બંદિશ એક, રૂપ અનેક (૭૮) : “Imagine….દિવાસ્વપ્ન”

http://webgurjari.com/2021/05/15/one-composition-several-forms_78/

A letter to grandpa…Aaria

Dear Baba,
Homes are made for those who wander,
A place to return to when the world is too vast,
I miss my home and  the bright green yonder
I have wandered a little too far

I will come home soon, to talk of great adventures
We will wander together as the sun rises
The sun will set after a weary travel
And we will be greeted with happy cries

It’s so pleasant up north
It’s been raining
I heard you’ve been going to work
Please keep sanitizing!

I’m missing the mangoes
And strangely, the heat
I’ve been missing my family home
I would return in a heartbeat

Alas, for a fortnight still
We will be parted
But the days go faster
When one has departed

See you soon family,
See you soon my home,
I will be back as soon as I can,
And tell you adventures of my own. 

— Aaria Arjun Mehta. 2021

Aaria went to visit her maternal grandparents in Jammu-Kashmir…where she had to stay longer than expected due to the COVID restrictions. Missing her home in Vadodara. Aaria’s letter to my brother Munibhai.

Aaria in the center…2019

મિત્રોનો સાથ. નૈતિક સરહદ. વિમળા હીરપરા. Rangoli and more

સરહદ સર્વત્ર છવાયેલી છે. પણ, એક સાવધ માનવ તરીકે, આપણે  એવી નૈતિક સરહદ બનાવવી જોઇએ કે એમાં પાપ, લોભ,વાસના, લુચ્ચાઇ જેવા શત્રુ પ્રવેશી ન જાય. વિમળાબેન

Vimala Hirpara writes:

સરયુબેન, આ લેખમાં આજે આપણે માનવસ્વભાવનું એક પાસું વિચારીએ.  સજીવ હંમેશા પોતાના અસ્તિત્વ માટે લડતો રહે છે. જોખમથી દૂર રહેવું ને પોતાના રક્ષણ માટે અનુકુળ પરિસ્થિતિ ઉભી કરવી એ એની પ્રાથમિકતા છે. સલામતી માટે સારો ખોરાક, રહેઠાણ અને અનુકુળ હવામાન માટે એ ભટકતો રહે છે. દેશાવર ખેડે છે. આપણા શાસ્ત્રોમાં માનવ તરીકે જન્મ લેતા પહેલા ચોર્યાસી લાખ યોનીમાંથી જીવ પસાર થાય છે, એવું મનાય છે. તો ઉત્ક્રાંતિવાદ પ્રમાણે આપણે અમીબા જેવા એકકોષી જીવમાંથી માંડીને અનેક જન્મોને અંતે માનવ બન્યા છીએ. હવે આ બધા જન્મોની ખાસિયતો ને ખામી આપણા જીનમાં  માનવઅવતારમાં પ્રગટ થાય જ છે. જેને આપણે પશુવૃતિ કહીએ છીએ. આજે એમાની એક વૃતિ તે ‘સરહદ’ પર વિચાર કરીએ.      

આપણે કીડી મંકોડા જેવા કીટકનું નિરિક્ષણ કરીએ તો સમજાય કે એ કીટકો ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે.પોતાના દર આગળ  બીજા દરની કીડી આવે તો મારામારી કરીને હાંકી કાઢે છે. એટલેકે પોતાની સરહદનું રક્ષણ કરે છે. આજ સંગ્રહવૃતિ, આપણે આજે સભ્ય છીએ તો પણ. આપણામાં અકબંધ છે. પછી જુઓ કે ગરોળી, કાંચીડા જેવા સરીસૃપોની ખોરાક મેળવવાની પોતાની સરહદ હોય છે. એમાં કોઇ પ્રવેશે એટલે જીવલેણ યુધ્ધ થાય. એજ પ્રમાણે સિંહ વાધ, દીપડા, એ માંસાહારી પ્રાણીઓની શિકાર માટેની સરહદ  એ પોતાના મુત્રના છંટકાવથી નક્કી કરે. એમાં કોઇ હરીફ પ્રવેશે તો ખુનખાર યુધ્ધ અને એકાદને પલાયન થવું પડે. આજે પણ આ વૃતિ  અકબંધ છે.

જુઓ કે દેશ દેશ વચ્ચે સરહદો ને એના માટેના જીવલેણ સંગ્રામો ચાલુ જ છે.  ભારત, પાકિસ્તાન અને ચીન – ભારત વચ્ચેના સરહદના ઝઘડા અને માનવ ખૂંવારીના આપણે રોજના સાક્ષી છીએ. ઇઝરાયેલ અને પેલેસ્ટાઇન, ઇરાન – ઇરાક, આવી કેટલીય સળગતી સરહદો છે. અખંડ ભારતમાં અલગ રાજ્યનો દરજ્જો માગતા લોકો પણ છે. પછી આપણા નાગરીકોના સરહદના ઝધડામાં સીમ,શેઢા માટેની તકરારો કયારેક લોહીયાળ બની જાય છે. એ સરહદનાં રક્ષણ માટે ખેતર ફરતી થોરની કે વાયરની વાડ બનાવાય છે. તો દેશની સરહદે શસ્ત્ર-સેના  રાખવી પડે છે જે  સામાન્ય હથીયારથી માંડી આધૂનિક ઘાતક  હથીયારથી સજ્જ  હોય. તો આપણા રહેઠાણ માટે પણ સરહદ હોય જેને આપણે વંડી કે વાડથી સજાવીએ છીએ. કોઇ રજા વિના આવી ન શકે. એ માટે મુખ્ય દરવાજો, તાળાકુંચી સાથે અને પોંસાય તો ચોકીદાર પણ હોય. બારણાને પણ તાળા હોય. આજના સમયમાં સિક્યુરીટી કેમેરાથી ગમે ત્યાથી તમે ઘરની ચોકી કરી શકો. તમારે ઘરને દરવાજે તમારી ગેરહાજરીમાં કોઇ આવે તો પણ તમારો ફોન તમને જાણ કરે.  ઘરફોટ ચોરીની જાણ પણ થઇ જાય.   

 આ અગાઉ જયારે દેશ નાના એકમો ને રાજા,રજવાડા, દરબારો ને ભાયાતો વચ્ચેના વંહેચણીના સંગ્રામોમાં ફસાયેલો હતો ત્યારે ગામડામાં દરબારગઢ હોય ને એના ચોકીદારો એની રક્ષા કરે. રજવાડાના મુખ્ય મથક એના ગામોમાં ગામની ફરતો ઉંચો ગઢ હોય. એના તોતીંગ દરવાજા નિયત સમયે જ ખુલે અને નિયત સમયે બંધ થઇ જાય. પંહોચતા લોકો ડેલીબંધ મકાન બનાવે. મોટેભાગે વડીલોની બેઠક ડેલીમાં હોય.કોઇ અજાણ્યુ એની નજર ચુકવીને ઘરમાં આવી નશકે.  

આમ સરહદ સર્વત્ર છવાયેલી છે. પણ એક સાવધ માનવ તરીકે આપણે  એવી નૈતિક સરહદ બનાવવી જોઇએ કે એમાં પાપ, લોભ,વાસના, લુચ્ચાઇ જેવા શત્રુ પ્રવેશી ન જાય.  એજ વિમળાબેનના પ્રણામ.


Nature

The inborn nature is an imminent core,
The changes around are transient fore.

Data, know how will tarnish with time,
Identifies with the impetuous mind.

The layers and layers of illusive favors,
Selfish and centered are solo endeavors.

The genuine shine is covered with creed,
The letters of life are colored with greed.

Dynamic efforts to wake and wean,
Forget the lessons you labored to learn.

Though, ego forever is continual keep,
The intrinsic nature will propel and peek
—— Saryu Parikh

Inborn nature is hard to change, unless the individual is awakened and puts positive efforts to change from inside out.
 Comment: Dear Saryuben, your poems are really original thoughts and words! Your richness with words impresses me. Many of the words I read for the first time. I am looking forward to the next Poetry Festival. Very good poem. With regards, Dr. Dinesh O. Shah

પુનઃ સાકાર

દાદા દાદી વાત કરે  મીઠી  યાદો  મમળાવે,
નદીકિનારે સાંજ ઢળ્યે તું કેવી મળવા આવે!

ફૂલ  લઈ  હું  રાહ  દેખતો ઉત્સુકતાથી તારી
   તું આવે તો સંધ્યા ખીલતી, ના આવે કરમાતી.

વીસરીને વર્ષોની રેખા પુનર્મિલન હાં કરીએ,
   મધુર મધુર યાદોને વ્હાલી! ફરીથી નંદન કરીએ.

દાદા ફક્કડ પહેરણ પહેરી ઊભા નદી કિનારે,
  ફૂલ સંભાળે, થાકે,  બેસે, ઊઠે  રાહ  નિહાળે.

દાદી ના દેખાયા અંતે  ધુંઆપૂંઆ થઈ આવ્યાં,
  “
કેમ આવી?” રોષ કરીને દાદીને તપડાવ્યાં.

અચકાતી, શરમાતી, ધીમે  ધીમે  બોલી દાદી,
   “કેમ કરીને આવું?  મારી  માએ ના કહી દીધી.”
——-
સરયૂ પરીખ

દાદીએ નાનપણને યાદ કરી સો ટકા એ પ્રમાણે કર્યું. ભોળા, બિચારા દાદા અમથા જઈને થાક્યા.
પ્રતિભાવઃ દેહ તો વૃધ્ધ થાય છે પણ મન વૃધ્ધ નથી થતું.   વિતેલા સમયની યાદગાર પળોને મન દોહરાવવા ચાહે છે… પણ વિત્યો સમય કદી પાછો નથીફરતો. શૃંગાર રસ ભરેલ સુંદર કાવ્ય…..મા સરસ્વતીના ચાર હાથ તમારા ઉપરછે. બસ એ લખાવે તે લખતા રહો… શરદ શાહ.

——


Rangolies by Ila Maheta


fresh flowers with color powder.

ચિત્રકલા અને સાહિત્યનો સુભગ સંગમ એટલે દીલીપ અને સરયૂ પરીખ

Saryu Dilip Parikh

ગુજરાતી સાહિત્ય સંગમ

“નીતરતી સાંજ Essence of Eve” સરયૂ પરીખ ના ગુજરાતી, હિન્દી અને અંગ્રેજીમાં કાવ્યો, અનુભવો અને દિલીપ પરીખના ચિત્રોના, અનોખા પુસ્તકનુ પ્રકાશન.

ભાવનગરમાં શિશુવિહાર બુધસભાના ઉપક્રમે અમેરિકા સ્થિત સરયૂબહેન દિલીપ પરીખના પુસ્તકનુ વિમોચન કવિશ્રી ડો.વિનોદભાઈ જોશીના
હસ્તે, સપ્ટેમ્બર ૨૫ ૨૦૧૧ના રોજ, સુજ્ઞ સાહિત્યકારોના ભાવભર્યા પ્રોત્સાહન સાથે થયું. “જાહ્ન્વી સ્મૃતિ” કવિયેત્રી સંમેલનનો અઢારમો અવસર હતો. અનેક કવિમિત્રોનો
ભાવવિભોર પ્રતિભાવ “નીતરતી સાંજ” વિષે મળ્યો.

અતિથિ વિશેષઃ પદ્મશ્રી મુનિભાઈ મહેતા,પત્રકાર શ્રી રમેશભાઇ તન્ના, કવિયત્રી લક્ષ્મીબહેન ડોબરીયા.

કવિશ્રીવિનોદભાઈજોશીના  શબ્દોમાં, ….પુસ્તકઘણાજતનથીસર્જાયુછેહાથમાંલેતાખબરપડેછે. “નીતરતીસાંજ”કેજીવનનોનિચોડઅનેસુંદરચિત્રસાથેજેરીતેલખાયુછે, ઘણુકહીજાયછે. ભાવભરીરચનાઓસાથેસુંદરચિત્રોનોસુમેળ……..

કવિમુનિભાઈના  શબ્દોમાં, ….It has brought tears of joy time and again and new dimension to our own understanding and appreciation. The most…

View original post 711 more words

Paintings by Dilip

Sharing Some of the Paintings by Dilip K. Parikh

Dilip Parikh. Introduction: After finishing studies in Physics and Electronics, Dilip came to USA on a fellowship for higher education in 1965. Married to Saryu Mehta in 1969. He worked for Microelectronics Industries, such as Rockwell International, AT&T Bell Lab, Texas Inst. for many years. At present he resides in Austin, Texas. His paintings express his deep interest in spirituality. He paints every day while listening Indian classical music. More paintings on Saryu Parikh’s web site www.saryu.wordpress.com   
contact:
hdkp@yahoo.com   512-712-5170

A brief note on paintings #1, #2, #3:

E=MC2 paintings (#1, #2, #3) have two aspects: Physics and Spiritual.Physics aspect: Matter and Energy are two different states of the same thing (Einstein: E = MC2).

“There was a time called the big bang when the universe was infinitesimally small and dense. God created the universe at the big bang.” (Stephen Hawkins). The ‘black circle’ in the center represents a ‘black hole’ — a source of the energy, which manifested as the visible universe. Everything is nothing but the Energy.

Spiritual aspect: The Unmanifested, the Infinite, the Changeless Spirit is called Brahman: the one Absolute. This is described as Aum-Tat-Sat. Aum is the creative vibration that upholds the worlds through Prakriti, mother nature. All created things originate in the cosmic energy of Aum —the universal energy manifested as matter.

#1 CREATION

#2 BRAHMAN-MAYA

#3 PURUSH and PRAKRITI

A brief note on paintings #4, #5: (Satyam, Shivam, Sundram)

When a dancer (or a musician) becomes one with the dance (or music), there is no interference of thoughts. The movement of moment (which is time) stops, and one may experience inner Bliss.
This is a state of meditation. When the mind is totally free of its content (a state of pure silence) then “Satyam” (truth) is experienced. “Shivam” is “Satyam” in action; one lives from moment to moment.

When every action is “Shivam” then this totality flowers as beauty, which is “Sundram.”      ………….  Dilip Parikh

#4 Dance

#5 MUSIC

———

Einstein and Tagore
Meghadut…the cloud messenger
Rageshree…Raga of Romance

Saheli at the river. DKP

Sujata…Buddha’s devotee watercolor 1956 DKP
watercolor 1956. DKP.
Sujata. Donated for a charity. DKP

Essence of Eve
સરયૂ  દિલીપ  પરીખ

ગુજરાતી, હિન્દી તથા અંગ્રેજીમાં…. કાવ્યો, અનુભવો, વાર્તા
Essence of Eve
poems and True stories by Saryu Parikh
Paintings by Dilip Parikh… Book-Cover  “નીતરતી સાંજ” અમારાં પુસ્તકનું મુખપૃષ્ટ

1999
Happy Birthday Saryu… 2019

The Musicians. DKP 2018
sweet moments…2019 DKP
RADHA-KRISHNA…DKP
The Village

Books of poetry, story and paintings of Dilip. Two novels in English. Saryu Parikh

Saryu and Dilip Parikh
saryuparikh@gmail.com  www.saryu.wordpress.com

Paintings by Dilip Parikh-English    May click on this link

#31

કૃષ્ણલીલા…સરયૂ અને ગીત યમુના…ચંદ્રકાન્ત દેસાઈ.

કૃષ્ણલીલા
  મનડાંના મધુવનમાં રાસ લે રસીલી
શ્યામ સંગ શ્યામ રંગ રાધા રંગીલી—     

જન્મકર્મ રંગોળી આંગણ સજેલી
મંડપમાં વૈરાગે આવી વહેલી—  

આમંત્રે તત્વજ્ઞાન સહોદર સહેલી
સ્થીરભાવ, શાંતચિત્ત, નિર્ગુણ નવેલી

આસક્ત એકરસ એકધ્યાન ચેલી
કૃષ્ણ કૃષ્ણ રોરોમ ઘેલી અલબેલી

વૃંદાવન ચિત્તવનમાં કૃષ્ણલીલા ખેલી
આત્મસાત જ્ઞાતાને અનુપમ સુખહેલી
                           —સરયૂ પરીખ
રાસલીલાનું અધ્યાત્મિક રસદર્શનઃ મનડાંનાં મધુવન…શુધ્ધ અને ભક્તિલીન હ્રદયમાં રાસલીલાની તૈયારી થતી હોય. જન્મકર્મ …ઉંચી કક્ષાનો આત્મા વૈરાગનાં વાતાવરણમાં જલ્દી આવી જાય છે. આમંત્રે… સતસંગ તેને આવી મળે જ્યાં સ્થીરભાવ જેવા સદગુણો જન્મજાત મળેલા હોય. આસક્ત એકરાગ…ભક્તિમાં તરબોળ. તેનાં વૃંદાવન ચિત્તવન…માં કૃષ્ણલીલા રમાય છે અને આત્મજ્ઞાનીને અનુપમ સુખનો અનુભવ થાય છે.
—–
ગીત યમુના…ચંદ્રકાન્ત દેસાઈ.


Rang-Holi by Ila Maheta

કાવ્યો. દેવિકા ધ્રુવ. હરીશ દાસાણી. સરયૂ

સલૂણી સાંજ ઝળહળતી. દેવિકા ધ્રુવ

સલૂણી આજ આવીને, ઊભી આ સાંજ ઝળહળતી;
જરા થોભો  અરે  સૂરજ, ન લાવો રાત ધસમસતી.

હજી  હમણાં  જ  ઉતરી  છે, બપોરે બાળતી ઝાળો,
જરા  થોભો  અરે ભાનુ, ભૂલાવો વાત બળબળતી.

હવે   મમળાવવી  મારે  અહીં  કુમાશ  કિરણોની,
જરા  થોભી, ફરી  ખોલું  હતી બારી જે ઝગમગતી..

અહો   કેવી  મધુરી   સ્‍હેલ  આ સંસાર  સાગરની,
જરા થોભો તમે નાવિક, ભલે આ નાવ ડગમગતી.

કટુ  કાળી   અને   અંતે  જતી  અણજાણ   નિર્વાણે,
જરા  થોભો વિધિ ‘દેવી’, સજુ એ રાત તનમનથી!!

~ દેવિકા રાહુલ ધ્રુવ

ખૂબ સુંદર રચના…” અહો   કેવી  મધુરી   સ્‍હેલ  આ સંસાર  સાગરની,
જરા થોભો તમે નાવિક, ભલે આ નાવ ડગમગતી.
” સરયૂ.
———

કહો ગમે તે.
પરપોટો કે ગલગોટો.
કદંબ કહો કે કહો કાંકરી.
લીલામાત્ર નામની.
નામની પાછળ મન.
મન જ જન્માવે જગત.
ન હો નામ.
તો ન હો સંબંધ.
ન હો સંબંધ.
તો ન હો જુદાઈ.
જે કંઈ લીલાપાત્ર
તે બધું નામમાત્ર.
નામ નહીં. આકાર નહીં.
અને જે રહે તે?…

હરીશ દાસાણી.
——–

નિમિત્તમાત્ર
   કર્યાં  કર્મોને     ટેરવે   ગણાવે,
   કરી  મદદોને    માનદ  મનાવે,
   તો મૂલ્ય તેનું  શૂન્ય બની જાય.

ઉપકારોની    આરતી   ઘુમાવે,
   આપ  મહોરાની  મૂરત  બેસાડે,
   તો મૂલ્ય તેનું  શૂન્ય બની જાય.

હું  હુલામણાને   હરખે  પોંખાવે,
   ને   ફરી  ફરી   ફાલકે  ચડાવે,
   તો મૂલ્ય તેનું  શૂન્ય બની જાય.

તેની  કરુણા, ને  હું એક સાધન,
   સર્વ  સેવામાં  સહજતાનું સૌજન,
    તો શૂન્ય પણ અમૂલ્ય બની જાય.

ણાં જન્મ, વંશ, અંશના સુપાત્ર,
ભાગ્યયોગે દેવત્વ નિમિત્તમાત્ર,
શુભકાર્ય તે અતુલ્ય કરી જાય.
——- સરયૂ પરીખ
Very well said. In NASA-there is a Quote displayed. “Great things are done when you do not care who gets credits!!” Love, Munibhai.

મનઃશાંતિ Stillness. Saryu

મનઃશાંતિ

અવનીને આંગણે ઊમટ્યાં આકાશનાં
 ધુમ્મસને, ધીરજ  ઉજાળે  અવકાશમાં.
 કોલાહલ કુંજનમાં  મહોરાં  ઉલ્લાસમાં,
 સંવેદન સંશય   સમજાયે  અવકાશમાં.

મનડું   મૂંઝાયે  અટવાયે   ડહોળમાં,
જળમાં કમળ સ્થિત  સોહે અવકાશમાં.
 સૂના બધિર  તાર જડવત્  વિરામમાં,
ચેતન ટંકાર, સાજ રણકે  અવકાશમાં.

ઘોડાપૂર લાગણી, ધસમસતાં વ્હેણમાં,
 લાગે  લગામ શરણ માંગે અવકાશમાં.
ભમરો અધીર મધુ આસવની આશમાં,
 હળવે હવામાં  ફૂલ  ફાલે  અવકાશમાં.

ઝાકળની  જાળી  ને  માની  લે પિંજરું,
ઊડવાને  મોક્ષ માર્ગ દીસે અવકાશમાં.
 અંતર  સૂતેલી આ સર્જકતા  શક્તિની,
 ક્ષણમાં સુહાન  કળી જાગે અવકાશમાં.
——-

આંતરિક શક્તિને ચેતનવંત થવા દેવા માટે અવકાશ,
અર્થાત, શાંતિંભરી નિરાંત આપવી પડે છે.

Peaceful Within     
The earth is dark in storm and cloud.
The bleak turns bright, only in stillness.
The laugh is loud in a rowdy crowd.
The true tears flow, only in stillness.

The fretful petals drown in a whirl.
 A lotus is untouched, only in stillness.
The notes vibrate, dismay with discord.
 Repose gives voice, only in stillness.

The untamed emotions vehemently surge.
They softly flow, only in stillness.
The anxious bees, buzz around the buds.
The flowers will bloom, only in stillness.

The soul will rage in an illusory cage.
Seeps stream of beam, only in stillness.
The creativity in me, a God-given gift,
Will rise and pervade, only in stillness.
——-
To activate internal strength, and to give opportunity to our creativity,
we have to provide peaceful space to our mind.



મિત્રોનો સાથ..કાવ્ય..શૈલા મુન્શા

http://www.saryu.wordpress.com

સમજદારી જરૂરી છે!

ખરી પડવું સહજતાથી, સમજદારી જરૂરી છે;
ફરી ઉગવું સફળતાથી, સમજદારી જરૂરી છે!

ન ધારો, કે ધરે કોઈ સજાવી થાળ રંગોનો;
કદી દૂરી વિફળતાથી, સમજદારી જરૂરી છે!

અજાણ્યા રાખે જો સંબંધ, ભરોસો ના તરત રાખો;
પરાયાની નિકટતાથી, સમજદારી જરુરી છે!

નજરઅંદાજ લોકો તો કરે, આદત એ ના છૂટે;
જિવનરુપી સરળતાથી, સમજદારી જરુરી છે!!

નથી રાધા કે મીરા બસ દિવાની વાંસળી નાદે,
ભરમની એ ગહનતાથી, સમજદારી જરુરી છે!!

શૈલા મુન્શા તા.૧૩ માર્ચ ૨૦૨૧
——

સલૂણી સાંજ

 ક્ષિતિજ  રેખાની કોરે બારણાં દેખાય છે આજે,
સખીસાજન મળે એ ધારણાં દેખાય છે આજે.

તરસતાં તૂર્ણને સિંચ્યાં નશીલા ઓસથી લાજે,
સુગંધી યાદ પુષ્પો ત્યારનાં દેખાય છે  આજે.

હ્રદયના સૂર પ્રીતમ પ્રેમ અધ્યાહારમાં સાજે,
થયા સંધાન, તૂટ્યા તારના  દેખાય છે આજે.

પતંગી  આશની  દોરી  મળીતી  સૈરને  કાજે,
ધરાનાં રંગ ઝાંખા ક્યારનાં દેખાય  છે  આજે.

સમી  સંધ્યાય શોધે  તારલાનાં  તેજને  રાજે,
વાં નક્ષત્ર ઉત્સુક ન્યાળતાં દેખાય છે  આજે.

સલૂણી સાંજ દે દસ્તક, ને વિનવે રાતને નાજે,
અઢેલાં દ્વાર, દીવા પ્યારનાં  દેખાય છે  આજે.
——
Saryu Parikh

સલૂણી=રંગીલીતૂર્ણ=કમળઓસ=ઝાકળ

પ્રતિભાવઃ  નવેમ્બર 22, 2014 ”સલૂણી સાંજ દે દસ્તક” વાહ શું શબ્દ પ્રયોગ કર્યો છે, ભરપુર છલકે છે કવિત્વ…યોગેશભાઈ.

જીવન મૃત્યુ..Life and Death…Saryu. પ્રતિભાવઃ Vimala Hirpara


સાહિત્યમિત્ર વિમળાબેનનો મનનિય અને સરળ પ્રતિભાવ અહીં રજુ કરતા આનંદ અનુભવું છું. સરયૂ

Vimala Hirpara <vshirpara@gmail.com>To:parikh Saryu Mon, Mar 15 at 10:18 AM

નમસ્તે,સરયૂબેન.
કાલે તમારી કવિતા વાંચી ને મનમાં ઘણા સ્પંદન જાગ્યા એમાથી થોડા તમારી સાથે વંહેચું છું. જીવન ને મૃત્યુ એક દ્વંદ્વ. માણસ જીવનભર પોતાના અસ્તિત્વ માટે લડતો રહે છે.  આપણા શાસ્ત્રોમાં પણ સો વરસ જીવવાની પ્રાર્થના કરવામાં આવી છે. તો વડીલો સંતાનોને દીર્ઘજીવનના આશિષ આપે છે. જુઓ કે સિંકદરે લાંબા આયુ માટે વિકટ સફર ખેડી  હતી ને છેવટે મૃત્યુનું અસ્તિત્વ સ્વીકારવું પડ્યું. ઇજિપ્તના ફેરોથી માંડી આજ સુધી મૃત્યુ પછી પણ પોતાની હાજરી  પુરાવવા શક્તિ અનુસાર લોકો પ્રયત્ન કરે છે. સદગત સ્વજનોની યાદમાં શ્રાધ્ધ, કથા,પારાયણ, તો એમના નામે દાનપુન્ય, કબરો,રાજમહેલ કે તાજમહેલ બનાવે છે…કયારેક વિચાર આવે છે કે જીવતા જેને અવગણ્યા હોય, દુઃખ આપ્યુ હોય એ જ સ્વજન પાછળ લોકો  એની  યાદ રાખવા  પ્રયત્ન કરે છે તો કયારેક ખૂવાર પણ થઇ જાય એ હદે. ત્યારે વિચાર આવે કે શું વિગત આત્મા આ બધું જોતો હશે? કોફીનમાં સુતેલો માણસ એકાએક ઝીરોમાંથી હીરો થઇ જાય એટલી હદે એના સદગુણ ને સતકર્મની પ્રશંસા થાય કે માણસને કબરમાંથી બેઠા થઇને પાછા આવવાનું મન થઇ જાય.  હવે મારા વિચારો એવા કે મને  બચપણથી જ આવા વિચારો આવતા. કદાચ જીવન કરતા મૃત્યુના વધારે વિચારો. આજે પણ જીવન કરતા મૃત્યુનું ચિંતન વધારે. એના અનુંસંધાનમાં મારી કેટલીક કૃતિ કાવ્ય તરીકે।      
આજે પણ જીવન કરતા મૃત્યુનું ચિંતન વધારે. એના અનુંસંધાનમાં મારી કેટલીક કૃતિ કાવ્ય તરીકે।   

    જાવાદો
અમે રે આતમરામ દુર દેશના રે!                    
  અમે રે મુસાફિર અનંત રાહના રે!    
લાંબી સફરના આ ટુંકા વિસામા રે
ઝાઝુ રહેવાના ફાંફા નકામા
રે!                    

 બાંધો ના અમને પ્રેમના પાશમાં રે!                  
અંત કાળે રહી જશે તમમાં વાસના રે
છોડી દો હાથ, પુરો થયો સંગાથ રે
જાવાદો અમને અમારા ધામમાં રે
—— વિમળા હિરપરા
નિંદા કે વખા

આવજો,એમ નહિ કહુ,આવશો ક્યા?                      
  જીંદગીની જેલમાંથી છુટી ગયા

    અખીલ બ્રંહ્યાંડમાં મારુ જ ઠેકાણું નથી ત્યાં!                
ફોટો બનીને દિવાલે લટકી ગયા.

 આ તો વાટમાં મળી ગયા, મેળામાં ભળી ગયા!              
તમારા હાથમાંથી આબાદ  છટકી ગયા

   પુરા થયા સબંધો ને છુટા પડી ગયા!                        
સાંભળી વખાણ ને મનમાં મલકી રહ્યાં

 છુટી ગયા સબંધો,ઓગળી ગઇ ઓળખાણો
પરવા કોને છે? હવે કરો નિંદા કે વખાણો.

—— વિમળા હિરપરા

કબીરના દોહરામાં… સંબંધો વિષે અને મૃત્યુ વિષે દ્રષ્ટિ બદલાવવાની વાત દરેકને ફરી ફરીને યાદ કરાવતી હોય છે. જે બહુ જરૂરી છે.

જીવન – મૃત્યુ
રૂઠતી  પળોને સમેટતી  હું  શ્વાસમાં,
લૂખાં દીવામાં સુખવાટ વણી બેઠી છું.
ઘૂઘવતા  સાગરમાં  નાનીશી  નાવમાં,
હળવા  હલેસાંથી હામ ધરી  બેઠી  છું.

ઓચિંતા ભમરાતી  ડમરીની  દોડમાં,
રજકણ  બની અંક આકાશે  ઊઠી છું.
અંજળના આંસુથી આંખોની આહમાં,
કરુણાનું  કાજળ લગાવીને  બેઠી  છું.

ઉરના સન્નાટામાં લાગણીના ગીતમાં,
ઝીણા ઝણકારને વધાવીને  બેઠી  છું.
નક્કી એ આવશે પણ ટાળેલા વાયદા,
ક્યારનીયે મુજને શણગારી બેઠી  છું.

સરી રહ્યો સથવારો મમતાના મેળામાં,
આજે  અજાણી, પરાઈ બની બેઠી  છું.
જીવન પ્રયાણમાં ને  મંગલ  માહોલમાં,
હંસ જાય ચાલ્યો, પિંજર થઈ બેઠી  છું.
    —— સરયૂ

comment by respected Anand Rao: Saryuben, Excellent … excellent … poem.

Life and Death
I am trying to gather failing moments in my breath,
Trying to light the candle in the grave cup of my life.
In a large ocean I’m sailing in a dinky boat,
holding on to my courage with the simple oars.

In the sudden gust of wind,
I have risen up to the sky.
The pain of the unfortunate tears in my eyes,
 I’m soothing them with compassion-kohl.

In the stillness of my heart, the song of my feelings,
welcomes the gentle sound.
Would he come to take me away or not!
I have adorned myself for a long while.

My fanfare world is slipping away,
I’m sitting here like a stranger.
I’m leaving forever in this somber celebration,
My soul flies away and my cage is left behind.

——-


At the door of death, one wonders – will it come today or not. The preparation is made to meet the maker. Our own relatives seem strangers. The pain of leaving, the anxiety of meeting and then the final departure.

Shivratri.
ઈલા મહેતા.


Soft Yellow Ball. સંબંધો.

Soft Yellow Ball

We had a soft yellow ball and green little bat;
A rug in her room was a grand play mat.
“Granny! You throw the ball and I hit away;
I know you are slow and I will get away.”

She would laugh and say, “Oh, boy! You are fast.
You surely are the best; now I need some rest.”
In the heart of my heart, I had a suspicion,
Sometimes grandma just lets me win.

“I make the tricky moves; I am a checkers champ.”
But alas! When I was trapped; I held the tears back.
Grandma used to say,
“Oops! I made a wrong move.
It looks like, boy, you will win soon.”

In the heart of my heart, I have now confidence;
Grandma has helped; it is coincidence.
I go out into the world, so assertive and keen,
I have to do my best
where no one easily…. allows me to win.
—— Saryu Parikh

—–
A poem from…Amita Trivedi’s Face book

સગપણ

એવું નથી સહુ કોઈ સાથે અહિં સગપણ હોવું જોઈએ
પણ જે હોય પોતાનું એનું થોડું વળગણ હોવું જોઈએ.
કિતાબ આ જિંદગીની સાવ કોરી હોય તો પણ ચાલશે
એમાં એક અધૂરું કે પૂરેપુરુ પ્રેમ પ્રકરણ હોવું જોઈએ.
નથી સનમ સાથે તો શું થઈ ગયું,એની યાદ, વિચાર
એના સપનાઓ, તડપ, એનું કંઈ પણ હોવું જોઈએ.
મોટા થઈ જાય ભલે સહુ વહેતા સમયની સાથ સાથ
દરેકના દિલ સચવાયેલ એનું બચપણ હોવું જોઈએ.
વારંવાર ખુશી ખુશી ચઢાવું, સજાવું એને મારા મસ્તકે
મારી વતનની ધરાના ધૂળનું એ રજકણ હોવું જોઈએ.
આસાનીથી સૌને ગળે ઊતરી જાય છે એમની વાતો
એમની વાતોમાં જરૂર થોડું તો ગળપણ હોવું જોઈએ.
જીવો તો એવું જીવો દોસ્તો હર પળ જિંદગાનીમાં
યુવાનીને શરમાવે એવું તમારું ઘડપણ હોવું જોઈએ.
પ્રભુ આપવું જ હોય તો આપ એક વરદાન નટવરને
હસતા રમતા છૂટે પ્રાણ એવું મારું મરણ હોવું જોઈએ
——- નટવર

સંબંધો

 સહજ   સાજ  તૂટતા સંબંધોને તૂટવા દે.
લાગણીની ગાંઠો સરી છૂટે, તે છૂટવા દે.
 ખેંચી  તાણીને  ફરી  સાંધીને   બાંધેલી,
દંભી દોસ્તીની  ઝાંય  ઝાંખી, ભૂંસાવા દે.

વહેતી નદી ને સદા તરતાં પાન જાય,
 બીજા ખરી સાથ તરી વહેણે વિખાઈ જાય.
બહુ રાખ્યા ના  રે’  તો  વહેતા રે  મૂકજે;
થાયે  તે  સારુકહી  દિલથી  વિસારજે.

ભવની ગાડીમાં ચડે, અણજાણ્યાં આવશે;
પ્રેમ  સહિત  બેસાડી  ભવભાતુ  આપજે.
સંગસંગ થોડી સફર, ઊતરે ત્યાં અલવિદા.
અભિગમનાં    ઓરતાં    ના    રાખજે.

સગપણનાં જાળાંમાં ગુંગળાવી ગુંગળાવી,
મસ્તાના મોરને ના મારજે.
 સાચા ને પ્રીતભર્યા મોતીને વીણીવીણી,
પોતીકા પ્યારથી  પલકોનાં તારે પરોવજે.

 ——— સરયૂ પરીખ
સગપણના જાળાંમાં ગુંગળાવી…. આ અમૂલ્ય જીવનને વેડફી ન નાખવું.
પરંતુ પ્રેમનું બહુમૂલ્ય કરી, સંભાળના તારમાં મોતીની માફક સાચવવું.


મિત્રોનો સાથ. Art-Work by Geeta Acharya.

https://saryu.wordpress.com/

Hi Saryuben,
Thanks so much.I have been experimenting with gel pens, doodling also helps me meditate. I think I am meditating while doing these. Every morning with my coffee is the time I draw.
Take care and stay well.Geeta.


————–

Essence … Saryu Parikh

The dewdrops of your blessings
on the petals of my life,
O God! Give me wisdom
to Receive, Embrace, and Let go.
——

If a touch can electrify, a word can pacify.
A whisper can awaken; a look can mesmerize.
Then faith and trust bring winsome songs,
and ring the bells to wake up the souls.
——
Let’s hold hands and ride through the storm.
Hold tight! So, no flow can sway you off.
Pray, o my friend! With all your might,
and the cosmos will unite to make things right.

—–
a few poetic quotes from my Novels…”Moist Petals” and “Flutter of Wings” Saryu Parikh
open to read in my blog or contact me.

With Good Wishes…Saryu

www.saryu.wordpress.com

Happy Valentine

The Present Moment

Being at peace, my mind and soul,
 guide to accept, enthuse, enjoy.

Accepting all and evenly so,
As the humble one says, “Let it be so.”

Enjoyment stream flows from within,
Wakeful and free with internal mean.

Enthusiasm, a visionary force,
Pulsating, renewing, the energy source.

The ego entices with illusory dreams,
The string of stress may choke innocence.

The smooth surrender and positive presence,
Aware, this moment is gifting the present.
——

Inspired by Eckhart Tolle’s writing: The consciousness can flow into everyday life;
Acceptance, enjoyment, enthusiasm.

સ્નેહ
સ્નેહનાં વહેણં  કોઈ શર્ત નહીં, વરસંતી વાદળીને તર્ક નહીં.
વાયરો વીંટાળે પર્ણ  વ્હાલમાં, લીલાપીળાનો કોઈ ફર્ક નહીં.

મોહનાં મીંઢોળ એને બાંધીયા, જાણીને  જાન એની  જાનમાં,
ટેરવે  ગણેલ એના વાયદા, મન મતિ દિલમાં વિતર્ક  નહીં.

સોળે  કળાએ ખીલનારને, શોભા  શૃંગાર તણો  દર્પ  નહીં.
મંત્રમુગ્ધ  બંધાયે  પાંદડીછોને મધુર  કોઈ  અર્ક  નહીં.

દરિયા દિલ હેતનાં હીંડોળ પર, હુલાવે સૌને ગમત ગેલથી.
સ્નેહ દેણ દાન ને સ્વીકારમાં, નાતજાત ભેદ કોઈ ગર્ત નહીં.

