસના

આજ જોઉં વિસ્તરતો વાસનાનો વડલો
જ્યાંવાવ્યો’તો નાજુક ને નાનોશો છોડવો

અણસમજુ   અજ્ઞાની માળી   મેં   રોકેલા
રંગીલા પાન   એણે    મમતાથી પોષેલા
અજાગ્રૃત    આસ્થામાં    કૂંપળો રે   ફૂટી
               ને વિસ્તરતો વાસનાનો વડલો—

એક પાન ખરતું ત્યાં દસ નવા   વિકસે
ઉંડા એ   મૂળીયા   પથ્થરમાંય   વિલસે
જનમ   અંતર,      અનંત    કર્મ    પડીયો
              ને વિસ્તરતો વાસનાનો વડલો—

બહુ રે  મોડું થયુ ને વસમો   આભાસ
જીવ   મારો   રુંધાયે    વડલાની પાસ
ભટકું હું!     દોડું   હું!         સંતોની   પાસ
              કેમ રોકું આ વાસનાનો વડલો?—

     જ્યાં વાવ્યો’તો નાજુક   નમ છોડવો
     ત્યાં   ઘેઘૂર    આ   વાસનાનો વડલો
          ————–

માધવ હસતા

15 Apr 2007 1 Comment

painting by Dilip Parikh

માધવ હસતા

        વિશ્વમાં     વૈશ્વવિકતા     જોઇ
         સરલ તરલ ભાવુકતા જોઇ
          હૃદય સુજન માનવતા જોઇ
          શ્યામ મિલન આતુરતા જોઇ
     મીઠું મીઠું માધવ મલકે માનવને હરખાતા જોઇ

         જ્યારે જનમન એક જ તાને
         મત્ત   મર્મિક   ગુંજનના   ગાને
         સામવેદને       જ્ઞાને        માને
        ઓમકાર   સૂર સૂણતા    કાને
       ત્યારે માધવ મીઠું હસતા માનવને મલકાતા જોઇ

          આદત   અવળી     ના બાળકમાં
          સંપૂણૅ    શ્રધ્ધા   મહા   પાલકમાં
          ધીર    ગંભીર સમતા સાધકમાં
          અસીમ     પ્રેમ   કૃપા    પાલકમાં
          એવા માધવ મીઠું હસતા માનવને મલકાતા જોઇ

પૌત્રી ૪/૪/૨૦૦૭ granddaughter 4/4/2007

14 Apr 2007 1 Comment

                                એવા

         અધૂરી   પૂવૅજન્મની પ્રીત  આજે પૌત્રી બનીને આવી,
                    દિલના પ્રેમસરોવર મધ્યે એવા કમળ બનીને આવી.

બાપુ બેનાના ચહેરા પર મંજુલ સ્મિત બનીને આવી,
મૃદુલ મીઠા સ્નેહ ઝરણમાં સૂર સંગીત બનીને આવી.

     બુલબુલ મેનાના કલરવમાં  વિધિનું ગીત બનીને આવી,
                એવા, ઉત્સુક અધીર અષાઢે
  શાંત સમીર બનીને   આવી.

Ava Maya Parikh

incomplete love of previous lives,
   today came as a grandbaby.
  in the center of our hearts’ seagreen lovelake,
    Ava arrived as a lotus.

on the faces of Bapu-Bena,
arrived as a sweet smile.
in our Mridul-gentle affectionate brook,
arrived as Sangita-harmonious music.

in the singing of robin and Mae-na,
arrived as a song of destiny.
Ava, in a season of anxiety and impatience,
arrived as peaceful Samir-gentlebreeze.

Ava-Mae/Samir Parikh.Sangitaaunty,Mriduluncle.

Bapu,Dilip. Bena,Saryu

કર્મનો મર્મ

03 Apr 2007 Leave a Comment

કર્મનો મર્મ

કર્મનો મર્મ મર્મથી ધર્મ ધર્મથી નીતિ હું સમજી
કર્મ અકર્મ વિકર્મની સાથે સુકર્મની રીતિ હું સમજી

રોજ રોજની રટમાં જો હું શુધ્ધભાવ ભરી રાચું
કામ-કાજ ને ફરજ - કરજમાં, કરી શકુ હું સાચું

સત્-સંસારમાં જીવી રહીને, સંતની પદવી પામું
સુખ ચેનમાં રહ્યા છતાંયે, જનકરાજ કહેવાવું

યમનિયમના દસ સાધનો, માત પિતાથી શીખી
સમભાવ સમતોલન ભક્તિ, ગુરુકૃપાથી પામી

શ્યામની ગીતા દીપક મારો, ઘનઅંધાર હટાવે
રામ ને સીતા હાથ ઝાલીને, સરયૂ પાર ઉતારે
——————-
कर्म का मर्म

कर्म का मर्म, मर्म से धर्म, धर्मसे नीतिको समजे
कर्म अकर्म विकर्मके संगमे सुकर्मकी रीती आ समजे

रोज रोजकी रटमें भर दे शुध्ध भाव सच्चाई
कामकाज और फर्ज-कर्जमे आ जाये अच्छाई

सत संसारमें जीते जीते संतकी पदवी पाते
सुखचैनमे रहते हुए भी जनकराज कहेलाते

यम नियमके दस साधन हम मातपितासे सीखें
समभाव समतोलन भक्ति गुरु कृपासे पायें

श्यामकी गीता   दीपक मेरा घन अंधार हटाये
राम  और सीता हाथ थाम कर सरयू पार कराये
                           —————
ये कविता “गीता प्रवचनो–विनोबा भावे” पढ्नेके बाद–

મૌનનો ગુંજારવ

23 Mar 2007 3 Comments

મૌનનો ગુંજારવ

લાંબા સથવારાનો શાંત એ સંવાદ
નીરવ, ના નાદ તોય સૂણું એનો સાદ

મંજુલ એ પ્રેમરાગ કેટલીયે રાત
રસિલી લય રચના અનેક વિધ વાત

કોઇ દિન લાગે અતિબોલ ને વિવાદ
અબોલાની આડ હાર જીતની ફરિયાદ

તીનતારા ગુંજનમાં ભળે નવા સૂર
કલરવ ને કલબલમાં અટવાતા સૂર

સંધ્યાની છાંયડી ને મીઠો મનરવ
તારો ને મારો આ મૌનનો ગુંજારવ

————————

કૂંપળ

22 Mar 2007 4 Comments