ક્યાંનો પરિચય, શું છે સગા, પ્રશ્નો પૂછ્યાનો કોઈ અર્થ નહીં.
વીણાનાં તાર સાથ ઝણઝણે, કોણ એ વગાડે કોઈ શર્ત નહીં.
——–


Icicle toran in Austin Tx. 2/14/2021
Unusual events continue……

Timeline…New and not so new…a poem by Aaria Mehta and Vimla Hirpara

http://www.saryu.wordpress.com

  proud to introduce my grandniece, Aaria Mehta,

At Pavagadh – by Aaria

NATURE

The birds are chirping
As the leaves rustle
This is peace
Away from the city’s hustle

A giant green canopy
Shades my eyes
The sun travels east to west
How time flies

An early daffodil
Shines golden in the sunlight
The same way
Does moonlace in the night

Crickets chirp instead of birds
And the trees tell a story of shadows
The waterfall crashing on the rocks
Brings a thousand rainbows

Early morning the birds return
A breakfast of fresh fruit
The wind play a melody
Sweeter than a flute

A nearby stream, so clear
Populated by fish, so near
This is my home, right here
Living in perfect harmony, no fear
—–
(moonlace – a fictional plant from the Percy Jackson & The Olympians book series
at a beautiful place name Pavagadh, Gujarat State.)
ઈલા મહેતા
——————————————————————————————————

વિમળાબેન હિરપરાનું કાવ્યઃ નમસ્તે. સરયુબેન. આજે આપણા રાષ્ટ્રપિતા ગાંધીજી વિષે મારી  લાગણીઓને કવિતા સ્વરુપે રજુ કરુ છું.   

જ્યમ કિરાતને કામઠે કિસન વિંધાઇ ગયો   
એમ એક પાપીને હાથે પનોતો હણાઇ ગયો.   
 હે રામ,રટતા વાણી અટકી ગઇ.   
દીન  ભારતમાતની કલઇ હાથથી છટકી ગઇ.    
તને ય શું કહેવું ભાઇ નાથુ તે તો હણ્યા એક જવાર.   
પણ એના વચનભંગ કરી અમે હણ્યા હજાર વાર.   
તાજનો સાક્ષી બનાવી  કાયમની ફાંસી દીધી. 
 દિવાલે લટકાવી  કાયમની કેદ દીધી. 
તારા પુતળા પુજ્યા  પણ ઉપદેશ ભુલી ગયા. 
ખાદી નાખી ખાડીમાં ને રેંટિયો ઉકરડે 
બગલાથેલી વાળા મહાલે બંગલે   ભુલાઇ ગઇ નીતિ રીતી
ને દરીંદ્રનારાયણો ફરી ભારતમાં નહિ જન્મે ગાંધી, એવી લાગે ભીતિ 
——- Vimla Hirpara        

કયારેક એમ થાય કે અંગ્રેજો આપણા દેશમાં આવી ને ગુલામ બનાવી ગયા.પણ આજે  આપણે સામેથી ગુલામ બનવા એના દેશમાં જઇએ છીએ.ત્યારે ગાંધીજીનો આત્મા શું કહેતો હશે કે આને માટે લાઠીઓ ને છેવટે ગોળી ખાધી?
એજ વિમળાબેનના વંદન.      

Ava Samir Parikh

https://wordpress.com/post/saryu.wordpress.com

2/2021

પૌત્રી

                   અધૂરી   પૂવૅજન્મની   પ્રીત  આજે  પૌત્રી બનીને  આવી,
                           દિલના  પ્રેમ સરોવર  મધ્યે  એવા , કમળ  બનીને  આવી.
                   બાપુ બેનાના   ચહેરા  પર  મંજુલ  સ્મિત  બનીને  આવી,
                           મૃદુલ  મીઠા  સ્નેહ  ઝરણમાં  સૂર  સંગીત  બનીને  આવી.
                   બુલબુલ  મેનાના  કલરવમાં  વિધિનું  ગીત  બનીને  આવી,
                        એવા, ઉત્સુક  અધીર  અષાઢે  શાંત  સમીર  બનીને   આવી.

Ava S. Parikh
Incomplete love of our previous lives, today came as a grand-baby.  
 In the center of our hearts’ love lake,
Ava arrived as a lotus.          

On the faces of 
Bapu-Bena,arrived as a sweet smile.
 In our
Mridul-gentle affectionate brook,
arrived as
Sangita-harmonious music. 
 In the singing of robin and Maena, arrived as a song of destiny.

 
Ava, in a season of anxiety and impatience,
       arrived as peaceful 
Samir-gentle breeze.
——-

Ava-Mae/Samir Parikh.   Bapu-Dilip, Bena-Saryu

2007

Her Seamless Love…અસીમ સ્નેહ. a story by Saryu Parikh

http://Her Seamless Love…અસીમ સ્નેહ. a story by Saryu Parikh

 Her Seamless Love                                                   

We were new in town and got an invitation from Suha and Ranbir Sinha’s house for an Indian classical music concert. That evening my husband pulled our car into a circular driveway in front of a mini-mansion in an elite residential area. We were greeted at the door by Ranbir, a handsome, confident gentleman. Suha came crisscrossing several people to greet us. A beautiful, poised and gracious lady in her late forties, Suha impressed me with her warm welcome. During the concert’s intermission, I came to know that she was Marathi and married her Punjabi husband after they both graduated from an engineering school in the U.S. They had two daughters and the older girl, Anu, came to greet the guests. We were impressed to know that she had been admitted to MIT and would be going to Boston soon.

While we were talking, a lady came and tapped Suha on the shoulder. With that, Suha turned and headed to the back door, through which there was a guesthouse. A friend in the crowd told me that Suha’s mother-in-law had Alzheimer’s disease and stayed in the guesthouse. I was shocked to know that Suha had taken full responsibility for this very sick woman and would not send her to any institution. With so many responsibilities, Suha was a founder and leader of a non-profit organization that focused on caring for senior citizens.

Over the next eight years, we would see each other from time to time and have good talks.  But then time passed without a word. Then one day after almost a year, Suha called to invite me to a function to honor community writers.

“Didi, I will pick you up. I have moved to a new home!  I am divorced. We’ll talk more on Sunday.”

I was stunned.  What could have happened to this picture-perfect couple?

When she picked me up, Suha opened up about her life.
“We started our life like real partners. My job was interesting but I had to quit due to family responsibilities. Ranbir turned out to be very successful. I took care of our household and his sick mother, who passed away three years ago. But her sickness took a toll on me and our relationship. Then came another shock. As a mother, I accepted the situation but it was beyond Ranbir’s tolerance. Still, I was saying that we should continue to live in the same house and give ourselves some time, but he wanted freedom. So, we ended up in court.  I kept it as simple as possible for our girls’ sake. We are on friendly terms, but my whole world has turned upside down.”  

“What was the other shock?” I asked. That is when Suha handed me a thick envelope. I opened it and read the invitation inside:


                         Please Join Us as We Celebrate the Wedding of Our Daughter

Anu
and
Jennifer

…. Suha and family.

“Oh! So, this was the main reason for your break-up?” I asked in shock.
“Yes. Ranbir couldn’t fully accept Anu and Jennifer’s relationship. I am organizing the reception at my place. Ranbir will come…as a guest.”

I hugged her and said, “Suha, you do not feel guilty. Because, spiritually… Ranbir is not evolved as you are. Everyone is not capable of loving unconditionally…I admire you.”

——– Saryu Parikh

   અસીમ સ્નેહ…સરયૂ પરીખ

સુહાનો, ‘લેખક સન્માન’ના પ્રસંગમાં, મને આમંત્રણ આપતો ફોન આવ્યો. અમે એકાદ વર્ષથી વાત નહોતી કરી તેથી મને અનેરો આનંદ થયો.

સુહાને હું મારી મિત્ર કહું કે, કેવળ ઓળખીતિ કહું… કે નાની બહેન કહું એ ચોક્કસ કહેવું મુશ્કેલ હતું. પણ જ્યારે જ્યારે સુહા સાથે વાત થાય ત્યારે કોઈ દંભ દેખાવનું આવરણ રહેતું નહીં. આઠેક વર્ષ પહેલાં અમે પહેલી વખત સુહાને ઘેર સંગીતગ્રુપના સભ્ય તરિકે આમંત્રણ હોવાથી ગયેલાં. એક મોટા બંગલાના ગોળ ડ્રાઈવ-વે પર મારા પતિએ કાર ઊભી રાખી. વિશાળ બારણાઓ પાસે સુહાના પતિ, રણબીર સિન્હાએ પોતાનો પરિચય આપી, અમને આવકાર્યા. સુહા લોકોની વચ્ચેથી જગ્યા કરતી અમને આવીને મળી. સુંદર અને સાદી પણ પ્રેમાળ સુહાને પહેલી વખત મળી…પણ જાણે પુરાણી પહેચાન હોય તેવી ઉષ્માભરી તેની વર્તણૂક હતી.

સંગીતનાં કાર્યક્રમનાં મધ્યાંતરમાં વાતો કરતાં જાણવા મળ્યું કે સુહા મરાઠી, અને રણબીર પંજાબી છે, અને અમેરિકાની એન્જિનિયરીંગ કોલેજનો અભ્યાસ પૂરો કરી બન્નેએ પ્રેમલગ્ન કરેલા. રણબીરને પોતાની કંપની હતી. સુહાની મોટી દીકરી અનુ, સૌને મળવા આવી અને MITમાં પ્રવેશ મળી ગયો હોવાથી બે મહિના પછી Boston જવાની હતી. અમે બધાં સુહાનાં સૌભાગ્યને અહોભાવથી નવાજી રહ્યાં… એવામાં એક મદદનીશ બહેને આવીને સુહાના ખભે હાથ મૂકી ઈશારો કર્યો. સુહા તરત જ પાછલા દ્વારથી બહાર નીકળી, ત્વરાથી પાછળના ગેસ્ટ હાઉસ તરફ દોડી.

“સુહાનાં સાસુને ‘અલ્ઝહાઈમર છે. સુહા સિવાય બીજું કોઈ તેમને સંભાળી શકે તેમ નથી.” આ સાંભળી સુહાની સહનશીલતાનો ખ્યાલ આવ્યો.

ત્યાર બાદ જ્યારે પણ મળતા કે ફોન પર વાતો કરતા ત્યારે સુહા પોતાની અને સમાજની અનેક સમસ્યાઓ વિષે મારો અભિપ્રાય માંગતી.

કાર્યક્રમના દિવસે સુહાએ ફોન પર કહ્યું, “દીદી, હું તમને લેવા આવીશ.”

“એટલે દૂરથી? … તને લાંબુ પડશે.” મેં કહ્યું.

“મારું નવું ઘર બહુ દૂર નથી. ફોન મૂકું છું… રવિવારે વધુ વાત કરશું.” કહીને સુહાએ વાત બંધ કરી.
મારા ‘કેમ’ અને ‘ક્યાં’ અધ્યાહાર રહી ગયા.

જતી વખતે તો ટ્રાફિક અને સમયનાં દબાણને લીધે વાત ન થઈ પરંતુ વળતાં સુહા ગમગીન ચહેરે બોલી, “દીદી, છ મહિના પહેલાં રણબીરથી હું અલગ થઈ ગઈ. મારા સાસુ બે વર્ષ પહેલા મૃત્યુ પામ્યાં પણ તેમની બિમારી અને બીજા કારણોને લીધે અમારાં સંબંધમાં અકળામણ વધી હતી. તો પણ હું સાથે રહી પરિસ્થિતિ સુધારવા તૈયાર હતી. પણ રણબીર ન માન્યા. બીજી એક સમસ્યા ઊભી થઈ તેમાં અમારા વચ્ચે સખ્ત વિરોધ સર્જાયો. હું મા તરિકે પરિસ્થિતિ સ્વીકારી શકી પણ રણબીર ન સ્વીકારી શક્યા.”
“એવું તે શું થયું?”…પ્રશ્નાર્થભરી નજરે હું તેની સામે જોઈ રહી. ઘર આવતા સુહાએ કાર અટકાવી. તેની પર્સ ખોલી એક આમંત્રણ કાર્ડ મને આપ્યું. જેમાં લખ્યું હતું…

ભાવભર્યું નિમંત્રણઃ
ચિ.અનુ અને જેનિફરનાં લગ્નની ઉજવણી…
       યજમાનઃ સુહા અને પરિવાર…

“ઓહ! તો અણબનાવનું અંતિમ પરિણામ આ કારણે આવી ગયું…છૂટાછેડા?”

“અનુ અને જેનિફરનાં સંબંધને રણબીર અપનાવવા તૈયાર જ નથી.” સુહાની આંખમાં આંસુ જોઇ મારું મન પણ રડી ઊઠ્યું. “મારું એકલાપણું કેટલિક વખત અસહ્ય બની જાય છે. આ બધી તૈયારીમાં પણ તેનો સાથ ન હતો.”

“રણબીર સત્કાર સમારંભમાં પણ નહીં આવે?”

“આવશે…એક મહેમાનની જેમ.”

સુહાને વ્હાલ કરી મેં કહ્યું, “તું જરાય દુખ નહીં લગાડતી. રણબીરની મનઃસ્થિતિ તારા જેટલી ઉચ્ચ
કક્ષાની નથી તેથી એ સ્વીકારી ન શક્યા. દરેકમાં અસીમ સ્નેહ કરવાની ક્ષમતા નથી હોતી.
——-
લે.  સરયૂ પરીખ


photo by Raksha Bhatt


Rangoli by Ila Maheta

મિત્રોનો સાથ. રજુઆતઃ અમિતા ત્રિવેદી. કાવ્યઃ સરયૂ

http://મિત્રોનો સાથ. રજુઆતઃ અમિતા ત્રિવેદી. કાવ્યઃ સરયૂ

થોડું હસી-હસીને, થોડું રડી-રડીને,
જોયા કરું છું એનાં ફોટા અડી-અડીને !
લસરીને ગાલ પરથી સીધ્ધું હૃદયને અડતું,
આંસુય જાય તો ક્યાં આખર દડી-દડીને ?
તું જીવવાનું કહે છે આ વર્તમાનમાં પણ-

ભૂતકાળ બીવડાવે પાછળ પડી-પડીને !
આંસુથી તરબતર છો ? ચિંતા જરા ન કરશો !

સોનું બને છે સુંદર હીરા જડી-જડીને.
માણસ બન્યો તવંગર મૂર્તિ બનાવી તારી,

ઈશ્વર તને મળ્યું શું માણસ ઘડી-ઘડીને ?
તારી નજર હમેશા શિખર ઉપર જરૂરી,

નીચે જરા ન જોતો ઉપર ચડી-ચડીને.
જીવનના છોડ માટે ‘નિનાદ’ ખુશખબર છે:

ખાતર બની ગયા છે સપના સડી-સડીને !
કવિ- નિનાદ અધ્યારુ

Commentsઃ Sapana Sapanaઃ શ્વાસ થોડા હું લઈ લઉં આ હવામાં યાદને પણ હું જડી લઉં આ હવામાં ફૂલ ફૂલે પાન પાને ગાન ગાનેજુમું તાલે ,મન હરી લઉં આ હવામાં સપના સપના.
—————-

ખીલું ખીલું

હતું  ગીત કો અધૂરું  ઘર સૂનું  સૂનું,
બધું  લાગતું  હતું  જરા  જૂનું  જૂનું.

આજ દિલમાં ગાયે  કોઈ ધીમું ધીમું,
 હાસ હોઠમાં છુપાયે છાનું  ધીરું ધીરું.

સખા  સુખડ સુવાસે મન ભીનું ભીનું,
 
ઝરે ઝાકળ  ઝીણેરી તેને ઝીલું ઝીલું.

 ફરી  હેતલ  હરિયાળીમાં લીલું લીલું,
 આસે  મીઠો   મધુર રસ  
પીઉં પીઉં.

 મારે નયણે સમાય આભ નીલું નીલું,
 સ્નેહ  કોમળ  કળી  કહે  ખીલું ખીલું.
—— સરયૂ પરીખ

પ્રતિભાવઃ અતિ ઉત્તમ. અલગ અદામાં લખાયેલ છે… દિલીપ પરીખ

રંગોળી…ઈલા મહેતા

મકરસંક્રાંત/ Kite Festival

સપનામાં સુલેહ…સરયૂ પરીખ

<p class="has-text-align-center" style="font-size:18px" value="<amp-fit-text layout="fixed-height" min-font-size="14" max-font-size="67" height="80"><a href="http://સપનામાં સુલેહ…સરયૂ પરીખ" target="_blank" rel="noreferrer noopener">http://સપનામાં સુલેહ…સરયૂ પરીખ </a> http://સપનામાં સુલેહ…સરયૂ પરીખ

સપનામાં સુલેહ

બોલ મીઠા સાંભળ્યાં આજે અમોલા,
સપનામાં  તુટ્યા અમારાં અબોલા…

દ્રષ્ટિકોણ  એમનો… હશે કોઈ  રંજ,
માન અભિમાન સૂક્ષ્મ જાળીમાં બંધ.
એમ જ ખોવાયા અવગણમાં સંબંધ,
 કોણ જાણે કેમ! બોલવાનું કર્યું બંધ…

શમણામાં આવીને ગ્રહ્યો મારો હાથ,
ભાવુક નજાકતથી  હેત ભરી બાથ.
કરી લીધી પ્રેમળ પ્રસન્નતાથી વાત,
 કેટલી  સરળ હતી સ્વપ્નાની રાત…

નિર્મળ સંબંધ  દીયે  હૈયામાં  હાશ,
સોણલામાં  મલકાયે મૈત્રી ઉલ્લાસ.
જાગીને જોઉં તો એ જ અણબનાવ,
પણ, લાગે ના આજ હવે રીસનો તણાવ…

———- સરયૂ


one leaf different….Artistic Freedom…Geeta Achary

મિત્રોનો સાથ. કાવ્ય. હરીશ દાસાણી..રસદર્શન..પ્રજ્ઞા વ્યાસ

http://મિત્રોનો સાથ. કાવ્ય. હરીશ દાસાણી..રસદર્શન..પ્રજ્ઞા વ્યાસ

આ માણસ તો સાવ નવરો ધૂપ !
હાથ પગ ન ચાલે તેના, મન,બુદ્ધિ પણ ચૂપ.
આ માણસ તો સાવ નવરો ધૂપ…
હોય સૂતેલો કે ઊઠેલો, કાંઇ ફરક ના તેને.
ટીકા ટિપ્પણ લોક કરે પણ અડે ન એને કાને.
આવા આ માણસથી દુનિયા અચરજ પામે ખૂબ.
આ માણસ તો સાવ નવરો ધૂપ…
ખવડાવે તો ખાઇ લેતો, બોલાવે તો બોલે .
કોઈ વાર તો બેઠા બેઠા ચડી જાય એ ઝોલે!
કોઈ કહેતું ગાંડો તેને કોઈ કહે અવધૂત.
આ માણસ તો સાવ નવરો ધૂપ…
ભરી સભામાં થાય મશ્કરી; તાળી પાડી હસતો.
જાણે કે જુદા  જ શરીરે આમ અમસ્તો રમતો.
એવી રીતે જીવે છે કે થઈ જાતો એ ગુમ !
આ માણસ તો સાવ નવરો ધૂપ…
હરીશ દાસાણી.

પ્રતિભાવઃ

સાવ નવરો ધૂપ !…
યાદ આવે અમારું બાળપણ.–ઉનાળાની રજાઓ એ આમ તો મોજ, મજા, મસ્તી કરવાનો સમય છે. પરીક્ષા પછી આ ‘ગર્મી કી છુટ્ટિયોં’ના દિવસોમાં સ્કૂલોમાં કોલેજોમાં ભણનારાઓ સાવ નવરા ધૂપ બની જતા હોય છે. હવે એ લોકો નવરા પડે એટલે એમનાં મા-બાપ પણ નવરાં પડે. ટૂંકમાં, આ નવરાશના દિવસો છે, પણ આજકાલ એવું નથી છતા રચનાની છેલી પંક્તીઓજાણે કે જુદા  જ શરીરેઆમ અમસ્તો રમતો.એવી રીતે જીવે છે કેથઈ જાતો એ ગુમ !આ માણસ તો સાવ નવરો ધૂપ યાદ અપાવે

ઈશાવાસ્યમ ઈદં સર્વં યત્કિંચિત જગત્યામ જગત તેન ત્યક્તેન ભુંજીથા મા ગૃધ કસ્ય સ્વીદ ધનમ. આ સઘળો સંસાર ઈશ્વર રચિત છે. ઈશ્વરની મરજી પ્રમાણે તે જેને જે આપવું હોય તે આપે. આ સઘળું મારું નથી પણ ઈશ્વરનું છે તેવો ભાવ રાખીને જીવવાથી ક્યાંય મમત્વ થતું નથી અને તેમ છતાં સઘળું ઈશ્વરનું છે તેથી સર્વ પ્રત્યે રાગ-દ્વેષ વગર પ્રેમભાવ જાળવી શકાય છે.

દાદા ભગવાને નાનકડા સૂત્રોમાં મનને કાબુમાં રાખવાની સરળ રીતો સમજાવી દીધી છે.ભોગવે તેની ભૂલબન્યું એ જ ન્યાય Adjust Everywhere નિજ દોષ દર્શનથી નિર્દોષઅને છેવટે જાતને સતત પ્રશ્ન કરવો કે: હું કોણ છું? આ માણસ તો સાવ નવરો ધૂપ..લાગે પણ તેને કોઈ પણ ઘટના ઘટે તે વખતે વ્યગ્રતા થાય ત્યારે માત્ર ’ઈશાવાસ્યમ ઈદં સર્વમ’ આ મંત્ર યાદ આવી જાય અને તરત જ વ્યગ્રતા ગાયબ થઈ જાય છે.

जर घरी नसेल नवरा तर–मोठा बंगला पण ओसाड आहेआपल्या नवऱ्याला मान ना देणेक्षमा न करणारा गुन्हा आहे.!तसे पाहिले तर नवऱ्या शिवायघरातील कोणतेही पान हालत नाही.घरातील कुठलाही आनंदनवऱ्या शिवाय फुलतही नाही.!


રંગોળી.. ઈલા મહેતા

DREAM FOR MOTHER EARTH…Mehta. કાગળની હોડી. મુનિભાઈ મહેતા

http://DREAM FOR MOTHER EARTH…Mehta. કાગળની હોડી. મુનિભાઈ મહેતા

DREAM FOR MOTHER EARTH…Mehta

We stand on mother earth, but look up to the sky
We think of next birth, and the present goes by
We pray for God as unknown, 
and forget the soil from which born

Our Gods are here,  right amongst us
They are all visible,   in nature around us
Earth is the mother, we her children
The Trees, the birds,  animals and men

Trees are her infants; she holds them at her breasts
The animals are toddlers, they walk on all four legs
The grown up and gruff,  men walks so erect
On two legs very proud,  and without much care

Keeping the mother healthy, beautiful, happy
Should be our religion, our joy, our duty
Our dreams are for the earth, not heaven
For heaven is here to make,  not on cloud seven

What is heaven, but the earth beautiful ?
What is God, but nature rejoicing in full ?

                                                Muni Mehta  27.10.2020.   Vadodara.

કાગળની હોડી

વરસતા વરસાદે કાગળની હોડીની
                  જેમ વહી જાય ભીની યાદો
ઘરમાં હું બંધ બસ ખૂલ્લી એક
                           બારી એમાંથી થાય સંવાદો ….

સમય તો નીકળી ગ્યો, બાંધ્યો બંધાય નહીં
ખુશબુ રહે ક્યાંય ઊંડા શ્વાસમાં
ભીંજાય યાદો ને આંસુઓ ઉગ્યા ત્યાં
મેદાને ઊભેલાં ઘાંસમાં….

મોગરાના ફૂલ ઝીલે ટપકતા મોતી અને
અંતર કોરૂં – નથી પાણી
હું યે ચાહું ફરી વહેતી થઈ જાય
મારે રૂદયેથી જૂની સરવાણી….

ભીંજાવું મારે ને ભીજવી હું દઉં બધું
ધરતી આકાશ – સૂરજ ચાંદો
વરસતા વરસાદે કાગળની હોડીની
જેમ વહી જાય ભીની યાદો…
—–

મુનિભાઈ મહેતા   ૨૧.૬.૨૦૦૫

માતા અને પુત્ર…સરયૂ

http://માતા અને પુત્ર…સરયૂ

માતા અને પુત્રના સંબંધને… શબ્દોમાં કેમ કરી ને સમજાવી શકાય? બાળક મટી યુવાનીમાં પ્રવેશતા પુત્ર સાથે માને પણ ઉભરતી આયુનું દર્દ સહેવું પડે છે. “ઓકે મામ! જે તમે નક્કી કરો તે પ્રમાણે ઠીક.” સાંભળવા ટેવાયેલા કાનને, “ના મારે કોઈની સાથે જવાનું છે.” સાવ સહજ અને સામાન્ય લાગતા સંદેશને અનુકુળ થતા માને સમય લાગે છે. બાળક સાથે માને પણ મોટા થવાનું દુઃખ, કળતર સહેવાં પડે છે.

સમજાવું
માના મનવાને ફરીને બહુ દિનથી  બહેલાવું,
સર્વબ્રહ્મ છેસર્વબ્રહ્મ છેકહી  કહીને  સમજાવું.

સાધક  જીવડો  તોય ફરી જ્યમ મક્ષિકા મધુપુંજે,
પરિવર્તન  ને આવર્તનના   વર્તુળે   જઈ   ગુંજે.

નવમાસ  એક અંગ  બનાવી ચેતન ઝરે જનેતા,
પ્રથમ  પ્રાણ  પૂર્યાની  પીડા આનંદઅશ્રુ  કહેતાં.

અહર્નિશ  ને  એકધ્યાન, લઈ પારેવાં  પાલવમાં,
આગળપાછળ ઓતપ્રોત  પોષણ ને પાલનમાં.

ના મેલતો ઘડીય  છેડો‘,   હસીને યાદ  કરે   છે,
ખુશ છેઆજે  ઘડી  મળે તો માને  સંભારે   છે.

નવી ડાળ ને નવાં ફૂલઅહીં વ્હાલપવળ છૂટે ના,
સમય  સાર  સંસાર મા સમજે, તોયે કળ વળે ના.

મોહજાળ  મમતાની   ચાહે  મુક્તિનાં  અજવાળાં,
સહેજે હો  સંયોગ વિયોગ ને સમતાના  સરવાળા.
———–


નથી મા વધારે પડતી લાગણીશીલ કે નથી પુત્ર બેકદર, પણ બન્ને વચ્ચે જે નાજુક સંબંધ છે તેને માતાએ જતનથી નવા રુપમાં જોતા શીખવું પડે છે. મન મગજની ગડમથલમાં ક્યારેક ચમકારા સાથે ઊઘાડ થાય છે.

સંતાનને…     
       
ભાવભર્યા  પ્રેમ  મધુ  ગીતે ઉછેર્યાં,
       
સંસારી  સુખચેન  સુવિધા વર્ષાવ્યાં,
       
હેતાળે  પ્રેમાળે  કામળે   લપેટ્યાં
    
હૈયાની હુંફમાં હિલોળા, બાળ મારા!                     
     
મીઠા અમ મમતાના કુમળા આસ્વાદને,
      
વળતરમાં  આનંદે  ભરિયા આવાસને,
      
આજે પણ યાદ કરું સ્પંદન પરિહાસને,
    
હૈયાની હૂંફમાં હિલોળા બાળ મારા!

    પણ, આવી છે આજ ઘડી શીખવાની, ત્યજવાની.
    
આગળ ક્યાંય ગયા, નવજીવન નવ સાથી.
     
પાછળ તું વલખા કાં મારે, જીવ મારા?

       આંસુનાં તોરણ ને ઊના નિશ્વાસ પછી
     
મન મનન મંથન ને ઉરના ઉજાસ પછી.     

      આપું  છુંમુક્તિ આજ તારા નવજીવનમાં,
     
આપું  છું, મુક્તિ મારી આશાના બંધનમાં,
     
આપું છું, આંસુ સાથ ખુશી મારાં નયનોમાં,
     
સાચા સ્નેહની કસોટી, બાળ મારા!

      તું  જ્યારે ચાહે, છે ખુલ્લું દ્વાર મારું,
         
આવે તો વારુ, ના આવે ઓવારુ.
   ———
પુત્ર નજીક હોય કે દૂર, પણ સ્નેહનો પ્રવાહ વહેતો રહે છે. પછી ક્યારેક, તેમાં ભરતી આવે છે અને માતા તટસ્થભાવ સાથે પૂર્ણ આનંદ અનુભવે છે.

પુત્ર અને પૌત્ર
મારી આંખ્યુંનું તેજ, ને કલેજાનો ટુકડો, મારી હસતી રેખાનો દોરનારો.
માસુમ ગોપાળ આજ  માધવ કહેવાયો, ને જગના મેળામાં  ખોવાયો.

મીઠાં  હાલરડાં  ને પગલીની છાપ પર સમય સાવરણી  જાય ફરતી,
રાખવાને ચાહું  હું  પાસે, પણ દૂર તેનું પંચમ  સોહિણી ધ્યાન  હરતી.

જાણે  કે કોઈ  કરે અવનવ  એંધાણ, મેઘ ખાંગા ને ઘેલા થઈ  ગાજે,
તુલસી  ક્યારે  દીપ ઝીણો  લહેરાય, નયન જાળીમાં  ચમકારા આજે.

આત્મજ  આયોતેની  આંગળીએ  જાયો, તાદૃશ  પિતાનો  પડછાયો,
હૈયામાં    હેતના  ઓઘ  ઊમટિયાપૌત્ર  આવીને  ગોદમાં  લપાયો.

થાપણ આપીતી  મારી કોંખમાં   પ્રભુએ તેને પૂંજી ગણીને મેં ઉછેરી,
મુદ્દલ ને વ્યાજ  એના બાળક્ની  સાથ, અમોલી  બક્ષિસ આજ આપી.
——

સરયૂ પરીખ saryuparikh@yahoo.com    http://www.saryu.wordpress.com

મિત્રોનો સાથ. કાવ્યો…શૈલા મુન્શા અને ડો.ભરત ઠક્કર

http://મિત્રોનો સાથ. કાવ્યો…શૈલા મુન્શા અને ડો.ભરત ઠક્કર

જાજમ
બિછાવી છે જાજમ પર્ણોએ, કરીને ડાળ સૂની;
તટસ્થ ભાવે ધરી મૌન ખડું વૃક્ષ, સાક્ષાત મુની!

ખરે પાન ને વેદના વૃક્ષને સહેવી,
વર્ષોની તપસ્યા જઈ કોને કહેવી?
ભીતર ઝંઝાવાતને અડગતા રહેવી,
ઝીલી ઘા પ્રકૃતિના, જાત સમેટવી!

બદલાતી મોસમ તો યે વ્યથા થાય ના જૂની,
બિછાવી છે જાજમ પર્ણોએ, કરીને ડાળ સૂની!

પાંગરતું બીજ એક ભીતર, ગર્ભ ધારી,
સૃજન નવસૃષ્ટિનું, ઓવારણા લે વારી;
અકળ વિધાતા ચાલ ચાલે થઈ જુગારી,
સર્જનમાં વિસર્જન, ઈચ્છાઓ સહુ હારી;

હર પળ જગવે ઉમ્મીદ, નવજીવનની કહાની,
બિછાવી છે જાજમ પર્ણોએ, કરીને ડાળ સૂની!

શૈલા મુન્શા તા.૧૨/૩૦/૨૦૨૦
————

  જેલ      
આજે નવા વર્ષે,
સૂર્યચંદ્રતારા એના   ઉગવાના
નથી કોઈ ચમત્કાર થવાનો.
ગઈ કાલ જેવી આજ વીતી જવાની.

ફર્ક એટલો મનમાં નવી ઉત્કંઠા થવાની. કદાચ કાંઈ જાદૂ થાય,
પૃથ્વી પર સ્વર્ગ એકાએક આવી ઉતરે. માનવ વિચિત્ર પ્રાણી!

વિચારવામાં ખોટ શી?
હું ખુશ તો જગત ખુશ.
દુઃખનો વિચાર કરી મરવું છે શું મારે?

મેં વાડ બાંધી દીધી
મારી
 આસપાસ પોઝિટિવિટીની.
નેગેટીવીટીને હડસેલી મૂકી હજારો માઈલ.

છતાં માનવ વિચિત્ર પ્રાણી!
ક્યાંકથી ઘૂસી આવ્યો એક વિચાર:
સળિયા વિનાની જેલ  દુનિયા.
ક્યારે આમાંથી બહાર નીકળાશે?
——
Bharat Thakkar, Ph.D. Chicago
bharatthakkar@comcast.net


A Friend in Frustration…Saryu. Rangoli.Ila

http://A Friend in Frustration…Saryu. Rangoli.Ila

A Friend in Frustration

In my gloom and doom, a message pops up,
“How was your day?”
With that one line the tedium is shaken
I turn up the light getting rid of the dark.

I share with my friend a few funny quips
still tinged by my grief and grievance.
My friend sends her love with rays of courage
 Her poise and praise make me pause and rethink. 

Simple sweet zest and a few kind words,
 turn my world quite easily around.
“What about the day?” “Oh, it wasn’t so bad”
I bid her goodnight with a lingering smile…

——– written by Saryu and Sangita
My daughter Sangita, my expert editor and kind supporter.

Folk Art embroidery.
( finger designs with colored powder) Rangoli by Ila Maheta

મિત્રોનો સાથ. ૧.ગઝલ.દક્ષેશભાઈ ૨.સત્યકથા.

http://મિત્રોનો સાથ. ૧.ગઝલ.દક્ષેશભાઈ ૨.સત્યકથા.

મુસીબત યાદ આવે છે


(A Painting by Donald Zolan)
*
ખુશીના કૈં પ્રસંગોમાં મુસીબત યાદ આવે છે,
ખુશીને પામવા ચુકવેલ કીમત યાદ આવે છે.

વ્યથાની ખાનદાની કે છળે ના કોઈને સ્મિતથી,
ખુશીની સાથ આંસુઓની સોબત યાદ આવે છે.

હતી મુફલીસ દશા તોયે છલકતાં આંખમાં સપનાં,
ખુદા, તારી દિલેરી ને એ રહેમત યાદ આવે છે.

તણખલા સ્પર્શના લઈને પ્રણયની આગ પેટવવા,
કરેલી આપણે શ્વાસોની જહેમત, યાદ આવે છે.

કોઈને યાદ કરવાનો ઈજારો આપ ના લેતા,
તમારું ભૂલવાનું પણ ગનીમત, યાદ આવે છે.

પ્રસંગોપાત ઠોકર વાગશે તમનેય રસ્તામાં,
પ્રસંગોપાત અમને પણ મુહબ્બત યાદ આવે છે.

મિલનની શક્યતાના બારણાંઓ બંધ છે ‘ચાતક’,
જડેલી હસ્તરેખાઓમાં કિસ્મત યાદ આવે છે.

– © દક્ષેશ કોન્ટ્રાકટર ‘ચાતક’ https://www.mitixa.com/
——————-

સત્યકથા… દીપ્તિ પટેલ તરફથી મળી.

જમીન… વાવેલા દાણા પાછા આપે કે ન આપે, Bank… મૂકેલા નાણા પાછા આપે કે ન આપે, પણ… કરેલા સારા કાર્યો તો એના મીઠા ફળ આપે ને આપે જ! સમય પાકતા ને વખત આવતા, અને તે’ય શાહુકારી વ્યાજ સાથે ને ક્યારેક ચક્રવર્તી વ્યાજ સાથે! _એક નાની સત્યઘટનાની સાક્ષી, વાંચો કથા._

વાત બહુ જૂની નથી. Scotlandમાં આવેલા મોટા-મોટા ખેતરોમાંથી એક ખેડૂત, જેનું નામ Fleming હતું. એ ઝપાટાભેર જઈ રહ્યો હતો. એને ઘેર પહોંચવાની ઉતાવળ હતી. કેમકે આજે ઘરે એક મોટું કામ કરવાનુ હતું. જો એ કાર્ય ઘરે થઈ જાય તો એને ખૂબ નફો થાય એવું હતું. એ ઘરે જલ્દી પહોંચવાની ધૂનમાં હતો.

ત્યાં જ એના કાનમાં દૂર-દૂરથી કોઈ બાળકના કણસવાનો અવાજ આવ્યો. એના પગ થંભી ગયા. ફ્લેમિંગે વિચાર્યું, આ કોઈ બાળકનો અવાજ લાગે છે, ને એ રડે છે, કણસે છે. એટલે નક્કી કે એ એકલો જ હશે. એણે ચારે તરફ નજર કરી તો દૂર-દૂર કાદવમાં એક બાળક ફસાઈ ગયો છે, ને એ એમાંથી નીકળવાના હવાતીયા મારી રહ્યો છે.

એ જેમ-જેમ નીકળવાની કોશિશ કરે છે, એમ-એમ એ વધુ ને વધુ અંદર ફસાતો જાય છે. ખેડૂત ફ્લેમિંગે વિચાર્યું કે, અત્યારે જો આ બાળકને બહાર નહિં કાઢું તો કદાચ કંઈ ન બનવાનું બની જાય. ને જો કાઢવા જઉં તો, ઘરે જઈ મોટું કામ કરી એનો મોટો Benefit – લાભ જે મળવાનો છે, એ લાભ હું Late પડું તો ચાલ્યો જશે એ નક્કી! પણ… Flemingના મનમાં દયા હતી. _દયા એટલે કોઈના દુઃખે દિલનું દ્રવી જવું.

ખેડૂત Flemingના દિલે એને આગળ વધતો અટકાવીને સીધો જ બાળકની મદદે મોકલી દીધો. એણે બાળકને ખૂબ સાચવીને કાદવમાંથી બહાર કાઢ્યો, ને પોતાના ઘરે લઈ જઈ નવડાવ્યો, ને ખવડાવ્યું.* બાળક શાંત થયો, ત્યાં તો થોડીવારમાં એક મોંઘી કાર એના ઘરઆંગણે આવી ઊભી.

એમાંથી ઉતરેલા શ્રીમંતને જોઈ Fleming કંઈ વિચારે એ પહેલા તો પેલો  બાળક દોડ્યો. ને “પપ્પા! પપ્પા!” કહેતો પેલા શ્રીમંત માણસને ભેટી પડ્યો. ને એ Richest માણસની આંખમાં આંસુ છલકાણા. એમણે દિકરાને તેડી લીધો, ને..આભારવશ થઈ ખેડૂતની સામે ડોલરોની થપ્પી ધરી દીધી.

Fleming ખેડૂત હતો. એ Richest નો’તો, પણ.. દિલની અમીરાઈ હતી એની પાસે. ખેડૂત Fleming બોલ્યો, “Sir! સત્કાર્યનો Charge ન હોય, સત્કાર્ય તો Charger છે. જે આપણા નસીબની Low Batteryને Charging કરી દે છે.’’ ખેડૂત ફ્લેમિંગે જ્યારે વિનમ્રતાપૂર્વક પૈસા લેવાનો ઈન્કાર કર્યો, ત્યારે આ શ્રીમંત સજ્જને કહ્યું, “તો તારે મારી એક વાત માનવી પડશે. તારા છોકરાનો ભણવાનો તમામ ખર્ચ હું ઉઠાવીશ. એને જેટલું ભણવું હોય, ને જ્યાં જઈ ભણવું હોય, Total Educationનો ખર્ચ હું જ આપીશ.”

ખેડૂત Fleming આર્થિક દ્રષ્ટિએ પોતાના બાળકને શ્રેષ્ઠ શિક્ષણ આપી નો’તો શકતો. એણે નીચી નજર કરી દીધી ને પછી ઈતિહાસ રચાયો. એ ખેડૂતનો છોકરો Londonની પ્રખ્યાત, મોભાદાર Saint Marry Medical Hospitalમાં સ્નાતક બન્યો, પછી વૈજ્ઞાનિક બન્યો.

એનુ વિશ્વપ્રસિધ્ધ નામ, “Alexander Fleming.” એણે ઘણા સંશોધન કાર્યો કર્યા. ઘણી બધી દવાઓના નિર્માણ કર્યા. ને.. એક દિવસ ઈતિહાસ રચાયો. એક અતિ ધનાઢ્ય પરિવારનો દિકરો ન્યુમોનિયામાં પટકાયો. એના બચવાના Chance ખૂબ ઓછા હતા. એ જ અરસામાં Alexander ફ્લેમિંગે ‘Penicillin’ની શોધ કરી, જે ન્યુમોનિયાની અક્સીર દવા સાબિત થઈ, જે આજે’ય World Famous છે.

એ જ દવાએ આ ધનાઢ્ય પરિવારનો લાડકવાયો બચી ગયો. ને આ ધનાઢ્ય પરિવારને જ્યારે ખબર પડી કે, આ દવાના શોધનાર Sir Alexander Fleming આટલા ઉચ્ચ સ્થાન સુધી પહોંચી શક્યા, આ ઉચ્ચ અભ્યાસ કરી શક્યા, ને આટલા મોટા વૈજ્ઞાનિક બની શક્યા, એનું શ્રેય આપણા જ પરિવારને ફાળે છે, ત્યારે તેઓ ગદગદ બની ગયા.

જ્યારે આ ધનાઢ્ય પરિવાર ને Sir Alexander Fleming ભેગા મળ્યા ત્યારે બંન્ને એકબીજાના આભારવશ ભીના બની ગયા. ખેડૂત Fleming કહે, “મારા દિકરાને તમે આટલે પહોંચાડ્યો.” ધનાઢ્ય પરિવાર કહે, “મારા દિકરાને તમે બચાવ્યો.” અને આ ન્યુમોનિયાથી બચી ગયેલો યુવાન એટલે, Sir Winston Churchill!

એક નિઃસ્વાર્થ ભાવે કરેલું કાર્ય ક્યારેય નિષ્ફળ જતું નથી.

Forwarded by Dipti Patel.

Merry Christmas


watercolor by Geeta Acharya. NJ

બરફના ફૂલ

હિમના હળવા ખરતા ફૂલ…
એ   શ્વેત    સુંવાળા    ચમકે
તરૂવર  આધારે  જઈ અટકે
એના  પળપળ  અશ્રૂ ટપકે
હિમના  હળવા  ખરતા ફૂલ

નીરવ   નિર્મળ   ઉરે  ઉસૂલ
નહીં   રંગે    રંગીલી   ઝૂલ
વળગે  ના  વ્હાલપની  ધૂલ
હિમના હળવા   ખરતા ફૂલ

ગુનગુન ગુંજે ના કોઈ ભમરો
નીરખે   નહિ રે  કામણગારો
નહીં   રે  કરમાવાનો   વારો
હિમના  હળવા  ખરતા  ફૂલ

એને  વીંજણો   ઢોળી  જાવ
એમાં    ફોરમ   ફૂંકી    જાવ
એમાં   ચેતન    રેડી    જાવ
વિસ્મિત  ઠરી  ગયેલા  ફૂલ

વેણું    વસંતની     વાગી  રે
પર્ણે    ઉત્સુકતા     જાગી  રે
ડાળી   ડાળી   હવે   હસી  રે
પુલકિત સ્મિત  વેરતા  ફૂલ!
————

  1. sapana
    મે 03, 2010 @ 13:02:18 સંપાદન કરો સરયૂબેન આ સુપર્બ વિચાર છે..આપને અહી બરફ પડે એટલે આ લાગણી થાય છે. હિમના ફૂલ નામ પણ બિલકુલ યોગ્ય.મજા આવી.
    સપના Like જવાબ આપો
  2. jagadishchristian
    માર્ચ 14, 2010 @ 02:08:34 સંપાદન કરો એકદમ સરસ કાવ્ય. હિમવર્ષાથી વાસંતી વાયરા સુધીની સફર માણવાની મઝા આવી. શબ્દોનું લાવણ્ય ગમ્યું. Like જવાબ આપો
  3. વિવેક ટેલર
    માર્ચ 12, 2010 @ 07:23:56 સંપાદન કરો સુંદર રચના… લય પણ લગભગ સારો થયો છે… Like જવાબ આપો
  4. પંચમ શુક્લ
    માર્ચ 11, 2010 @ 18:27:00 સંપાદન કરો સરસ કાવ્ય.


Geeta Acharya

મિત્રોનો સાથ. રાણાની વેદના…કિશોર વિ ઠાકર. રંગોળી..ઈલા મહેતા.

http://મિત્રોનો સાથ. રાણાની વેદના…કિશોર વિ ઠાકર.
શ્રી. કિશોરભાઈનો નવો પરિચય થતાં આનંદ થયો. આ સાથે તેમની રચના રજુ કરી છે, સૌને ગમશે. સરયૂ

આભાર બહેન. મારો પરિચયઃ નામ:  કિશોર વિ ઠાકર
વતન: ધોલેરા, હાલ અમદાવાદ વ્યવસાય :   જીવન-વીમા  નિગમનો નિવૃત કર્મચારી વાચનનો શોખ  છે એમ કહું તો એ થોડું વધારે કહેવાય પરંતુ સરેરાશ  ગુજરાતી  કરતા થોડું વધારે વાચ્યું હોવાનો દાવો કરી શકું છું , ગાંધીજીનું ‘દક્ષિણ આફ્રિકાનો સત્યાગ્રહ’ સ્વામી આનંદનું ‘ધરતીની આરતી’ અને ટોલ્સ્ટોયનું ‘ત્યારે કરીશું શું?’ એ મારા સૌથી પ્રિય પુસ્તકો છે. 65 વર્ષે લેખન કાર્ય શરૂ કર્યું અને ‘વેબ ગુર્જરી’ નામની વેબસાઈટ  પર હળવા અને ગંભીર એમ બન્ને મળીને 81 લેખો લખ્યા છે.  કાવ્ય પર હાથ અજમવવાનો આ પ્રથમ પ્રયાસ છે.  kishor_thaker@yahoo.in

રાણાની વેદના

માન્યું કે મીરા તમારા રાધેશ્યામ છે સાચા 
પણ કહેશો જરા  કે પડ્યા અમે ક્યાં કાચા? 

   પૂજાપાઠથી તો તમે સદૈવ બની રહેશો વૃદ્ધા 
મુજ સંગે પામશો  બાલિકા રૂપ સુધ્ધા 

જન્મારો વીતશે  તુજ દેવને નહીં ફૂટે વાચા
ક્ષણાર્ધમાં તો સૂણશો મુજ પ્રેમનાં વેદ કેરી ઋચા 

 જડવત બની રહેલા એ દેવને શાને નિશદિન જપો?
અર્પી રહ્યો મુજ હૃદયન   અહીં   પ્રેમ કેરા પુષ્પો

તો પણ મીરા નથી કહેતો કે તમારા શ્યામને છોડો
જરા એમ તો પૂછું ને કે મુજને શીદ તરછોડો?

——–  કિશોર વિ ઠાકર
————- 
રંગોળી.. ઈલા મહેતા

મિત્રોનો સાથ. રક્ષા ભટ્ટની અનેરી વાત.

http://મિત્રોનો સાથ. રક્ષા ભટ્ટની અનેરી વાત.

વીસેક વર્ષ પહેલા તુ મને કચ્છના અંતરિયાળ ગામડાઓની મારી ગાંડી રખડપટ્ટી દરમિયાન મેઘવાળની આ દીકરીના ચહેરા પરના સ્મિતમાં મળ્યો હતો. તારા ચહેરા પર ક્યાંક ક્યાંક ધૂળ હતી પરંતુ તારું રુપ કેવું નિતર્યુ ને નિર્દોષ ! તારા ગાલ પરના ખંજનમાં તો હુ તને જોયાની ક્ષણે જ ડૂબી ગઈ હતી.
તારા કાન પર લટકતા ચાંદીના ઘરેણા અને ગળામાં વજનદાર હાંસડી જોઈ મને થયું હતું કે આ તો તારું કેવું અનેરું સ્વરુપ !
ઘેર વાળી ઘાઘરી પર લીલા રંગની લાંબી કંજરી અને સફેદ બલોયા-બંગડીથી તારો નાનકડો કુણો હાથ કેવો ભરચક !
નખ રંગેલી તારી નાની નાની આંગળીઓમાં તે એક ઢીંગલી પકડી હતી ને એ પણ તારી જેટલી જ રુપકડી ને વ્હાલી.
તારી ઢીંગલીની કાળી ઘાઘરીની કોરે વળી પીળા રંગનું સાંકળી ભરત અને માથે લાલ ચુંદડી .
મને સ્મરણ છે એ ક્ષણોનું ,તારું અને તારી ઢીંગલીનું.

હવે તો તને આ સ્વરુપે ક્યાં શોધું પરંતુ તને ખબર છે તું આવા અનેક સ્વરુપે મારી સાથે જ હો છો.
તુ મારા પ્રવાસોમાં…. વસ છો અને મારા શ્વાસોમાં પણ……
રક્ષા ભ
ટ્ટ Raksha.Bhatt4@gmail.com

My True Pearl. મારું સાચું મોતી…સરયૂ પરીખ


My True Pearl
A traveler came to my town,
and he brought the precious pearls
.

Love-struck as I was,
he stared at me and followed me around.

One day he put a pearl in my hand,
I accepted his pearl and melted in his world.
I built my dream palace with my true love,
and planned to live happily ever after.

The limit of time and limited space,
suffocated my free-spirited ace.
My love of life seemed forlorn,
I held him in my heart; and I set him free.

——

મારું સાચું મોતી
એક અનોખી રાત હતી,
એક વણઝારાની વાત હતી.
દૂર દેશાવરથી આવ્યો’તો,
અણમોલા મોતી લાવ્યો’તો.
એના રંગોમાં મન મોહ્યું’તું,
એના નયણામાં દિલ ખોયું’તું.
એની નજરું મુજને જોતી’તી,
એના સંચારે સૂધ ખોતી’તી.

સાવ સુંવાળો હાથ ગ્રહી,
એણે મોતી મૂક્યું હાથ મહીં.
મેં મોતી લઈ સત્કાર કરી,
મારી ઈચ્છાને સાકાર કરી.
એણે એની રીતે પ્રેમ કર્યો,
મેં મોતી ઉપર મ્હેલ કર્યો,
મારા સો ટચ સાચા સોનાથી,
એ વણઝારાને પ્રેમ કર્યો.

મેમાન બનીને આવ્યો’તો,
અસ્થાયી રંગો લાવ્યો’તો.
અલગારી મસ્ત મુસાફરને,
હ્રદયે રાખી ને વિદાય કર્યો.
——-
Comment by Dilip Parikh: “MY TRUE PEARL” In this poem, beautiful feelings of attraction are exquisitely expressed. The poem leaves not only an impression of young girl’s romance, but something deep and spiritual…. Perception creates an image. Image creates feelings of pleasure and a desire to possess is born. This we call Love. This love remains, as long as it satisfies us. It is conditional. This love has anxiety, pain, jealousy, possessiveness. Is there another love, which is unlimited, unconditional, without any desire to possess? This poem expresses true feelings of love. The wisdom and devotion are beautifully expressed in the last two lines–“living in the moment with the freedom from the known”!
——

મિત્રોનો સાથ. કાવ્ય..હરીશ દાસાણી

17 ડિસેમ્બર 1951.
તેં મને મોકલ્યો અહીં તારી કવિતા સાથે
અને ત્યારથી,
તું રોજ મને નવી કવિતા મોકલે છે.
વાયુ સાથે, ફૂલની સુગંધ સાથે,
સૂર્ય કિરણ સાથે, ગમતા અવાજ સાથે.
પવન,જળ,પાંદડું, બારીએ બેસતો કાગડો…
ટ્રેઇનના દરવાજેથી આવજો કહેતી આંખો.
કોરો કાગળ, ઝૂમી ઉઠીએ એવું સંગીત
મિત્રનું ખડખડાટ હાસ્ય, પૌત્રની જીદ.
તારી પાસે તો કવિતા મોકલવા માટે
સામગ્રીની કયાં ખોટ છે?
હું કયારેક જ ઝીલી શકું છું અને કહી શકું છું,
તેં મોકલેલી કવિતા.
પણ જ્યારે તેની પાછળ
મારું નામ લખું છું ત્યારે,
તારો છળ નથી કરતો?

હરીશ દાસાણી.
મુંબઈ. HarishDasani5929@gmail.com

મિત્રોનો સાથ. ઉર્વી પંચાલની રચના.સંકલનઃ સરયૂ

http://મિત્રોનો સાથ. ઉર્વી પંચાલની રચના.સંકલનઃ સરયૂ આ મથાળા સાથે… અન્ય સાહિત્યકારોની રચના પ્રકાશિત કરતી રહીશ.

નામ :ઉર્વીબેન શૈલેષકુમાર પંચાલ (ઉર્વી પંચાલ “ઉરુ”)ઉપનામ : “ઉરુ”અભ્યાસ :એમ.કોમ.બીએડહાલ   એમ.એમ.પટેલ સાર્વજનિક હાઇસ્કૂલ ,પીપળાવ , આણંદ   ઉચ્ચતર માધ્યમિક વિભાગમાં  કોમર્સ  શિક્ષિકા તરીકે ફરજ બજાવું છું.
> લેખન રુચિનાં પ્રકારો : ગીત,ગઝલ, લેખો,હાઇકુ ,માઇક્રોફિક્શન , ભજનો,તેમજ અછાંદસ  રચનાઓ ..
 > પ્રકાશિત પુસ્તક : “એક નવું આકાશ” નામનો ગઝલસંગ્રહ. “કાગળમાં નદીઓ ઉતારી “નામનાં માત્ર કવયિત્રિઓનાં ગઝલસંગ્રહમાં ૭ ગઝલો પ્રકાશિત થઇછે.”યુવા  કવિ પ્રતિભા ૨૦૧૪ “માં તેમજ “સ્વને શોધું શબ્દોમાં ” જેવા કાવ્યસંગ્રહોમાં ગઝલો સમાવેશ  પામી છે.”અખંડ આનંદ ” ,”ગુજરાત પાક્ષિક” તેમજ  અવારનવાર જુદા જુદા સામાયિકો તેમજ ઇ -મેગેઝીનોમાં ગઝલો પ્રકાશિત થતી રહે છે.  સંગીતમાં પણ રસ રુચિ ધરાવું  છું.
urvipanchal08@gmail.com
*ગઝલ*
કમાડે જો ખુશી આવે અલાભે પોંખવા નીકળું !
વધેલી *વેદનાને* કયાં બજારે વેચવા નીકળું!
વહે  છે રાત આખી જાગરણમાં ને વિચારોમાં,
હવે એ ઊંઘને હું કયાં દિવસનાં ખેંચવા નીકળું.
ગલી-નાકે હવે વેચાય છે સંબંધ ને સ્વપ્નો!
નકામી હું બધે આ લાગણીને વ્હેંચવા નીકળું.
સમજવાની જ વાતો છે,સમય કયાં છે બધા પાસે,
મને પણ કયાં મળી ફુરસત સમજને શોધવા નીકળું! 
મળે  વરસાદ કે ઝાકળ, સહર્ષે હું સ્વીકારું છું,
બધાનાં પ્રેમને “ઉરુ”કયાં કદીયે માપવા નીકળું .

    *ઉર્વી પંચાલ “ઉરુ”*     *નવસારી*
—-

*ગઝલ : બંધ કર*     
સુખ તણાં સ્વપ્નો થકી, ભરમાવવાનું બંધ કર.
જિંદગી કહું છું મને , અજમાવવાનું બંધ કર.
પોત પોતાની જગા પર,  શ્રેષ્ઠ છે સૌ જીવ પણ,
માનવી તારા મતે , સરખાવવાનું બંધ કર.
પ્રેમ જો આપી શકે તો , આવ  અઢળક આપ તું ,
કાંકરીચાળા કરી ,તડપાવવાનું બંધ  કર.
સાવ પોતાના બની, વિશ્વાસઘાતી જે બને,
માફ કર એને ફરી, અપનાવવાનું બંધ કર.
આંખમાં દરિયો હવે ,તોફાનનું સૂચન કરે.
મન મહીં “ઉરુ” દર્દને દફનાવવાનું બંધ કર.

       *ઉર્વી પંચાલ “ઉરુ”*        *નવસારી*


હસતાં ઝખમ…સરયૂ પરીખ. એક વાર્તા.

http://હસતાં ઝખમ…સરયૂ પરીખ. એક વાર્તા.

હસતાં ઝખમ…સરયૂ પરીખ

અમરપૂર નામના ગામમાં, માનસીની નાનકડી દુનિયા સગા-સંબંધીઓ વચ્ચે હરીભરી હતી. મોટામામાનો બંગલો માનસીના ઘરથી અરધો માઈલ જ દૂર હતો. સમવયસ્ક મિત્રમંડળનો પણ રોજનો સંગાથ. માત્ર, નાનામામા, કમુમામી અને તેમની દીકરી આરુષી મુંબઈમાં રહેતા હતાં, તેથી માનસીને તેમનો ખાસ પરિચય નહોતો.

આજે આરુષીનો પત્ર આવતા… અઢાર વર્ષની માનસી સામે આખો ભૂતકાળ ખડો થઈ ગયો. માનસી વિચારે ચડી, “હું આરુને પહેલી વખત મળી ત્યારે એ નવ વર્ષની હતી. એ દિવસ, હું ક્યારેય નહીં ભૂલું… અમે બધાં મોટામામાને ઘેર મહેમાન આવવાની રાહ જોતાં હતાં. આખરે નાનામામા, કમુમામી ને સાથે માંજરી આંખો અને વાંકડિયા વાળવાળી સુંદર કપડામાં સજ્જ આરુષી ઘોડાગાડીમાંથી ઊતર્યાં. આરુષી બહાર આવીને લાગણીશૂન્ય ચહેરે અજાણ્યા લોકોને જોઈ રહી. એ સમયે, હું તેનાં કરતા બે વર્ષે મોટી, જરા અસ્તવ્યસ્ત વાળ અને અણઘડ દરજીએ સીવેલા ફ્રોકમાં આરુને દૂરથી જોતી રહી.” માનસી એ સાત વર્ષ પહેલાની ઘટનાઓ મનનયનમાં જોઈ રહી…

એ સમયે નાનામામાની ‘તબિયત ઠીક નથી’ તેમ છોકરાઓને કહેવામાં આવ્યું હતું અને પંદર દિવસ પછી તેમના મૃત્યુના માતમ દરમ્યાન આરુષીએ માનસીનો હાથ કસીને પકડી રાખ્યો હતો…કારણ બીજું કોઈ આરુષી તરફ ધ્યાન આપતું નહોતું. સગા-સબંધીની રોકકળ વચ્ચે કમુમામી સફેદ કપડામાં, રીત-રિવાજમાં ઘેરાયેલાં રહેતાં. માનસીનું સ્વાર્થીલું બાલમાનસ કહેતું, “આ તો ખરી મને વળગી છે,” માનસી હાથ છોડાવવા પ્રયત્ન કરતી પણ આરુષી બે હાથથી તેને પકડી, પોતાનો ચહેરો માનસીની ઓથમાં છુપાવી રાખતી.

થોડા દિવસો પછી અચાનક ચાર રસ્તા પરથી લોકોના રડવાનો ડરાવણો અવાજ સંભળાયો. ગભરાઈ ગયેલાં બાળકોને ખબર પડી કે મુંબઈથી કમુમામીના પિતા, બહેન-બનેવી અને બીજાં સગાઓ કાણે આવ્યા હતાં. રડારોળ પછીની શાંતિમાં માનસીએ જોયું કે કમુમામીના ચહેરા પર પહેલી વખત ચમક આવી. મુંબઈના મહેમાનોની શક્ય તેટલી સંભાળ લેવાઈ રહી હતી. આરુષીનાં નાનાની શ્રીમંતાય તેમના વ્યક્તિત્વમાં અને વાતોમાં અતિ આત્મવિશ્વાસ સાથે દેખાતી હતી. તે બોલે અને બધાં તેમને સાંભળે. માનસીનાં નાના અને આરુનાં નાનાએ પોતાનો નિર્ણય જણાવ્યો, “વિધવા કમુ અને આરુ અમરપૂરમાં જ રહેશે.” આ સાંભળી મામીની આંખો પહોળી થઈ ગઈ પણ…કોઈને તેમનો અભિપ્રાય જાણવાની દરકાર નહોતી. આરુષી અને કમુમામીને મોટામામાના બંગલામાં રહેવાની વ્યવસ્થા કરીને સગાઓ વીખરાયા. એ સમયે મોટામામા નોકરી અંગે ઘણો સમય બહારગામ રહેતા હતા.

માનસીનું ઘર અને બીજા સગાઓના ઘર નજીકમાં જ હતાં તેથી તેમનું કામકાજ સચવાઈ જતું. કમુમામીને શાળાંતની પરીક્ષા પાસ કરવા શિક્ષકની વ્યવસ્થા કરી આપી હતી. નવ વર્ષની આરુષી, જે તેના વર્ગમાં હંમેશા પહેલો નંબર આવતી, એ પણ તેની મમ્મીને ભણવામાં મદદ કરવા લાગી. પણ એમનું ‘વિદ્યા ન ચડે’ તેવું મગજ, મામી પાસ ન થયાં. આ છ મહિના દરમ્યાન મામીનાં ઘરમાં પડોશના યુવાનોની આવ-જા રહેતી… તેમાં એક ખાસ હતો તે મામીને ઘેર પડ્યો પાથર્યો રહેતો. છોકરાઓ ઘણી વાર ઉનાળાની બપોરે બહાર ઓટલા પર રમતા હોય અને અંદરથી હસવાનો અવાજ આવે. છોકરાઓ આશ્ચર્યથી જુએ અને પાછા રમવામાં ખોવાઈ જાય. આરુનો ગંભીર ચહેરો અને ઓછું બોલવાની આદતને લીધે કોઈ બાબત કશી વાત કરતી નહીં. માનસીને કોઈ ન મળે ત્યારે આરુષીને રમવા ખેંચી જાય. માનસી ગમે તે કરે, પણ આરુષી તેની પાછળ પાછળ ફર્યાં કરતી.

એક દિવસ ઓચિંતા માનસીએ કમુમામીનાં પિતાને આવી ચડેલા જોયા…અને પછી અંદરના ઓરડામાંથી ઘાંટા સંભળાયાં, “આ હું શું સાંભળું છું? વિધવા થઈને મર્યાદામાં રહેતા નથી આવડતું? આબરુનાં કાંકરા કરવા બેઠી છે? કમુ! સામાન બાંધ અને મુંબઈ જવાની તૈયારી કર.”

એ સાંભળી આરુષીનો ચહેરો વ્યથાથી કરમાઈ ગયો અને આંખો આંસુથી તરી પડી. બસ, બીજે દિવસે મામી અને આરુષી મુંબઈ જતાં રહ્યાં. માનસી વાતો સાંભળતી રહી, “કમુની સાવકી મા દોઢ વર્ષ પહેલાં ગુજરી ગઈ છે. તેનાં પંદર અને સોળ વર્ષના બે સાવકા ભાઈઓ અને એક આરુષી જેવડી સાવકી બહેનને સાંચવવા અને રસોઈ વગેરે માટે કમુને લઈ ગયા. બિચારી આરુને નહોતું જવું.” થોડા દિવસમાં, આરુષીની યાદ અને વાત બન્ને બંધ થઈ ગયાં.

ત્રણ વર્ષ પછી આરુષીનાં માસી માનસીને ઘેર મળવાં આવ્યાં. એક મોતીનું પર્સ માનસી તરફ ધરીને કહ્યું, “આરુએ માનસી માટે આ પર્સ મોકલ્યું છે.” ભાગ્યે જ ભેટ મળવાની શક્યતાઓ વચ્ચે… એ વાક્ય માનસી માટે અત્યંત આનંદદાયક હતું. તેનાં દિલને એ વાત સ્પર્શી ગઈ કે આરુષીએ પોતે એ પર્સ બનાવ્યું હતું.

પાંચ વર્ષ પછી મેટ્રિકની પરીક્ષા આપી આરુષી તેના બીજા પિત્રાઈઓ સાથે પ્લેઈનમાં અમરપૂર આવી. માનસી કે કોઈ એ વખતે વિમાનમાં બેઠેલાં નહીં તેથી માનસીએ આરુષી તરફ અહોભાવથી વિશેષ ધ્યાન આપ્યું. એ આઠ દિવસમાં માનસી અને આરુષી મિત્રો બની ગયાં. આરુને ખડખડાટ હસતી જોવી એ એક લ્હાવો હતો, પણ ચહેરા પર ઉદાસીની છાયા ફરી વળતા વાર નહોતી લાગતી. તેનાં સાવકા મામાઓની વાત કરતા અણગમાનો ભાવ આવી જતો. એવામાં પરીક્ષાનું પરિણામ આવ્યું અને આરુષી નપાસ થઈ હતી! આરુષી માનસી પાસે ખૂબ રડી હતી. માનસીએ પૂછ્યું કે, “આરુ, મને ખ્યાલ છે ત્યાં સુધી તો તું ભણવામાં હોશિયાર હતી. નપાસ કેમ થઈ?”

અશ્રુ લૂછતાં આરુ બોલી, “મને મુંબઈમાં, એ ઘરમાં જરાય નથી ગમતું. ત્યાં મારું કોઈ સ્થાન, માન કે મહત્વ જ નથી. ત્રણ રૂમનાં ફ્લેટમાં છ જણાં…એક ખૂણાં સિવાય મારું કહી શકું તેવું કશું નથી.” માનસી અને તેનાં બા તેને સંવેદનાથી સાંભળતાં રહ્યાં. સમય પૂરો થતાં, આછા કરુણ સ્મિત સાથે આરુષી મુંબઈ પાછી જતી રહી.

એકાદ વરસ પછી આરુનો કાગળ આવ્યો. “પુજ્ય ફોઈબા અને પ્રિય માનસી, આપ મજામાં હશો. શું કહું તે સમજાતું નથી…મારું હવે આ ઘરમા રહેવું શક્ય નથી તેથી અમરપૂર આવું છું. બે દિવસ પછી, ટ્રેઈનમાં આવીશ. ત્યાં આવીને વિગત જણાવીશ. આરુનાં પ્રણામ.”

કાગળ વાંચી આશ્ચર્ય ચકિત માનસી તેની બા પાસે દોડી.

“બા… નાનામામાની આરુષીનો કાગળ આવ્યો છે. તેને મુંબઈ છોડી અમરપૂર આવીને આપણે ઘેર રહેવું છે…સદાને માટે.” માનસી બોલી, “આવી મજાની મુંબઈ નગરી છોડી આ નાના ગામમાં કેમ આવવા માંગે છે?”…તેની બા વિચારમાં પડી ગયાં પણ જવાબ ન આપ્યો.

માનસી અને મોટામામાનો દીકરો આરુષીને સ્ટેશનેથી ઘેર લઈ આવ્યાં. ઘણો સામાન હતો જે કહેતો હતો કે હંમેશને માટે આવતી રહી હતી. આરુષીને પહેલી વખત ફોઈબાને વળગીને રડતી દેખીને માનસીનાં પપ્પા અને ભાઈ પણ લાગણીવશ થઈ ગયા. એકાદ બે દિવસ પછી આરુષી સ્વસ્થ થતાં, સૌનાં મનમાં ઘોળાતા પ્રશ્નોનાં ઉત્તર આપવાનો સમય આવી ગયો હતો. આરુષીને હવે કશુ જ છુપાવવું નહોતું તેથી મોટામામાના પરિવાર સહિત બધાં માનસીને ઘેર એક સાંજે ભેગા મળી બેઠાં.

આરુષી બોલી, “હવે હું મારા ભૂતકાળ તરફ નજર કરું છું તો મને પ્રતીતિ થાય છે કે મારી કમુમમ્મી માટે મને પહેલેથી જ ખાસ લગાવ નહોતો! અમારાં બન્ને વચ્ચે એક અણગમાનો ઓછાયો છવાયેલો રહેતો. છેલ્લા વર્ષોમાં કમુમમ્મીની અવગણના મને કાંટાની જેમ વાગતી. તે મારી જરૂરિઆતો પૂરી પાડવામાં ઊણી ઊતરતી એ તો હું સ્વીકારી લેતી, પણ મારા સાવકા મામાઓ મારી વસ્તુઓ જબરજસ્તીથી છિનવી લે તે પણ એ હી હી કરતી ચલાવી લે… એ સહેવું અશક્ય બનતું જતું હતું. એક દિવસ ગટુમામાએ મને દિવાલ સાથે જડી દીધી અને જોરથી મારા હાથમાંથી મારું સીડી પ્લેયર ઝૂંટવી લીધું. મમ્મી કપડા સંકેલતી હતી તેને મારા આક્રંદની રતીભાર અસર થઈ નહીં…અને હું વીફરી, “મને આટલી કકળતી જુએ છે છતાં તને કોઈ દરકાર નથી?… તું મારી મા છે જ નહીં.”

આરુષીએ પ્રયત્નપૂર્વક વાત ચાલુ રાખી, “એ શબ્દોથી મમ્મીનો ચહેરો ગુસ્સાથી લાલ થઈ ગયો. કંઈક બોલવા જતી હતી પણ રૂમ છોડીને ઝડપથી જતી રહી. એ રાત્રે હું જમ્યા વગર ઊંઘી ગઈ હતી. કમુમમ્મીએ મને જગાડી ત્યારે ઘરમાં નિદ્રાધિન શાંતિ હતી. મેં જોયું કે રાતના સાડાઅગ્યાર વાગ્યા હતાં. તેણે મને મારા હાથમાં એક ત્રાંબાનો ડબ્બો પકડાવ્યો અને કહ્યું કે, “આરુ! તું હવે આપણાં જીવનનું સત્ય સમજવા લાયક થઈ ગઈ છો. આ થાપણ તારા પપ્પા તારા માટે મૂકી ગયા છે.” ગમગીન ચહેરે મમ્મી બહારના રૂમમાં જતી રહી. મેં ડબ્બો ખોલી જોયું તો તેમાં લાલ ગુલાબની સૂકાયેલી પાંદડી સાથે એક ગુલાબી રૂમાલ, સોનાની ચેઈન અને બુટ્ટી હતાં. એક કાગળ ઘડી કરીને મૂકેલો હતો. પપ્પાના અક્ષરો જોઈ પહેલાં તો હું ખૂબ રડી.” આરુનાં ગળામાં શબ્દો અટકી ગયાં. સાંભળી રહેલાં પરિવાર જનોની આંખો ભીની થઈ ગઈ. થોડું પાણી પીધાં પછી આરુષીએ પત્ર હાથમાં લઈ કાળજીપૂર્વક ખોલી વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

“મારી વ્હાલી દીકરી આરુ, આજે તને તારા જીવનનું સત્ય જણાવું છું. તારી માતાનું નામ મધુ હતું, હાં તારી જન્મદાત્રી…અમે બન્ને અમરપૂરમાં એક થયાં હતાં. મધુ એક શ્રીમંત કુટુંબની પુત્રી હતી જ્યાં વારસાગત ધન, હોદ્દો અને પ્રતિષ્ઠા  સૌથી મહત્વના ગણાતા. મારા જેવા ગરીબ અને મ્હાણ વકીલની પરીક્ષા પાસ કરેલાની સામે જોવાની પણ દરકાર ન કરે, તેવા પિતાની પુત્રી મારા પ્રેમમાં અને હું તેનાં પ્રેમમાં પાગલ થઈ ગયા હતાં. મધુનાં ભાઈઓના મૌનસાથને લીધે અમે મંદિરમાં લગ્ન કરી મુંબઈ જવા નીકળી શક્યા હતાં. તે પછી, મધુનાં પિતાને હકીકતની ખબર પડતાં…તેમના ઘરમાં ક્યારેય મધુનું નામ નહીં લેવાની સખત આજ્ઞા તેમણે આપી દીધી હતી.

“મુંબઈમાં અમારી જીવનગાડી કેટલાક સ્નેહાળ લોકોની મદદથી ઠીક ચાલતી હતી. તારા આગમન માટે અમે અત્યંત ઉત્સુક હતાં. પણ નિયતીની ક્રૂર મજાક…મારી નાજુક મધુ તને જન્મ આપતાં જ મૃત્યુ પામી.”

માનસીએ આરુષીને વ્હાલથી આવરી લીધી. “ઓહ મારી પ્યારી બહેના…આવી કરૂણ વિગત અને તું એકલી હતી? ઇચ્છું કે હું પાસે હોત.” આરુષી તેનો સ્નેહ ઝીલી રહી. પછી સ્વસ્થ થઈ તેણે તેનાં પપ્પાનો પત્ર આગળ  વાંચવાનું શરૂ કર્યું. “હું વિક્ષુબ્ધ, ભાંગી પડેલો દિશાહીન બની ગયો હતો…અને તેમાં નવજાત બાળકીને સાંચવવાની જવાબદારી. વકીલ રાવસાહેબ, જેમણે મને તેમની ઓફિસમાં પહેલી નોકરી આપી હતી, તેમણે મને સંભાળી લીધો હતો. બે મહીનાની આરુષીને માટે મમ્મીની જરૂર હતી. એમણે લગ્ન બાબત કમુનાં પિતા સાથે ગોઠવણ કરી લીધી. મારી શર્ત એટલી જ હતી કે બાળકીને પોતાની સમજીને ઉછેરવાની અને અમારા ભૂતકાળ વિષે ક્યારેય વાત નહીં કરવાની…કારણ કે, મધુ અને મારા લગ્ન સમાજની નજરે સ્વીકાર્ય ન હતા.

“આ સાંસારિક ખેલમાં બિચારી તારી કમુમમ્મી પણ એક કઠપૂતળી જ છે. તેનાં શોખ, અરમાનો બધું કચરીને તેનાં બાપાએ મારી સાથે પરણાવી દીધી. તેણે મન મારીને, તેની ક્ષમતા અનુસાર ફરજ નિભાવી. અને હવે, હું લાંબુ નહીં જીવું તેથી કમુને વૈધવ્ય પણ વેંઢારવું પડશે.” ફરી સૌની આંખોમાં આંસુનાં તોરણ બંધાયાં. “બેટા આરુ! આ કરૂણ કોહરામાં આશાનાં કિરણ સમા અમરપૂરમાં મુરબ્બી મોટાભાઈ અને બીજા સગાઓ છે. મને એ પણ શ્રધ્ધા છે કે તારા મોસાળમાં તને એક દિવસ જરૂર આવકાર મળશે. વ્હાલી દીકરી! હું જ્યાં હઈશ ત્યાંથી તારી રક્ષા કરતો રહીશ,” અને પછીના અક્ષરો આંસુમાં રોળાઈ ગયાં હતાં.

માનસીનાં મોટામામાનો રુંધાયેલો અવાજ આવ્યો, “બેટા આરુષી, તારા પપ્પાએ મને દરેક ઘટનાઓ વિષે વાકેફ કર્યો હતો. મધુનાં અવસાન પછી હું તારા પપ્પા પાસે મુંબઈ ગયો હતો. આરુષી! અહીં અમરપૂરમાં તારા મામા અને મારી દોસ્તી બાળપણની છે. કોલેજકાળમાં તારા પપ્પા મારી સાથે ‘મધુવન’ બંગલે આવતા અને એ મુલાકાતોમાં તારા પપ્પા-મમ્મીનો ઇતિહાસ આલેખાયો. થોડાં મહિનાઓ પહેલાં મધુનાં પિતાશ્રીના મૃત્યુના સમાચાર મેં તારી કમુમમ્મીને જણાવ્યા હતાં. આરુ! તારા મામાને ઘેર જવું છે?”

“હા મોટાકાકા! મારે મારું મોસાળ જોઉં છે. માનસી અને ફઈબા, તમે પણ સાથે આવશો ને? મને જરા ગભરામણ થાય છે.” પછી નિરાંતનો શ્વાસ લઈ આરુષી બોલી. “હવે હું કમુમમ્મીને મુંબઈ ફોન કરી દઉં…એ ચિંતા કરતી હશે.”

બીજે દિવસે આરુષી એક વિશાળ બંગલાના, તાજા ફૂલોના તોરણ બાંધેલા બારણાં સામે આવીને ઊભી રહી. તેનું દિલ વ્યાકુળતાથી ધડકતું હતું. બારણું ખોલી હસતાં ચહેરાઓ આરુષીને કંકુ ચોખાથી આવકારી રહ્યાં હતાં. બે મામા, મામી અને આરુષી જેવા દેખાવડા, તેના પિત્રાઈ ભાઈ-બહેનો…અહા! આવો મજાનો પરિવાર હોય!! સામે એક ફોટો હતો જેમાં આરુષી જેવી માંજરી આંખો અને વાંકડિયા વાળ કિશોરી…આરુષી જાણે પોતાનું પ્રતિબિંબ જોતી હોય તેમ સ્તબ્ધ થઈ ફોટા સામે તાકી રહી. આરુષીનાં મોટામામાએ નજીક આવી સ્નેહથી ખભે હાથ મુક્યો. “આરુષી! આ અમારી વ્હાલી મધુબેનની તસ્વીર…જે ઘણાં વર્ષોથી છુપાવીને રાખી હતી. આજે તારા આગમનથી દૂઝતા ઝખમને શાતા મળી છે. એક ખાસ વાત…અંદર તારી કોઈ આતુરતાથી રાહ જુએ છે, ચાલો”

થોડાં કમરાઓ પસાર કર્યા પછી એક બારણાં પાસે આરુષીને આગળ કરીને બધાં અંદર દાખલ થયાં. “આરુ! આ તારાં નાની છે.” પલંગ પરથી પ્રયત્ન પૂર્વક ઊભાં થઈ આરુષી તરફ નાનીએ હાથ લંબાવ્યાં. સોળ વર્ષની આરુષીને પહેલી વખત પૂર્ણ પ્રેમનો અનુભવ થયો. નાનીના આલિંગનમાં હાસ્ય અને અશ્રુ ઓતપ્રોત થઈ ગયાં.

“ગઈકાલે રાત્રે અમે મોટાબાને ‘આરુષી આવશે’ તે વાત કરી હતી. અમને ખબર હતી કે તેને પોતાની લાગણીઓને સમેટવા સમય જોઈશે. બા! હવે ઠીક છો ને?”

મીઠાં હાસ્ય સાથે નાનીએ આરુને નજીક ખેચીંને બેસાડી. “જો બેટા, આ તારી માનો રૂમ. ઘણાં સમયથી હું આ રૂમમાં મધુને ઝંખતી રહી છું. આજથી આ રૂમ તારો. એ સમયે સજાવેલો હતો એમનો એમ છે, પણ હવે… તું તારી રીતે સજાવજે.”

“મોટાબા! આરુ મારી સાથે પણ રહેશે હોં! એ અમારી પણ ખરીને?” માનસી મોગરાનું ફૂલ આરુષીનાં વાળમાં સજાવતી બોલી.

“હાં માનસી, મારી વ્હાલી આરુષી, આપણાં સૌની…”

વાત્સલ્ય વર્ષા
વર્ષોની પાર, ઝૂમી ઓચિંતી આજ,
અહો! માનાં આંગણની સુવાસથી.
 ઓઝલ અતિતની તરસી કળી,
આજ ભીંજી પળભરમાં પમરાટથી.     

પહેલાં સુગંધ, પછી પમરાતી પાંખડી,
વાત્સલ્ય વર્ષાનાં પરિતોષથી,
સાચા સંબંધોની સ્નેહલ હથેળીઓ,
સ્પર્શે મધુ જાઈને કુમાશથી.
———      
હસતાં ઝખમ…લે.સરયૂ પરીખ. કાલ્પનિક પાત્રો. Dec.2020
saryuparikh@yahoo.com www.saryu.wordpress.com

Ganesh
Rangoli by Ila Maheta      

પછી બહુ મજા આવશે…મુનિભાઈ મહેતા. અને એક લઘુકથા.

પછી બહુ મજા આવશે

સિત્તેર નો દશકો થાય જ્યાં પૂરા પછી એશીનો દશકો આવશે

મુંજાઇશ નહીં, તું તારે રહજે તૈયાર, પછી બહુ મજા આવશે.

બોલીશ હું કાંઈ તું સાંભળીશ કાંઈક

તું કહીશ કાંઈક ને હું સમજીશ કાંઈક

વાતુ કરશું ધડ માથા વિનાની

અને લોક ત્યારે બહુ દાંત કાઢશે.

                   પછી બહુ મજા આવશે……..

એશીનો દશકો આવે જે આપણો

એ પણ છે મોટી વાત

છોકરાને પોતરામાં અતાર સુધી

ભલે કાઢ્યા દિવસ ને રાત.

ના કાંઈ પામવુ ના કાંઈ ગુમાવવું

જેવું હશે તેવું ચાલશે.

                           પછી બહુ મજા આવશે……...

એક તો સીધાવશે વહેલું સરગમાં

ને બીજાની જોશે ત્યાં રાહ

પ્રભુજી પૂછશે “રેવું છે ક્યાં તારે ?

શું છે તારી કોઈ ચાહ ?”

બોલશે “બેસીશ હું બાકડે જ અહિયાં

એ આવે પછી બધે ફાવશે.

                        પછી બહુ મજા આવશે….

મુંજાઈશ નહીં , તું તારે રહજે તૈયાર , પછી બહુ મજા આવશે.

                                                           મુનિ  21-10-2020


 કૃષીગોષ્ઠી…એક લઘુ કથા.    લેખકઃ  મુનિભાઈ મહેતા

કૃષી વિદ્યાપીઠ તરફથી સેટેલાઈટ કૃષીગોષ્ઠીનું એક નવું સ્ટેશન નાનકડા ભુઆ ગામ પાસે મુકાયું ત્યારે ઘણાને આશ્ચર્ય થયું. ભુઆ ગામ જ કેમ? સેટેલાઈટ કૃષીગોષ્ઠી એટલે વૈજ્ઞાનીકો અને તજજ્ઞો ગાંધીનગરના સ્ટૂડીઓથી ખેડૂતો – વિજ્ઞાનીઓ વચ્ચે સીધો સંવાદ થાય – ખેતીના પ્રશ્નોનું નિરાકરણ થાય એ દિશામાં મોટું પગલું હતું. ગુજરાત રાજ્યની કૃષી વિદ્યાપીઠના કુલપતિ પોતે ઉદ્‍ઘાટન કરવા આવ્યા અને પછી ભુઆ ગામના વૃધ્ધ નાનજીઆતાનું ઘર શોધતા એમની ડેલીએ પંહોચી ગયા. સાથેના અધિકારીઓને કુલપતિએ કહ્યું, “મારી માતાનો જન્મ આ ગામમાં થયો હતો. નાનજીઆતાને કહો કે વૈદ ભાણજીબાપાનો ભાણો મળવા આવ્યો છે.”

હાથમાં લાકડી લઈ ડગુમગુ કરતા નાનજીઆતા ડેલીએ આવ્યા. સાહેબને જોઈ બે હાથ ફેલાવી દોડ્યા…”મારો ભાણો આવ્યો, મારો વાલો આવ્યો!” અને પગે લાગવા વાંકા વળેલા કુલપતિને ઉભા કરી – હરખે છાતીએ ચાંપી રડતા જાય અને બોલતા જાય. સૌની આંખોમાં આશ્ચર્ય અને આંસુ ઊભરાયા.

પછી વાતચીતનો દોર ચાલુ થતાં આતાએ હળવેથી કહ્યું,”દીકરા, તેં આ કૃષીગોષ્ઠી અને અવકાશમાં થી ખેડૂતોની હારે વાત કરવાનું તો શરૂ કર્યું, ઈ તો બહુ સારૂ…પણ અમારા બેય પોતરા અહીં ચાલીશ વીઘા જમીન રેઢી મૂકીને સૂરત હીરા ઘસવા ભાગી ગ્યા છે. એક ઓરડીમાં રે’ છે. ઈ પાછા આવે એવું પેલા કરને!
મુનિ મહેતા.. સત્યઘટના. chairman@glsbiotech.com

Happy Diwali

Wish you great moments of joy to all friends, family and everyone.

સાલ મુબારક અને શુભેચ્છા. સરયૂ-દિલીપ અને પરિવાર.


Rangoli by Ila Maheta

Is This Heaven or What?

Is This Heaven or What?

The birds fly by with me on their wings,
Sweet chirping in trees, competing to sing,
The birds and the leaves are turning their heads,
Is this Heaven or what?

The sailing and piling of cloud after cloud,
The sun on its tippy toes, holding the veil,
The sand and the rays feel warm and vast,
Is this Heaven or what?

The seeds are sleeping quite snug and safe,
Spring comes swinging to shake them awake,
The seedlings spring out so green and grinning,
Is this Heaven or what?

I sit on my deck so close to the dell,
  Imbibe all I can to please my every cell.
The life in me longs to ask an angel,
Is this Heaven or what?
——

Wonderful World…. કેવી મનોહર દુનિયા…Saryu Parikh

http://Wonderful World કેવી મનોહર દુનિયા…Saryu Parikh

Wonderful World…

I see trees of green, Red roses too
I see them bloom, For me and you
And I think to myself…What a wonderful world…
I see skies of blue, And clouds of white
The bright blessed day, The dark sacred night
And I think to myself…What a wonderful world…
The colors of the rainbow, So pretty in the sky
Are also on the faces of people going by
I see friends shaking hands, Saying, “How do you do?”
They’re really saying, “I love you”…
I hear babies cry, I watch them grow
They’ll learn much more, Than I’ll never know
And I think to myself…What a wonderful world
Yes, I think to myself
What a wonderful world
Oh yeah
                ===
Writer(s): Douglas George, Thiele Bob Being used in the film “Good Morning, Vietnam” in 1987.  In 1968, it charted only at number 116, but this time it went to 32. The curious thing is that the film is set in 1965, two years before the song was first released. Louis Armstrong’s recording was inducted in the Grammy Hall of Fame in 1999.  To listen go to this clip: https://youtu.be/CWzrABouyeE
“What A Wonderful World” …Forwarded by Nitin Vyas. NDVyas2@gmail.com

કેવી મનોહર દુનિયા...

હું જોઉં લાલ ગુલાબ ને વૃક્ષો લીલા
સૌ આપણા માટે જાણે હસતા ખીલતા
 ને હું વિચારું…અહા! કેવી મનોહર દુનિયા

હું જોતો નીલ આકાશ ને શુભ્ર સંગ વાદળીઓ,
તેજલ મંગળ દિન ને ઘેરી પાવન રાતો
ને હું વિચારું…અહા! કેવી મનોહર દુનિયા

મેઘધનુના રંગો જોને શણગારે આકાશ
ચહેરાઓ પર ઝળકે તેનો તેજોમય આભાસ
જોઉં છું કે, મિત્રો કરતા હોંશે હસ્ત મિલાપ
પૂછે છે એ “હાલ કેમ છે? મને કરોને વાત”
સાચે તો, દરકાર કરે છે, “પ્રેમ કરે છે.”

બાળક કેરા ક્રંદન સાથે સુણું આશનું ગીત
ઊભરતા ને ઊજરતા, બાળકનું સંગીત
જાણું છું કે બનશે એ મારા કરતા અદકેરા
ના જાણું કે બનશે કેવા અનુપ ને ઊંચેરા
અને હું વિચારું, અહા! કેવી મનોહર દુનિયા

હાં, મારા મન અંતરના સ્પંદન…
અહા! શું મનોહર દુનિયા
હાં, ખરેખર 
              —– ભાવાનુવાદઃ સરયૂ પરીખ
સૃષ્ટિની સામાન્ય વસ્તુઓમાં સુંદરતા જોઈ જે આનંદિત થાય છે તે સરળ, સહજ અને અપેક્ષા-રહિત વ્યક્તિ છે. અન્યમાં સ્નેહ જોવો અને તેનો પ્રતિધ્વનિ આપવા જેવી સંવેદના હોય તેને બધે પ્રેમનો અનુભવ થાય છે. જીવનના ચડાવ ઉતારમાં, ‘દુનિયા અદ્ભૂત છે’ એ લાગણી ઝરણાની જેમ અંતઃસ્થલમાં વહેતી રહે.

saryuparikh@yahoo.com   www.saryu.wordpress.com

પ્રતિભાવઃ તમારો સંદેશો અને સાથેનો ભાવાનુવાદ વાંચ્યા પછી “માનનીય શ્રી સરયૂબેન પરીખ” સહેજે લખાઈ જાય.    નીતિન વ્યાસ.

ઊર્મિલ સંચાર. નવલિકાઃ સરયૂ પરીખ

                        

ઊર્મિલસંચાર..નવલિકા..સરયૂ

ઊર્મિલ સંચાર. નવલિકા…સરયૂ પરીખ              

 પ્રકરણ ૧. ભારતની સફર.      

શોમ અને તેના માતા-પિતા હ્યુસ્ટન પાછાં ફરી રહ્યાં હતાં. Yellowstone National park, Wyomingમાં એક સપ્તાહની રજાઓ પછી શોમનો ભણવાનો થાક ઊતરી ગયો લાગતો હતો. એ ઉન્નત શીખરો, દરિયા જેવા દેખાતા તળાવ અને ધરતીમાંથી ફૂટતા ઊનાં પરપોટા…! કુદરતની ભવ્યતા શોમની વિચારધારા બદલી ગયાં. વિમાનની સફર દરમ્યાન મોકાનો સમય જોઈ માહીએ વાત છેડી…

More

A painting

 painting of Saryu by Dilip Parikh. August 2020

A Poem for Him

Since we cosigned in the race of this life cycle,
We have been two wheels of the same bicycle.

You lead me through the seven set circles,
Each has been conjured with many miracles.

The loyalty and longing intertwine hearts,
The routines and the duties tug us apart.

Your foot on the brake and steady navigation
have guided our lives without deviation.

In life’s uphill journey, I follow when you roll,
If you slip into reverse, I cruise and control.

The push and pull, check and balance,
A keen, kind critique brings the best out of me.

A good spouse, a great father, a superb grandfather,
I hope and wish the ride goes far and farther.
——-
SD1969

For Dilip…on May 19TH…with TLC…Saryu

જીવન સાઇકલ

જીવન કેરી સાઇકલના, હું ને તું બે પૈડા,
એકમેકની આગળ-પાછળ સંગાથીના હઇડા.

રોજ રોજની રામાયણમાં મુજને ટેકો આપે,
વેરાયેલી લાગણીઓ તું સંકોરીને રાખે.

ચઢાણ ઊંચું, ખડબડ રસ્તો, જ્યારે મુશ્કેલ લાગે,
ઉતાવળે જો આગળ ખેંચું, બ્રેક દઈ સંભાળે.

ખેંચતાણ ને અમતલ સમતલ પૈડા ફરતાં જાયે,
કસી કસીને સો ટચ સોનું મને કરી ઝળકાવે.
———

Unacceptable

                            મિત્રો સાથે વાતો…સરયૂ પરીખ. ૮.અસ્વીકાર્ય…
ગુજરાતીમાં વાર્તા વાંચવા..ઊપરની લિન્ક પર ક્લિક કરો.

                       Unacceptable                      Saryu Parikh

          I was helping a nonprofit immigration agency with Hindi or Gujarati-speaking clients. One day I was asked to meet a lawyer and a client. I was introduced to a gentle-mannered young man, Salim.

With a faint smile, Salim greeted me and spoke in Hindi.
He said, “Madam, will you tell this lady lawyer to help me to stay in this country to save my life?” My mind started to comment, ‘If you are not here legally, I cannot and will not help.’ But since a pro bono lawyer was helping, I was prepared to hear him out.

Salim started his story. “I am from a rich and well-respected family in a faraway Muslim country. My problems started with my own mother and her side of the family when I was fifteen. They had noticed that I was always in boys’ company, especially one boy.  He and I were inseparable. I just felt that I was in love with him. People started talking and my cousins and other kids openly started teasing me.  The news spread rampantly in our small village.

“The first time I was called ‘gay,’ I cried without understanding its full meaning. I just knew that it was demeaning.

“One day, I was called to the back room of our house, and my mother and her brother, my mamu, started asking questions about the rumors about me and Razak. I told them that he was just a friend, but they did not believe a word I said. My mamu was a violent man, and I was always afraid of him. For him, shooting somebody to teach a lesson was a very common thing. I was shaken up with fear, and my mother and mamu kept on scaring me with various threats. The bottom line was, ‘This kind of behavior, boy to boy friendship, is absolutely unacceptable in our respectable family.’ I was ordered to end my friendship with Razak immediately.

“My father was always very kind to me. He tried to convince me in no uncertain terms. He explained to me that my gay behavior would bring shame to our family. I cried like a little boy and assured him I would try to be better.

“Similar rage was going on in Razak’s household.  We could not break it off but we became more discrete. I was torn inside, ‘Why am I like this? They all are ashamed of me.’ I tried to be like other boys, but teasing and put-downs did not stop.

“I was good in studies and graduated from high school with good grades. My bigger test came when my mother said, ‘I will select a girl and you will marry her.’ I protested by giving many excuses like ‘I want to go to college. I am too young to get married.’ But she said, ‘We know the real reason, and we will convince you by any means.’ They wanted to prove to society that I was a straight, normal guy. The arguments and stern warnings by my mother and mamu turned into slapping and beating. If my father tried to intervene, my mother would order him to ‘Just keep out of our business. You have made him worthless.’” Salim sadly said.

“I got admission to a city college not too far from my village and left my home without telling anyone except my father. My friend Razak also followed me, and we shared a place with some other students. My mother found out where I was from other students in our village and started sending messages to me to return home. My first year at the college was over. They used my father to bring me back home. My mother and mamu were again trying to force me to move back to join the family business and get married. I went on pleading with them to leave me alone. They told me to live my life according to their rules or else.

“It was late one night. My father awakened me urgently, handed me money and told me to run away. He had overheard that, with my mother’s consent, my mamu was going to scare me with the gun, and if I didn’t agree, he would not hesitate to get rid of me.  I called and told Razak what was going on. He said, ‘I will meet you at the station.’ We took the first train and headed for a far-away city. It was not easy to find our way in the strange new city.

“It took several months, but with a lot of financial help from my father, we rented a very modest apartment. We were happy to have each other to lean on. Our life seemed almost normal until that fateful afternoon.

“We had purchased tickets to go to see a hockey game that evening. We were so excited and felt like a couple of free birds. Early that afternoon I left our apartment to do some shopping. I saw Razak smiling and waving good-bye from the window. When I returned, to my horror, I saw a small crowd gathered near our apartment, and among them there were some of Razak’s relatives.  I retreated as fast as I could before anyone could notice me. I was trembling inside. I had a premonition that I would never see Razak alive again.  Later, my father told me that in the village, Razak’s death was explained as heart failure. If I would have been in the apartment that day, I would have been killed too.

“Now I was not left with any other choice but to run for
my life. I made up my mind to go as far away as possible and disappear in a large city. The money I had, I used up to get there. I started doing whatever work possible to get some food. This world is blessed with some good and kind people who were generous enough to give me a space to sleep. At the same time
I came to know some horrible, cruel people. The gang members gave me importance and small favors so I could be used, like many others, as their strong and blind instrument to oppress the weak and ignorant mass. I was systematically tied into the web, and by the time I realized it, it was impossible to get out. My pleas for freedom were retorted, first with temptations like a university degree, then the promise of power, and later with threats. When
I could not convince my soul to pick up a gun and kill any other human being, I escaped. But I got caught and was tortured for three days. But when there is a will, there is a way. I feel that I have traveled through tumultuous oceans to arrive in this country.

“I paid a very heavy price because nature made me different and I was not deemed acceptable to narrow-minded, ignorant people. I was longing to see my father one more time, but I heard through a friend that my father passed away two months ago.

“I cannot describe the feelings of hope because this lawyer lady believes in my life story and is willing to help me. I promise you all that I will never betray your trust.”

According to the lawyer, his case was worth fighting for, due to his entanglement with the gang members, who call themselves “a political party” in his country. If it would have been only his personal battle, he could not be eligible for asylum in America.

As per his story: When he was hiding in the large city and dirt poor, he accepted some favors from that scary but powerful group. They started treating him as if he was one of their own who was devoted to the cause. Salim went along until that day when five gang men came on their motorcycles and ordered him to hop on. He thought that they were going for a fun ride. Instead, they went to a crowded market and announced, “We are here to teach a lesson of obedience to some idiots who did not respect our power.”

The shouting and screaming subsided when one of the gang members shot a person, point blank. Salim was frozen. That was the first time he had seen a murder in front of his eyes. The jovial gang members were telling Salim, “You can do this chore with your own gun next time.” That night, very clearly, he realized that he did not belong there. He could not take the life of another human being, never!

The next morning, he left his stuff except the important documents and went to his routine work. He snuck out and called his father to inform him about the desperate situation. His father guided him to go to another city and promised him that one certain person would help him. At the railway station, in spite of his extreme caution, a party member spotted him and dragged him to a building under construction. The fourth floor was used as a torture cell of that party. He was badly beaten to find out why he was running away. He was cross examined with the assumption that he was defecting to join some other party.  They left him there to die. But he was not dead when they reappeared the second day. There was some more beating but they did not kill him. Salim realized that they wanted to use his death to show that some other gang had killed their party’s member. He was half dead with cruel beating and without food or water.

Soon after their third visit, Salim’s survival instinct motivated him to find any possible escape path. He started to look around; he noticed a hole prepared for the window air-conditioning unit.  He crawled out and landed in some one’s home. He had bruises and his clothes were partially covered with blood. One lady saw him but kept quiet since in that neighborhood this sort of activity was not uncommon.  He went downstairs and came out of the house to go to a nearby hamaam, where men can groom themselves. He cleaned himself and requested use of the owner’s phone. The owner was sympathetic toward this helpless young man.  For the next two days, he helped Salim so he could get out of that town. He embarked on the train, after it had left the platform, without a ticket.

He wanted to go away, far away from his country. His father had to sell land to send him a large sum of money. To sell land is considered very shameful in his country. His father was humiliated in his society. But anyhow he sent enough money for him. Salim told the travel agent to find a faraway country where he would be least likely to run into his countrymen and where he could go without immigration restrictions. Out of a few he chose to go to one South American country, Guatemala.

He was so naively ignorant that only he knew how much he endured to reach his faraway destination and survive. Every morning when he would wake up in a strange place, he used to touch his body to make sure that he was still alive.

Salim had said, “Wherever I lived, they just knew, and as soon I was recognized as a gay individual, some people showered me with favors so they could use me. Even though, my heart sobs for the death of my love, still this feeling tugs to my heart, ‘Razak is alive’.”

He worked for food and shelter. He came to know about the illegal immigrants and the bootleggers. After a few months in Guatemala, he did not see any future in selling incense and cheap toys. One group of African girls and men had paid a human smuggler, and they needed one Spanish-speaking person. Salim was encouraged by the group to go with them since he had learned to speak Spanish. He prepared for a long journey.

The final destination, America!  He had heard about America but had no clue about their laws and regulations. The group was taken first on a dinky boat at nighttime. Then they walked across the jungles of Colombia. Salim was bitten by some poisonous insect while walking, so he was taken to the emergency room at a hospital in Colombia. He would have died without the timely treatments. During that journey, the whole group had to face life or death situations many times. The group sneaked into The USA via Panama. The details were recorded in the court documents.

He had seen death very closely several times in his young life. Now the justice system has to decide where he will go from here. On this journey he has been touched by so many human beings, who are all the same, but still so very vastly different……

Epilogue:  A note from the organization: Dear volunteer, “- –He won his case! Thank you so much for being part of that victory and for all your contributions to our clients, and their cases!!!”

—-
saryuparikh@yahoo.com

saryuparikh@yahoo.com

Dear Sonia

Sonia and flowers

Dear Sonia

Put your head in my lap and close your eyes to nap.
Let my soft touch wipe away all your pain,
My prayers rub in as my energy seeps in.

O’ little one, we live by your light,
Your joyful smile delivers delight.

The pain on your face like the eclipse of the moon,
I want to see it pass very, very soon.

We hold you close and hug you tight,
Our strong support will help you fight.
We hold your hand and keep you near,
You’ll never feel alone – your family is here.
——-
Bena and family
April 20 2020. Our Sonia had a headache…

Comments: Wah, Wah!  So good.  Thank you, Mum.  It brought a smile to her face (and mine). Samir
So sweet, Sangita. Nice! Don’t ever feel alone your family is here! Dilip

The Wild Flowers of Spring. વસંતના ફૂલ story.

                                                The Wild Flowers of Spring              Saryu Parikh

            Five different races, religions, and cultures, and a story of our friendship.The Wild Flowers…. More

Poems in the StoryMirror


Saryu Parikh

© Saryu Parikh

અવળી સવળી

અવળી-સવળી

ઉંઘવાનું હોય ત્યારે ચિંતન જાગે,
ઊઠવાનું હોય ત્યારે નિંદર આવે.
જાવાનું હોય  ત્યારે નોતરું આવે,
દોડવાનું  હોય  ત્યારે ગોથું વાગે.

પોરો  ઇચ્છું  ત્યારે  પાંખો  ફૂટે,
ઊડવાનું  હોય ત્યારે શક્તિ ખૂટે.
યુક્તિ  સૂઝે  ત્યારે  સુસ્તી લાગે,
નાચવું  હોય, ફળી  વાંકુ   લાગે.

અવળી સવળી આ કરણી લાગે,
કાળની ગતિની  કરામત લાગે.
ધર્મની  ધમાલમાં ધાડ તંઈ પડે,
પરમારથ કામમાં સ્વારથ જાગે.
——-

Spark of Light એક વાર અજવાળું…

Spark of Light

In a windowless room with a dull grey hue,
 as told the way I remained subdued.
Just bury my head in the systemic sand
and follow the path of traditional trend.

Didn’t dare to even look around!
Never to hear soft stimulating sound!
No sign of hope, no star seemed bright,
I simply succumbed to my routine life.

One day, somehow… a flicker divine,
I’m surprised, awakened, glowing inside.
That moment a spark entered my heart,
my soul was touched with sparkling light.

First, my mind needed to rise,
to feel true freedom and ease of life.
I found the hidden source of force,
amazed to see the kindness in folks.

The soul stays suppressed until Insight ignites,
No one could help ’til I yearned to fight.
         ——- Saryu Parikh

એક વાર અજવાળું

અંધારી કોટડીમાં રોજીંદી આવજા, કે’છે કે આમ જ જીવાય,
આથમેલા તેજમાં, રૂંધેલી રૂહમાં, આમ જ આપત્તિ સહેવાય.

ડરથી ઓસરતા આશાના રંગને ઓળખવા પાપણ ઉંચકાય,
ઘેરા અજ્ઞાનના અંધારા આભમાં, ક્યાંયે  ના તારક દેખાય.

ઓચિંતા એક દિન ફરફરતી કોરથી ચમકારો આવી દેખાય,
 નિર્મળ ઉજાસ સખી આવો રે હોય! સૌમ્યતા આને કહેવાય!

સાતત્ય  યજ્ઞમાં  અંતર પ્રકાશ અને ઉર્જાનું આવાહન થાય
 આતમ જાગીરના  તાળા ખૂલે, જો  એકવાર અજવાળું થાય.

અંતરમાં અજવાળું થાતાની સાથમાં ધૂળમાં ય મોતી કળાય,
ચેતનની ચાવીથી  આળસ  ઊડે પછી  કર્મોની  કેડી દેખાય.

જાગેલું  મન, જાણે ખીલ્યું  સુમન, સ્નેહની સુગંધ ધરી જાય,
રૂઢીની રુક્ષતાની રાખને નકારીને  મુક્તિના વનમાં લહેરાય.
———-

પ્રતિભાવઃ Saryuben, I am always very jealous of poets – male or female.Why are they so gifted with word arrangements!!
Look at these words filled with deep meaning….
રૂઢીની રુક્ષતાની રાખને નકારીને… Anamd Rao Lingayat.

Devika Dhruv: ખૂબ જ સરસ કાવ્ય બન્યું છે. વિષયનું સાતત્ય પણ સુંદર ક્રમબધ્ધ રીતે ગતિશીલ અનુભવાયું છે. શબ્દો અર્થસભર અને સ્પર્શે તેવી રીતે ગૂંથાયા છે. ગમ્યું. ‘વેબગુર્જરી’ માટે રાખું ને?

Munibhai Mehta

કાગળની હોડી (ડો. મુનિભાઈ મહેતા)

સેવાકાર્ય

સેવાકાર્ય

અજબ વ્હાલના વહેણમાં તણાઈ,
અસીમ સ્નેહ તાર તારમાં વણાઈ.
સંગ  રમતાં, રમતાં રે  ઉમંગમાં,
ગમતા ગુલાલના  રંગમાં રંગાઈ.

પ્રથમ શિક્ષા જે તમસ તાપ ખોલે,
ગહન આરજુઓ  લહેરાતી બોલે.
સખી એવા કર્મો  કરતી આવી કે,
આજ એ અંકાઈ દિવ્યતાને મોલે.

મન સંતોષી શીતલ ઉર આનંદ,
તે  દિલ સમજે  માનવનું આક્રંદ.
સેવાકર્મો  કેરી કેડી જડી ને પછી,
નિસ્વાર્થે કરતી એ સર્વે સમર્પણ.

અંતરની ઊષ્મા, સરળ તેની રીત,
સર્વસ્વ  હોમી લખે આશાનું ગીત,
મળી ગયું લક્ષ, કરૂણા છલકાણી,
એક, પણ અનેકની સંગાથે ચાલી.
——
સેવા કાર્ય કરતાં વિશિષ્ટ વ્યક્તિઓ, જેવા કે સુધા મુર્તિ,
જેમનો, પહેલા અંતર આત્મા જાગે અને ત્યાર પછી જનસેવા કરવાનો સાચો રસ્તો મળે.

લો વારતા શરૂ થઈ

જન્મપત્રિકા લખાઈ ને સફર શરૂ થઈ,
લો વારતા શરૂ થઈ.

નક્શા ને માર્ગ રૂપરેખા આધાર લઈ,
જાણે ના જીવ, હસ્તરેખા દોરાઈ ગઈ,
લો વારતા શરૂ થઈ.

જન્મતાની સાથ મથામણમાં અટવાઈને,
આડબીડ રસ્તે વિમાસે આ વાટ કઈ?
ધારી લે જંગલમાં મારાથી પહેલ થઈ,
મારાથી આજે આ વારતા શરૂ થઈ.

ચાલ્યે જાય આગળ જન્માક્ષર રેખ પર,
શક્ય છે, લખેલું એ ફેરવે નિર્ધાર લઈ,
 શક્તિ, પરિસ્થિતિ, આવે બદલાવ લઈ,
પૌરુષત્વ લખે નવી વાર્તા વળાંક લઈ.

હસ્તમાં લખેલ તે જ મુખ્ય માર્ગ જન્મથી,
રોજ નવાં રસ્તા, નવ પ્રકરણની ભાળ લઈ,
જાણી ને અવગણી પણ, મૃત્યુની વાત થઈ,
ગ્રંથ થયો બંધ, લો વારતા પૂરી થઈ.

અનન્ય તેની લાગણી ને સ્નેહની સુવાસથી,
દિલોમાં અકળ, અક્ષર, વાર્તા લખાઈ ગઈ.
                          ——   સરયૂ પરીખ  ૧૦/૨૦૧૯

પ્રતિભાવઃ

આ જીવતી વારતા વાંચતી વખતે આંખ સહજ નમ થાય.
 જીવતી વારતાએ મારી અંદરના માનવને જીવતો કર્યો હતો,
 આમા સ્વાનુભુતી  છે. તેથી તે વાંચનારને પોતાની વાત લાગે છે. પ્રજ્ઞા જુ. વ્યાસ.

લિંક

છલક છાલક Harmony of Emotions

છલક છાલક

સખા! સુખની સુગંધ કસી બાંધુ હું મુઠ્ઠીએ
ને દુખની ધૂણીને ગણું મોટો વંટોળ,
સુખ-દુખ આ કેવા! જાણે વીજળી ને વાદળી,
આવે ને જાય ચડી ચંચળ ચગડોળ.

ગહેરા  સંવેદનો  સ્પર્શે  ચિત્તવનમાં,
જે સમજી, સ્વીકારું વૃત્તિના અલંકાર.
અહંમ, આર્ત, એકસૂર ગાયે સંગાથે,
ને નીરવ મનભૂમી પડઘાય ઓમકાર.

માગણીના તારને  સરખેથી તાણે તો,
અકળાતી લાગણી લાવે સરવાણી.
મીંઠાં કે માઠાં સૌ આવેલાં અવસરને
કર્મોના બક્ષિસની માને પહેરામણી.

લાગણીની છલક છોળ પ્રેમથી વધાવે,
સુખ અને દુખ, દિલ ન્યાલ થઈ નવાજે.
——

Harmony of Emotions

I lament my loss in exaggeration,
and intently cling to cheery impressions.
My pain and pleasure like cloud and rain,
Keep changing forever, I struggle in vain.

The wavy emotions may flow as a stream,
When strings of my life I tune and trim.
The colors of my mind may braid in a bow,
Sorted sensations can sing unison.

My sorrow, my glee, two sides of my pride,
Pure wisdom will rule to make me whole.
My whimper and laughter weaving in one,
My groans and moans entwine in Om!

I feel each emotion worthy of love,
My heart may revel in misery or joy.
———
Saryu Parikh

Excellent poem!! Makes more sense as I just finished reading VAIRAGYA SHATAK of Bhartuhari! Also this is the v125th Birth year of the great GANGA SATI who wrote..HARAKH NE SHOK NI AVE NAHI HEDKI NE ATHE POR ANANDJI…Love, Munibhai
હરખ ને શોકની આવે નહીં હેડકી ને આઠે પોર આનંદ…ગંગાસતિ

લાલ ફૂલોવાળો સફેદ ડ્રેસ

લાલ ફૂલો વાળો સફેદ ડ્રેસ (સરયૂ પરીખ)

Mathematics of Love ગણિત પ્રેમનું…

Mathematics of Love

If only you love me, I would turn around,
Read my mind and hear my demanding sound.
A glance, a smile, would adorn your face,
and words you would say so I win my case.

Here I stand confident and cold,
I keep my emotions in an egoistic hold.
I didn’t call you back to gather in my arms,
Didn’t say I love you; no clause, no qualms.

I know too well, what you should say,
But my vision sees only my own narrow way.

My expectations are high and adoration low,
My self-absorption just leaves me hollow.

Who knew! The math of love where minus is plus,
You give, you have more; you keep, you have less!
———
Saryu Parikh 1/24/2019
One-sided thinking and self-absorption demand that how other person should behave to glorify their own ego. Giving and receiving is a cyclic phenomenon.

પ્રેમનું ગણિત…

જો મને ચાહતો હશે તો વળી જોશે.
ગરજ હશે તો એ મળશે હસીને હોંશે.
મારાં ગમતાં પ્રમેયના પ્રમાણથી,
જો ચકાસું તો મહત્વ મારું લાગશે!

દૂર દ્રષ્ટી સંવેદના અભાવથી,
મારા ઘટમાં સ્વાર્થીલું ગીત વાગે.
ના જાણ્યું કે સરળ નિરળ નેહે,
એ આવકાર, આલિંગન માંગે. 

હું તો ઊભી શુષ્ક જડનો આભાસ લઈ,
મારાં મનમાં અહંમનો આવાસ લઈ.
નિમ્ન વર્તુળો ને પાકી દિવાલમાં,
તારા ને મારા, પરાયાનો પ્રાસ લઈ. 

મારાં હૈયાના દ્વાર પર ગર્વીલી સાંકળ,
જે ખખડી, પણ હું ના ગણકારું.
લે, એ તો ચાલ્યો, હું નહીં રે બોલાવું,
મુજ ઉરમાં હું એકલ કચવાવું. 

અરે! વિચારું કે

પ્રેમના ગણિતમાં, સરવાળો આમ કેમ?
આપતાં વધે વધે; ન આપતાં ઘટે!

 

Separation and Divorce

Separation & Divorce

After many, many years, a piece of my flesh is being torn away.
I stand all alone in a totally deep void.

I am being blown away by a dark sand storm,
I resentfully refuse to hold fast to any norm.

The birds of my dream took flight in disarray,
As vehement wind vigorously pushed them away.

This turmoil in my head – will it ever stop?
Will there shine a star that gives me hope?

He came as a prince and turned out to be a pawn
It hurts to look back – still, why tempted to go back?

Before I collapse I must forge ahead,
If I try hard enough will I see a dim light?
Am I better off with him or without him?
The answer will come from my heart if ever it will heal.
—–
Saryu Parikh
I have heard about these feelings. Fortunately, no experience of my own.

જાકારો

જાકારો

જાકારો જાણી દીધો, તેને જુહાર આજ જણાવું,
કૂંડાળા વચ્ચે ઠેલ્યો, તે ઉપકારો કેમ ગણાવું!

ઉત્સુક આ ઘેલા ચેલાને નિષ્ઠા વહાણે મેલ્યો,
આપી સાથે ઓજસ પૂંજી, ઝઝૂમતો એ ખેલ્યો.

ખીણથી ડુંગર ઉજ્જડ કેડી, આપત્તિનો રસ્તો,
અણિય પથ્થર પીડે ત્યારે ધીમે રહીને હસતો.

શંકાના ઓછાયા સરતા ઝગમગ તારક દીઠો,
 બોધકથાનો પડઘો ગુંજે આગળ પાછળ મીઠો.

જાકારાની લૂખી છીપમાં આશિષનો અણસારો,
હે ગુરુવર! તું  પિચ્છ  ખેંચીને પાંખોનો દેનારો.
——-

યોગ્ય શિક્ષક અને યોગ્ય વિદ્યાર્થીનો સુમેળ થાય ત્યારે શિક્ષા આપવાની રીત કઠીન હોય તેને પણ, વિદ્યાર્થી અહોભાવથી સ્વીકારે છે.

     મંજુફઈ                                                      લેખિકાઃ સરયૂ પરીખ

અમારા કિશોર વયના સાત પિત્રાઈઓમાં મંજુબેન કોઈના માસી, તો કોઈના ફોઈ હતાં. મારા પિતાના કાકાના દીકરી બહેન તેથી મારા મંજુફઈ. તેમનાં મોટીબેન મારા સગા મામી જેથી એમના બાળકોના મંજુમાસી હતાં. તેમનો સહવાસ મને બાળપણથી મળેલ કારણ કે મામાનું કુટુંબ ઘણા વર્ષો બહાર ગામ હોવાથી તેમના બંગલાના આગલા ભાગમાં મારા માતાપિતા, ભાઈ અને મારા કરતાં સાત વર્ષ નાની બહેન, રહેતા હતા. અને બંગલાના પાછલા ભાગમાં મંજુફઈ અને તેની દીકરી, શાંતુ રહેતાં હતાં. More

લિંક

 

સર્જક અને સમીક્ષક

અંતરંગ પ્રેરણા પીંછીથી, કલાકાર સૃષ્ટિ આલેખે,
મર્મિલા અર્થને મલાવી, શાણો કો’ સાક્ષર સુલેખે.

દૈવી કલાની કૃપાની સાથ સાધનાનું ઝીલે કહેણ,
ઊર્જિત સરવાણી સ્વીકારી નિશ્ચયથી વાળે વહેણ.

શક્તિ ભક્તિનું સંધાન કરી કર્મોમાં રહે એક ધ્યાન,
આરોહે દુર્ગમ સોપાન કરે ઉત્તમ આકાર મૂર્તિમાન.

લોકોત્તર કલ્પન નિર્માણને સમજી ઊજાળી ઉભારે,
અલગારી અર્જને કસીને જોહરી કો કિંમત બતાવે.

શબ્દોમાં ગૂંથેલા ગીતને  લયકારી દોરમાં પરોવે,
અદર્શીત અંતર તરંગના રંગોને વિલસિત બતાવે.

મૂરતના સ્મિતનું, શબ્દોના કોષનું, મૂલ્યાંકન સાચું કરાવે,
પારખું પરીક્ષક સર્જનને વિશ્લેષી રંજન રસદર્શન કરાવે.
——-

આ કાવ્ય સર્જક અને વિવેચક વિષે છે. પરંતુ શૈલાબહેનનો ભાવ પણ ગમ્યો.
સરયૂબેન,
સર્જક અને સમીક્ષક કાવ્યમાં ઈશ્વરી તત્વ અને ભક્તનુ સંધાન ખુબ જ ઉચ્ચ વિચાર અને પુરી ગહનતાથી કર્યું છે. આપની કલમને સો સો સલામ. Shaila Munshaw

 

 

લિંક

સ્ત્રી સંત-રત્નો, મંત્ર

સ્ત્રી સંતરત્નો અને મંત્ર

img_05391

                                 કાવ્યસંગ્રહ      મંત્ર                                 સંત સ્ત્રીઓની જીવન ઝાંખી
                    કવયિત્રીસરયૂ મહેતાપરીખ                          સ્ત્રી સંતરત્નો, ભાગીરથી મહેતા
પ્રાપ્તિસ્થાનઃmail@shishuvihar.org Bhavnagar chairman@glsbiotech.com  Vadodara

સ્ત્રી સંત-રત્નો, લેખિકાઃ ભાગીરથી મહેતા. લગભગ પચાસ અજાણી અને જાણિતી ઉમદા સ્ત્રીઓના જીવન ચરિત્રની ઝાંખી. ૩જી આવૃત્તિ, પ્રકાશકઃ શિશુવિહાર, ભાવનગર. શાળા અને સંસ્થાઓ માટે નિઃશુલ્ક ઉપલબ્ધ છે.

MANTRA-English/ Gujarati poems:     MANTRA-poems by Saryu Parikh        << click to read

મંત્ર – કાવ્યસંગ્રહ, કવયિત્રીઃ સરયૂ મહેતા-પરીખ  પ્રકાશકઃ શિશુવિહાર, ભાવનગર.

 

Happens

Happens

Bad things happen for some good reason,
Rumble and roar may bring good season.

When half sun hangs in a cradle of cloud,
The dribbling  drops give tickling pleasure.

The scolding and aversion make you stronger,
May teach you to be kind, embrace a stranger.

A push from the top, stumble in the deep,
Force you to go in a totally new direction.

It is a sign in disguise from our Creator,
A chance to explore a multitude of prospects.

A seed under dirt and man under hurt,
Sprout, germinate beyond expectation.
——–

My Books

My Books

  1. “Essence of Eve નીતરતી સાંજ” Poems and True Stories in Gujarati and English, and Dilip’s Paintings. 2011

2. “Smile in Tears આંસુમાં સ્મિત”  Poems and Stories–followed by poems, in English and   Gujarati. 2013

3. “Moist Petals” a poetic novel– fictional memoir. 2015

4. “Flutter of Wings” a poetic novel. 2017

5. “MANTRA” poems in English and Gujarati.  2017

6. “મંત્ર” કાવ્ય સંગ્રહ. 2018
———-

ચિત્ર

નિર્મળતા

 નિર્મળતા

ઝંખનાનાં તેજમાં જાગેલું પંખીડું,
મમતાનાં માળામાં ક્યારે સપડાયું!
આશા પતંગાની આસપાસ ઊડતું,
ચંચળ ચતુર એવું ચિત્ત ભોળવાયું.

સાત્વિક આનંદ ને ઉલ્લાસે આવર્યુ,
આંખોની આરતીની રોશનીમાં ઊજર્યું,
અસીમ અગોચર ને અંતર વિહારમાં,
કિરણોની કોરપર ભોળું હિલોળ્યુ.

ભૂલથી એ વાદળના સાળુમાં ખોવાયું,
ઘેરા ઘુમરાવામાં અંધારે લોભાયું
લાલચનાં પાણીમાં ભાવે ભીંજાયું
પછી, ખારા સમંદરના પટમાં પટકાયું

જ્યારે એને સાંભર્યુ કે ક્યાંથી એ આવ્યું’તું,
ચાંચ મહીં ચાંચ અમી અન્ન કેવું ભાવ્યું’તું,
નિઃસીમ આકાશે ફરી મુક્તિથી ઊડવાને,
આતમ કમાન, મનો તીર લક્ષ સંધાયું.
——

A Glimpse of Peace

IMG_0229.jpg

A Glimpse of Peace

The gentle sound of nonstop rain,
And the pink, soft smile of flowers’ pane,
Brings me in a full circle of my being …
The essential joy of life.

Just listen… O’ my mind,
the murmur of silent shore and tide.
Let your soul bird sing in an accord
with the different tunes of the world.

The palm trees try to pick into my poem
to grasp any meaning out of it.
All my senses imbibe the bliss
to experience a glimpse of peace.
——–

                                                                In Kauai, Hawaii.

The Havoc of His Heel

The Havoc of His Heel

The havoc of his heel we anxiously feel,
The unintended smacks take time to heal.

The energetic boy, his ball and his goal,
His rigorous vigor often overflows.

The thump of his ball, the crashing sound in the hall!
“Nothing is broken!” surely follows by his call.

“You be careful and kick it slow.”
“Yes, I did, but it went crisscross.”

The thunder of his ball
Shakes paintings on the wall.

Force and energy rolled into one,
The amazing might in this young one.

Things may break, we clear the mess,
But my grandson’s smile remains intact.
——–
Our ten years old soccer player, Kethan.

ભુલભુલામણી

ભુલભુલામણી

ઉરે આનંદ ને આરતની ઝૂલે લાગણી
ઊર્જ ભરતી ને ઓટની  ભુલભુલામણી

વિમલ  વાયે વસંતના  રસિક વાયરા
તારી ચીઠ્ઠી  આવે, લાવે મુકુલ વાયદા
તેમાં રાચીનાચીને જોઈ છબિ નિર્મળા
સખા, વિખરાઈ વેરાયા વિરહ વાદળા

મીઠી તનમાં ધ્રુજારી ને શીતળ પવન
જલે ચિતવનમાં ઉષ્માની ભીની અગન
પીળા પત્તાની કોરણે સ્તંભિત સ્તવન
જોઉં કૌતુક, એક કુંજ કળી ગાયે કવન

ધીમાં ધીમાં રે ગાન કહે આવે મેમાન
તાર સપ્તક ગોરંભીલી અલબેલી તાન
સ્મિત કુસુમો પરોસે અનેરી પહેચાન
ના રોકું ટોકું  દિલે ધડકન અભિયાન

રચી સ્વપ્નિલ  રંજન, હું  આંજુ અંજન
અર્ધચેતન સંધાન તોયે તૃપ્ત મારું મન
—-

પરિસ્થિતિ, અચોક્કસ પણ આશાસ્પદ.
મનની સંતુલિત અવસ્થા. અધૂરપમાં પણ તૃપ્તિ.

મને ખબર નથી

મને ખબર નથી

પ્રશ્નો પૂછીને બધું જાણું, થોડું લૂણ ઉમેરીને સુણાવું,
ખબરો સજાવીને લાવું, મને જાણ છે કહીને ફુલાવું.
હળવી હકીકતના ચક્રમાં, તમાશાના તેલને મિલાવી,
નિર્મળ એ નીરને ચુગલીની છાલકે ગહેરા રંગોથી ડહોળાવું.

કહો વાત શું હતી, શું થયું’તું? ઊડતી અફવા જે મળી’તી,
વાગી  શરણાઈ પછી  ઓચિંતી વાત ક્યમ ટળી’તી!
ધીમે કહેજો રે મારા કાનમાં જાણી મને પોતાની આપની,
પોરસાઈ મારે કહેવાય મને એ બધી બાતમી મળી હતી.

પણ, શાંતીના દુત સમા, નમણું હસીને તમે ના ભણી,
ને એટલું જ કીધું કે હું બેખબર હતી એ ખબરથી.
મતવાલી વાણીને દઈને નિરાંત કહે, બેસો મીઠેરા ભાવથી,
ખાલી સમયના પાને લખો સખી, સાદા શબ્દો ‘મને ખબર નથી’.
—–

મનુષ્ય સ્વભાવ, બીજાની વાતો જાણી પછી થોડું ઉમેરી ઘણા લોકોને કહે. એમને કોઈ સમજદાર અને શાંત વ્યક્તિ સાથે વાર્તાલાપ થાય ત્યારે કેવો જવાબ મળે છે. વિચારોના વમળાટ અને અસ્ખલિત વાણીને રોકતો નમ્રભાવ, ‘મને ખબર નથી’. આ વાક્ય પાછળ ઘણી શાંતિ દોરવાય છે. કારણ એ પછી આગળ ખાસ કોઈ ચર્ચા લાંબી ચાલી ન શકે.
પ્રતિભાવઃ Yes. ”mane khabar nathi” is a beautiful, very peaceful, and amicable conclusion. આનંદ રાવ.
——-

ખીલું ખીલું

ખીલું ખીલું

 હતું  ગીત કો  અધૂરું  ઘર સૂનું સૂનું,
બધું  લાગતું  હતું  જરાક  જૂનું જૂનું.

 આજ દિલમાં ગાયે  કોઈ ધીમું ધીમું,
હાસ હોઠે  છુપાયે છાનું  ધીરું ધીરું.

 સખા, સુખડ સુવાસે મન ભીનું ભીનું,
ઝરે ઝાકળ ઝીણેરી તેને ઝીલું ઝીલું.

 ફરી  હેતલ  હરિયાળીમાં  લીલું લીલું,
આસે  મીઠો   મધુર  રસ   પીઉં પીઉં.

  મારે નયણે  સમાય આભ નીલું નીલું,
સ્નેહ  કોમળ  કળી  કહે  ખીલું ખીલું.
——

સ્વભાવનું સત્ય

સ્વભાવનું સત્ય

એક  દિવસ  કહેવાને  બેઠી સ્વભાવ કેરું સત્ય,
ગૂંચવાયેલી  લાગણીઓમાં  અટવાયેલું   તથ્ય.

મધ્યબિંદુમાં સ્વભાવ, ફરતે વિચારના વમળાટ,
ભયના કુંડાળામાં રહીને, અહંમ તણો સૂસવાટ.

બાળકને પણ આપપ્રેમની જન્મજાત અનુભૂતિ,
મગરૂરીમાં  સ્વાર્થભોગની   ચાલે   પુનરાવૃત્તિ.

મોર  ન  દેખે  મોરકળા  કે  સૂરજ  રંગધનુષને,
પ્રેમપુષ્પની  સુવાસ  પ્રસરે, લે  તેનું દિલ હરખે.

ક્યમ  સમજાવું  જળબિંદુ કે પાંદડીઓના રંગો,
ખોવાયેલા  ખ્યાલની જેવા બદલાતા  મનરંગો.

વહેતી  ધારા પારખવા નહીં  કોઈ માપ પ્રમાણ,
કોશિશ ના કર વિશ્લેષણની, સમજાવે  સુજાણ.

——–

Tian

 

    મુંગી, બહેરી, ટીએન કહેશે;

મારા ઓષ્ઠો હલે ને તારી આંખ સાંભળે,
મૃદુ મનના તરંગ અનુકંપ સાંભળે.

મારા હ્રુદિયાના ભાવ, કરે આંગળી સંવાદ.
મારી ભીતરમાં સપનાઓ સળવળે.

નિરાશાના બોલ મને વાગેલા તીર,
મારા સ્વજનોના આચરણ તરવરે.

તારા સ્નેહની બહાર અને ચહેરાના ભાવ,
ધીર નીરજ સંવેદના લાવે વિશ્વાસ.

ભલે મૂક ને બધિર, રહી કુદરતની વાત,
ના ખામીઓ સતાવે શું એની વિસાત!
————
મુંગી -બહેરી મારી વિદ્યાર્થિની, ટીએન.

       Tian might say…

Your lips are moving, that’s what I hear.
What is a whisper! . . . What are vibrations!
I never knew and may never know.

My heart and mind just talk, talk and talk.
And some of you listen, how wonderful it is!
My eyes give messages, please try to read them right,
I mostly see replies of pity and pretense.

I am quite perfect, because I can see and feel.
please try me out beyond my lacking abilities.
I’m a shining star, just partially covered in cloud,
Forget about the cloud and help me brightly shine.
——
My hearing- and speech-impaired student. I was her volunteer tutor for five years. She earned a degree in graphic design.

 

 

 

It’s Outside

 It’s Outside
Our big, lovely present came in a small package,
So sweet and so neat, so wise beyond her age.

Her perfect, pink dress and very gentle steps,
Her pretty, poised self, wins a special place.

She carried her pillow, was her time to take a nap,
She quietly laid down, adjusting her cap.

The thunder and the rain woke her up in fright,
The big disturbing noise had shaken her inside.

She gathered her courage to fight her fear,
“Bapu, lightening is outside, not in house-not here.
The rumble is for sure . . . not very near.”

By thinking and reflecting, she made her mind clear,
How to fight the fear, we learned from Soni Dear!
——-

 

 


               

Help me Heal…..

This melting sky makes me cry,
O’ my beloved! In rain I’m dry.

My tears of joy and peace of my soul,
  Haven’t come back since you’re gone.

The birds sing soft, hide in the loft,
Melodies of love shyly moan.

Why this way, my heart just aches?
My fluttering feelings, I can’t catch.

I open my door and stare your way,
You come and stay, don’t stay at bay.

I can’t understand the flair of my mind,
This world around is not so kind.

I long to be yours and share my bliss,
Our hearts will heal with a sweet little kiss.
——

લિંક

મૌનનો મહિમા

મૌનનો મહિમા

તીખા ને કડવા અધીરા એ વેણ,
તેજીલી ધાર પર કજીયાના કહેણ
વાળો તેમ વળશે જીવ્હા ને રેણ,
ગમતી ગંગાનાં મનગમતા વહેણ.

ઓછું બોલવાના અહોય અષ્ટ ગુણ,
સોચી સમજીને જાળવશે સમતુલ,
ભૂલો છૂપાયે ને સચવાયે મુલ,
માન સખી, ઓછું બોલ્યાંના અષ્ટગુણ.

સૌ કહેતા, ન બોલવામાં નવ ગુણ
શાંત સરોવર સમાવે અવગુણ.
વાત હો સાચી સ્થિર ચેતનાથી પૂર્ણ,
ન બોલવામાં ખરે લાગે નવ ગુણ.

મૌન સંગીત જે અંતરથી ઊગે ને,
વણબોલ્યે મંજુલ તરંગ સ્નેહ છલકે.
શાતા ને સાંત્વના લયબધ્ધ લહેકે,
અંતરમન મૌનના દસેદસ ગુણ.

ખરું મૌન મહાતમ જે મસ્તકમાં રાજે,
ઘટ ઘટમાં આનંદની ઘંટી બજાવે.
——–

એકાકાર

એકાકાર

કોઈ રેશમ રાગિણી બજાવી,
મારા દિલના દામનને ભરી દે.
શીતળ સ્પંદન ચહેરાને સજાવે,
એવું તું એક સ્મિત કરી દે.

નયન ઉજ્વલ ને રોશની ઝબૂકે,
ગાલ ખંજનમાં મોરલો ટહૂકે,
મારું વામકુક્ષ ફૂલ સુ ફરૂકે,
એવી તું કોઈ વાત કહી દે.

ચપળ ચંદ્રમા ચૂપકીથી ચાલે,
હેત સ્પર્શી લે અવનીને ગાલે,
એ લાલી આ હથેળીઓ સંવારે,
એવું તું કોઈ ગીત લખી દે.

છબી મારી લઈ આવી ઓવારે,
મને ખોવાને નવલ નિરાકારે,
બનું બિંદુ તવ સિંધુમાં સમાવે,
એવો તું કોઈ મર્મ કહી દે.

અલગ અસ્તિત્વ એકમાં મિલાવે
એવી તું દિવ્ય કૃપા કરી દે .
—–

 

લાગણીઓનો માળો

લાગણીઓનો માળો

કેમ કરી સંભાળો આ લાગણીઓનો માળો!
એક અનેક તણખલે બાંધ્યો નર્મિલો મનમાળો.
એક સળી જ્યાં ખસી ખરે, ત્યાં ઉરમાં ઉખળમાળો.
આ લાગણીઓનો માળો.

કાચા સૂતર જેવો નાજુક, હળુ હળુ  કંતાયો,
આવભગત ને  પ્રેમ  તાંતણે  યત્નોથી બંધાયો,
એક આંટી  ને ગાંઠ પડે  ત્યાં તૂટતો ના સંધાતો,
આ લાગણીઓનો માળો.

પત્તા લઈ પત્તાની ઓથે પોલો મહેલ બનાવ્યો,
આંખ હાથના  આધારે સૌ સાથ સુલેહ સજાવ્યો,
એક જરા સી ઝાલકમાં અવળે આવાત ઊડાવ્યો,
આ લાગણીઓનો માળો.

    સાત તાર સૂર સંગે વાગે ગીત સુગીત સુમેળો,
અંતર  ને  અંતરના  તારે  વહેતી  સંગીત  લહેરો,
તાન  મધ્યમાં  તડાક  ક્યારે  એક  તાર તરડાયો,
આ લાગણીઓનો માળો

———-

સ્ત્રી-રત્ન ભાગીરથી મહેતા

https://davdanuangnu.files.wordpress.com/2017/08/capture-e0aba7.png સ્ત્રી-રત્ન, ભાગીરથી મહેતા

કવયિત્રી ભાગીરથી, ‘જાહ્‍નવી’; એક પ્રેરણાદાયી પાત્ર, “સ્ત્રી-સંત રત્નો” પુસ્તકની ૩જી આવૃત્તિના પ્રકાશન સમયે…

લેખિકાઃ દીકરી, સરયૂ મહેતા-પરીખ.

મારી નજરે મારા બા, એક પ્રભાવશાળી વ્યક્તિ હતા.  એમના હાથથી કાગળ, પેન અને પુસ્તકો દૂર ન હોય. રસોઈ, ઘરકામ અને નોકરી ઉપરાંત, સાંજે જાણીતા સાહિત્યકારો ઘેર આવીને બેઠા હોય, અથવા એમને કોઈ કવિઓને મળવાનુ હોય. ઘણી વખત કવિ સંમેલનમાં કવિઓની વચ્ચે આ એક જ કવયિત્રી મંચ પર ઉપસ્થિત હોય. વહેલી સવારે ઘણીવાર બત્તી જલે ત્યારે ખબર પડે કે બાને કોઈ કવિતાએ જગાડી દીધા.

બ્રીટીશ હકુમતમાં ૧૯૧૭માં ભાગીરથીનો જન્મ ભુવા નામનાં ગામમાં થયેલ. એક વર્ષની બાળકીની માતા, કસ્તુરબેનનો, બે દિવસની માંદગીમાં સ્વર્ગવાસ થયેલો. સંયુક્ત પરિવારમાં બાળકો વચ્ચે સૌથી નાની ભાગીરથી સચવાઈ ગઈ. ભુવાની ધૂડી નિશાળમાં કોઈક સાથે વાંધો પડતા, “મારે નિશાળે નથી જઉં” તેવી જીદ પકડી. ચોથી ચોપડી મ્હાંણ ભણી, એવું એમના કાકીમા કહેતા. છોકરીને લખતાં વાંચતાં આવડ્યું એટલે બસ, એવા સમાજિક વિચારોના પ્રોત્સાહન સાથે ઘરકામ શીખવામાં પળોટાઈ ગયા.

ભાગીરથીના પિતા, વૈદ ભાણજી દવેએ બ્રાહ્મણ કુટુંબના લોટ માંગવાના અને ક્રિયાકાંડ કરવાના ચીલાચાલુ  વ્યવસાયને તજી, વૈદ તરિકે ભુવા અને આસપાસના ગામોમાં આદરણિય પ્રતિષ્ટા મેળવી હતી. ભાઈઓને ભાવનગર ભણવા મૂક્યાં ત્યારે ભા’દેવાની શેરીમાં દસેક્ વર્ષની ભાગીરથી રસોઈ અને ઘરકામ કરવા માટે ભાવનગર આવીને રહી. પણ દીકરીને આગળ ભણાવીએ એવો કોઈ વડીલને વિચાર નહીં આવ્યો હોય.

પિતાશ્રી તેર વર્ષની દીકરીને આવીને કહે કે “તારા લગ્ન કોટડા ગામમાં નક્કી કર્યા છે.” મોટાભાઈ નાથાલાલનાં વેવિશાળ માટે કોટડા ગામે ગયેલા અને ભાગીરથીનું લગ્ન હરિશંકર મહેતા સાથે નક્કી કરીને આવ્યા. એ વખતે રીવાજોની ક્રુરતાનો સત્ય અનુભવ થયો. જ્યારે સાસરે ગયા તો ત્યાંની રહેવાની રીત અને વહુને રાખવાની રીતથી થતી માનહાની સામે એમનો આત્મા બળવો ઉઠાવતો રહ્યો.

હરિશંકરભાઈ પ્રાથમિક શાળામાં શિક્ષક તરિકે ગામડામાં નોકરી કરતા અને ભાગીરથી ઘર સંભાળતા. ગરીબી અને અપમાનજનક રહેણી કરણીથી ભાગીરથીને અત્યંત સંતાપ થતો. પાંચ વરસના મનોમંથન અને ભાઈ નાથાલાલ દવે દ્વારા મળતા પુસ્તકોના અભ્યાસથી, એમને સમજાયું કે મારું ભવિષ્ય મારે જ બનાવવાનુ છે. એ સમયે સ્વામિ વિવેકાનંદના વિચારોનો પ્રભાવ તેમને માટે શક્તિ પ્રેરક બની રહ્યો. દરેક પ્રયત્નોમાં બન્ને કુટુંબોના વિરોધોનો સામનો કરતા, અઢાર વર્ષની ઉંમરે, ભાવનગરમાં રહીને ભણવાનો નિશ્ચય કર્યો. પ્રવેશ પરીક્ષા માટે એક નિબંધ લખવાનો હતો. પરિણામે એમને દસમાં ધોરણમાં સીધા મુકવામાં આવ્યાં. હાઈસ્કુલમાંથી ઉત્તીર્ણ થયાં પછી, પાંચ વિદ્યાર્થીનીઓ સાથે શરૂ થતાં કર્વે કોલેજના વર્ગમાં ભણવાનુ ચાલુ રાખ્યું. શેરીમાંથી નીકળી ક્લાસમાં જતાં હોય ત્યારે ઓટલે બેઠેલી બહેનો સંભળાવે, “એવો જમાનો આવશે કે ધન કમાશે બાયડી ને…”  એ જ બહેનોને લાચાર પરિસ્થિતિ આવતી ત્યારે ભાગીરથીની મદદ લેવા જઉં પડતું.
ગાંધીયુગની અસર તળે જ્યારે ભાગીરથીએ કહ્યું કે, “હવે હું ખાદીના જ કપડા પહેરીશ. મારા માટે રંગબેરંગી મીલના કપડાં ન લાવશો.” ત્યારે એમના પિતાશ્રીની અસંમતિઓમાં એક વધારે કારણનો ઊમેરો થયો અને નારાજગીની માત્રા વધતી ગઈ. પણ મોટી ઉંમરે જ્યારે ભાગીરથીના વિચારોને સમજ્યા ત્યારે પિતા-પુત્રીમાં ભલો સુમેળ થયો.

ભાગીરથીને ભાવનગરમાં પિયરમાં રહીને ભણવાનું, પણ રજાઓ પડતાં કોટડામાં લાજ કાઢી સામાન્ય વહુવારૂઓ સાથે હળીમળી રહેવાનું બનતું. જુનીઅર બી.એ. ની પરિક્ષા પછી પંદર દિવસમાં મુનિભાઈનો જન્મ થયો. માતા કે સાસુનો ઓથાર ન હોવાથી જવાબદારીઓ ઘણી વધી ગઈ. બાળકને સંભાળતાં બી.એ. થયા. માજીરાજ કન્યાશાળામાં નોકરી તરત શરુ કરી દીધી. પતિ હરિશંકરની બદલી ગામડેથી ભાવનગરની પ્રાથમિક શાળામાં એ અરસામાં થઈ શકી હતી. ચાર વર્ષના મુનિ અને નવજાત સરયૂને ઉછેરતાં, શાળા અને ઘરકામની ઘટમાળ શરૂ થઈ. જીવનના દરેક માઠાં અનુભવોને, “મારા માટે એ જરૂરી હશે” એમ સમજી અંતરગી બનતા રહ્યાં. આમ જ લાગણીઓને શબ્દોનો આકાર આપી, તટસ્થભાવે સ્વીકારી, ભાવુક ગૃહિણી સાથ સાથ કવયિત્રી બની રહ્યાં.

તેર વર્ષની ઉંમરથી શરૂ કરેલ લાજ કાઢવાની પ્રથા સામે વિરોધ કરતાં, લગભગ ત્રીસની ઉંમરે તેમણે હિંમતથી, તેમના જ્યેષ્ઠને માનપૂર્વક કહ્યું, “મોટાભાઈ, હવેથી હું લાજ નહીં કાઢું, પરંતુ તમારા માટેના સન્માનમાં જરા પણ કસર નહીં છોડું.” આખા પરિવારમાં આશ્ચર્ય અને અણગમો ફેલાઈ ગયા. પણ પછી ઘેર ઘેર ઘૂંમટા તણાતા બંધ થયાં. એ જ રીતે નાક-કાન વિંધાવવા જ પડે, અને પતિની હયાતીના શણગાર પહેરવા જ પડે, એ નિયમો પણ એમણે તોડ્યાં. સમાજમાં ઊંડા મૂળ ખોતરેલા નિયમો સામે બળવો કરી અને સ્વજનોના ગુસ્સાનું નિશાન બની પોતાના વિચારોમાં અડગ રહ્યાં. તેમની અનન્ય પ્રતિભાની અસાધારણ અને અદ્‍ભૂત અસર અનેક બહેનો, અને ખાસ કરીને ખીલતી કળી સમી વિદ્યાર્થીનીઓ પર જોવા મળી હતી.

ભુવા અને કોટડા ગામમાંથી પ્રથમ કોલેજ ગ્રેજ્યુએટ નારીનું માન તો વધી ગયું, પરંતુ સમાજમાં અને ઘરમાં સ્ત્રીનું સ્થાન નિયત છે, એ જ રહ્યું. ઘણી અવગણના વચ્ચે પણ બાનું રક્ષા કવચ બાળકોને છાવરી રહ્યું અને અસામાન્ય પુત્ર, પદ્મશ્રી મુનિભાઈ અને સરયૂ જેવા સફળ અને સાલસ બાળકો ઉછેર્યાં.

ચારેક વર્ષ પછી, ૧૯૬૦માં ફરી તક મળતાં, બા સૂરેન્દ્રનગરમાં આચાર્યા તરિકે ગયા અને હું એમની સાથે રહી. મુનિભાઈ આઇ.આઇ.ટી મુંબઈની અગ્રગણ્ય કોલેજમાં ભણતા હતા. સૂરન્દ્રનગરની શાળામાં જાજરમાન અને પ્રગતિવાદી આચાર્યા તરિકે નાની વિદ્યાર્થિનીઓથી માંડી ઊપરી અધિકારીઓનું  સન્માન ઘણા જ ઓછા સમયમાં પ્રાપ્ત કર્યું. એક ઘટના બની જેનાથી ભાગીરથી મહેતાની આંતરિક શક્તિનો પરિચય થયો. એમની શાળા માટે નવું મકાન મહિનાઓથી તૈયાર થઈ ગયું હતું. જે દાતાએ બંધાવી આપ્યુ હતું એ વૃધ્ધ મહાનુભાવની જીદ હતી કે કોઈ પ્રધાનમંત્રી આવી ઉદ્‍ઘાટન કરે પછી જ તે મકાનનો ઉપયોગ કરવો. મહિનાઓથી શિક્ષકો અને અધિકારીઓ પ્રયત્ન કરતાં હતાં. બા તે મુરબ્બીને મળ્યા અને વાત કરી, પણ તેઓ જીદ છોડવા તૈયાર ન હતા. બાએ બે ચાર અનુભવી, સ્થાનિક વ્યક્તિઓને વિશ્વાસમાં લઈ, ૨૬ જાનુઆરીએ શાળાના નવા મકાનમાં ધ્વજવંદન માટે ભવ્ય કાર્યક્રમ રાખી ગામના લોકોને આમંત્રિત કર્યા. તેમાં પેલા દાતા તેમની પ્યારી પૌત્રી, જે શાળાની વિદ્યાર્થિની હતી, તેની સાથે હાજર હતાં. ધ્વજ વંદન પછી બાએ દાતાની પૌત્રીને બોલાવીને કંઈક સમજાવીને કહ્યું. તેણી બાને પ્રણામ કરી, પૂજાની થાળી લઈ, નવા મકાનના દ્વાર પર ચાંદલો કરી, રેશમી રિબન ખોલી, બારણા ખોલી બધાને આમંત્રણ આપતી ઊભી રહી. બધા લોકો ગભરાઈને દાદાની સામે જોઈ રહ્યા. પરંતુ દાદાએ આગળ આવી વ્હાલી પૌત્રીને આશિષ આપ્યા અને બાને અભિનંદન આપ્યા. જોનારાના ચિંતાભર્યા ચહેરા ખીલી ઊઠયાં. મહિનાઓ સુધી સૂરેન્દ્રનગરમાં નવાં આચાર્યાએ કરેલા ચમત્કારની ચર્ચા ચાલતી રહી.

જીવનમાં બાને પોતાના સિધ્ધાંતો માટે લડી લેતા ઘણીવાર જોયા છે, અને પોતાના અને પારકાને પ્રેમથી હિંમત આપતાં પણ જોયા છે. એમના લાગણીભર્યા કવિ હ્રદયમાં અજબની દ્રઢતા હતી. મુનિભાઈના લગ્ન શિશુવિહારના શ્રી માનશંકર ભટ્ટની પુત્રી, ઈલા, સાથે થઈ ગયા. પરંતુ જ્યારે સરયૂએ વણિક કુટુંબના દિલીપ સાથે લગ્ન કરવાની ઈચ્છા જાહેર કરી ત્યારે, પતિના સખ્ત વિરોધ છતાં, સરયૂને બાએ સાથ આપ્યો. તેમનું માનવું હતું કે જાતિધર્મ કરતાં ઘણો ઊંચો માનવ ધર્મ છે, અને પાત્રની યોગ્યતા પ્રથમ જોવાની અને ત્યાર બાદ નાતજાત.

ગુરુની શોધમાં હંમેશા વ્યાકુળ રહેતા. જ્યારે તપસ્વિની વિમલાતાઈને મળ્યા એ સમયે ભાગીરથીની તપસ્યા પરિપક્વ થયેલી હતી. ભાગીરથીના સમર્પણની સત્યતા જોઈ પૂજ્ય વિમલાતાઈએ પોતાના નાના સમુહમાં કવયિત્રી તરિકે સ્વીકાર્યા અને “જાહન્વી” તખલ્લુસ આપ્યું. તે પહેલા ‘અખંડ આનંદ’ વગેરે સામાયિકોમાં કવયિત્રી ભાગીરથીના કાવ્યો અને બોધ કથાઓ “સાધના” ઉપનામથી પ્રકાશિત થતાં.

અનેક બહેનોમાં સાહિત્યપ્રેમ અંકુરિત કરે છે તે, “જાહ્‍નવી સ્મૃતિ” કવયિત્રી સંમેલન, શિશુવિહાર સંસ્થા, ભાવનગરમાં દર વર્ષે યોજાય છે, જેમા કોઈ પણ બહેન ભાગ લઈ શકે છે. ૧૯૯૪ની સાલથી શરૂ થયેલ ભાગીરથીના સ્નેહનું ઝરણું હજુ પણ અસ્ખલિત વહે છે. આજે બાને યાદ કરતા કલારસિકોને જોઉં છું, ત્યારે એ દિવસોની યાદ આવે છે જ્યારે  કવિતાની રજુઆત કરવા, બધી હિંમત ભેગી કરીને, સફેદ ખાદીની સાડી પહેરેલા, જાજરમાન બહેન ભાગીરથી, બોલવા ઉભા થતાં……

ભાગીરથી મહેતાના પુસ્તકો શિશુવિહાર, ભાવનગરમાં ઉપલબ્ધ છે

“અભિલાષા”.  “સંજીવની”.  “ભગવાન બુધ્ધ”, –કાવ્ય સંગ્રહો.
“સ્ત્રી સંત રત્નો”. સંત સ્ત્રીઓના જીવન ચરિત્ર. ત્રણ આવૃત્તિ
અનુવાદઃ “આત્મદીપ.”  “સહજ સમાધિ ભલી.”  પુ. વિમલાતાઈ ઠકારના પ્રવચનોનો
“આનંદલહર.” હનુમાનપ્રસાદ પોદાર.
——-

હળવેથી હાથ મારો હોઠે લગાડતી, મીઠી ચૂમીમાં મર્મજ્ઞતા;
આવકાર, આભાર, ગદગદ એ વ્હાલથી, કહી દીધું સર્વ હાથ ચૂમતા.

અરવા આ બંધનને અશ્રૂની અંજલી, સ્મરણો અસ્તિત્વને હસાવતા,
છલછલ રે છલકે મમ જીવન સરોવર, મા મધુ બિંદુ રહ્યાં સિંચતા.

સરયૂ મહેતા-પરીખ,   “એક ચૂમી” કાવ્યમાંથી
http://www.saryu.wordpress.com     512-712-5170

કળી બની કાંતા

 

કળી બની કાંતા

મારાં પારણાનું આનંદ ઝરણ,
ચમક આંખ જાણે ઊષા કિરણ,
એનાં પાયલની ઘૂઘરી રણજણ,
વારી જાઉં તેની ભોળી સમજણ.

વદન  કોમળ  કસુંબલ   રંગ,
તેનું ઓજસ ખીલ્યું અંગઅંગ.
કળી  ક્યારે બની  ગઈ કાંતા!
આજ અચરજ અચંભિત માતા.

બની કો’ના હૈયાનું અમૂલ ફૂલ!
બની કોના ગુંજનમાં મશગૂલ!
સ્વપ્નપાંખે આરૂઢ, ચાલી સુદૂર,
મૂકી  પ્યારની  મહેકતી  કસ્તુર.

આ  પ્રાંગણ  કે  હોયે  પરદેશ,
સ્નેહ સોહે જ્યમ સુરખી દિનેશ,
ઝીણી ઝાંઝરીનો મંજુલ અંદેશ,
માત ચાંપતી  સ્મરણોનો સંદેશ.
—–

નાની બાળકી યુવતિ બની, પોતાના પ્રેમ સાથે ચાલી જાય છે–તે સમયે માતાના ભાવ.

 

સોનેરી પાલખી

 

 સોનેરી પાલખી

સોનેરી પાલખીમાં બેસી, સ્વર્ગની સફર કરી,
ઝાંખાં ઝરુખાની જાળી, આરતી નજર કરી.
લંબાવી હાથ  રૂડી ચાંદનીને લાવી નજદીક,
શુભ્ર નિર્મળ નક્ષત્રોનું તેજ, હરખે હસ્યા કરી.

મસ્ત ચારુશી ચાલ, પ્રસન્ન ભોળી  હિલચાલ,
ઘના વાદળ આવેને તોયે  સરતી  સુખપાલ.
એમ  સરસરાટ  જાયે, મુજ  જીવન  રફતાર,
ના  બંધન, ના ગાંઠ, સાજ  સંગત ઝપતાલ!

એક ધક્કો! ને જાગી, પલક જોઈ વળી  અંત,
દિલ ધ્રૂજે,  મન  થથરે, ક્ષણ  લાગે  અનંત.
ગતિ અવરોધી, આવી  ઊભી, ઝપકારે વીજ,
જાણે  પાંખો   થીજી  ગઈ, પટકાઈ  દિગંત….

આજ, નીલા  આકાશની  સુંદરતા યાદ  કરી,
સોનેરી પાલખી સજાવીશ, શ્વાસોમાં નાદ ભરી.
——–
સુખપાલ= પાલખી. નેમ=પવિત્ર
સરયૂ પરીખ
જીવનમાં સારા સમયનો આનંદ, જાગૃતિ સાથે, with awareness, અનુભવ્યો હોવાથી…

સરળ સરતાં જીવનમાં કોઈ ધક્કો લાગતાં, આઘાત અને નિરાશાની રૂકાવટ પછી પુનઃ ચેતનાનો સંચાર…

અંજલિ

અંજલિ

ઠંડી ગરમીની મીઠી રકજક રસતાલે
ઉડ્યો ગુલાલ  શીત સવિતાના ગાલે
રમતો રે તેજપૂંજ ધરતીની ધારે
ગરવું હસીને સરે સૂરજ સવારે

રજનીની   ઓઢણી   સરતી   સંચારે
જડચેતન    સંગત    સુચારુ  સંસારે
સમભાવે   કિરણો  સ્પર્શે  સમતારે
હુંફાળો હાથ ફરે આશા મનતારે

વર્ષાની વાછંટ ને વાદળ વણજારે
રૂપાના બરફફૂલ  ચાદર પથરાવે
સુણતા ભાનુરથના રંજન રણકારે
સંકેલે ગાલીચા જયજય જયકારે

ચેતનનો ચંદરવો સોનેરી જરજરી
અંશુમાન આંગણ  અંજલી અભર ભરી
———-
અંશુમાન=સૂર્ય

hemapatel
hema.patel@gujaratisahityasarita.org
70.240.220.221
ચેતનનો ચંદરવો સોનેરી જરજરી
અંશુમાન આંગણ અંજલી અભર ભરી.

ખુબજ, ખુબજ સુન્દર, બહુજ સરસ શબ્દોની સજાવટ સાથેની રચના

વેરવિખેર

વેરવિખેર

વેગે વિખરાતી નાની શી દુનિયા;
પાંખો ફૂટી ને ઊડતાં પતંગિયા!

ગૂંથેલા માળાના કુંજન ને ગુંજન,
ઓસરતા ભીને અવસાદે.
ખુલ્લા ખાલીપાનાં ખોખાંને આજ
સૌ ધીરે ધીરે કરતાં નોખાં.

એક એક ડગલાંએ અંતરપટ ખેંચ્યાં
ને કેટલાં દૂર જઈ પંહોચ્યાં!
ઓળંગી અવધી તણાયે પ્રવાહમાં,
પાંદડીઓ વિભિન્ન વહેણમાં.

સંધ્યાના ઓળાઓ પોકારે વાળવાં
પણ, મારગ ભાસે છે મૃગજળ સમા.
ગાણાં સમાઈ ગયા સૂના સન્નાટામાં
વિહ્વળ રે વ્હાલપ લિસોટા.
——-
વિખરાય જતું નાનું કુટુંબ

બસ હવે

બસ હવે….

દિલ મારું એક વાર દઈ ચૂકી,
મેળામાં ઘેલી હું થઈ ચૂકી.
સ્નેહ ને સમર્પણના મેહ લઈ,
વાદળ બનીને વરસી ચૂકી.

સરતી એ રાત ને શ્રાવણની સાથ,
ઓસની ભીનાશ સર્વ લઈ ચૂકી.
લાલસાની લાયમાં આશાની છાંયમાં,
અંધારે ઓરડે ફરી ચૂકી.

લેવાને કાજ ના આવજે પવન,
સૂનમૂન એ પાંદડી ખરી ચૂકી.
સંકેલી ફાલ હવે દાંડીની ધાર,
પુષ્પક્યારીમાં લીન સ્થીર થઈ ચૂકી.

અંતરાય આવરણ અળગા કરી,
બંધ છોડી હું આગળ વધી ચૂકી.
ખુલ્લા આકાશ તળે નીલા ઉજાસમાં,
મુક્તિના હંસને વરી ચૂકી.

——–
પોતાનું સર્વસ્વ ન્યોચ્છાવર કર્યા પછી, સારા માઠાં અનુભવોથી જાગૃતિ આવે.
એક સમય એવો આવે કે, પોતાની હદ આવી ગઈ છે, તેનું ભાન થાય છે.

ભીતર

ભીતર  સાત  સમંદર  કેતુ,   હું સમજણનો  બાંધું  સેતુ,
વિચારરાસે  ઝૂલણાં  ઝીલી, રાખું  વારી  હળવે  વહેતું.

  દિલ ગાગરમાં સમાય સાગર આપે એવું કિરણ પ્રભાકર,
પાણી તરતાં પથ્થર વિસ્મિત, શ્રદ્ધાને પ્રણામ સાદર.

મૃત્યુંજય  આશા  આધારેસર્જન  ચેતન પ્યાર પ્રસારે,
આંસુ   લૂછે    કાજળ   કોરેઅંતર  ઊર્જા  દર્દ સખા રે.

મેઘધનુષ  ચીતર્યાં  આકાશે, નવલી પીંછી  રંગ ભરીને,
અંતર મન  ગઠબંધન રેલેસ્થિર હુંવિશ્વ  ફરે વર્તુળે.

ક્ષણભંગુર તોય કાળ અનંતા, નાનો અંશ વિશાળ અહંતા.
અનેક જન્મો, જીવ  અજન્મા, નશ્વર દેહ ને તત્ત્વ  અનંસા.

મનવા કરુણા સ્નેહ દયા સંગ લાલચ દ્વેષ રોષ પામરતા,
હો મન, મતિ, વાણી સંગતમાં, શ્વાસે  ગુંજે રે સ્વરસમતા.
——

કેતુ=જ્ઞાન   અનંસા=અવિનાશી

લિંક

નિમિત્તમાત્ર

નિમિત્તમાત્ર

કર્યાં  કર્મોને  ટેરવે  ગણાવે,
કરી  મદદોને માનદ મનાવે,
તો મૂલ્ય તેનું  શૂન્ય બની જાય.

ઉપકારોની  આરતી  ઘુમાવે,
આપ સોહમ્ ની મૂરત બેસાડે,
તો  મૂલ્ય તેનું  શૂન્ય બની જાય.

હું હુલામણાને હરખે પોંખાવે,
ને  ફરી  ફરી   ફાલકે   ચડાવે,
તો  મૂલ્ય  તેનૂં  શૂન્ય બની જાય.

તેની કરુણા, ને હું એક સાધન,
સર્વ સેવામાં સહજતાનું સૌજન,
તો શૂન્ય પણ અમૂલ્ય બની જાય.

ઘણાં જન્મ, વંશ, અંશના સુપાત્ર,
ભાગ્યયોગે દેવત્વ નિમિત્તમાત્ર,
શુભ કાર્ય તે અતુલ્ય કરી જાય.

——-

Flutter of Wings- a poetic novel

 

Flutter

click on for a paperback copy>

https://www.amazon.com/Flutter-Wings-poetic-novel-Fiction/dp/1544939256/ref=sr_1_2?s=books&ie=UTF8&qid=1491443348&sr=1-2&keywords=flutter+of+wings

 

Kindle edition>

Wish and Desire

Many subtle wishes rise and die,
like waves of the ocean rise and subside.
Praise and promotion, push them high,
the wind and wait, push them aside.

With short-lived wishes and soft subtle waves,
the ground is laid to build a palace.
A special desire, a dream takes shape,
the slaps and shoves cannot give a shake.

Aspiration keeps on sailing through troubles;
so many times it shifts and stumbles.
A leap at a time brings it closer to the shore,
and reaches for joy like never before.

Desire and drive come from mind, heart and hand,
but no one may be there when you struggle in the sand.
It is up to you to have zeal in your soul,
to know your call and reach your goal.

          ———–
Small wishes build a strong desire. The path to the success one has to surmount alone.
To be aware to know your calling.

ઈચ્છા અને મહત્વાકાંક્ષા

તરંગ ઊછળી આવે ને ઊંડાણે નીસરી જાયે
યાદોમાંથી નાની ઈચ્છા સહેજે વીસરી જાયે
પ્રોત્સાહન ને પ્રેમ પ્રશંસા આગળ દોરી જાયે
સંજોગો  ને  અવસર આઘે ઉપર ખેંચી જાયે

આકાંક્ષા  ને  આશા જાળી  સુંદર સેતુ બાંધે
આભ જનારી એક રાહને  એકતારથી સાંધે
ધુમ્મસ  ઘેરું  ઘેરે  તેને  ઘડીક  વાદળ ઢાંકે
તરવરતા તારાઓ  વચ્ચે  ધ્રુવનો તારો ઝાંકે

પૂર્ણ પણે હવે ઊઘાડ થાતો લક્ષ મને દેખાતું
નિર્ગત શંકા, વ્યાકુળતા ને ના મનડું મૂંઝાતું
સૌ કંટકને  કુસુમ કોમળ સમજીને  સુલજાવું
એકાકી  કેડીની  ઉપર  દ્રઢ  પગલાંઓ માંડું

ધ્યેય તરફની ધારાવાહી  અંતરની સરવાણી
શાને કાજે હું ધરતી પર, યત્નેથી  સમજાણી
—-  સરયૂ પરીખ
એક જ વિષય બે ભાષામાં રજુઆત. Not a translation.

લિંક

INVOCATION

invocation

painting by Dilip Parikh
more on page…Dilip’s paintings

રંગ બદલતી…

img_7907

                                                                         રંગ બદલતી . . .

એના ચંપયી બદનની મહેક,
હઠ હુલામણા નામની લહેક,
તૃષ્ણ આંખ તેને જોતી રહી, ને
એ લજામણી બનીને મલકી રહી.

એને જોઈ કરે કોયલ કુહુક,
કરે ઘાયલ નજરથી અચૂક,
અકળ અટવાતી જાયે રે ગૂંચ,
પવન હેલે હિલોળે હેરી રહી.

ગગન ઘેરાયે ઘેરો ઘુઘવાટ,
પ્રશ્ન પૂછે નયન તોરણ તલસાટ,
ચમક  ચહેરા પર રોકે  મલકાટ,
વણબોલે બોલ ઊર્મિ સરી રહી.

જેવી ખીલી રંગીલી મધુમાત,
કેવી શ્વેત પછી ફૂલ ગુલાબી રાત
મારી પ્રેયસીની પ્રેમભરી વાત,
મારા પાગલ હૈયાને હરી રહી.

——-

ના મળી શકી….

  ના મળી શકી

 તને  મળવાની ઝંખના જાગી  બેતાબ,
મારી  સઘળીએ પૂંજી લગાવી’તી દાવ,
તે દિન, વંટોળે ફંગોળી  ફેંકેલી   ઝાળ,
વ્હેણ ગહેરા  ગુંગળાય, વાત  શું  કરું?

 વર્ષંતી    ઝાપટમાં   થરથરતી  બીજ,
ઘેરા  ઘનઘોર  મહીં  કડકડતી  વીજ,
સંતાણો   સૂર્ય   તેની   દેખીને  ખીજ,
હવે  કુમળાં  કિરણોની  હુંફ  શું   કરું?

મારે  જાવું’તું રે મારા સાજનની પાસ,
સાત પ્રહરો ઝૂઝી મારી જિદ્દીલી આસ.
થાકી  હારીને  ઓર  છોડ્યાં   નિરાસ,
હવે  ઊર્જા  ઊભરાય  તોય  શું   કરું?

હલતું  ના પર્ણ  આજ  શીતલ સમીર,
હવે ઝિલમિલ તિમિર, ને મંદમંદ નીર,
હતો  કેવો એ મેર, તે’દિ  કુદરતનો  કેર,
હશે  વિધિના  આલેખ, ના મળી  શકી . . .

——

વળાંક

 

વળાંક

તુજ  દ્વારે  ટકોરા, હતું  કરવું  કબૂલ
હું  લાવ્યો’તો ફૂલ, કહ્યું કરજે તું  મૂલ.
ના બારણું  ઉઘાડ્યું, તેં  લીધું  ના ફૂલ,
હું પાછો ફર્યો,જાણે થઈ ગઈ કોઈ ભૂલ.

મનના  પતંગાને   સાહિ  દર જોરી,
અંતરની   દોરને    સદંતર    સંકોરી.
ઉત્કટ  પ્રયત્ને  તને મનથી  ભુલાવી;
તારી ભૂંસી  ને  છબી નવલી બનાવી.

  કાળ કર્મ  વેલ  મને આગળ લઈ જાયે,
હસ્તી   મારી   ઉર્ધ્વ   આભે  સોહાયે.
સંગિની  સાથ  રસમ  રીતિ  સંચવાયે;
યાદની  લહેરખી ક્વચિત  હૈયું  કંપાવે.

   તું  હોતે સંગાથે, ભિન્ન નકશો અંકાતે,
જીવન-સરિયામ  હોત નોખાં  વળાંકે!
———
સાહિ=પકડી   દર=પ્રયત્નપૂર્વક  સરિયામ=રસ્તો

પ્રકાશ પુંજ

પ્રકાશ પુંજ
હે જી રે મારા પ્રેમનાં ઝરૂખાનો દીવો,
રે રાજ રત, પાવન પ્રકાશે પ્રગટાવો.

    જાગે મારા હૈયામાં પ્યારો પલકારો,
વાગે રૂડાં તંબુરાનો ન્યારો ઝણકારો,
હે  જી હું તો  હરખે બજાવું  એકતારો,
રે રાજ રત, મનડે મંજુલ સૂર તારો.

    નાની પગલીઓ ને લાંબો પગથારો,
ના  હું  એકલી,  છે તારો    સથવારો.
જાં શૂલ હો, મને  ફૂલ  સો  ઓથારો,
રે રાજ રતતારો  અતૂટ  સહચારો.

  અંક  આવાસમાં  પગરવ   સુહાણો,
તેજપુંજ  ઝળહળ  દીપતો અજાણ્યો,
ઘેરા  ઘનમાં સોનેરી  પ્રકટ   જાણ્યો,
રે રાજ રત, કાળજડે કાનજી સમાણો.
——

તને યાદ…..

તને યાદ…..

કોરી   ધરતી  હસીને  ભીંજાતી,
આ પોયણીની પ્યાસ ના બુજાતી.
રાત  રૂમઝૂમ મલ્હાર રાગ ગાતી,
કાં’ તને  મારી  યાદ  ન આવી?

ખેલ  ખેલંતા ખળખળતા પાણી,
તેમાં  આશાની આરત  સમાણી.
ખર્યું  પાન  તને  આપે  એંધાણી,
તોય તને  મારી  યાદ  ન  આવી?

  વેણ  ઘૂઘરી  તેં  લોભિલી  વેરી,
મેં   ઝાંઝરી   પરોવીને   પેરી.
તેની  વાગી  ઝણકાર  ફરી  ઘેરી,
હાં, તને  મારી  યાદ ન આવી!

મોહ  દીવાની વાટ ધીમી  કીધી,
તડપ   હૈયે  દબાવી   મેં   દીધી.
વ્યર્થ  વાયદાની વાતો  શું  કે’વી,
જો, તને જ મારી યાદ ન આવી!
——

પ્રણયના મોતી

પ્રણયના મોતી

સ્વરોના મોતી સરે પ્રણયમાં
ને હું સૂર બની ને  સાંધુ
તુજ સ્મિત રમે રમણમાં
ને હું  નૂર બનીને બાંધુ

તું ઝીણો ઝરમર વરસે
ને હું પાન બનીને ઝીલું
તું પવન બનીને લહેરે
ને હું કમળ બનીને ખીલું

તું કિરણ બનીને આવે
ને હું સુરખીમાં રંગાવું
તું ઘટમાં વાદળ ઊમટે
ને હું વીજ બનીને નાચું

તું શ્વાસ બનીને આવે
ને હું ધડકન થઈને જાગું
તું વિશ્વાસ બનીને આવે
ને હું સખી  બનીને ચાહું

તું  પ્રીત  લઈને આવે
ને હું ગુંજન ગાણું ગાવું
મુજમાં તું, ને તુજમાં હું
બસ ઓતપ્રોત થઈ જાવું
——

 

મને સાથે લઈ જાવા દો

મને સાથે લઈ જાવા દો

ભંડારો   ઊંડા  ખોદાવી  ઠાંસી  ઠાંસી  ભર્યા  કર્યું,
કરી મંત્રણા  લાભ  લાલચે,  સંતાડીને  હર્યા   કર્યું.

 મને થાય  કે આવો માણસ હતો કદીયે નાનો બાળ?
નિર્મમ નિર્મળ હતી કદીયે એની આંખે અશ્રુ ધાર?

કપટી  લંપટ અંધાપો  જે નથી  દેખતો પરનું  દુઃખ.
અનુભવ તેણે  કર્યો હશે શું  દિલસોજી દેવાનું સુખ?

  કરી લે, ભરી લે, સોદા કરી લે, લૂંટીને કો મુખનું નૂર
કટાક્ષ  કરતી  કુદરત દેખે, ભુલી ગયો  મૈયત દસ્તૂર

જાવાનું  છે નક્કી,  ના  લઈ જાશે  જોડે  પૈસો  એક
વીજળીના ઝબકારા જેવો કાળ હુંકાર અજાણ્યો છેક

  ચાલબાજ શું યમને પૂછશે! “નગદ મને લઈ જાવા દો.
ત્રીશ ટકા હું આપીશ તમને, મને સ્વર્ગમાં રહેવા દો.”

——

મનમાન્યું

સૂણ રે મારી સહિયર આજે ખરું થયું
બટક્બોલી પૌત્રીએ મને ખરું કહ્યું…..

સ્પર્શી મારા ચહેરાને તેની નાજુક કર કળીઓ
છ વર્ષની મીઠી પૂછતી, “કેમ તને કરચલીઓ?”

જવાબ શોધું, કેમ કરીને કઈ રીતે સમજાવું!
શબ્દો શોધી કોશિશ કરતી અવઢવમાં મૂંઝાવું

એ બોલી કે વાંધો નહીં બા, પુસ્તક હું લઈ આવું
પુસ્તકમાં તો સીધું સાદું કારણ હતું જણાવ્યું

હસતાં મેં તો સત્ય જીવનનું યત્ન કરી સમજાવ્યું
“દોરાશે તુજને પણ બેટી! સમય તણી રેખાયું”

“નારે દાદી, મુજને એવું કદી કશું ન થવાનું”
પ્રફુલ્લતાથી દોડી ગઈ એ પ્રતિક પતંગિયાનું…..

યાદ કરી લે સૈયર! તું પણ વિશ્વાસે કહેતી’તી,
“નારે હું તો કદી કોઈ’દી પચાસનીય થવાની.”

બાલિશતાના ભોળપણાનું એ જ હતું મનમાન્યું
હતો તને પણ એ જ ભાવ, તોય અંકાણી કરચલીયું!
—-

Sufiya

Our six-year-old Sweetie, you know, is quite witty
My friend, what she said surprised me completely
“My dear Granny, why do you have wrinkles?”

I was puzzled and perplexed, so waited for a while!
She got up from my side with a perky, sweet smile,
“I will go get my book and I know where to look.”

The little book explained, but I deeply explicated;
“The time lines do roll, as everyone grows old.
Darling! You may also get, that’s how Nature is set.”

She giggled and alleged, “Oh Grams, no, you’re so naive.
The wrinkles are for the old, and I will never get so old!”
And she ran away to sing like a birdie with her wings.

Tell me, o’ my friend; I think she is confused
“Surely I can understand, because many moons before,
remember? Twirling curly hair, you smugly used to say,
‘I will never get the grays, and fifty? Too far away’”

A child creates illusions and draws unique conclusions
It’s a joy to hold her hand and walk on innocent land
——

લિંક

Poetry Festival March 5-6 at orlando

UF Poetry Festiwal 2016 1

UF Poetry Festiwal 2016 2

પુનઃ સાકાર


પુનઃ
સાકાર
  દાદા દાદી  વાત  કરે  મીઠી   યાદો  મમળાવે,
સાંજ ઢળ્યે તું નદી કિનારે  કેવી મળવા આવે!
ફૂલ  લઈ હું  રાહ  દેખતો  ઉત્સુકતાથી  તારી
તું  આવે તો સંધ્યા ખીલતી, ના આવે કરમાતી.

વીસરીને
 વર્ષોની  રેખા  પુનર્મિલન હાં કરીએ,
મધુર મધુર યાદોને વ્હાલી ફરીથી નંદન કરીએ.

દાદા
 ફક્કડ  પહેરણ પહેરી  ઊભા નદી કિનારે,
ફૂલ  સંભાળે, થાકે,  બેસે, ઊઠે  રાહ  નિહાળે.

દાદી
ના દેખાયા અંતે  ધુંઆપૂંઆ થઈ આવ્યાં,
કેમ આવી?” રોષ કરીને દાદીને  તપડાવ્યાં.

અચકાતી
, શરમાતી, ધીમે  ધીમે  બોલી દાદી,
કેમ કરીને આવું? મારી  માએ ના કહી દીધી.”
——-  સરયૂ પરીખ

Anger

Anger

When ashes of anger smother the flame,
and the mind fumes within,
Imprudence covers all your senses
and conscience gets crushed with pain.

The beautiful world looks weird
And faith and trust are unknown
Self-pity rules emotions
to create unworthy commotions.

Anger is good if you are aware
and it does not control your senses
When your senses are holding the reins of anger
and the wisdom rides beside
The fire of anger illumines the path of others
and spreads the peace within.

        ———

comment:
Saryuben
Thank you for the poem. It reminds me of the shlokas of GITA . Also of the Dhammapada. There is a whole chapter “KODHVAGGO” (KRODHAVARGA) in Dhammapada.
Radhubhai

પુણ્યપ્રકોપ
ક્રોધાગ્નિની  ક્લાંતરાખ સમતલ બુધ્ધિને ઢાંકે,
કૃધ્ધ કર્મથી  અન્યજ  તેમજ  અંતરને  પ્રજાળે.
પ્રકોપ પાગલ  રાજ કરે  ને  સમજણને પોઢાડે,
પરજાયા ને અંગતને પણ,  ઉગ્ર આંચ  રંજાડે….

સુંદરત્તમ આ સૃષ્ટિ સારી ભગ્ન અસંગત ભાસે,
શ્રધ્ધા નિષ્ટા  મુખ  ફેરવી અબુધ  થઈને  નાસે.
લાગણીઓ  કકળતી બેસે  આત્મદયાની  આડે,
ક્રોધાન્વિત  મનઆંધી  કાળા  કર્મો  કરવા  પ્રેરે….

ક્રોધ બને સુમાર્ગી  સાચો જાગૃત  જીવની સાથે,
વૃત્તિઓ   લે  રોષને  વશમાં   આવેશોને  નાથે.
પુણ્યપ્રકોપે   ઉજ્વલ   જ્વાલા  ઉર્જાને જગાડે,
પ્રજ્ઞાચક્ષુ    ખોલી   મારગ  અનેક્ના   ઉજાળે….

અંગારા ના હસ્તક લઈએ જ્યોત કામમાં લઈએ,
જે સૌનું કલ્યાણ કરે એ જવાળા જ્વલંત કરીએ.
——-

comment by P.K.Davda…બહેન, કવિતામાં તમે ગીતાનો સંદેશ બહુ સરસ રીતે આપ્યો છે. ગીતામાં કહ્યું છે કે ઈન્દ્રીયસુખમાંથી મોહ જન્મે છે, મોહમાંથી ઈચ્છા. ઈચ્છામાંથી ક્રોધ જન્મે છે અને ક્રોધ બુધ્ધીને ભ્રમિત કરે છે, ભ્રમિત બુધ્ધી નાશને નોંતરે છે.”

પુત્ર અને પૌત્ર

          પુત્ર અને પૌત્ર

મારી આંખ્યુનું તેજ ને કલેજાનો ટૂકડો, મારી હસતી રેખાનો દોરનારો,
માસુમ ગોપાળ  આજ  માધવ કહેવાયો  ને જગના મેળામાં  ખોવાયો.

મીઠા હાલરડાં ને પગલીની  છાપ  પર,  સમય  સાવરણી  જાય  ફરતી,
રાખવાને ચાહું  હું પાસે, પણ  દૂર  તેનું પંચમ  સોહિણી  ધ્યાન હરતી.

જાણે’કે  કોઈ  કરે  અવનવ  એંધાણ, મેઘ ખાંગા  ને  ઘેલા  થઈ  ગાજે,
તુલસી  ક્યારે  દીપ  ઝીણો  લહેરાય, નયન  જાળીમાં ચમકારા  આજે.

આત્મજ  આયો,  તેની  આંગળીએ  જાયો, તાદ્દશ  પિતાનો  પડછાયો,
હૈયામાં   હેતના  ઓઘ  ઊમટિયા,  પૌત્ર   આવીને    ગોદમાં  લપાયો.

થાપણ  આપી’તી  મારી કોંખમાં પ્રભુએ  તેને  પૂંજી  ગણીને  મેં ઉછેરી,
મુદ્દલ ને વ્યાજ  એના બાળક્ની સાથ, અમોલી બક્ષીસ  આજ  આપી.
——

Son and Grandson

The light of my eyes and the lines of my smile,
My innocent child, now a famous big name.
I barely see him behind the screen of fame.

The lullaby and the footprints of a child
is swiped away with the brush of time.
I tried to keep him near and close
but the tantalizing tunes lured him afar.

The clouds are in turmoil and strangely ruffled,
The candle in my court is flickering with joy.
Here he comes with a boy holding his hand;
a smaller image of my son.
My heart is bubbling with joy when the boy runs to sit in my lap.

God had given a gift to my womb I cared and kept him safe.
Today with his son,
he returned me the net and interest,
and a bonus of happiness.
——

અનુતાપ

સપ્તપદીની વેદી ઝળહળ તું ત્યાં ફેરા ફરતો,
નવજીવનની વચન ઉક્તિઓ કો’ની સાથે કરતો.
સાક્ષી થઈને, અહીંયા બેસી, આપુ મૂંગા વચનો,
શબ્દહીન પડઘા હૈયાના, કેમ નથી સાંભળતો?

હજીય ગુંજે દ્વાર ટકોરા, પ્રીત તણા ભણકારા,
હાથ હથેળી દિલ લાવેલો, સ્વપ્નાના અણસારા.
અરમાનોના અમી છાંટણાં, ક્ષુબ્ધ બની મેં ઠેલ્યાં,
જતો જોઈ ના રોક્યો પ્રેમે, અધરો મેં ના ખોલ્યા.

સાત સાત પગલાંઓ સાથે દૂર દૂર તું જાયે,
ભરી સભામાં આજે મારી રુહમાં ગહન સમાયે.
અડછડતી તુજ નજર ફરીને ક્ષણભર તો રોકાયે,
પસ્તાવાના ખંજન પર અંગત ગંઠન બંધાયે.

મંગલમય આ મહેરામણમાં એકલવાયું લાગે,
હીબકા ભરતું મનડું મારું, તારી સંગત માંગે.
———
એક વખત દિલ હથેળીમાં લઈને આવેલા પ્રેમીને પાછો વાળેલો.
તેના લગ્નમાં શાક્ષી બની પસ્તાવો કરતી પ્રેમિકા.
અનુતાપ=પસ્તાવો

લિંક

મારી આહની અસર

મારી આહની અસર

તારા આપેલા વ્હાલા વચનને વરી,
ને થઈ બાવરી.

રૂપ રંગના ગુલાલમાં રોળી,
તેં લીધી આવરી.

મને ચૂસી મધુરી તેં મનભરી,
રે છોડી અવાવરી.

સ્નેહ ચહેરે કાલિમા છુપી’તી,
હું બની સાંવરી.

મધ્ય સૈરમાં છેતરી ઉતારી,
એ સજા આકરી.

મારી સેંથીમાંથી તારલી સરી,
ને વીજ આંતરી.

તારી હોડીમાં મારું એક આંસુ ખર્યું,
નાવ ડૂબી આહ્‍ ભરી.
—–

અનુકંપાના અશ્રુ

અનુકંપાના અશ્રુ

દિલમાં  ઊમટે સંવેદનાના પૂર અને આંખોથી અશ્રુ સરી પડે
મારે  મંદિરે  આનંદ ઉલ્લાસ, તોયે પરદુઃખ પીડાથી રડી પડે
જુલ્મોનો જાજો જુવાળ, સદભાવનાની સારપ ઓછી  પડે
ને લાગણીથી અનુકંપાના આંસુ સરી પડે

મારા આંગણામાં મોગરો હસીને, મુગ્ધ કોરી કળીઓને જગાડે
ઝીણો સાળુડો  હળવે  ઓઢાડી, પેલા સુરજને વાદળી રમાડે
દૂર  દેશાવર ક્યાંક અને વિના કોઈ વાંક, કુસુમોને કચડે  ઉજાડે
એ સાંભળીને અનુકંપાના આંસુ સરી પડે

હરખે  હાલરડાંના ગાન, બાળ માના ખોળામાં સુખથી રમે
પિતા બંધાવે રક્ષિત આવાસ, તેમાં સંતાનો  હેતે  રમે જમે
ક્યાંક કરગરતા બાળકની મા, જુજ ઝિંદગી ભીખમાં માંગે
એ જાણીને અનુકંપાના આંસુ સરી પડે

શાંતિના વાસમાં સુગમ કુમાશ, દૂર સ્ફોટ્ક ધડાકો, પ્રાણ ધડકે
માનવના મનમાં મિત્રતાને આંતરી ક્રુરતાની જ્વાળાઓ ભડકે
ભલે દૂર સુદૂર તોય આવી આવીને અહીં  હૈયુ વલોવી નિચોડે
ને આંખડીથી અનુકંપાના આંસુ સરી પડે

———–

આપણી આસપાસ સુખ હોય તો પણ દુનિયામાં થતાં સિતમથી દર્દ થાય છે.

ઊર્મિલ સંચાર

આવી એક ચિઠ્ઠી, મેં મોતીએ વધાવી,
લીટીના લખાણે મેં આરસી મઢાવી.
જત કાગળ લઈ લખવાને બેઠી,
મારી યાદોને અક્ષરમાં ગોઠવી.

ભોળી અવનીને સાગરની રાહ,
લહેર આવે, આવે ને ફરી જાય.
પરી મહેલમાં એકલી હું બેઠી,
મારી યાદોને રેતીમાં ગોઠવી.

મારી ધડકનને પગરવની જાણ,
નહીં ઉથાપે એ મીઠેરી આણ.
કૂંણા કાળજામાં હઠ લઈને બેઠી,
મારી યાદોને નયણામાં ગોઠવી.

સૂના સરવરમાં ઊર્મિલ સંચાર,
કાંઠે કેસૂડાનો ટીખળી અણસાર.
ખર્યા ફૂલોને લઈને હું બેઠી,
મારી યાદોને વેણીમાં ગોઠવી.

મારા કેશ તારા હાથની કુમાશ,
ઝીણી આછેરી ટીલડીની આશ.
શુભ સ્વસ્તિક ને કંકુ લઈ બેઠી,
મારી યાદોને આરતીમાં ગોઠવી.
——

લિંક

વાદળાં તોડી તોડી….

વાદળાંને તોડી તોડી…
એક જ આકાશને આવરીને વાદળાં,
પાણી સમેટી સઘન એકતા સમેતમાં,
વાદળાં, તોડી તોડી કોણે છાવર્યાં?

અલબેલી અવનીની ખુલ્લી પરસાળમાં,
નિર્જળ લાચારીમાં વૃક્ષો વિમાસતાં,
અગન ફોરા ફેંકી કોણે આંતર્યાં?

ઉત્સુક આશંક આશ ધડકે એંધાણમાં,
તામ્રપત્ર પાનપર મોઘમ લખાણમાં.
દિલને અક્ષર અણીથી કોણે કોતર્યાં?

મારા તારાની આ મમતાની ભીંસમાં,
સ્પર્ધા સરસાઈમાં, વિણા વગાડવાં,
તાર તોડી તોડી કોણે નોતર્યાં?

સરખા ચહેરાઓ મહીં સરખી સંવેદના,
કર્મોની લેણદેણ નૈતિક સ્વભાવમાં,
વચન, વેચી વેચી કોણે છેતર્યાં?
——-

આ કાવ્યમાં કુદરત તેમજ માનવીઓની ક્રુરતા વિષે સવાલ થાય છે. માણસની હત્યા કરે છે, પોતાના હોય તેને માટે રડે છે અને પારકા માટે હસે છે.
આવા મનોભાવની દુઃખકારી વાત છે.

ગુલાબી

ગુલાબી

મારી ભરત ભરેલી સાડી ફૂલ ગુલાબી,
એના  રેશમ તારે યાદો  મસ્ત ગુલાબી.
એની દરેક સળની સાથે આશા  દોરી,
એને  ટાંકે   ટાંકે   મોહકતા  હીરકોરી.

 રે   પગની પાયલ પ્રીતમ સંગત ઘેલી,
ચાલી’તી  આગળ, ભૂલી સંગ  સહેલી.
એ નજર લહર  મન  લાગી’તી સુનેરી,
સોળ કળાએ ખીલી હતી  એ પહેરી.

ઉન્મત પાલવ   સરકે  હવા  હઠીલી,
છાયલ   પહેરી  હરખે  નાર  નવેલી.
સુરખી     સંતાયેલી    સ્મિત  પહેલી,
ના બોલું,  મ્હાલું, અંતરની  રંગરેલી.

    આજ, સોડ તાણીને આહ્લાદક સુંવાળી,
હું સૌમ્ય સુકોમળ ખોળામાં હૂંફાળી!
દીપ જલાવી,  નવપુષ્પિત  શણગારી,
એ  જ  ચીરમાં, ચિન્મય ચિર સમાણી.
——–

Comment by Dilip Parikh: The poem beautifully expresses delicate emotions and dreams of a young girl. We are all engaged in the pursuit of pleasure. Pleasure comes into being through four stages: perception, sensation, contact and desire to possess. Thought creates pleasure through desire and gives it continuity. To me, the “Sari” represents the external appearance of an individual and that creates “ego gratification”—how beautiful I look? There is nothing wrong about it. The problem is, we become dependent and that, sooner or later, brings frustration, sorrow, fear, and jealousy. When one lives in the present, thought doesn’t give continuity to pleasure.
The last 2 lines are the essence of the poem and make the poem special for me. The word “deep” seems to indicate self-knowledge and that comes with the tranquility of mind. Now there is no attachment, fear, or sorrow and there is freedom from the known. There is no fear of death and one is ready to merge with the universal consciousness–as Mira is ready to surrender to Krishna with all the joy.
———–

પૌત્રી પહેરે…ગુલાબી

    મારી   ભરત  ભરેલી  સાડી ફૂલ ગુલાબી
એના  રેશમ તારે  યાદો  મસ્ત  ગુલાબી
એ   પહેરી   પૌત્રી,  લાગે  ગુલ  દુલારી
તેની  સાથે  મુજને  સ્મરણોએ  ઝુલાવી

   એની  દરેક સળની  સાથે  આશા દોરી
એને   ટાંકે  ટાંકે  ટહુકે   કોયલ   મોરી
રે  પગની પાયલ   પ્રીતમ સંગત ઘેલી
ચાલી’તી  આગળ,  ભૂલી  સંગ  સહેલી

  એ   તીરછી   નજર્યું   લાગી’તી  સુન્‍હરી
હું  સોળ  કળાએ  ખીલી  હતી એ પહેરી
ઉન્મત  પાલવ ફરકે, હતી હવા હઠીલી
છાયલ  પહેરી  તે’દિ  બની હતી નવેલી

 પૂછે,  ક્યમ સંતાયે ચહેરે  સ્મિત પહેલી!
ના  બોલું,  મ્હાલું  અંતરની  રંગ   રેલી!
—-
મારી ભરત ભરેલી સાડી મારી પૌત્રી પહેરીને આવે છે, સાથે યાદ લાવે છે.
છેલ્લે મારા સ્મિત વિષેના સવાલનો હું જવાબ નથી આપતી.

Pink Dress

Pink Dress
Many moons ago, the query and quest,
When my Bena made me a pretty pink dress.

“Why little girl! Your grandma made a dress?
What could be the reason and for what occasion?”

“I don’t know why! Maybe, just because
Or, I may guess, because I am a princess.”
“How do you know and who says so?”
“A princess is who I am; my Papa says so.
I’ll wear my dress and go to a fair,
All my friends will gleefully stare.”

The flowers are fresh and petals rose-pink
I hold memory link, and feel tickled pink
Bouquet in my hand, matching with my gown
A shear shimmering veil, a coronation crown

Those days, and the dress, with seasons they did fade
The princess in me still shines like a jade.

Moist Peatls-novel

1. Moist Petals 6×9 templet.doc

http://www.Amazon.com
to buy or borrow contact, saryuparikh@yahoo.com
512-712-5170

cover-final

Moist Petals
A Poetic Novel
by Saryu Parikh

Sumi was being pulled mercilessly in two directions. “My first obligation is to respect my father’s wishes and make him proud of me. But my soul is rebelling fiercely to break away from the confinement of their blind beliefs.”

She found herself as a winsome soul.
She learned the value of give and take.
The sprinkle of love spreads near and far.
She is ready to receive what permeate the hearts.

I am a person of few words. That is why my feelings flow in poetry and I get carried away, forgetting the prose or the explanation.

If a touch cannot electrify, a word cannot pacify.
A whisper can’t awaken; a look can’t touch the heart.
Then rely upon the sweet mundane;
and ring the bells to wake up the souls.

270 pages –

અસાઈડ

Ever-Changing

The flawless river flows forever
I think and believe I can see it forever
But I can never see the same river
Even if I try.

Life is like a runaway river,
Ever-changing and never slowing
Why pull against His wishes,
and hold on to worthless ashes?

No need to leave, No need to cling
The kith and kin are a short term myth
The force of the fleet will trick them away
The stream of time will split our ways

I hold up my head above it all
I’ve to be aware and widely awake
Remove the covers so I can swim
And the weight of wants don’t drag me down

We celebrate the Spring, the enchanting stream
The birth and progression; a miracle in motion.

——
The deep philosophy of a flowing river is compared with our ever-changing life.
Every thing turn, turn, turn . . .

સદા વહેતી

ઊજમ નીર નિહાળું એક ધ્યાન,
   વચે છલછલ નિર્જરતી છલકાર,
   સદા વહેતી નદીની આ વાત.

જીવ માયામાં  ભ્રામક વિશ્વાસ,
  એ અકળાવે અસ્થિર આ શ્વાસ.
  સદા ભળતા સંબંધની વાત.

મારા સુખના સોણાનો ભ્રમલોક,
  ભુલભુલૈયામાં ભમતો આલોક,
  સદા રમતા વિચારની વાત.

દિલ ધડકન ને નવનવ એ હેત,
   છબી ફરતી જ્યમ સરતી રે રેત,
   સદા સરતા સ્પંદનની આ વાત.

છૂપી અંતરમાં દિવ્યતા અપાર,
   તેજ પુંજ  ઝીણી   રેખાને પાર,
    સદા  વહેતી  ઊર્જાની આ વાત.
——-
વહેતી નદી, જેમાં એક સરખું પાણી ક્યારેય ન દેખાય, તેમ સરતા જીવનમાં બધું અસ્થાયી છે. સંબંધો, સ્વપ્નાઓ, પ્રેમપાત્રો અને આત્મશક્તિ, સર્વ સમય સાથે વહેતા, બદલાતા રહે છે. એ સમજી ને – એ જ વ્યવહારની અપેક્ષા ન રાખવી જોઈએ.

જો તમે ગંગા નદીનાં કિનારે ઉભા હો તો પ્રત્યેક ક્ષણે એક નવી નદીને જોઇ રહ્યા છો. તમને એમ પણ થાયે  કે તમે એજ નદી જુઓ છો પણ એક મિનિટ પહેલા તમે જે પાણી જોયું હતું તે તો વહી ગયું છે.  આમ તમે એક પૂરેપૂરી નવી નદી જુઓ છો. જ્યારે આપણું જીવન એક વહેતી નદીની જેમ તીવ્ર ગતિએ વહી રહ્યું છે ત્યારે શું આપણે નકામી અને નજીવી વસ્તુઓ એકત્ર કરી રહ્યા છીએ? પ્રત્યેક શ્વાસે અને પ્રત્યેક ઉચ્છશ્વાસે પ્રત્યેક જીવાત્માને આપણાં નશ્વર દેહમાં નિવાસ કરવા આપેલી અવધિ વપરાતી જાય છે.- શ્રી.રાધેકાંત દવે

લિંક

હકીકત-ફેર
આવે મદમાતી મારા સપનાની રાણી,
માનતી કહેલું મારી લાગણીઓ જાણી.
હાથ જ્યારે માંગુ તે ઉમંગે આપતી
સાથ જ્યારે ચાહું, સંગાથે ચાલતી.

દીવાના તેજ સમી ઓરડો ઉજાળતી,
હૈયું મીલાવી મારી આરતી ઉતારતી,
ફૂલોનો હીંચકો ને પાપણ પલકારતી,
તીરછી નજરથી એ મુજને ઝૂલાવતી.

ચોતરફ તારલા ને ઝરમરતી ચાંદની,
મંજુલ મધુર વાત રૂમઝૂમતી રાતની,
મેઘધનુષ રંગોના મનરથનો સારથી,
હોંશે બિરાજે મારી મોહિની માનથી.

મનમોજે  રાચું  રૂડી કલ્પનની ક્યારી
રકઝક  ના કોઈ,  મારું ધાર્યું કરનારી
મનગમતી વાર્તામાં, મનહરતી નારી,
હકીકતની છોરીથી સાવ જ એ ન્યારી.

———

તેણીની હકીકત-ફેર
મારી કલમ અને કલ્પનાની સ્યાહી
મારી મરજી પેઠે ચાલે કહાણી.

વાંસળી વગાડી મને પ્રિયતમ બોલાવે
જો હું ના માનું મને અવનવ મનાવે.
લલિત લતા ઝૂલે હળવે હિંચોળે
માધુરી માળા મારા કેશમાં પરોવે.

મારી કલાને એ હરદમ વખાણે
થોડું કરું તોયે બહુ કર્યું માને,
મુજને શું ગમશે તે વણબોલે જાણે
આપે અચંભો મને રુચતું લઈ આણે.

મારા એક આંસુની કિંમત પિછાણે
મીઠું હસીને વળી માફી એ માગે,
સપનાનો સાયબો મિતભાષી પ્યારો
હકિકતના છોરાથી સાવ જ એ ન્યારો.

———-

આપણી કલ્પના પ્રમાણે વાર્તાના પાત્રો ઢાળી શકીએ, ભલે હકિકતમાં એ શક્ય ન બનતુ હોય. આમાં ફરિયાદ નથી પણ મૌલિકતાનો આનંદ છે.

લિંક

Moist Petals, a poetic novel

ISBN# 9781681189062    to buy paper-book or borrow, contact, Link below to read my novel.saryuparikh@yahoo.com   512-712-5170.  Amazon,  Barns & Noble
cover-final
Moist Petals   
A Poetic Novel
by Saryu Parikh

Sumi was being pulled mercilessly in two directions. “My first obligation is to respect my father’s wishes and make him proud of me. But my soul is rebelling fiercely to break away from the confinement of their blind beliefs.”

She found herself as a winsome soul.
She learned the value of give and take.
The sprinkle of love spreads near and far.
She is ready to receive what permeate the hearts.

I am a person of few words. That is why my feelings flow in poetry and I get carried away, forgetting the prose or the explanation.

If a touch cannot electrify, a word cannot pacify.
A whisper can’t awaken; a look can’t touch the heart.
Then rely upon the sweet mundane;
and ring the bells to wake up the souls.

270 pages – $20.99 (paperback)
EBOOK – $15.99 https:

Editor’s Notes.1. One of the major strengths of this text is how surprisingly effective the radical message complements to the poetic/lyrical nature of the text—a technique, probably outside your intention to employ, that is simply unique and praiseworthy. When one must relay a message about nonconforming for all the right reasons, a poetic tone is rarely a medium used to relay it. It’s an irony at which no ordinary writer can easily succeed, and I believe you have.
2. It’s easy to infer you are a learned person. You are an insightful person who deserves to be heard. Your insights throughout your story are well put together, and you have the ability to convey your thoughts easily and fluidly. For that reason, your readers will remember this book and your name.
3. Another one of the factors that make this story unforgettable and unique, and which I found enjoyable, is the subtlety of the romance between Raju and Sumi. I found some of their dialogues moving and realistic, even if the hands of destiny did play a role in the progress of their relationship. The romantic factor is not over-the-top or melodramatic, despite it being a coming-of-age, unlike most of the mainstream young adult books these days. Congratulations.
————-
Comment: Thank you Saryuben, your email always puts a smile on my face. I am almost done with the book but prolonging it by reading slow as I’m in love with Sumi and Raju. I felt like I was there at all those places while reading it, amazing feeling. I know I will miss them once I finish this book. Sonal Desai.
———————–
comments by Shirley, a teacher, a classy lady, wrote…..I knew I would love the words written in Moist Petals, but didn’t realize the emotional connection I would experience while reading it. I had started it before a long trip abroad, but left it behind, for fear of losing it. When I returned, I savored the chapters, and took my time reading it. I had to pause and reflect upon my own life along the way. I wondered about how my own experiences would be perceived. I enjoyed the journey on searching my own soul as I finished the book this morning. I don’t know why your words touch me so much, but they do. Please continue to write and share your beautiful insight to others.
————
Subject: Book Review – Moist Petals.  author : Saryu Parikh
This is an unique and extraordinarily interesting story for several reasons like:
* rare insight into a woman’s lives in two different continents and society namely India and USA.
* Simple narratives of a growing girl’s world in  a small town –  Bhavnagar – Gujarat and later transformation to a new world while maintaining the common thread of love, compassion and positive attitude for life.
* The changing environment of a typical Hindu – Brahmin family in the post Independent India, the pain and struggle of breaking away from the old and adopting the new.
* Drive and courage to help others – especially   women from developing world in the new Western society  and fulfilling the quest for a meaningful life.
Written in a simple and sensitive way,  the book will be of much interest and value to both the Indian and American societies. The stories are juicy and touch the soul easily.  A must read.
Dr. Muni Mehta. Padmshree, a National award honoree. Vadodara – India chairman@glsbiotech.com
———–

Moist Petals-WORD      <<<

————–


સદા વહેતી

સદા વહેતી

ઊજમ નીરને નિહાળું એક ધ્યાન,
વચ્ચે છલછલ નિર્જરતી છલકાર,
સદા વહેતી નદીની આ વાત.

જીવન માયામાં ભ્રામક વિશ્વાસ,
વળી અકળાવે અસ્થીર આ શ્વાસ.
સદા વહેતા સંબંધોની વાત.

મારા સુખના સોણાનો આ લોક,
ભુલભુલૈયામાં ભમતો આલોક,
સદા વહેતા સમયની આ વાત.

દિલ ધડકન ને નવનવ એ હેત,
છબી ફરતી જ્યમ સરતી રે રેત,
સદા વહેતા સ્પંદનની આ વાત.

છૂપી અંતરમાં દિવ્યતા અપાર,
તેજપુંજ ઝીણી રેખાને પાર,
સદા વહેતી ઊર્જાની આ વાત.

   ——-

જો તમે નદીનાં કિનારે ઉભા હો તો પ્રત્યેક ક્ષણે એક નવી નદીને જોઇ રહ્યા છો. તમને એમ લાગશે ખરું કે તમે એ જ નદી જુઓ છો પણ પહેલા તમે જે પાણી જોયું હતું તે તો વહી ગયું છે.  આમ તમે એક પૂરેપૂરી નવી નદી જુઓ છો. જ્યારે આપણું જીવન એક વહેતી નદીની જેમ તીવ્ર ગતિએ વહી રહ્યુ છે ત્યારે શું આપણે નકામી અને નજીવી વસ્તુઓ એકત્ર કરી રહ્યા છીએ? પ્રત્યેક શ્વાસે અને પ્રત્યેક ઉચ્છશ્વાસે પ્રત્યેક જીવાત્માને આપણાં નશ્વર દેહમાં નિવાસ કરવા આપેલી અવધિ વપરાતી જાય છે.

Flutter of Wings

The swan of my soul feels free in flight
No right or wrong, just the light of delight
The crystal clear mind, reflects the bluish sky
The peace within my reach, I simply realize.

Awakened and aware by the nudge of the sun
The white swan smoothly flutters wide wings
He takes a leap of faith to dance and sing
The rays of hope gently pull the shiny string

In one unique way swan dedicates the verse
His wings are open to embrace the universe
A prayer to surrender gives grace to revive
The timeless trance in the space of divine

Live in the moment and forever in eternity
No past no future from here to eternity
——-
The swan is a symbol of purity and transcendence.

પાંખોનો ફફડાટ
આત્મ હંસની અનેરી આ ઉન્નત ઊડાન
ના સત્ય કે અસત્ય, સહજ આનંદ ઉજાસ
શુભ્ર માનસમાં છાયે પેલું નીલું આકાશ
હું જાણુ, મનઃશાંતિ મારા અંતરની પાસ

દેવ સૂરજને અણસારે જાગૃત સભાન,
શ્વેત હંસ ધીરે ફફડાવે, વિસ્તારે પાંખ
ભરે શ્રધ્ધાથી ફાળ થનક નર્તન ને ગાન
તેજ આશા કિરણ ચમક આંજે રે આંખ

એની આગવી અદાથી હંસ અર્પે છે શ્લોક
એની પાંખો ફેલાવી આલિંગે અવલોક
પ્રાર્થના  સમર્પણ    કૃપા  શક્તિનો  કોષ
ના સમય તણી રેખા, અલૌકિક આગોશ

આ ક્ષણમાં જે જીવ્યા તે એ જ અમરકાળ
ના ભૂત કે ભવિષ્ય, આ પળ, અનંતકાળ
——-

Pravin Shah September 12, 2017 / 3:47 pm

રચના ખૂબ સુંદર થઇ છે, સરયુબેન…

આત્મ હંસની ઉન્નત ઉડાન, મનનો સહજ આનંદ ઉજાસ, શુભ્ર માનસ,
નીલું આકાશ, મન શાંતિ અંતરની પાસ,

દેવ સુરજ, જાગૃત સભાન શ્વેત હંસ,
પ્રસારે પાંખ, કરે નર્તન-ગાન, આશા-કિરણ આંજે આંખ, શ્લોક અર્પે ને પાંખમાં
આલિંગે અવલોક, પ્રાર્થના, સમર્પણ, ના સમયનું ભાન… બસ અલૌકિક આગોશ,

આ ક્ષણ એ જ અમરકાળ- એ જ અનંતકાળ

વાહ.. વાહ… વાહ… આપની કલ્પના, સહજ આવેલ શબ્દોની મીઠાશ,
અલંકાર, પ્રાસ …. વગેરેએ મન ભરી દીધું,
થાય કે વારંવાર વાગોળ્યા જ કરીએ.
આવી રચના ક્યારેક જ વાંચવા મળે છે.
ખૂબ ખૂબ અભિનંદન…

comment: I find the Gujarati Version even clearer.
Also remembering Kumar Gandharv’s….UD JAYEGA HANS AKELA..JAG DARSHAN KA MELA>>>>
Love…..Munibhai

લિંક

પ્રીત ગુંજન — ૧૫૦ વર્ષના પ્રણય કાવ્યોનો પ્રતિનિધિ સંગ્રહ

My two poems were published in the book “Preet Gunjan,” along with many elite Gujarati poets.
સાહિત્ય મિત્રો,
ISBN# 978-93-82712-89-3              પ્રીત ગુંજન
                                 (૧૫૦ વર્ષના પ્રણય કાવ્યોનો પ્રતિનિધિ સંગ્રહ)
સંપાદકઃ ગુણવંત બારવાળિયા “ગુંજન”  નવભારત સાહિત્ય મંદિર  અમદાવાદ.
email:  nsmmum@yahoo.com.in

 મારા આશ્ચર્ય અને આનંદ — મારા બે કાવ્યો આ પુસ્તકમાં લેવાયા છે… સરયૂ

prit gunjan-book       મારા મામા નાથાલાલ દવેનું કાવ્ય ‘તરસ’ પાના# ૭૭ પર અને સાથે એ જ પુસ્તકમાં મારા કાવ્યો પણ ઉમેરીને આપે મને બહુમાન આપ્યું છે.

મલ્હાર
મેહુલા ને અવનીની અવનવી પ્રીત,
માદક ને મંજુલ , ગવન ગોષ્ઠિની રીત.
કળીઓને થાય હવે ખીલું સજી સાજ,
મારો મેહ આવ્યો લઈ મોતીનો તાજ.
ચાતક બપૈયાની ઉંચી રે ચાંચ,
સંતોષે ટીપાથી અંતરની પ્યાસ.
કણ કણ માટીને મળી એક એક ધાર,
ઓતપ્રોત અંકિત અનોખી રસ ધાર.
મીઠો તલસાટ સહે મેહુલાનો માર,
ધરતી દિલ ભરતી થનગનતી દઈ તાલ.
મને એમ લાગે તું મારો મેઘ રાજ,
સૂની સૂની તુજ વિણ તું આવ્યો મારે કાજ.

મારો મન મોરલો નાચે થનકાર,
જ્યારે તું આવે હું સૂણતી મલ્હાર.
——
નીતરતી સાંજ
આતુર આંખો રે મારી બારણે અથડાય,
વાટે વળોટે વળી દ્વારે અફળાય.
ગાજવીજ વર્ષા ને વંટોળો આજ,
કેમ કરી આવે મારા મોંઘેરા રાજ!
અરે! થંભોને વાયરા આગંતુક આજ,
રખે એ ન આવે તમ તાંડવને કાજ.
મૌન મધુ ગીત વિના સંધ્યાનુ સાજ,
ઉત્સુક આંખોમાં ઢળે ઘનઘેરી સાંજ.
વિખરાયા વાદળા ને જાગી રે આશ,
પલ્લવ ને પુષ્પોમાં મીઠી ભીનાશ.
ટપ ટપ ટીપાથી હવે નીતરતી સાંજ,
પિયુજીના પગરવનો આવે અવાજ.
——

મુક્તકો

બેકદર
દિલ મારું, ‘સાચું મોતી છે’ કહીને આપ્યું,
ને બાવલીએ માળામાં પરોવી ને રાખ્યું.
સંસારી સમજુએ કિંમત આંકી
ને પછી
તેણે જગના મેળામાં જઈ વેચ્યું.
——
દિલના તાર સમાન ધડકનો હોય ત્યાં જ બંધાય અને જળવાય.
જેને પોતાની ટૂંકી દ્રષ્ટિના લાભમાં જ રસ હોય એ બીજાના અમુલ્ય પ્રેમની કિંમત ના સમજી શકે.

બસ હવે
દિલ મારું એક વાર દઈ ચૂકી,
જગની ભુલભુલામણીમાં જઈ ચૂકી.
સ્નેહ ને સમર્પણના મેહ લઈ,
વાદળ બનીને વરસી ચૂકી.
—–
પોતાનું સર્વસ્વ ન્યોચ્છાવર કર્યા પછી, સારા માઠાં અનુભવોથી જાગૃતિ આવે.
એક સમય એવો આવે કે, પોતાની હદ આવી ગઈ છે, તેનું ભાન થાય છે.

સરતી રેત

સરતી રેત

ગ્રહીને હાથ માતાનો, પ્ર અક્ષર  પ્રેમનો  ભણતો,
સફળતા સિધ્ધિ પામીને, સ્વમાને ગૌરવી ગણતો.

કનક કંચન સજીને  મોહિની  કુળ આંગણે આવી,
અષાઢે  દામિની દમકી, હ્રદય રસ  રાગિની  ગાતી.

મલકની મોહ નગરીમાં લગન લાગી જ કાયામાં,
અસતની ના કરી  દરકાર, દોર્યો  મત્ત  માયામાં.

સૂકાઈ  ડાળ  હિમાળે  રિસાઈ  પલ્લવો  ચાલ્યાં,
સપનની છિપથી  મોતી સરી લાચાર થઈ ચાલ્યાં.

અધૂરાજ્ઞાન  અધ રસ્તે, ડરે બુજદિલ એ બાવલો,
વિમાસે કોણ છું હું?  કાં  અનુત્તર ત્રસ્ત માંયલો!

ફફડતા  કૂપમાં  પંખી  ને  કુંઠીત  મન  પરિધિમાં,
ના આપ્યું અન્યને, તે સુખ, સરે છે સરતી રેતીમાં.

હવે હું  રેત  ઊંડાણે  બની  વીરડો   ઝમી  ઝળકું,
ઉલેચો, વાપરો મુજને,  તમે હો તૃપ્ત, હું  મલકું.

——-

ભૌતિક સુખો મ્હાણ્યા પછીની અવસ્થા….

સરયૂબહેન..નમસ્તે.
સરસ મજાનું કાવ્ય. સરતી રેતની જેમ શબ્દો સરતા રહ્યા અને લય પણ સધાતો રહ્યો. અભિનંદન.
સસ્નેહ,
વલીભાઈ.
————-
પ્રિય બહેનશ્રી,
અાપની ઇ-મેઇલ મળી. રાજીપો વધ્યો.તમે મોકલેલી કવિતા ळगागागा ના ચાર અાવર્તનમાં છે.દરેક જોડકાને પોતાનો પ્રાસ છે.
ઉમદા કવિકર્મ.સરસ રચના. કુશળ હશો.

              કિશોર મોદીના વંદન
—————

  • Jayshri Raghunath lokhande says:

    Jeevan ek sarati ret chhe!!! Pan ret ma pan mithi viradi vahe chhe!! Jharanani jem trupt Kari shakay!!!

  • pragnaju says:

    કવિતા લ ગા ગા ગા ના ચાર અાવર્તનમાં છે.
    દરેક જોડકાને પોતાનો પ્રાસ છે.
    સરતી રેતની જેમ શબ્દો સરતા રહ્યા
    અને
    લય પણ સધાતો રહ્યો
    હવે હું રેત ઊંડાણે બની વીરડો ઝમી ઝળકું,
    ઉલેચો, વાપરો મુજને, તમે હો તૃપ્ત, હું મલકું.
    ભૌતિક સુખો મ્હાણ્યા પછીની અવસ્થા…
    માશાલ્લાહ

    “ઊગે છે સુરખી ભરી રવિ મૃદુ હેમંતનો પૂર્વમાં……..”
    કલાપીના કલાત્મક શબ્દ માળાની થોડી ઝલક સાથે
    મજાનું ગીત

  • Sharad Shah says:

    સરયૂબેન;
    ખુબ સુંદર રચના. સો સો સલામ.

  • ફફડતા કૂપમાં પંખી ને કુંઠીત મન પરિધિમાં,
    ના આપ્યું અન્યને, તે સુખ, સરે છે સરતી રેતીમાં.

    એકદમ સાચી વાત..

પ્રમાણ

પ્રમાણ

એક રજકણ હું, શિખર સર કરી શકી!
પવન પાંખે પછડાતી વિખરાતી ને તોય,
સુરજ સાખે હું ગગને સરી શકી!
એ મારી સફળતાનું આગવું પ્રમાણ.

સુખ આસનને એક કોર ઠેલી,
નર્મ ફૂલોની સેજને સંકેલી,
તોડી પિંજર ને સ્વૈરિતા બની શકી!
એ મારી સફળતાનું આગવું પ્રમાણ.

મારે જાણવી’તી ગુહ્ય ગહન વાત,
તૃષિત ચાતકને બુંદોની પ્યાસ.
જ્ઞાન વર્ષા ગુરુની ઝીલી શકી,
એ મારી સફળતાનું આગવું પ્રમાણ.

ધર્મ કર્મ વળી સ્વજનોનો સાથ,
ચિત્તશાંતિ ઉલ્લાસ ને વિશ્વાસ.
રૂહ અંતર એકાંતમાં હસી શકી,
એ મારી સફળતાનું આગવું પ્રમાણ.

——

આગવું=અનોખું, વિશિષ્ટ.

સફળતા એ જીવનસફરમાં ઉત્સાહ પ્રેરક પગથિયું છે, પરંતુ લક્ષ્ય તો મનની શાંતિ અને આત્મસંતોષ છે જે ભૌતિક સફળતાથી નિર્લેપ છે.

એક વેંત ઊંચી

એક વેંત ઊંચી
અસુખ  અડકે  ના  મારે  અંતરે.
જીવન  ઝંઝાળજાળ  જગત રે
ઊડતી  રહું  એક વેંત  ઊંચી  કે,
નીચે   સમયની   સરત  સેર  રે

સરખા   ઉજાસ   મારે   આંગણે
નહીં  રે  પડછાયા  મારી  પાંપણે
પહેલાં   આપીને  લીધું   આપણે
છોડીને    સ્વાર્થ   દહર   બારણે

વટને   વેર્યું   રે   ઊભી   વાટમાં
સદ્‍ભાવે    હળીમળી    વાસમાં
ઈશના    અનેક   રૂપ    રાસમાં
એક એક  શ્વાસ  એના  પ્રાસમાં 

ક્ષણ  ક્ષણનાં  સ્પંદનો  સુગંધમાં
નવલ નવાં  સર્જન  શર  બુંદમાં
છોપહેરી  ઓઢી   રું  વૃંદમાં
એકલી   મલપતી    મનોકુંજમાં
——–
સરત=સ્મૃતિદહર=દિલ, શર=પાણી
અખંડ આનંદ” જૂન ૨૦૧૬
સરયૂ પરીખ

રસ દર્શનઃ
સરસ કામ થયું.   …. મને તો ગીતનો લય ગમ્યો છે જે કાવ્યભાવને અનુકુળ અને અનુરુપ જણાયો છે…..રે, અને કે જેવાં લટકણીયાં ભાવને ઘુંટનારા મને લાગ્યા છે. ગીતોમાં રે, લોલ, હે જી વગેરે એક બાજુ લય અને તાલને સાચવે છે તો બીજી બાજુ ભાવને ભાવક સુધી પહોંચાડવામાં મદદ કરે છે. લોકગીતોમાંથી આ લટકણીયાં કાઢી નાખો તો મજા જતી રહે ……
આભાર સાથે, – જુ.
૧. આ ગીતમાં એક વેંત ઊંચે રહેવાનું અને તેથી સંસારની સામાન્ય ઘટનાઓ નીચે સરતી રેતીની જેમ પસાર થયાં કરે.
૨. બીજો મુદ્દો બધાને સમાન સ્નેહ, પૂર્વગ્રહો નહીં રાખવાં- નહીં રે પડછાયાં મારી પાંપણે. ઉદારતાં સર્વને માટે.
૩. પછી અભિમાન છોડી બધાની માફી માગી લેવી, બધા અલગ માનવીઓ ભગવાનના સ્વરૂપ છે.
૪.છેલ્લે દરેક વર્તમાન પળમાં જીવવું. બરાબર આનંદથી બધાં વચ્ચે મોજ કરવી પણ ટોળામાં પણ અંતર એકાંતમાં જાગૃત રહેવું.

 

પ્રેરણા
તું આવી, ને રૂહમાં સમાણી,
એક કમનીય કવિતા લખાણી.
મંત્રમુગ્ધ હું મુશાયરામાં બેઠી,
હું ઊઠું, તો કેમ ઊઠું?

નવા કાગળ કલમ મેં વસાવ્યાં,
એને મધુરા કવનથી સજાવ્યાં.
એ કોરા કાગળિયાની સ્યાહીને,
હું ભૂસું, તો કેમ ભૂસું?

મારા હૈયાના તારને હલાવી,
એમાં ગણગણતાં ગુંજન મિલાવી.
એ મનગમતાં ગોપિત ગાણાને,
હું વારું, તો કેમ વારું?

સમીર સ્પર્શ્યો ને ગુલમહોર મ્હોર્યો,
ઝુલો હાલ્યો ને પાલવડો લહેર્યો.
હવે જગને જઈ હું શું રે જણાવું,
હું બોલું, તો શું બોલું?

રંગ રૂસણાં લઈને જાવું હાલી,
સાદ આવ્યોને ફરીને હું મ્હાલી.
સખા શબ્દોએ લાગણી પિછાણી,
હવે રૂઠું, તો કેમ રૂઠું?

——-

Inspiration – પ્રેરણા આવે અને કવિતા લખાઈ જાય, મનના મુશાયરામાં ખોવાઈ જવાય. પછી તેને રોકવાની કેમ ? અને કઈ રીતે તેના પ્રત્યક્ષીકરણની દ્વિધા અને વિમાસણમાંથી બહાર અવાય? આ તો ગાલિબે વર્ણવેલી પ્રણયની જ્વાલા જેવું છે.
જેમ પ્રેમમાં પડવું એ સહજ છે, તેના પર જોર નથી ચાલતું. તેમ સર્જન કાર્યને રોકવાનું જોર નથી ચાલતું. મીઠી રકઝક ચાલે છે.
સર્જનનો આનંદ ફરી ફરીને સ્પર્શ કરી જાય છે.

લિંક

If I love you more . . .

“Your heart is restless, and tears roll from the corners of the eyes.
Are they yours or mine?
I know grandpa! You feel so low, but are you ready to go?”

“No my child! I just realized I am not done looking at you.
And I know I am not done loving you.
I am not done singing the songs,
and want to stay a little long.
I am not done planting the seeds
and not done reaping the joy.

“. . . But on the other hand, I am tempted to go
and meet my kin.
One way I see to get rid of this pain.”

“Yes, Grandpa, I know you are in great pain.
But I have great love for you.
Tell me, if I love you more, do you have less pain?
Will it hurt less, if I love you more?”

“Yes my child you say the right thing.
You hold my hand and I shall bear the sting.”
———-
A conversation between child and the grandfather.
This poem inspired by the talk of Mr. Elie Wiesel, Nobel laureate, on Super Soul Sunday – Oprah. . . . Saryu.

જો વધુ પ્રેમ કરું

ઝીણીં એક તિરાડ મહીં જો  બીજ ખરીને આપે સાથ,
સહજ વર્ષતી મીઠી ઝરમર, કૂંપળ કોળી આપે આશ.

સુતર  સાળુ તાર ઘસાયા, સૌની  સગવડ મુકી મોર,
સાંધુ લઈને સમજણ સોયો, દેશે સાથ દિલાવર દોર.

સૂર્ય તાપમાં વડલો રૂઠે,  શીતળ છાંયા દુર્લભ આજ,
પર્ણ કિરણ સંગ આંખમિચોલી, કેમ કરીને રીઝે રાજ.

નહીં વર્ષા, ના ભીનો ભાવ, શુષ્ક બને અંતર આવાસ,
ભૂલી પડેલી કોઈ વાદળી, અજાણતાં સંતોષે પ્યાસ.

તડ પડશે જો દિલમાં દિલબર, રૂંધી લેશે શ્વાસોશ્વાસ,
જરા હસીને  આંસુ લૂછી, નજર  મીલાવી દે વિશ્વાસ.

જાણું સાજન દર્દ ગહન તમ, એથી ગહેરો મારો સ્નેહ,
દર્દ અદાહક બને કદાચિત, હજી વધુ હું આપુ પ્રેમ!
——–
પોતાના જીવનસાથીની લાંબા સમય સેવા કરતાં કરતાં થતી સંવેદના.

લિંક

વૈરાગ

વૈરાગ

હળવે હસીને સૌ સમી ગયા સ્પંદન,
મનમાં દ્રવી ને ધીમે સરી ગયા ક્રંદન.
અંતરની આશ-રજ શોધતી હતી,
તે ચરણોમાં આવીને આજ કરું વંદન.

નયણાની કોરમાં ઈર્ષાની આંજણી
આંસુની છાંટ લઈ ઠારતી અગન.
અંધારા આંગણમાં કિરણોની આરતી,
સુરખી સોહાય દિલ મ્હાલે મગન.

ઘેરા ઘોંઘાટ પાર મીઠા એ મૌનમાં,
અંતર ઝપતાલ સાથ લાગી લગન.
વાયુને વિંઝણે ઝુલે રે ડાળ સખી,
શીતળ હૈયે હરખ રચતી કવન.

દાણે દાણે વળી દાડમડી ફૂટી ને
અંકુર ઉલ્લાસ દસે દિશમાં રેલાય.
રંગે વૈરાગે સજી ગેરુવે પટોળે ને
માટી ખંખેરી હીંચુ હેમને હીલોળ.

સરતી ગઈ માયા ને ઊતરી રે કાંચળી
જાગે વિરાગ નાદ, વાગી રે વાંસળી
——–
રસ-સભર વૈરાગ્ય.

ખુબ સુંદર અનુભવ.. ખુબ ઉંચી વાત જે અમુક ઉંમરે પહોંચ્યા પછી જ વાંચવી ગમે અને માણી પણ શકાય. કવયિત્રી નું કવન ખુબ સુંદર રીતે ખીલે છે એ ઘટના કહેતા કહેતા

હળવે હસીને સૌ  સમી ગયા સ્પંદન,
મનમાં દ્રવી ને ધીમે  સરી ગયા ક્રંદન.
અંતરની  આશ-રજ  શોધતી   હતી,
તે ચરણોમાં આવીને આજ કરું વંદન.

સાંસારીક વાતોથી ભરેલ સૌ સ્પંદનો અને ક્રંદનો જ્યારે શમી જાય ત્યારે થતી અંતર ખોજ એક જ હોય અને તે પ્રભુ શરણ અને તેમના ચરણ ની રજ પ્રાપ્તિ કે તેમનામાં શમાવાની આશ જે પુરી થાય તો મુક્તિ પ્રાપ્તિ જે દરેક જાગૃત આત્માની અંતિમ ચાહના હોય છે. આ આખી ઘટનાનું વર્ણન ખુબ જ સહજ અને તરલ રીતે વર્ણવતા તેઓ કહે છે

નયણાની  કોરમાં  ઈર્ષાની  આંજણી,
આંસુની   છાંટ  લઈ  ઠારી  અગન.
અંધારા આંગણમાં કિરણોની આરતી,
સુરખી  સોહાય  દિલ  મ્હાલે મગન.

ઘેરા  ઘોંઘાટ પાર, મીઠા એ  મૌનમાં,
અંતર  ઝપતાલ  સાથ  લાગી  લગન.
વાયુને  વિંઝણે  ઝુલે  રે  ડાળ  સખી,
શીતળ   હૈયે   હરખ   રચતી   કવન.

ઇર્ષાનો અગન આંસુએ ઠાર્યો, અંધારા આંગણામાં કિરણોની આરતી, ઘેરા ઘોંઘાટ મહીં નીપજે મીઠું  મૌન, અંતરે પ્રભુ નામનો જપતાલ અને શીતળ હૈયે હરખ ભેર રચાતી કવિતા આ બધા ચિન્હો છે એ યાત્રાનાં કે જેના અંતે

દાણે  દાણે  વળી  દાડમડી  ફૂટી  ને,
અંકુર  ઉલ્લાસ  દસે  દિશમાં  રેલાય.
રંગે   વૈરાગે   સજી   ગેરુવે   પટોળે,
માટી ખંખેરી, હીંચુ  હેમને  હીલોળ.

સરતી  ગઈ  માયા, ઉતરી  રે  કાંચળી,
જાગે  વિરાગ  નાદ, વાગી  રે વાંસળી. ——

કાવ્યનાં સર્વ શ્રેષ્ઠ કલ્પનો  અંતે આવે છે… મારું અણુ અણુ જાગૃત-જીવિત થઈ ઉઠ્યું…. અને એ નવા અંકુર-નવા વિચારનો ઉલ્લાસ દસે દિશમાં રેલાય…  રંગે વૈરાગે સજી ગેરુવે પટોળે, …માટી ખંખેરી, હિંચુ હેમ હીલોળ.. સરતી ગઇ માયા જેમ કાંચળી  ઉતરે…જાગે વિરાગ નાદ વાગીરે વાંસળી. આ દરેક પદ ક્રમ બધ્ધ રીતે મોક્ષ તર્ફ દોરી જતી દીસે છે. હા, અને વાગી રે વાંસળી કહીને કૄષ્ણ સાક્ષાત્કાર કે આત્માનું પરમાત્મા મિલન નો ભાવ સુચવી જાય છે.

સરયૂબેન નો સાહિત્ય પ્રેમ ગુજરાતી સાહિત્ય સરિતામાં અમે પૅટ ભરીને માણ્યો છે.. વિકાસની પળોમાં ઉચ્ચતા પામતા સરયૂ બહેનનું આ કાવ્ય સંપૂર્ણ પણે ભક્તિ કાવ્ય નથી પણ નિજાનંદની અનુભૂતિ સંપૂર્ણ અને સાદ્યંત જણાય છે. ગર્વ લઇ શકાય તેવા ગુજરાતી સાહિત્ય સરિતા ઘરાણાનાં ઘણા સર્જકોમાંનાં તે એક છે.

શત સત સલામ આપને અને આપના કાવ્ય કર્મને

Thanks
Vijay Shah વિજય શાહ
Future belongs to those who dare!
My web site www.vijaydshah.com

મન મારું નંદવાઈ જાય

મન મારું નંદવાઈ જાય

ભીની માટી મોલાવી કલાવી’તી સાથ,
એને ટીપી ટુપીને મલાવીતી હાથ.
સુર્ખ માટીની માટલી તપાવી’તી આગ,
ને તોય માટ નંદવાઈ જાય.

ભોમ ખેડી ખોદી ભલો રોપ્યો’તો છોડ,
વ્હાલ વેલીને કેળવીને આપ્યો મરોડ.
કર્યો સાબૂત ને સાબદો વીંઝી વંટોળ,
ને તોય છોડ કોચવાઈ જાય.

વણી વીંટીને વાટને બનાવી હતી,
કર્યા કોડિયામાં તેલ પૂરી વાળી હતી.
રે સ્થિર એવી લયથી જલાવી હતી,
ને તોય જ્યોત ઝંખવાઈ જાય.

કંઈ કેટલા પ્રહારે ઘાટીલું ઘડી,
હૈમ હૈયે નિર્લેપતાનું લીંપણ કરી.
પ્રેમભક્તિથી ભાવેણી ઓકળી કરી,
ને તોય મન નંદવાઈ જાય.

સમજ
માનુષની જાત અને હૈયાની વાત,
નથી પથ્થર કે પીડા ના થાય.
ચહું લાગણીનો ધસમસતો ધોધ,
ભલે મન મારું નંદવાઈ જાય.
——-
ઓકળી=લીંપણ ઊપર અર્ધચંદ્રાકાર ભાત. મોલાવી=મસળવી
મન કાઠું કર્યું હોય તોય માઠું લાગે. ભલે માઠું લાગે, પણ ધસમસતા ધોધ સમી લાગણીની આરજુ.

Poetry Festival at Gainsville Fl.

https://plus.google.com/_/notifications/emlink?emr=07675983878210871695&emid=CNDNsr_kmcICFUqRjAodkBoAVw&path=%2Fphotos%2F114651262741391695111%2Falbums%2F6086209257941197297&dt=1417056946456&ub=21

આમંત્રિત કવિઓઃ કૃષ્ણ દવે-અમદાવાદ, અદમ ટંકારવી-લન્ડન, પ્રીતી સેનગુપ્તા-ન્યુયોર્ક, સરયૂ પરીખ-ઓસ્ટિન, દેવિકા ધ્રુવ, સપના વિજાપુરા..
Prof. Vasudha, Dinesh Shah, Nov. 1,2 2014. Friday at Dineshbhai’s home.
Invited poets: Krushna Dave-India, Adam Tankaravi-London, Priti Sengupta-NY, Saryu Parikh-Austin, Devika Dhruv-Houston, Sapana Vijapura-Chicago. and more…

મારું સાચું મોતી

મારું સાચું મોતી

એક અનોખી રાત હતી,
એક વણજારાની વાત હતી.
દૂર દેશાવરથી આવ્યો’તો,
અણમોલા મોતી લાવ્યો’તો.

એના રંગોમાં મન મોહ્યું’તું,
એના નયનોમાં દિલ ખોયું’તું.
એની નજરું મુજને જોતી’તી,
એના સંચારે સુધ ખોતી’તી.

સાવ સુંવાળો હાથ ગ્રહી,
એણે મોતી મૂક્યું હાથ મહીં.
મેં મોતી લઈ સત્કાર કરી,
મારી ઇચ્છાને સાકાર કરી.

એણે એની રીતે પ્રેમ કર્યો,
મેં મોતી ઉપર મ્હેલ કર્યો,
મારા સો ટચ સાચા સોનાથી,
એ વણઝારાને પ્રેમ કર્યો.

મેમાન બનીને આવ્યો’તો,
તોફાની રંગો લાવ્યો’તો.
અલગારી મસ્ત મુસાફરને,
હ્રદયે રાખી ને વિદાય કર્યો.

——-

પ્રેમમાં સમર્પણનો ભાવ હોય ત્યારે પ્રેમીને દિલમાં સાંચવી ને જવા દેવો……
બીજો વિચાર…. અમુક સમય માટે સર્જક ભાવ આવી, કવિને ભાવ-વિભોર કરી….ચાલ્યો જાય.

દિલીપ પરીખનો પ્રતિભાવઃ  In this poem, beautiful feelings of attraction (which we call Love) are exquisitely expressed. The poem leaves not only an impression of young girl’s romance, but something deep and spiritual.

Perception creates an image. Image creates feelings of pleasure and a desire to possess is born. This we call Love. This love remains, as long as it satisfies us. It is conditional. This love has anxiety, pain, jealousy, possessiveness. Is there another love, which is unlimited, unconditional, without any desire to possess? This poem expresses true feelings of love. The wisdom and devotion are beautifully expressed in the last two lines–“living in the moment with the freedom from the known”!

Dilip

કવયિત્રી ભાગીરથી મહેતા

“જાહનવી સ્મૃતિ”  કવયિત્રી સંમેલન-૨૦માં વર્ષે, શીશુવિહાર, ભાવનગરમાં આયોજિત સંમેલન બાદ પ્રકાશિત થતાં પુસ્તક માટે, મારા બાની જીવન ઝાંખી. . . .

સ્ત્રી-શક્તિનો પરિચય. ભાગીરથી મહેતા…જાહ્નવી                   લેખિકાઃ  દીકરી સરયૂ . . .૨૦૧૪

કવિયત્રી જાહ્નવી, મારા બાના વિવિધ સ્વરૂપોમાં, એમની હિંમત, મક્કમતા અને સમજણ વિશિષ્ટ હતાં. આપણે જાણીએ છીએ કે તેર વર્ષે લગ્ન, અઢારમે વર્ષે દસમાં ધોરણથી શરૂ કરી, બીએ સુધીનો અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમજ કોલેજના ત્રીજા વર્ષમાં પુત્ર, મુનિનો અને ત્યારબાદ પુત્રી, સરયૂનો જન્મ થયો. માજીરાજ કન્યાવિદ્યાલયમાં નોકરી કરતા હતા એ તો જાણિતી વાત છે, પરંતુ ઘણાને એ ખબર નહીં હોય કે તેઓ ધોરાજી ગામમાં આચાર્યા તરિકે ગયેલા. તે સમયે, એ ગામ જોખમ ભરેલું ગણાંતુ. મને યાદ છેકે અરધી રાતે ગાડી પહોંચી અને બા સાથે અમે, પંદર અને બાર વર્ષના ભાઈ-બહેન, અજાણ્યા કુટુંબ સાથે રોકાયા હતા. ધોરાજીમાં ભાડેના ઘરમાં રહેવા ગયા ત્યાર બાદ બે દિવસ પછી મુનિભાઈ ફીલ્મ જોવા ઉપડી ગયા, અને મોડું થતાં અનેક શંકાસ્પદ વિચારો સાથે, બા અજાણ્યા યુવકોની મદદ લઈ શોધવા નીકળી પડ્યા હતાં. અજાણ્યા ગામમાં એ સમયે ડર કે લાચારીનો કોઈ ભાવ એમનામાં જોવા નહોતો મળ્યો. અનેક વખત તેઓ ધોરાજીથી એક જ આવતી ટ્રેઈનમાં, રાતના બે વાગે સ્ટેશનેથી એકલાં ઘેર આવતાં. કોઈ લેવા મુકવા આવે તેવી માંગણી કરવાનું તેમના સ્વભાવમાં નહોતું. . . . એકાદ વર્ષ પછી સંજોગોને વશ ભાવનગરની માજીરાજ શાળામાં પાછા આવ્યાં.

ચારેક વર્ષ પછી, ૧૯૬૦માં ફરી તક મળતાં બા સૂરેન્દ્રનગરમાં આચાર્યા તરિકે ગયા અને હું એમની સાથે રહી. એ અરસામાં ભાવનગર છોડી, ઘણા વિરોધો અને વાતો વચ્ચે દૂરના ગામમાં નોકરી લેવી તે આ ગૃહિણી માટે ગુંચવણ ભરી સમસ્યા હતી. બધાં અમારા પિતા તરફ સહાનુભૂતિ દર્શાવે અને બા તરફ આશંકા બતાવે, “તમે આમ ઘર છોડી જાવ છો તે ઠીક નહીં…. અમે તો એવું ન કરીએ.” પરંતુ બાનું વ્યક્તિત્વ એવું હતું કે કોઈ એમને વિચલિત નહોતા કરી શકતાં.
સૂરન્દ્રનગરની શાળામાં જાજરમાન અને પ્રગતિવાદી આચાર્યા તરિકે નાની વિદ્યાર્થિનીઓથી માંડી ઊપરી અધિકારીઓનું સન્માન ઘણા જ ઓછા સમયમાં પ્રાપ્ત કર્યું. એક ઘટના બની જેનાથી ભાગીરથી મહેતાની આંતરિક શક્તિનો પરિચય થયો. એમની શાળા માટે નવું મકાન મહિનાઓથી તૈયાર થઈ ગયું હતું. જે દાતાએ બંધાવી આપ્યુ હતું એ વૃધ્ધ મહાનુભાવની જીદ હતી કે કોઈ પ્રધાનમંત્રી આવી ઉદ્ઘાટન કરે પછી જ તે મકાનનો ઉપયોગ કરવો. મહિનાઓથી શિક્ષકો અને અધિકારીઓ પ્રયત્ન કરતાં હતાં. બા તે મુરબ્બીને મળ્યા અને વાત કરી, પણ તેઓ જીદ છોડવા તૈયાર ન હતા. બાએ બે ચાર અનુભવી, સ્થાનિક વ્યક્તિઓને વિશ્વાસમાં લઈ, ૨૬ જાનુઆરીએ શાળાના નવા મકાનમાં ધ્વજવંદન માટે ભવ્ય કાર્યક્રમ રાખી ગામના લોકોને આમંત્રિત કર્યા. તેમાં પેલા દાતા તેમની પ્યારી પૌત્રી, જે શાળાની વિદ્યાર્થિની હતી, તેની સાથે હાજર હતાં. ધ્વજ વંદન પછી બાએ દાતાની પૌત્રીને બોલાવીને કંઈક સમજાવીને કહ્યું. તેણી બાને પ્રણામ કરી, પૂજાની થાળી લઈ, નવા મકાનના દ્વાર પર ચાંદલો કરી, રેશમી રિબન ખોલી, બારણા ખોલી બધાને આમંત્રણ આપતી ઊભી રહી. બધા લોકો ગભરાઈને દાદાની સામે જોઈ રહ્યા. પરંતુ દાદાએ આગળ આવી વ્હાલી પૌત્રીને આશિષ આપ્યા અને બાને અભિનંદન આપ્યા. જોનારાના ચિંતાભર્યા ચહેરા ખીલી ઊઠયાં. મહિનાઓ સુધી સૂરેન્દ્રનગરમાં નવાં આચાર્યાએ કરેલા ચમત્કારની ચર્ચા ચાલતી રહી.

જીવનમાં બાને પોતાના સિધ્ધાંતો માટે લડી લેતા ઘણીવાર જોયા છે, પણ પોતાના દુઃખ માટે લાચારીથી રડતા નથી જોયા. એમના લાગણીભર્યા કવિ હ્રદયમાં અજબની દ્રઢતા હતી.

જાણ્યું’તુ મેં દવ જીવનના, હોય છે દુઃખકારી,
એ તો મારા અબુજ ઉરની, માનવી ભૂલ ભારી.
તાપે તાપી અમ જીવનની, સુપ્ત તાકાત જાગે,
ત્યારે દુઃખો જગતભરનાં, અલ્પ તાકાત લાગે. –‘જાહ્નવી’–

સરયૂ દિલીપ પરીખ ‘ગંગોત્રી’ વેબ સાઈટ
ઓસ્ટિન, ટેક્સાસ. saryuparikh@yahoo.com
Saryu Dilip Parikh http://www.saryu.wordpress.com
પ્રકાશિત પુસ્તકોઃ “Essence of Eve નીતરતી સાંજ“ Poems and true stories in Gujarati and English by Saryu,… Paintings by Dilip Parikh. 2011
“Smile in Tears આંસુમાં સ્મિત“ True Stories in prose, verse and poems in English and Gujarati by Saryu Mehta-Parikh. 2013

સલૂણી સાંજ

સલૂણી સાંજ

ક્ષિતિજ  રેખાની  કોરે  બારણાં  દેખાય  છે  આજે,
સખી!  સાજન મળે  એ ધારણાં  દેખાય છે  આજે.

તરસતા  તૂર્ણને   સિંચ્યાં   નશીલા  ઓસથી  લાજે,
સુગંધી   યાદ  પુષ્પો   ત્યારનાં   દેખાય  છે  આજે.

હ્રદયના  સૂર    પ્રીતમ   પ્રેમ  અધ્યાહારમાં   સાજે,
થયા  સંધાન,  તૂટ્યા   તારના   દેખાય  છે   આજે.

પતંગી    આશને   દોરી   મળી’તી    સૈરને   કાજે,
ધરાના  રંગ  ઝાંખા  ક્યારના   દેખાય   છે   આજે.

સમી   સંધ્યાય   શોધે   તારલાના    તેજને    રાજે,
નવા  નક્ષત્ર   ઉત્સુક  ન્યાળતાં   દેખાય  છે   આજે.

સલૂણી  સાંજ  દે  દસ્તક, ને  વિનવે  રાતને  નાજે,
અઢેલા   દ્વાર,   દીવા  પ્યારના   દેખાય  છે  આજે.

——–

સલૂણી=રંગીલી.  તૂર્ણ=કમળ  ઓસ=ઝાકળ

My Mother – My Daughter

My Mother-My Daughter

My mother, Bhagirathi, was born in 1916 in a very small village in India. Her mother, Kastur, a very gentle wise woman, followed all the traditions as a young bahu, a bride of the village. When my mom Bhagirathi was one year old, her mother had to go to some other village for a visit. She was very sick when she returned to her village, but as custom required, she would not pass through the village sitting in a bullock cart, so she walked to her house. In a few days she died. My grandfather was an herbal medicine doctor. He later realized that she had died of pneumonia. Only one year old, my mom Bhagirathi and her siblings were raised in a joint family with other cousins.

My mom’s family migrated to a bigger city when she was a teenager. All through the ups and downs of her life she had felt her mother’s presence. But she was sure when she had the unplanned arrival of my younger sister, Uru. My mom was a working woman and a major wage earner. So after having my brother and me, she was not planning to have any more babies. At the time of my sister’s birth, I was seven years old.

As far as I remember, my mother seemed in some special serene mood in the presence of my little sister. I vividly remember Uru being very much interested in what our mom was wearing. When mom would get dressed up to go to school, my sister used to observe her fondly and comment, “Oho! Bhagirathi looks very good!” My mom would smile and say, “Thank you, mother!”

We were never photographed before. One year, my cousin’s husband came from Mumbai with a camera. That was the only occasion when our family pictures were taken with my four-year-old sister. Those pictures turned out to be a very precious memory.
We took an extremely unlikely trip when my sister was four years old. My mother had left their village a long time ago and had never gone back to visit. There was only one uncle and his son in the village. The son’s first wife couldn’t have children. She had died under mysterious circumstances, and my mother’s family had suspected some mishap caused by the uncle and his son. When that uncle showed up to our house with an invitation to his son’s second wedding, I was sure that my mom would never even consider going. But I heard her saying “Yes,” and with our cousins, we all went to my mom’s village. My little sister was very much engrossed in observing everything that was going on. She was a little sick, so she was hardly interested in food, but she would sit in my mom’s lap or next to her and quietly look around. My mom was surprised by her interest and interaction. Uru was looking around with poise, and my mom was amused to see her. After we returned home, I heard my mom telling her friends that she was not sure what had compelled her to go for a visit to her village after almost twentyfive years, and how my sister was quietly happy in her village.

A few months after our visit to the village, Uru got a fever. My mom thought it was just a little sickness. But by the second day her health got worse very quickly. Two doctors were consulted. My brother was apprehensively urging to the doctors to do something more. It was very obvious that our little sister was an angel of my brother’s heart. It seemed like a special connecting chain was binding them snugly.  Uru lay there peacefully on her bed. There was no agitation on her face.

It was a tranquil evening. We were all around her bed and saw her close her eyes for the last time with a smile on her face.
Doctors could not revive her.
My little sister went to be with the heavenly father. My parents were devastated. It was heart-wrenching for my brother. I was too young to analyze my feelings, so I cried with the others.
She was with us for five years. The joy and peace she brought to our lives–especially to my mother’s life–seemed like a miracle.

The last time I was with my mother in India, Mom said, “I still feel Uru’s warm presence around me. My intuition says that my mother had come to me as my daughter. It helps me to rejoice in those five years of her life.”

Feelings do not follow the logical rules.
Intuition–the God-given gift–is elite and exceptional.
A fortunate few are given a tender heart to soothe
And some stay dry without . . . .
————–                                               Saryu Mehta-Parikh. Austin, Texas. 2014. saryuparih@yahoo.com http://www.saryu.wordpress.com

Inline image 1

My Sister-Urvashi

 One tear drops from the corner of my eye,
Oh! With this song, the memory revives.
We couldn’t bear to hear the song any more
For my five-year-old sister was no more.

She used to sing, “Kakadupati raaghav raajaa raam”
Instead of “Raghupati raaghav raajaa raam.”

One day she was there, melted in our veins.
Then she was gone, leaving us in pain.
We have missed her a lot throughout our lives.
Relived with this song special moments of those times.
———
This was the only picture of my younger sister and me before she died at the tender age of five.
A film-song from the fifties, rekindled my memories.   Saryu

Circles of Miracles

Circles of Miracles

The race remains between ego and acceptance.
Capture edgy ego in the circle of concurrence.
From you to me a wave of compassion;
if I receive becomes a miraculous mission.

The fragile feelings are rashly broken.
The graceful waves are brashly trodden.
Affliction bangs its head in the dark,
at the barriers built of yours and mine.

Affection travels quite free in elation,
Go take a chance to revel in relations.
Petals of lotus link smile to smile,
In wide open space from eye to eye.

God is a giver, there are very few receivers.
The givers and receivers make the circles of miracles.
———

અધૂરપ

અધૂરપ-અસંતોષ

મારા   ભાગ્યમાં   કેટલું    રે  સુખ!
મારી  ઝોળીમાં  જેટલું  ઝીલી શકું.
સુખ  મંજરીનો  છમછમ  વરસાદ,
ખોળો પાથરી જે  પ્રેમથી ભરી શકું.

સાત રંગે સજેલ  મેઘધનુને ઉચાટ,
વધુ રંગોને  મેળવું તો લાગું સમ્રાટ.
સતત  અંતરમાં   અરજી  કચવાટ,
વધુ   માંગણીનો  તત્પર  તલસાટ.

સૂરજમુખી  કહે    મોટી  ના   આસ,
મારા રંગીલા ફૂલોમાં  દેજો  સુવાસ.
મીઠો મોગરો  કહે હું  મહેકું આવાસ,
મને  રીજવો  દઈ   રંગીન  લિબાસ.

છતે   દીવે    મારે  ઓરડે   અંધાર,
ખસે   ઓઢણી  તો   રૂહમાં   સવાર.
સૂકા  ફૂલનો  પણ  માને   ઉપકાર,
જુએ   અધૂરપમાં  સુખને   સાકાર.

—–

No happiness without gratitude and appreciation of whatever we have.

Soft Yellow Ball

Soft Yellow Ball

We had a soft yellow ball and green little bat;
A rug in her room was a grand play mat.

“Granny! You throw the ball and I hit away;
I know you are slow and I will get away.”

She would laugh and say, “Oh, boy! You are fast.
You surely are the best; now I need some rest.”

In the heart of my heart, I had a suspicion,
Sometimes grandma just lets me win.

“I make the tricky moves; I am a checkers champ,
But alas! I am trapped; I hold the tears back.”

Grandma used to say, “Oops! I made a wrong move.
It looks like, boy, you will win soon.”

In the heart of my heart, I have confidence;
Grandma has helped; it is coincidence.

I go out into the world, so aggressive and keen,
The best I can be where no one lets me win.
——-

Vacation time, playing with seven years old Kethan . . . August 2014

અરેરાટી—- Shudder

અરેરાટી…

દાની ધરિત્રીની ખુલ્લી પરસાળ,
નિર્જળ લાચારીમાં વ્યાકુળ જુવાળ,
અગન ફોરા ફેંકી કોણે આંતર્યાં?

તામ્રપત્ર ટાંકથી આંક્યા અભિલેખ,
આતુર આશંક આંખ વાંચે આલેખ,
શબ્દ અણીએ હૈયા કોણે કોતર્યાં?

દેવે દીધેલ આત્મ-શાંતિ નિવાસ,
તારા મારાની ચણી મમત દિવાલ,
દ્વાર તાળા મારી કોણે નોતર્યાં?

સરખા ચહેરા સાહે આશાનું સ્મિત,
ભોળા હ્રદયો ચાહે શ્રધ્ધાનું ગીત,
વચન વેચી વેચી કોણે છેતર્યાં?

એકનો સહોદર તે પરનો કસાઈ,
નીતરતા લોહીમાં કોનો એ ભાઈ!
જતન રાખડીના કટકા કોણે કર્યાં?
——-
માનવમાં અકારણ ક્રુરતા કેમ ભરેલી છે! દરેક વ્યક્તિ સ્વજનના મૃત્યુ પર, એક સરખા આંસુ સારે છે.
તો પણ કોઈને, કોઈ મારે છે.

Translation:

Shudder

In the courtyard of the generous earth,
Waterless nervous tidal flow is helpless,
Who threw the obstacle of the fireball?

The inscription on the metal plate,
Fearful eyes read the message,
Who scratched hearts with the sharp words?

God-given peaceful soul-house,
Man built the infatuation walls of yours and mine,
Who puts lock on the door and then invites?

Similar faces adorn similar smiles of hope,
Innocent hearts want songs of faith,
Who deceived by selling the faith?

The brother of one is a murderer of another,
The one in dripping blood, must be someone’s brother.
Who broke the protective rakhi to pieces?
——–

The cruelty in the world is unfathomable. Each one cries on the death of their own–the same tears. Still they kill each other.

(The rakhi is a protective blessed thread tied by a sister to her brother’s right wrist.)

 દિલને હચમચાવી દેતી કવિતા..અને સાચાં સવાલો સામે આવે છે…
સપના

રાત થઈ પૂરી ….. કવિ નાથાલાલ દવે and my brother’s poem

A LITTLE FLOWER…. By-Muni Mehta
A little flower stood crying
silently in the forest,
“Nobody knows I am here,
my life is such a waste!
Big trees are seen from far
they often talk to clouds,
Champa’s eyes are shining
basking in sunlight
Even the little chameli there
has climbed upon big tree
I stand here in dark corner
though I too have big dream
Of talking to the sky,
to birds, to dancing streams.
Alas ! that day will not come
I am destined to die unknown !”
A gentle breeze came blowing
kissed the little flower
Took its fragrance smiling
and moved corner to corner.
Now the little flower is gone,
and no longer there
But the fragrance that was his,
is felt everywhere.

(Inspired by Poem of Nathalal Dave)
28.08.14

રાત થઈ પૂરી ….. કવિ નાથાલાલ દવે

રજા ત્યારે હવે દિલબર! અમારી રાત થઈ પૂરી,
મશાલો સાવ બૂઝી, તેલ ખૂટ્યું, વાત થઈ પૂરી,
અમારી રાત થઈ પૂરી.
ભરાયો જામ રાત્રિનો ઉપર તરતા હતા તારા,
ગયા ડૂબી બધા, ડૂબ્યો વળી મહેતાબ આસ્માને,
તમારો કંઠ થાક્યો, ગાન થંભ્યું, વાત થઈ પૂરી,
અમારી રાત થઈ પૂરી.
અનેરી એક રાત્રિની અમે માગી હતી મહોબત,
સવારે તો જવાનું હા ! જુઓ વાગી રહી નોબત,
અમારી ઊપડી વણઝાર, હારો ઊંટની ચાલી,
અને છેલ્લી હવે પ્યાલી-
હવે છેલ્લી ચૂમી, ને ભૂલવી બેહિસ્તની ઝાંખી,
તમારા પેરની હિના, ગુલાબી હોઠની લાલી,
ભૂલી જાવી બદન કેરી અહા ! અણમોલ કસ્તુરી,
સમી ખૂશ્બો, અને સુરખી તમારી આંખની ભૂરી,
અમારી રાત થઈ પૂરી.
જુઓ મસ્જિદમિનારે એ ઝલક આફતાબની આવી;
પુકારે બાંગ મુલ્લાં મસ્ત રાગે, વાત થઈ પૂરી,
અમારી રાત થઈ પૂરી.
અમે જઈશું ત્યહાં દિલબર ! નહિ સાકી, નહિ શરબત,
ન આ ઝુલ્ફો તણી ખૂશ્બો, નહિ મ્હેફિલ, નહિ લિજ્જત,
અમે મિસ્કીન મુસાફર-ગાનના શોખીન-નહિ ઇજ્જત.
અમારા રાહ જુદા ને છતાં આ દર્દ કાં થાતું?
તમારા ગાનમાં ડૂબી જિગર મારું થયું ગાતું,
અને આ વાત થઈ પૂરી,
રજા ત્યાર હવે દિલબર! અમારી રાત થઈ પૂરી,
——
કાવ્ય સંગ્રહઃ ‘પિયાબિન’ પાના# ૯૬
મામા-કવિ નાથાલાલ દવે, ૧૯૧૨-૧૯૯૩ ભાવનગર.
વર્ષો પહેલાં નાથાલાલ દવેની ‘રાત થઈ પૂરી’ નઝમ વાંચેલી. આ નઝમમાં આવતો મિસ્કીન શબ્દ ગમી ગયેલો અને મેં મિસ્કીન તખલ્લુસ રાખેલું. સતત વણઝારા રૂપે જીવતો એક પ્રવાસી એક રાત પૂરતો પ્રિય પાત્ર પાસે અટકે છે. એ નૃત્યની મહેફિલ પણ હોઇ શકે. રાત ક્યાં પૂરી થઈ ગઈ એ ખબર ન પડી. રાત્રિના જામમાં તારાઓ હજુ તરતા હતા. પણ પછી તો બઘુંય ડૂબી ગયું એ રાત્રીના જામમાં. અને એ જામમાં ચંદ્ર પણ ડૂબી ગયો. હવે એ પ્રિય પાત્રનો કંઠ પણ ગાતા-ગાતા થાકી ગયો છે, ગીત પણ થંભી ગયા છે અને એ ક્ષણે પેલો ચિરંતન પ્રવાસી પ્રિય પાત્રને કહે છે… રજા ત્યારે હવે દિલબર, અમારી રાત થઈ પૂરી.
સવારે ચાલ્યા જવાનું છે એ ખબર હતી એટલે જ એક રાત પૂરતી જ મહોબત માંગી હતી. આ શ્વાસોની વણઝાર તો ઉપડી છે બસ હવે છેલ્લી પ્યાલી ભરી લઈએ. આમ જુદી-જુદી વાત કરતાં-કરતાં એ પણ જણાવી દીઘું છે કે અમે જ્યાં જઇશું ત્યાં તમારા પગની હિના, હોઠની લાલી, દેહમાંથી આવતી ખૂશ્બુ કશું જ નહીં હોય. કોઈ શરબત નહીં હોય, કોઈ મહેફિલ કે લિજ્જત નહીં હોય. આપણા રસ્તાઓ જુદા છે છતાં હૃદયમાં દર્દ કેમ થાય છે? તમારા ગીતમાં ડૂબી જઇને મારું હૃદય પણ ગાતું થઈ ગયું છે પ્રિયે. હવે રજા આપો. વિદાયની આ નઝમ વાંચીએ.
અમારી રાત થઈ પૂરી… comment by Pragna Vyas
——-

                                            ચાકડો                  કવિઃ નાથાલાલ દવે

કાચી  રે  માટીના  ઘૂમે  ઘડુલિયા
ધણી ઘડે જૂજવા રે ઘાટ,
વાગે  રે અણદીઠા એના હાથની
અવળી સવળી થપાટ—કાચી.

    વ્હાલા! શીદને ચડાવ્યાં અમને ચાકડે?
કરમે  લખિયા  કાં  કેર?
નિંભાડે  અનગળ  અગનિ  ધગધગે,
ઝાળું  સળગે  ચોમેર—કાચી.

વેળા  એવી  વીતી  રે વેદન તણી
ઊકલ્યાં અગનનાં અસ્નાન,
મારીને   ટકોરા  ત્રિકમ   ત્રેવડે
પાકાં  પંડ રે  પરમાણ—કાચી.

હરિએ  હળવેથી  લીધા  હાથમાં,
રીજ્યા  નીરખીને   ઘાટ,
જીવને  ટાઢક  વળી તળિયા  લગી
કીધા  તેં અમથા  ઉચાટ—કાચી.
——

કવિ નાથાલાલ દવે, ભાવનગર. કાવ્યસંગ્રહ, ‘અનુરાગ’ ૧૯૭૩.

અનંત

 

અનંત

મન    મંદિરે   આતુર   એકાંત,
દઈ  દસ્તક  તું  જાણ   કરી   દે.
રીસે  અંતર   રૂંધાયેલા   શ્વાસ,
એક  પળમાં  તું  પ્રાણ  ભરી  દે.

અકળ  પીડાને  પંપાળી  આજ,
કૂણી  લાગણીનો સ્પર્શ જરી દે.
દૂર   દેતાં   અતિતને    વિદાય,
મારા  અશ્રુમાં  આશ  ભરી   દે.

આ બાવરીને  આવરીને  આજ,
એક  વચને તું  સ્મિત   સજી  દે.
કસબીની   કમનીય     કળાથી,
મારા   જીવનમાં  રંગ   ભરી  દે.

વિશ્વ   મારું  અવસાદે   અશેષ,
ઋજુ  આલિંગન  આવ ભરી  દે.
હું ચાતક, મીટ  માંડી   આકાશ,
એક   બુંદમાં   અનંત   ભરી   દે.

તત્ ક્ષણ

તત્ ક્ષણ

અવનીના આંગણે ઊમટ્યાં આકાશના
ધુમ્મસને, ધીરજ ઉજાળે અવકાશમાં.

કોલાહલ કુંજનમાં મહોરાં ઉલ્લાસમાં,
સંવેદન સંશય સમજાયે અવકાશમાં.

મનડું મૂંઝાયે અટવાયે ડહોળમાં
જળમાં કમળ સ્થિત શોભે અવકાશમાં.

સૂના બધિર તાર જડવત વિરામમાં,
ચેતન ટંકાર, સાજ રણકે અવકાશમાં.

ઘોડાપૂર લાગણીના ધસમસતાં વ્હેણમાં,
લાગે લગામ શરણ માંગે અવકાશમાં.

ભમરો અધીર મધુ આસવની આશમાં
હળવે હવામાં ફૂલ ફાલે અવકાશમાં.

ઝાકળની જાળી ને માની લે પિંજરું,
ઊડવાને મોક્ષ માર્ગ દીસે અવકાશમાં.

અંતરે સૂતેલી આ સર્જકતા શક્તિની,
ક્ષણમાં કિરણ સહજ જાગે અવકાશમાં.
——
આંતરિક શક્તિને ચેતનવંત થવા દેવા માટે અવકાશ, અર્થા‌ત શાતિંભરી નિરાંત આપવી પડે છે.

Peaceful Within

The earth is dark in storm and cloud.
The bleak turns bright, only in stillness.

The laugh is loud in a rowdy crowd.
The true tears flow, only in stillness.

The fretful petals drown in a whirl.
A lotus is untouched, only in stillness.

The notes vibrate, dismay with discord.
Repose gives voice, only in stillness.

The untamed emotions vehemently surge.
They softly flow, only in stillness.

The anxious bees buzz around the buds.
The flowers will bloom, only in stillness.

The soul will rage in an illusory cage.
Seeps stream of beam, only in stillness.

The creativity in me, a God-given gift,
Will rise and pervade, only in stillness.
——-

વિશ્વાસ

P121
વિશ્વાસ
તપ્યાં  લેખણ  લહેરની  ઝીણેરી  વાટ,
તેજ  તરસ્યો ખાલીપો તરસાવી  જાશે.

વહે  જળમાં  નોધાર  એક નાવડી  કહે,
નહીં આવો  તો ભમ્મર ભરમાવી જાશે.

ચન્દ્ર વાદળ વચાળ, દુર્ગ  ઘેરો  અવકાશ,
એક  તારો   તિમિરને  ચમકાવી  જાશે.

વહાણ વિશ્વાસે તારે  હું  મૂકું  રે આજ,
શઢ  વાયરાની  સામે  સરજાવી  જાશે.

અમી અર્ક  લઈ મોહિની મધુરી  આવી,
દર્દ  દાહમાં એ  રાહત  દરસાવી જાશે.

આંખ ખોલું  ને પાંપણ તો ઢળતી રહી,
ઓઘ  ભૂમિ પર  સ્પંદન વરસાવી જાશે.

——–
ઓઘ= આધ્યાત્મિક પ્રસન્નતા
            સાધનાથી તપ્ત થયેલ એકાંતમાં એકલતા મટી જશે. અવિશ્વાસની નાની અણસાર ભરમાવી શકે છે.
અજ્ઞાનમાં ઘેરાયેલા ચન્દ્રને એક આશાનો તારો ચમકાવી દેશે.
પ્રગતિમાં આવતા અવરોધ સામે, હે ઇશ્વર! તું શઢ બાંધીશ. તારા આશિષની માધુરતા મારી અગ્નિ શાંત કરશે.
મારા અંતરમાં જાગ્રતિ આવતા આધ્યાત્મિક પ્રસન્નતા આવશે તેવો વિશ્વાસ.

A Joyful Kiss અલક ચૂમી ગયું

અલક ચૂમી ગયું
નૈન આંસુ લૂછીને ઊભી ઉંબર બહાર,
આજ આનંદ ને ઉત્સવ છે હૈયાના હાર.
રે ધરિત્રી  ને  અંબરના  ઊઘડતાં દ્વાર,
અહો! આશાનાં  ઓરડે  આવ્યો ઉજાર.

બસ,  દૃષ્ટાની હાજરી છે,  ચિંતા નથી,
કોઈ  વાવડ  વિચારની  મહંતા  નથી.
રીસ વ્યાકુળ  આકાંક્ષાનું  લાંગર નથી,
દિલ  ડેલીમાં   દર્દીલા   દસ્તક   નથી.

પંખ પંખને હુલાવતો  વાહર આવ્યો,
પર્ણ પર્ણને પળોટતો  શ્રાવણ આવ્યો.
અંગ અંગને મલાવતો  ફાગણ આવ્યો,
પંથ પંથને વળોટતો  સાજન આવ્યો.

જરા સંકોરી વાટ ને  સુવર્ણો અજવાસ,
અષ્ટ  કોઠા  પ્રદીપ્ત, સુશોભે  આવાસ;
રંજિત વિશ્વાસ લહે પુલકિત આ શ્વાસ,
અલક ચૂમી ગયું, તેનો અંકિત આભાસ.
——-   સરયૂ પરીખ

A Joyful Kiss

I wipe my tears and take a step outside,
The joy and zeal are springing within.
Opening the doors of earth and sky,
a bright ray of hope is shining within.

Kindly connected with cosmic creation,
aware, not anxious with expectation.
No chain of anger or nor agitation,
no pulsing pain as I sit in meditation.

Touching my wings, the wind is blowing.
The monsoon rain leaves me soaking.
My beloved comes, our paths interlacing,
and warmly beautifies my body, my being.

I carefully tend the candle of my soul;
my mind and heart can hear my call.
My faith is around like a joyful wreath,
Creation’s kiss I feel when I breathe.
——-   Saryu Parikh
When the narrow wall of selfishness is dissolved,
one can experience the pure joy.

The Broken Wings

The Broken Wings

Where am I?

I cry, gag, and wake up with a whack.
I am out, aghast, where is my sac?

The wonderful care and sweet gentle stare.
I crawl and cling, funny wobbly fling.
So, day by day I am made aware
of my two strong wings to flap and flair.

The deep blue sky and the shifting winds,
I soar and slide, giddily glide.
The wings are forever, I think in trance.
I race nonstop, one way advance.

Years went by…Now, why can’t I?
I push and try to fly in the sky,
My broken wings and faulty swings.

May someone come to carry me again,
I don’t want to cling to the broken wings.

The cycle of life and a pause of death,
The time has come to get new wings.

——–

A journey from birth to the life cycle.

લગ્નતિથિ

લગ્નતિથિ

જીવન  પંખીની   સમતલ  બે  પાંખ તમે,
ગૃહ  ચહેરાની  વરવહુ   બે   આંખ  તમે.

રે  પતંગ  બની  એક  જાણે  ઊડે  આકાશ,
સખી  દોર બની રહે સ્થીર, સોહે આવાસ.

જીવન ગાડીની મંઝિલ  પર સર સર સહેલ,
હાથ હાથમાં ને  સાથ  મળી બાંધ્યો મહેલ.

આજ વર્ષોનો નેહ અને સમજણ સહવાસ,
દિલ બગીચો છે ભર્યો ભર્યો, મીઠી  સુવાસ.

મુનિભાઈની  મહત્તા ને ઈલાની  આવડત,
મુનિલાના આંગણમાં  મંગળમય  સ્વાગત.
—–
સસ્નેહ સરયૂ.

      પ્રેમાળ, ભાઈ મુનિભાઈ અને ઈલાભાભીની લગ્નતિથિ નિમિત્તે.
૧/૨૮/૧૯૬૯ – – ૧/૨૮/૨૦૧૪ >>> આવતી

ભીતર સફર

ભીતર સફર
મન સરોવર  પર  ખરતાં  રે પાન પછી પાન,
તન  તમરાંનાં  તાન  સમા  ગાન પછી ગાન.
તર સપાટી પર હલચલ, ના પલભર વિશ્રામ,
ક્લેશ કલબલ  કોલાહલ, ના પલનો  વિરામ.
ચાલ મન મારા, અભિ   ભીતર કર સફર…..

છલક છોળની  લહેર રહે  ખસતી પલપલ,
દડે   પરપોટો   થઈ, ચપળ અસ્થાયી જલ.
વિપુલ  મોજાને  બાથ ભરી,  તરસું  વિફલ,
વ્યર્થ વ્યાકુળ, કાબુ  કરવા અસ્થીર જલથલ.
ચાલ  મન મારા, અભિ  ભીતર  કર સફર…..

સહજ  સ્નેહ જ્ઞાન  ભાવનાનો દોરો વણી,
દિલ  દહેરે   લપેટી   ગહન  સિંધુમાં સરી.
નીરવ  નાદ,  તપ્ત  તેજ, તિમિર હેતે હરી,
વહે  ચેતનામાં   શાંત   સુખ   શર્વરી  ફરી.
ચાલ  મન મારા,  અભિ ભીતર કર સફર….

ભલે  એ જ પરિતાપ  વ્યસ્ત વ્યાકુળ સંસાર,
અલ અનુભવ આશ્લેષ, થાય  આનંદ સંચાર.
બની  પ્રાણ બાણ  મધ્યબિંદુ ભણી કર સફર,
હવે  ચક્રના ચઢાવ ને ઉતારમાં  હું  દર અફર.
ચાલ મન મારા, અભિ ભીતર કર સફર…..

ભાઈ

ભાઈ

કહે ભાઈ, આવ આવ, હવે છેલ્લા જુહાર
મળે આવો એક ભાઈ જનમ આવતાની વાર

હું આવીશ આવીશ, જરા કામ કરી લઉં
પછી આવીશ ઉતાવળે જટ ધ્યાન ધરી લઉં

એમ દિવસો ને મહિનાઓ વર્ષ વહ્યા જાય
હવે શું કરવું જઈને ના એમને કહેવાય

આજ એવી આવી કે સંદેશ નહીં જાય
ત્યાં રહી ગયું શૂન્ય ને ખોવાઇ ગયા ભાઈ

—–  

જીવન – મૃત્યુ

જીવન – મૃત્યુ

રૂઠતી   પળોને   સમેટતી   હું   શ્વાસમાં,
દુઃખના દીવામાં સુખવાટ વણી બેઠી  છું.
ઘૂઘવતા  સાગરમાં   નાનીશી  નાવમાં,
હળવા  હલેસાંથી  હામ  ધરી  બેઠી  છું.

ઓચિંતા  ભમરાતી   ડમરીની   દોડમાં,
રજકણ   બની  અંક  આકાશે  ઊઠી  છું.
અંજળના  આંસુથી   આંખોની   આહમાં,
કરુણાનું   કાજળ  લગાવીને  બેઠી   છું.

ઉરના  સન્નાટામાં  લાગણીના  ગીતમાં,
ઝીણા  ઝણકારને  વધાવીને   બેઠી  છું.
નક્કી છે આવશે, પણ ખાલી એ વાયદા,
ક્યારનીયે મુજને  શણગારીને  બેઠી  છું.

સરી  રહ્યો સથવારો  મમતાના  મેળામાં
આજે  અજાણી,  પરાઈ બની  બેઠી   છું.
જીવન  પ્રયાણમાં ને  મંગલ  માહોલમાં,
હંસ જાય ચાલ્યો,  પિંજર થઈ  બેઠી  છું.

————-
શ્રી વિજયભાઈ શાહનો બહુ સરસ અને યોગ્ય સમજણ સાથેનો પ્રતિભાવ અહીં મૂકતા આનંદ અનુભવું છું…. સરયૂ ના નમસ્તે.

સરયૂબેનને ભાષાનો વારસો તો માતૃ પક્ષેથી ભરપુર મળ્યો છે  અને આવા સુંદર કાવ્યો દ્વારા તેમાં પોતાનો કસબ પણ કેળવ્યો છે અને  જાળવ્યો છે. ઢળતી ઉંમરે મૃત્યુ તો આવવાનું જ છે પણ તેનાથી ભય ભીત થયા વિના સમજણથી કહે છે

રૂઠતી  પળોને   સમેટતી  હું   શ્વાસમાં,
દુઃખના દીવામાં સુખવાટ વણી બેઠી  છું.
ઘુઘવતા  સાગરમાં   નાનીશી  નાવમાં,
હળવા  હલેસાથી  હામ  ધરી  બેઠી  છું.

દુઃખના દીવામાં સુખવાટ વણવી તે વાત કહેતાની સાથે તેમના અંતરમાં વિકસેલ આધ્યાત્મ ઝળકી ઉઠે છે.. આમ જુઓ તો વાત નાની છે પણ તે ઘુઘવતા સાગરમાં નાની શી નાવમાં હામ હળવા હલેસાથી ભરે છે. જે જાગ્રૂતિનું અને સમજણનું ઉંચુ પ્રતિક બને છે.

બીજી  પંક્તિમાં વાત તો એની એજ છે પણ રૂપક બદલાય છે

ઓચિંતા  ભમરાતી   ડમરીની   દોડમાં,
રજકણ  બની  અંક  આકાશે  ઊઠી  છું.
અંજળના  આંસુથી   આંખોની   આહમાં,
કરુણાનું   કાજળ  લગાવીને  બેઠી   છું.

ભમરાતી ડમરીમાં રજકણ જેવું જીવન ઉંચે આકાશે ચઢી ગયુ છે. ભાઇ ભાંડુરા ,દીકરા દીકરી અને પતિની મમતા (અંજળ) આખોમાં જલન તો લાવે છે.. પણ કરુણાનાં કાજળ લગાવી રાહ જોઉ છું કે ક્યારે ડમરી શમે અને આકાશને આંબતી રજકણ ભોં ભેગી થાય ( મૃત્યુનું કેવું સરસ આલેખન!)

ત્રીજી  પંક્તિ તો ઘણી જ સ્પષ્ટતા થી કહે છે

ઉરના  સન્નાટામાં  લાગણીના  ગીતમાં,
ઝીણા  ઝણકારને  વધાવીને   બેઠી  છું.
નક્કી છે આવશે, પણ ખાલી એ વાયદા,
ક્યારનીયે મુજને  શણગારીને  બેઠી  છું.

નક્કી છે આવશે… મૃત્યુ તો નક્કી આવશે જ પણ ઉરનાં સન્નાટામાં લાગણીનાં ગીતમાં ઝીણા એ ઝબકારને વધાવીને બેઠી છું..બધી લીલી વાડી છે..ઘણા સુખો અને દુઃખો ને જાણીને હવે મૃત્યુ તુ આવશે તો પણ હું તે ક્ષણને આવકારવા મારી જાતને શણગારીને બેઠી છું. આ તૈયારી જાતને જાણનાર અને મારા તારાથી પર થઈ શકે તેવા ઉચ્ચ સમજ્થી સજ્જ વિદુષી જ કરી શકે.

અને છેલ્લે જાણે મૃત્યુ થી તેઓ ભય ભીત નથી તે વાતને ફરી દોહરાવતા કહે છે

સરી  રહ્યો સથવારો  મમતાના  મેળામાં
આજે  અજાણી,  પરાઈ બની  બેઠી   છું.
જીવન  પ્રયાણમાં ને  મંગલ  માહોલમાં,
હંસ જાય ચાલ્યો,  પીંજર થઈ  બેઠી  છું.

જીવન પ્રયાણમાં હંસ ચાલ્યો જશે અને પીંજર અહીનું અહીં રહી જશે કહીને બહુ સાહજીકતાથી મમતાનાં મેળામાં અજાણી કે પરાઇ થઇને સહુને કહી રહ્યા છે કે, “નવ કરશો કોઇ શોક..”

સરયૂબેન સુંદર આત્મલક્ષી કવન રચી ને અમારા સૌનાં આપ માર્ગદર્શક બની રહ્યા છો…સલામ તમારા કવિ કર્મને..

હવે ના અધૂરી

હવે ના અધૂરી

નીલ સરિતાના ખળખળતા નીર,
લોઢ  ઊમટે  ને  ઓસરે   અધીર.
ચાહું   ભીંજાવું,  રહી  તોય  કોરી,
જરી પગને  ઝબોળી પાછી ફરી.

પહેલી  પ્રીતનો  ઝીણેરો   ઉજાસ,
કિરણ કમનીય કામિની  ઉલ્લાસ.
ઝૂકી  ઝાકળ  ઝીલીને  હસી જરી,
કળી ખીલી ના ખીલી મુષિત રહી.

એની  વાંસળીના સૂરના  સવાલ,
મનન  મંજુલ, પણ મૂક રે જવાબ.
એની તાનમાં તણાઈ ક્યાંય  દોડી,
જરા   જઈને  આઘેરી, પાછી  ફરી.

સજલ  વર્ષા   વંટોળની  વચાળ,
બની  વીજળી, નહીં રોકી રોકાય,
દ્યુત  ક્ષણમાં હું તૃપ્ત ને તરબોળ,
આજ  સંપૂરણ  સુરખી  રસ રોળ.
——
મુષિત=વંચિત, સુરખી=લાગણી.